Sunday, August 31, 2014

ಪ್ಯಾಶನ್ ಪ್ಲವರ್ ಎಂಬ ಕಥಾಸಂಕಲನ...

ಸೈರಸ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರ ದ ರೇಡಿಯೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಶಸ್ (Radience of Ashes) ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವ ವಿವರಗಳು ಎಷ್ಟೊಂದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ಲಾಟ್‌ನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿಯೂ, ಹಿತಮಿತವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಜೀವಂತವಾಗಿಯೂ ಇವೆಯಲ್ಲ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ದ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಬೇರರ್ ಕಾದಂಬರಿ ಕೂಡ ವಿವರಗಳಿಂದಲೇ ಮನಸೆಳೆಯುವ ಕಾದಂಬರಿ. ವಿವರಗಳು ಎಂದರೆ ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್ ಹೇಳುವ ಸಿಗ್ನ್‌ನಿಫಿಕಂಟ್ ಡೀಟೇಲ್ಸ್. ಒಟ್ಟಾರೆ ನಮಗೆ ಚಂದ ಕಂಡ, ಗೊತ್ತಿರುವ, ಸ್ವಂತದ್ದು, ನಿಜವಾ...ಗಿ ಘಟಿಸಿದ್ದು ಎಂಬ ಮೋಹದಿಂದಲೇ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರ ಕಾರಿಕೊಳ್ಳಬಯಸುವ ವಿವರಗಳಲ್ಲ. ಅದೇ ಸೈರಸ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನ, ಪ್ಯಾಶನ್ ಪ್ಲವರ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಅವರ ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಓದಿ ಪರವಶರಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಅದ್ಭುತ ಕಾದಂಬಾರಿಕಾರನೊಬ್ಬನ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಂಥ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದದ್ದು ಸಹಜವೇ. ಆದರೆ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಅಂಥ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹುಸಿಯಾಗಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕುತೂಹಲಕರವೇ. ಒಬ್ಬ ಕತೆ-ಕಾದಂಬರಿಕಾರನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸವಾಲಿರುವುದು ಕೊನೆಗೂ ಸಣ್ಣಕತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾದಂತಿದೆ.

ಮಿಸ್ತ್ರಿ ಇಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ವಿವರಗಳು ಅಷ್ಟೇನೂ ಗಾಢವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಥೆಂಟಿಕ್ ಅನಿಸುವ ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಸರಿ. ಕೆಲವೊಂದು ಕಡೆ ಕೃತಕತೆ ಇಣುಕಿದಂತಿದೆ ಕೂಡ. ವಿವರಗಳೇ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉಸಿರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ತ್ರಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಂತಿಲ್ಲ.

ಪ‍ರ್ಸಿ, ಫೈನ್ಲೀ ಚೋಪ್ಡ್ ಡಿಲ್, ಬೊಕ್ಕ ಮುಂತಾದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಪಾತ್ರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಮಾಜದ ಹಾಸ್ಯಗಾರರಾಗಿಬಿಟ್ಟಂಥ ದೈಹಿಕ ವಿಕಾರತೆ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಗುರಿಯಾದವರನ್ನು. ಸಿಂಗರನ ಗಿಂಪೆಲ್ ದ ಫೂಲ್ ಕತೆಯ ಗಿಂಪೆಲ್, ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗರ ಉಪ್ಪ, ಪಬ್ಬ ಮುಂತಾದ ಪಾತ್ರಗಳು, ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಹಡೆವೆಂಕಟ ಎಲ್ಲ ಸುಮಾರಾಗಿ ಇಂಥ ಪಾತ್ರಗಳೇ.

ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರ ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭೂತ, ಮಾಟ-ಮಂತ್ರ, ಮಾನಸಿಕ ಭ್ರಮೆಗಳ ಪಾತ್ರವೂ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿದೆ. ಈ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ತಂತ್ರವಾಗಿಯಷ್ಟೇ ತಂದಿಲ್ಲ, ಅವು ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ, ವಸ್ತುವಾಗಿಯೂ ಬರುತ್ತವೆ.

ಕೆಲವೊಂದು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರಗಳು ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟು ಎಂಗ್ರೀ ಮೆನ್ (Two Angry Men)ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಗತ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕನ ವಿವರ ಎರಡೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಥಾನಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಗತವನ್ನೆಲ್ಲ ಇಟ್ಯಾಲಿಕ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಬಳಸಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬೊಕ್ಕ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಬೊಕ್ಕನನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿಟ್ಟು ತೊಡಗಿದ ನಿರೂಪಕನ ವಿವರಣೆ ನಿಂತು ಸೋಲಿ ಎಂಬ ಹುಡುಗನ ನಿರೂಪಣೆ ತೊಡಗುತ್ತದೆ.

ವಸ್ತುವಿನ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ಕಾಡಬಲ್ಲಂಥ, ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ ಅನುರಣಿಸುವಂಥ ಕತೆಗಳು ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿವೆ ಎನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ‍ರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಬೊಕ್ಕ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ತಾಯಿ ಮಗನ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಪ‍ರ್ಸಿ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ತಾಯಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬೆಳೆದ ಹೆಣ್ಣಿಗ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಹುಡುಗ. ಇವನಿಗೆ ಸ್ವಂತದ್ದು ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇವನೊಬ್ಬ ಎಡಬಿಡಂಗಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದು ಕಥಾನಕದ ಚೌಕಟ್ಟು. ತಾಯಿಯ ಸಾವೇ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟವಾಗಿರುವುದು ಕೂಡ ವಿಶೇಷ. ಆದರೆ ತಾಯಿಯ ಸಾವು ಎರಡೂ ಕತೆಗಳ ಪ‍ರ್ಸಿ ಅಥವಾ ಬೊಕ್ಕನ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಮರಿಕೊಂಡಿರುವುದು ತಾಯಿ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬೆಳೆಸಿದ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅವರವರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ರೀತಿಯೇ. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವ ದಾರಿಗಳಿದ್ದಂತಿಲ್ಲ.

ಅನ್‍ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೆಡ್ ಗ್ರೇಸ್ (Unexpected Grace) ಕತೆಯ ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಲ್ಲದ(?) ಸಂಶಯದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿದ್ದರೆ ಫೈನ್ಲೀ ಚೋಪ್ಡ್ ಡಿಲ್ (Finely Chopped Dill) ಕತೆಯ ಜೆಸಿಂತಾ ತನ್ನ ನಾದಿನಿಯ ಕಡೆಯವರು ಆಸ್ತಿಗಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಹುನ್ನಾರ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆಂಬ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬಿದ್ದು ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಾಕೆ. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ದೊರೆತು ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ನೀಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಿಧದ ಕೌತುಕ ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಓದುಗನನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಬಲ್ಲಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿವೆ.

ಟು ಏಂಗ್ರೀ ಮೆನ್ (Two Angry Men) ಕತೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಲಾಭವನ್ನೇನೂ ಕಥಾನಕ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಶುತೋಷ್ ಎಂಬ ಬಾಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ್ ಎಂಬ ನೌಕರ ಇಬ್ಬರೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿದೆಸೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರು. ಈ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ತಿರುವು ಅವರ ನಡುವೆ ಲವ್-ಹೇಟ್ ಸಂಬಂಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಪ್ರಶಾಂತ್ ತನ್ನ ಮಗಳ ವಯಸ್ಸಿನವಳಿರಬಹುದಾದ ಹೊಸ ರಿಸೆಪ್ಷನಿಸ್ಟ್ ಹುಡುಗಿಯ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಂತಿದೆ. ಅಶುತೋಷ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಂಬಂಧ, ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧ ಎರಡೂ ಜಿದ್ದಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾದಂತಿರುವುದು ಕಥಾನಕದ ಕೇಂದ್ರ. ಇದರಾಚೆ ಇಬ್ಬರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿವರಗಳು ಸ್ವಗತದಲ್ಲೂ, ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲೂ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತಲೇ ಹೋಗುವುದು ಕಥಾನಕದ ನಡೆ. ಅಶುತೋಷ್‌ನ ಬದುಕಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಪುಷ್ಟಿ ಪ್ರಶಾಂತ್‌ನ ಬದುಕಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶಗಳಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾದ ಆಯಾಮವೆಂದರೆ, ಅಶುತೋಷ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡಂತಿರುವುದು, ತಮ್ಮನಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿಗಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿರುವುದು ಮತ್ತು ತಾನು ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ದ್ವಂದ್ವವಿರುವುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಪ್ರಶಾಂತನಿಗೆ ಕೂಡ ತಡವಾಗಿ ಗರ್ಭವತಿಯಾಗಿರುವ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಮಗುವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ತನಗಿಂತ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿಯ ಜೊತೆ, ಒಂಥರಾ ‘ಉಪಯೋಗಿಸಿ’ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೇ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಬಂಧ ಕೊನೆಗೂ ತಾನು ಬಯಸುತ್ತಿರುವ (ಆ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೇ ಗೊಂದಲವಿದೆ) ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವುದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎನ್ನುವ ಸಂದಿಗ್ಧಗಳ ಜೊತೆಗೇ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ತುರ್ತುಗಳಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ತುರ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಸಂಘರ್ಷವಿದೆ. ಇಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಥಾನಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎನಿಸುವುದು ಸರಿಯೇ. ಆದರೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸುವಂತೆ, ಕೇವಲ ವಿಪರ್ಯಾಸಕರವೆಂಬಂತೆ ಈ ಕಥೆಯ ಮುಕ್ತಾಯವಿದೆ.

ಲೇಟ್ ಫಾರ್ ಡಿನ್ನರ್ (Late for Dinner) ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸವರ್ಷದ ಪಾರ್ಟಿಗೆ ಹೊರ ಹೋಗಿರುವ ತಮ್ಮ ಹದಿಹರೆಯದ ಮಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಕೂತ ವೃದ್ಧ ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ದಾಂಪತ್ಯದತ್ತ ಬೀರುವ ಹಿನ್ನೋಟದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷವಾದುದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ತುಂಬ ಹಿಂದೆ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪುಟ್ಟ ಮಗುವೊಂದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಹಿ ಇವರ ಬದುಕನ್ನು ಹಿಂಡಿಹಾಕಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸಸ್ಪೆನ್ಸ್ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾಗುವ ಕತೆ ಕೊನೆಗೂ ದಾರುಣವಾದುದನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಾಗ ಹುಟ್ಟಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಜೊತೆಗಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಎಳೆ ಇಬ್ಬರ ಕೈತಪ್ಪಿ ಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಎಂದೋ ಜನಸಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಗಳ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ತಂತ್ರವೂ (ಹಾಗೆಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದರೆ) ಯಶಸ್ವಿ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ಯಾಶನ್ ಪ್ಲವರ್ (Passion Flower) ಕತೆ ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘವಾದ, ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಕೊಡಿಸಿರುವ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೌಟುಂಬಿಕವಾದ ಒಂದು ತುಣುಕು, ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಇನ್ನೊಂದು ತುಣುಕು ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಗಳ ನೆಲೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ತುಣುಕು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮೂರೂ ತುಣುಕುಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನವಾದದ್ದು ಅಥವಾ ಒಂದರೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಜೋಡಿಸಬಹುದಾದ್ದು ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆ ಜೋಡಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದರ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಕೂಡ ತಪ್ಪೆನ್ನುವಂತಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಬರುವ ವಿವರವೂ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಬಂದಿರುವಂಥಾದ್ದೆಂದು ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಪೂರಕವಾದುದೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೇ. ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಾದರೆ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಕೇವಲ ಐದು ವಾರಗಳ ಭ್ರೂಣ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುತ್ತ ಔಷಧ ಸೇವಿಸಿದ್ದು ಮಗುವಿನ ಮಾನಸಿಕ-ದೈಹಿಕ ಬೆಳವಣಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಆನಂದ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪದ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್ ಪತ್ನಿ ಪಮೇಲಾರ ನಡುವೆ ಈಗ ಹೆರಿಗೆಯನ್ನು ಆತಂಕದಿಂದ ಕಾಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿದೆ. ಹೀಗಿರುತ್ತ ಆನಂದ್ ದಿಲ್ಲಿಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕೇರಳದ ಗಿರಿಧಾಮಕ್ಕೆ ವೃತ್ತಿನಿಮಿತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಸಿಗಲಿರುವ ವಿದೇಶೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫೆಲೊಶಿಪ್‌ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಅವನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದೊಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಅದರ ನಡುವೆಯೇ ತೀರ ಅಪರೂಪದ್ದೆಂದೂ, ಸದ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸಿಗದಂತೆ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರಬಹುದೆಂದೇ ನಂಬಲಾದ ಪಾಸಿಫ್ಲೋರಾ ಬೊಲಿವಿಯಾನಾ ಜಾತಿಯ ಒಂದು ಸಸ್ಯವನ್ನು ತಾನು ಈ ಗಿರಿಶ್ರೇಣಿಯ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿದೇ ಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನೋ ಒಂದು ಕುರುಡು ವಿಶ್ವಾಸ ತಾಳಿದ ಆನಂದ್ ಅದರ ಬೆಂಬೆತ್ತಿ ಹೋಗುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಘಟ್ಟ. ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿದ್ದೇ ಆದರೆ ತಾನು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಕೀರ್ತಿ, ಹಣ, ಹುದ್ದೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾದ ಕನಸ್ಸಿದೆ. ಅವನೊಬ್ಬ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಪ್ಯಾಶನ್ ಉಳ್ಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನೆನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದು ಅವನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿರಬಹುದಾದ ಸುಪ್ತ ಅಹಂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಒಬ್ಬ ಭಿಕ್ಷುಕನಿಂದ ಎನ್ನುವುದೇ ಕುತೂಹಲಕರ. ದಿನವೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತ ಬರುತ್ತ ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೇಡವೆಂದರೂ ಬೀಳುವ, ಕಿವಿಗೆ ಬೇಡವೆಂದರೂ ಕೇಳುವ ಅವನ ಅಮ್ಮಾತಾಯೇಗಳಿಂದ ಅವನು ಎಷ್ಟೊಂದು ಕಿರಿಕಿರಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆಂದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಸಂಗತಿಗಳು ಗೌಣವಾಗಿ ಇದೇ ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ!

"ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಲ್ಲಿ ಹೇಗೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವುದೂ ಮೇಲಲ್ಲ, ಯಾವುದೂ ಕೀಳಲ್ಲ. ತನ್ನದೇ ವಿಸ್ತರಣೆಯಂತಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಅಂಶದಲ್ಲಿಯೂ, ಪೂರ್ಣತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಸಂತುಲನ ತತ್ವದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚರಾಚರ ವಸ್ತುವಿನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಉಳಿಸಿದೆ." 1824ರ ಗೋಥೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧದಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಂಡ ಸಾಲನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ತೊಡಗುವ ಈ ಕತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಭಿಕ್ಷುಕ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಶಿಷ್ಟವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಡುವೆ ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸಿದೆ. ಆದರೆ ಬಾಟನಿಯ ಕತೆಯೇನಾಯಿತು, ಪಮೇಲಾಳ ಮಗುವೇನಾಯಿತು ಎಂಬ ಎಳೆಗಳು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಬಹು ಅಪರೂಪದ ತಳಿಯ ಸಸ್ಯಜಾತಿ ಮೂಳೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಹೂಪಯೋಗಿ ಔಷಧೀಯ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂಥಾದ್ದು ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿ ಆ ಭಿಕ್ಷುಕನಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಈ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ, ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗದೇ ಹೋದ ಆ ಸಸ್ಯದ ಬಳ್ಳಿ ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೂ ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು! ಇಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಾನತೆಯಿದೆ, ಮಂದಣ್ಣನಿಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕರ್ವಾಲೋ ಸಾಹೇಬರಿಗೂ ಇದ್ದ ಸಮಾನತೆ. ಆದರೇನು, ಇವನಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಮೂಳೆ ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಬಿದ್ದ ಇದೇ ಪ್ರೊಫೆಸರನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಇದ್ದಬಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅರೆದು ಹಚ್ಚಿಯಾಗಿದೆ. ಈಗ ಮತ್ತೆ ಬೇಕೆಂದರೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಕಾಯಬೇಕು!

ಬೊಕ್ಕ (Bokha) ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ‍ರ್ಸಿ ಕತೆಯ ಪ‍ರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಫೈನ್ಲೀ ಚೊಪ್ಡ್ ಡಿಲ್ ಕತೆಯ ಜೆಸಿಂತಾ ಇಬ್ಬರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ಸಮಾಗಮಕ್ಕೆ ಮಾಟಗಾತಿ ತಾಯಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅರ್ಧ ಕತೆ ಬೊಕ್ಕನ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ ಹೇಳಿದರೆ ಇನ್ನರ್ಧವನ್ನು ಬೊಕ್ಕನ ಊರಿಗೆ ಬಂದ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕ ಸೊಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ‍ರ್ಸಿಯ ತಾಯಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸತ್ತರೆ ಬೊಕ್ಕನ ತಾಯಿಯ ಸಾವು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇವಳು ಒಂದು ಕೋಳಿಯನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ತನ್ನ ಮಗ ಬೊಕ್ಕನ ‘ತಲೆಕೆಡಿಸಿದ’, ಅವನನ್ನು ತನ್ನಿಂದ ದೂರಮಾಡಲು ಬಯಸಿರುವ ಸೆರಾಫಿನಾಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹುಚ್ಚಿಯಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ, ಆ ಕೋಳಿಯ ಮಾಂಸ ತಿಂದ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹುಚ್ಚನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಆಗುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ತಾಯಿಯನ್ನು ಐವತ್ತೆರಡು ಬಾರಿ (!) ಇರಿದು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಹುಚ್ಚಿನ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಸೆರಾಫಿನಾ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂತೈಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕತೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ವೈಚಿತ್ರ್ಯಗಳು, ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಯಾವುದನ್ನೂ ಇದಂಮಿತ್ಥಂ ಎಂಬಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸದ, ಆದರೂ ಒಂದರ ಪಕ್ಕ ಒಂದೆಂಬಂತೆ ಸಪ್ರಯತ್ನ ಸಂಕಲಿತ ಘಟನೆಗಳು - ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಬದುಕು ಇರುವುದೇ ಹಾಗೆ ಎನ್ನುವುದೇನೋ ಸತ್ಯವೇ. ಆದರೆ ಕತೆಗಳು ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಸ್ಪಲ್ಪ ಕಷ್ಟವೇ. ಬದುಕನ್ನು ಕತೆ-ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಸಿ, ಹಿಗ್ಗಿಸಿ, ತಿರುವು ಮುರುವು ಮಾಡಿ, ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಗಳೆದು ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿರುವ ನಮಗೆ ಈ ಕತೆಗಳು ಅಷ್ಟೊಂದು ತೃಪ್ತಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, August 19, 2014

ಹಲವು ಹೊಸತನಗಳ ಸಾರ್ಥಕ ಪ್ರಯತ್ನ

ತಾವು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಪರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಡನಾಡಿದ ಇಬ್ಬರು ಮಹತ್ವದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಇಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಬಹು ಆಯಾಮದ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಲಂಕೇಶ್ ಮತ್ತು ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುವ ಕೃತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು ಈ ಇಬ್ಬರ ಕೃತಿಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಒಡನಾಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಈ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಎಲ್ಲ ಪ್ಲಸ್ಸು ಮೈನಸ್ಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಲೇ ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೂ ನಮಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ನಾವು ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೆಲ್ಲ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಕುರಿತ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲೇ ಅದರ ಹದ ಇರುವುದು ಕೂಡ. ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಹದ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ ಈ ಕೃತಿಯ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ. ಕೃತಿ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಾಚೆ ಇಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರರ ಒಡನಾಟ, ಪ್ರೀತಿ, ಸಂಘರ್ಷ, ತುಮುಲಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಬಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಈ ಮೂವರೂ ತ್ರಿಕೋನದ ಮೂರು ಬಿಂದುಗಳಂತಿದ್ದು ತ್ರಿಕೋನ ಯಾವತ್ತೂ ಇಡೀ ಕಥನದ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ದಕ್ಕಿಸಿದ ಹೊಸದೊಂದು ಆಯಾಮ ಕೂಡ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ ಕೃತಿಗೆ ಲಭಿಸಿ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಲಂಕೇಶ್ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಂಕೇಶರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಕಟವಾಗಿ ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದವರಿಗೆ ತೀರ ಹೊಸದೇನಿಲ್ಲ ಎನಿಸಬಹುದಾದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ನಟರಾಜ್, ಡಿ ಆರ್ ಮತ್ತು ಲಂಕೇಶರ ಒಡನಾಟದ ಏರುಪೇರುಗಳಲ್ಲೇ ಒಡಮೂಡುವುದು ಹೊಸದೇ ಆದ ನೋಟವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಆದರೆ ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಲಂಕೇಶರ ಕೃತಿಗಳಷ್ಟು ಓದಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಗಳೇನಲ್ಲ. ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೃತಿಗಳಿರಲಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ಅವರ ಬದುಕು-ಬರಹ-ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬಲ್ಲ ಒಂದು ಲೇಖನ ಕೂಡ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ. ಹೀಗಾಗಿ ನಲವತ್ತರ ಆಯುರ್ಮಾನದಲ್ಲೇ ಬದುಕಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ಡಿ ಆರ್ ಆನಂತರದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಅಗೋಚರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಂತಿದೆ. ಅತಿಯಾದ ಅಕಾಡಮಿಕ್ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಅವರ ಭಾಷೆ ಕೂಡ ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದಷ್ಟೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಸಮಕಾಲೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಏನನ್ನು ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸುತ್ತದೆ, ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾವುದನ್ನು ಮೇಲಿಟ್ಟು ಮೆರೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದನ್ನು ಮರೆಯಿಸುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಪಿಸುಗುಡುತ್ತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿದೆ. ದೇಶಕಾಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಶೇಷಾಂಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಡಾ||ಯು ಆರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಡಿ ಆರ್ ಅವರ ಗೈರು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದರು. ಅವರು ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ಇಂಥ ಸಂಚಿಕೆಯೊಂದು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರವೂ ಇರುವಂತಾಗಿದ್ದರೆ ಎಂದು ಹಂಬಲಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಹಳಹಳಿಕೆ ಎಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ತಲುಪಿತೋ ಎನ್ನುವುದು ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರು ಮಾಡಿರುವ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮತ್ತು ಅಭಿನಂದನೀಯವಾದ ಕೆಲಸ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಡಿ ಆರ್ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಮಾಡಿರುವುದೆಲ್ಲವೂ.

ನಟರಾಜ್ ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಡಿ ಆರ್ ಅವರ ಅಮೃತ ಮತ್ತು ಗರುಡ, ಶಕ್ತಿಶಾರದೆಯ ಮೇಳ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಥನ, ವಸಂತಸ್ಮೃತಿ, ಏಕಾಂಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕತೆಗಳು (ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ), ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಶೈವಪ್ರತಿಭೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕಥನ (ಸಂ: ಅಗ್ರಹಾರ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ), ಉರಿಚಮ್ಮಾಳಿಗೆ (ದ ಫ್ಲೇಮಿಂಗ್ ಫೀಟ್ ಕೃತಿಯ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಎಂ ಎಸ್ ಆಶಾದೇವಿ) ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾಶನ ಹೊರತಂದ ಅಕ್ಷರ ಚಿಂತನದ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಬರೆದ ಹಿನ್ನುಡಿಗಳು ಮುಂತಾಗಿ ಒಂದೊಂದನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಅದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಡಿ ಆರ್ ಪಟ್ಟ ಶ್ರಮವನ್ನು, ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದ ಹಿಂದಿದ್ದ ಕನ್‌ವಿಕ್ಷನ್ನನ್ನು, ಆ ಮಟ್ಟದ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲೋ ಏನನ್ನೋ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು (ಲಂಕೇಶ್ ಜೊತೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ) ಅಸೂಯೆಯೇ ಇಂಥ ಭಾವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿದ್ದೀತೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನದೊಂದಿಗೇ ವಿವರಿಸಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ತುತ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನ. ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಡಿ ಆರ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು, ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನೇ ತಾವು ಮೀರಬೇಕೆಂಬ, ಹೊಸತಕ್ಕೆ ಕೈಚಾಚುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ತಹತಹವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿಯೇ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅವರ ಒಡನಾಟ ತಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆಲ್ಲ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು, ಲಂಕೇಶ್ ಮತ್ತು ಇವರ ನಡುವೆ ನಿಂತ ತಾವು ಕಂಡುದೇನು ಎನ್ನುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳುತ್ತ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಡಿ ಆರ್ ಅವರ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಷಃ ಇದನ್ನು ಹೀಗಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ತರ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮೂರೂ ಬಿಂದುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಲಂಕೇಶರ ಮತ್ತು ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಸಿಟ್ಟು, ಅಸಹನೆ, ಅಹಂಗೆ ಏಟಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಿದ ಬಗೆ ಕೂಡ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ನಟರಾಜ್ ಅವರೇ ತಮ್ಮ ನಡೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ಔದಾರ್ಯವೇ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಅವರವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕ್ಷುದ್ರ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಹ್ಯ/ನಗಣ್ಯವಾಗಿಸಿ ಕೊನೆಗೂ ಅಭಿಮಾನವನ್ನೇ ಪೊರೆಯುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ.

ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರು ಲಂಕೇಶ್ ಮತ್ತು ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಒಡನಾಟದ ಅಪೂರ್ವ ಘಳಿಗೆಗಳನ್ನು, ಆ ಕ್ಷಣ ಅವರಾಡಿದ ಅದ್ಭುತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ-ಚಿಂತನೆಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಹೊಳಹುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಸ್ವತಃ ತಾವು ಬರೆದ ಕವನ, ಡೈರಿಯ ಬರಹ, ಯಾವುದೋ ಹಿನ್ನುಡಿ, ಅಂಕಣದ ಭಾಗಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಯಾವುದೋ ಸಂದರ್ಭ, ಘಟನೆ, ಮನಸ್ತಾಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಿ ನೋಡಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಬಹುರೂಪಿ ಕಥನಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತನ್ನೊಳಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಸೃಜನಶೀಲ ಕಥಾನಕ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಹೊಸಬಗೆಯದು. ನಟರಾಜ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮಕಾಲೀನ ಬದುಕಿನ, ಅಷ್ಟೇನೂ ಹಿರಿಯರಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅರೆಕೊರೆಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಬ್ಬರ ಮಾತು, ಸಂವಾದ, ಬರವಣಿಗೆ, ಬದುಕಿನಿಂದ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿತನದ ವಿನಯವನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆವತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಇವತ್ತು ನಮಗೆ ಈ ಕೃತಿ ಸಿಗುವಂತಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಅವರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಲಂಕೇಶರೇ ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಿದೆ. ಇಬ್ಬರು ಗುರುಗಳ ನಡುವೆ ಲಾಯಲ್ಟಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಇವತ್ತು ಕಾಣಿಸುವ ಬಗೆಯಲ್ಲೇ ಆವತ್ತು ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೂಡ ನಮಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಭೂತವನ್ನು, ಈಗ ಬದುಕಿಲ್ಲದ (ಸೀಮಿತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಇಬ್ಬರು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ್ದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡುವಾಗ ಹುಟ್ಟುವ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಒಂದು ಅನುಭವವನ್ನೂ ಈ ಕೃತಿ ಮುಟ್ಟಬಯಸಿದೆ.

ಇದು ಅದರ ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಆಶಯದ ಮಾತಾಯಿತು. ಅದರಾಚೆಗೆ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕೃತಗೊಂಡು, ಚರ್ಚೆಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಗೆಯ ಕಥಾನಕಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಬಹುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.

ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಎಚ್ ಎಸ್ ಶಿವಪ್ರಕಾಶ್ ಬರೆದ ಒಂದು ಅಂಕಣ ಲೇಖನದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ (ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿ ಕೂತು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮಾತು ಕೇಳಿ) ನಾನು ಒಂದಿಷ್ಟು ಪುಟಗಳನ್ನು ಓದಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಓದಬೇಕೆಂದು ಬದಿಗಿರಿಸಿದ್ದ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಒಂದೇ ಏಟಿಗೆ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದೆ. ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಇದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಳಿಮಾವಿನ ಮರವನ್ನು, ಮುಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡವನು, ಸಹಪಾಠಿ ಮುಂತಾದ ಕತೆಗಳನ್ನು, ಡಿ ಆರ್ ಅವರ ಎಲ್ಲ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ. ಬಹುಷಃ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೇ ಕೃತಿಗಳ ಓದಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಕೃತಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ ಶ್ರಮ ಸಾರ್ಥಕವೇ. ಸ್ವತಃ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ ಗಾಳಿಬೆಳಕು, ಮಾಯಾಕಿನ್ನರಿ ಕೂಡಾ ಶೆಲ್ಫಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೊರಬಂದಿವೆ ಈಗ!

ಅವರನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರೆಲ್ಲರೂ ಅಭಿನಂದಿಸಬೇಕಾದಂತೆ ಮಾಡಿರುವ ಕೃತಿಯಿದು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Thursday, August 7, 2014

ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಸಂದರ್ಶನ: ಭಾಗ-3

12. ನಿಮ್ಮ ಅನೇಕ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಯಿಭಾವವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಬದುಕು ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನೀರಾಗಿಬಿಟ್ಟಂತಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಥಾನಕದ ನೆರವಿದ್ದರೂ, ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದು ತೀರ ಪ್ರಯಾಸಕರವಾದ ಕೌಶಲ. ನೀವೇ ಅನುವಾದಿಸಿರುವ ರಷ್ಯನ್ ಲೇಖಕ ಇವಾನ್ ಬುನಿನ್ನ 'ಹಳ್ಳಿ' ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇಂಥವೇ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಯಾರನ್ನೋ ಕಾಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ತೀರ ಅಹಿತಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆ ಬಾರದ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯುವಾಗ, ನಿರ್ಜನವಾದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಪಯಣದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆಯೇ ನೇರವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವಂತಿರುತ್ತದೆ ಅದೆಲ್ಲ. ಇಂಥದ್ದರ ಅನುವಾದ ಇನ್ನೂ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಪ್ರಯಾಸ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಈ ಬಗೆಯ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪಕ್ವತೆಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರ ಸಾಧಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?

ನಾವು ಬೆಳೆದ ಪರಿಸರ, ನಮ್ಮ ಮನೋಧರ್ಮ, ನಮ್ಮ ಆಶಯ, ಇತ್ಯಾದಿ ನಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ನನ್ನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಾಯೀಭಾವಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಬದುಕೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಅಂಥ ಅನುಭವವನ್ನು ಓದುಗನಿಗೂ ತೀವ್ರ್ರವಾಗಿ ತಟ್ಟುವಂತೆ ಬರೆಯುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಕಾಫ್ಕನ ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿರುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸ್ಥಾಯೀಭಾವವೇ ಅಲ್ಲವೆ? ನನಗಂತೂ ಕತೆ ಬರೆಯುವಾಗ, ಅನುವಾದಿಸುವಾಗ ಒಂದು ತರದ ಹಿಂಸೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಬರೆದದ್ದೊಂದೂ ತೃಪ್ತಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರೆಯಬೇಕು; ಬರೆದದ್ದು ಸಾರ್ಥಕವಾಗುವ ಮುಹೂರ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕು. ಒಮ್ಮೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗರು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ತಾವು ಬರೆದು ಮುಗಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಕವನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದೊಂದು ಪದವೋ ರೂಪಕವೋ ಬೇಕೆಂದೂ, ಅದು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದೂ ನಿರಾಶರಾಗಿದ್ದುಂಟು. ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಒಂದು ವರ್ಷವೇ ಆಗಿಹೋಗಿತ್ತು!

13. ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಚಮತ್ಕಾರದಂಥ ನಿರೂಪಣೆ ಒದಗಿಸುವ ಅಪೂರ್ವ ಒಳನೋಟ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತುಂಬ ಸೆಳೆದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಕುರುಹಾಗಿ ಇದು ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿರಲೇಬೇಕಾದ ಗುಣ ಎಂದಾದರೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕತೆಗಾರ/ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಲ್ಲಿ ನೀವಿದನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಂಡಿರುವಿರಿ? ಇದೇ ಮಿತಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಹಿತಿಯು ಹೇಗೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಬಹುದು?

ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿಂತನೀರಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲಪಿದಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊರಳಬಹುದಾದ ಒಂದು ಲಂಘನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಬೇಕು. ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯನ್ನು ನಾನು ಮಾನ್ಯಮಾಡುವುದು ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ. ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ. ಅವರ 'ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೀತಗಳು', ಅಡಿಗರ 'ಚಂಡೆ ಮದ್ದಳೆ' ಆಯಾ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳೂ ಆಗಿದ್ದುವೆಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ಪ್ರಗತಿಶೀಲರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೂ ನವ್ಯರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ? ಎಂ.ಎಸ್.ಕೆ. ಪ್ರಭು ಅವರ ಕತೆಗಳಿಗೂ ಮುನ್ನ ಅಂಥ ಕತೆಗಳೇ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರಿಂದ ಅಂಥ ಕತೆಗಳೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸುವುದು, ಚರ್ವಿತಚರ್ವಣವೆನಿಸುವ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನೋ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೂಢಿಗತ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೋ ಒಡೆಯುವುದು, 'ನಡೆದು ಬಂದ ದಾರಿ ಕಡೆಗೆ' ಯಾಕೆ ತಿರುಗಬಾರದೆನ್ನುವುದನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಡುವುದು. ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವರ 'ಕುಸುಮಬಾಲೆ' ಕನ್ನಡದ ಅಪೂರ್ವ ಕಾದಂಬರಿಯಷ್ಟೆ. ಅದೂ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆಯಲ್ಲವೆ? ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸ್ಟರ್ನನ 'ಟ್ರಿಸ್ಟ್ರಮ್ ಶ್ಯಾಂಡಿ', ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸನ 'ಯೂಲಿಸಿಸ್', ಫ್ಲ್ಯಾನ್ ಓ'ಬ್ರಯನ್ನನ 'ಅಟ್ ಸ್ವಿಮ್-ಟೂ-ಬಡ್ಸರ್', ಇತಾಲೊ ಕಲ್ವಿನೋನ 'ಇಫ್ ಆನ್ ಎ ವಿಂಟಸರ್ ನೈಟ್ ಟ್ರಾವೆಲರ್', ಡೇವಿಡ್ ಗ್ರಾಸ್ಮನ್ನನ 'ಲವ್ ಸೀ ಅಂಡರ್', ಹ್ಯಾನ್ ಶಾವೋಗಾಂಗ್ನ 'ಎ ಡಿಕ್ಷ್ನರಿ ಆಫ್ ಮಾಚಿಯಾವೊ' - ಹೀಗೆ ಅನೇಕಾನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿಯೇನು.

14. ನೀವು ಬೇಂದ್ರೆ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದವರು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಒಂದೆರಡು ಕವನಗಳನ್ನ ವಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವೂ ಸಂಪನ್ನವೂ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವರು. ಕಿ.ರಂ. ತರದವರು ಕವನಗಳನ್ನ ವಾಚಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಕಾವ್ಯಾನುಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇವತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕವನ ಓದಲು ಕಾದು ಕೂತಿರುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರ ಕವನವನ್ನೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕೊಂಚ ತಮಾಶೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಕಾವ್ಯಾಭಿರುಚಿ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೇನೆನಿಸುತ್ತೆ?

ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನನಗೊಮ್ಮೆ ಬೇಂದ್ರೆಯಂಥ ಕವಿಯನ್ನು ಯಾಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರಿಯರಷ್ಟೇ ಓದಬೇಕು, ಇತರರೂ ಓದಬಹುದಲ್ಲ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಅಂಥದೊಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರೆ ಜನರು ಬರಬಹುದೆ? ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರಿಂದ ಕಾವ್ಯವಾಚನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಹೇಗೆ? ಮಿತ್ರರ ಜೊತೆ ಹೀಗೆಲ್ಲ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ 'ನಾದಲೀಲೆ'. ಸುಮಾರು ಮೂರೂವರೆ ಗಂಟೆ ನಡೆದ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತೆಂದರೆ, ಸಭೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬರೂ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಪ್ರಯೋಗ. ಆದರೆ ಜನರಲ್ಲಿಂದು ಕಾವ್ಯಾಭಿರುಚಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕವಿಯೊಬ್ಬನ ಕವನಗಳನ್ನು ಇತರ ಕವಿಗಳಷ್ಟೇ ಓದಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ? ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

15. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರು ನೀವು. ನಿಮಗೇ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಸುರುಮಾಡಬೇಕು ಅಂತ ಯಾವತ್ತೂ ಅನಿಸಿದ್ದಿಲ್ಲವೆ?

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು. ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ, ಎಂಎಸ್. ಶ್ರೀರಾಂ ಮತ್ತು ನಾನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು 'ಮಾಯಾದರ್ಪಣ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕವನ್ನು ಹೊರತರಬೇಕೆಂದಿದ್ದೆವು. ಉದ್ದೇಶ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದನಿಗಳನ್ನು, ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳನ್ನು, ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು. ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರು ಬರೆದು ಕೊಟ್ಟ ಒಂದು 'ಲಬಸಾ' (ಲಯಬದ್ಧ ಸಾಲುಗಳು) ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಕವನವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಾನು ಮದರಾಸಿಗೆ ಹೋದೆ. ಅವರೂ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಚದುರಿದರು. ಮುಂದೆ ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ 'ದೇಶ ಕಾಲ' ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರ ತಂದಾಗ ನನ್ನ ಹಳೆಯ ಕನಸು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ನನಸಾಯಿತೆಂದು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟೆ.

16. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಬರಹಗಾರನನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೂ ಆತ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ನವ್ಯರಲ್ಲೇ ಚಿತ್ತಾಲ, ತೇಜಸ್ವಿ, ಲಂಕೇಶ್, ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ, ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ ಮುಂತಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ವಿಶಿಷ್ಟರೇ. ಇದನ್ನು ನೀವು ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ `ಟೋನ್' ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದ ನೆನಪು. ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರಿಸಬಹುದೇ? [ನಿಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೋಟ್ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ: ವಿ.ಸೀ. ಅವರು ಠಾಕೂರರ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ "ಒಂದು ಅಖಂಡ ವಾಕ್ಯವೃಂದದಲ್ಲಿನ ವಾಗ್ವಿಲಾಸ ಸಮುಚ್ಚಯ ಧೋರಣೆಯಲ್ಲಿಯೊ (Cumulative effect) ಅಥವಾ ಸಾದೃಶ್ಯ ವೈದೃಶ್ಯಗಳ ಭೂಮಿಕೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿಯೊ (Antithesis) ಪೇರಿಸಿದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಮಾತು, ರಚನೆ, ಅರ್ಥದ, ಉಸಿರಿನ ಆ ವಿನ್ಯಾಸ ಆ ವಿರಾಮ ನಡೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿದ್ದಂತೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡದ ಮಾತಿನ ಬಳಕೆ ಒಂದೆರಡೆಡೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಧಾಟಿಗೆ ಅದು ಪೇಲವವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟರಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿರುವುದು ಬರಿಯ ಕನ್ನಡದ ಸರಳ ಅನುವಾದವಲ್ಲ, ಭಾವಾನುವಾದವನ್ನಲ್ಲ. ಠಾಕೂರರ ಬಗೆಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸಬೇಕಾದುದು ಬಹುವಾಗಿ ಅವರ ವಾಣಿ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.]

ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ (ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಕಾವ್ಯ, ನಾಟಕ, ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ) 'ಟೋನ್' ಎಂಬುದೊಂದು ಇರುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ತಿಳಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ 'ಟೋನ್' ಎಂದರೆ 'ಧ್ವನಿ' ಅಲ್ಲ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು 'ಧಾಟಿ' ಎಂದು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಕೃತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ (ಓದುಗನ ಬಗ್ಗೆ) ಅದರ ಲೇಖಕನಿಗಿರಬಹುದಾದ ನಿಲುವು, ವಿಚಾರ ವೈಖರಿ, ಮನೋವೃತ್ತಿ, ನೈತಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದುವುಗಳನ್ನು ಯಾವುದು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೋ ಅದೇ ಧಾಟಿ; ವಿಮರ್ಶಕ ಲಯನೆಲ್ ಟ್ರಿಲಿಂಗ್ ಒಂದೆಡೆ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನ, ಪಾತ್ರಸೃಷ್ಟಿ, ಕಥಾಸಂವಿಧಾನ, ಆಕೃತಿ, ಕಾಲ, ಕ್ರಿಯಾಕ್ಷೇತ್ರ, ಶೈಲಿ, ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಯಾವುದು ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕತೆಗಾರನಿಗಿರಬಹುದಾದ ನಿಲುವನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವುದೋ ಅದೇ ಧಾಟಿ. ಒಂದು ಕತೆಯ ಧಾಟಿ ಎಂದರೆ ಆ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿರುವ ರೀತಿ; ಅದು ಸೂಚಿಸುವ ಲೇಖಕನ ನಿಲುವು. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವಂಥ ನಿರೂಪಕನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶೈಲಿಯೋ ಲೇಖಕನ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವ ಅವನದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಸಹಿಯೋ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತ, ಗತಿ, ಲಯ, ವಾಕ್ಯರಚನಾ ವಿಧಾನ - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ವಾಹಕಗಳು. ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಇವೂ ಕೂಡ ಕತೆಯ 'ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ'ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಇವತ್ತು ಟಾಲ್ಸ್ಟಾಯ್, ದೊಸ್ತೊಯೆವ್ಸ್ಕಿ, ಗೊಗೋಲ್, ಮೊದಲಾದವರ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆಯಷ್ಟೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅವು ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂಬುದಷ್ಟೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಅನುವಾದಗಳು ಮೂಲ ಕೃತಿಗಳ ಧಾಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವೇ. ಇಂಥ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿ.ಸೀ. ಅಂಥವರೇ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆನ್ನುವುದು ಸಮಾಧಾನದ ಸಂಗತಿ.

17. ನವ್ಯ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಯುಗಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತೀರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಂತು, ಅದಕ್ಕಿನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಪಕ್ವ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಕೇಳಿಬಂದಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಲಂಕೇಶ್ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ನವ್ಯವನ್ನೇ ಇನ್ನೊಂದು ಮಜಲಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರೆದರೂ ನವ್ಯವೂ ಕೂಡ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕೊಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಮಟ್ಟದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಮೊದಲೇ ಬಂಡಾಯ ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ದಲಿತ ಪಂಥಗಳ ಕವಲುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅತ್ತ ನವೋದಯ, ನವ್ಯಗಳಷ್ಟೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗದೆ ಇದ್ದರೂ ನವ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊರಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನಷ್ಟವಾಯಿತು ಎಂಬ ಮಾತೂ ಇದೆ. ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡವರು ನೀವು. ಈ ತರ್ಕ ನಿಮಗೆ ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ?

ನವ್ಯ ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತೀರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಂತು ಎಂಬ ವಾದ ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಮನೋಧರ್ಮವಿರುವಂತೆ ಕಾಲಧರ್ಮವೂ ಒಂದಿದೆಯಷ್ಟೆ. ಯಾರು ಏನೇ ಹೇಳಲಿ, ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಸದಾ ಚಲನಶೀಲವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲರು.
ಎಸ್ರಾ ಪೌಂಡನ ಒಂದು ಕವಿತೆಯ ಸಾಲು 'ದಿ ಏಜ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡೆಡ್ ಅನ್ ಇಮೇಜ್ ಆಫ್ ಇಟ್ಸ್ ಆಕ್ಸೆಲರೇಟೆಡ್ ಗ್ರಿಮೇಸ್' ಎಂದಿದೆ. ಕಾಲಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಬದಲಾಗುವುದೆನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಭಾಷೆಯ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡಿಮೂಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಭಾವತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ, ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಬೀಸಿನಲ್ಲಿ ನವ್ಯರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಸಲು ಕಸಬಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಪ್ರಲೋಭನೆಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇವತ್ತು ನವ್ಯರನ್ನು ಖಂಡಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದ ನಂತರ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಬಹುದು, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.

18. ಅನ್ಯಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎನ್ನುವಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ, ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಬಂತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಈಚೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ಸುರುವಾಗಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಡುವೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂತರವಿರುವುದು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಓದುಗ ಯಾರು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಬುಕರ್ನಂಥ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಎಂದೆಲ್ಲ ಇದನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಿರಬಹುದಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತೀರಿ? ಇವು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರಣಗಳೆನ್ನುತ್ತೀರಾ? ಹಾಗಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ, ಅಸಾಹಿತ್ಯಿಕ/ಸಾಹಿತ್ಯೇತರ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವೆ?

ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯಿದೆ. ಆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಡೀ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆಯೆಂಬ ಭ್ರಮೆ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರಿಗೇ ಉಂಟು. ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲೂ ಇಂಥದೊಂದು ಭ್ರಮೆಯಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ನೀಡುವ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಚಾರ. ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಇಂಥ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ತಾವು ಬೆಳೆದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕುರಿತು, ತಮ್ಮ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಹಜಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತು, ತಮ್ಮ ಓದುಗರನ್ನು ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಬಹುಮಂದಿ ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಇಂಥ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿರುತ್ತದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಅವರ ಗಮನವೇನಿದ್ದರೂ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಖ್ಯಾತಿಯತ್ತ. ಅವರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರಿಗಿರುವಂಥ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಓದುಗ ವರ್ಗ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ಇವತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಒಬ್ಬ ಕಳಪೆ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕುವಷ್ಟು ಪ್ರಚಾರ ಕನ್ನಡದ ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಕೂಡ ಸಿಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ. ಇದಕ್ಕೂ ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೂ ಏನೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ.

19. ಒಂದು ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಇವತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿಯೂ ಸರಕಾರೀ ಮತ್ತು ಖಾಸಗೀ ಎಂದೆಲ್ಲ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರ, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇವೆ. ಪ್ರಚಾರಯುಗದಲ್ಲೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎನಿಸುವಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಖಾಸಗಿತನ, ಕಾಲಾವಕಾಶ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂದು ನಾವಿವತ್ತು ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇವೋ ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನೂ ನಾನು ಸಾಹಿತಿಗಳ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿರುವುದುಂಟು. ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರ ಪ್ರಚಾರಪ್ರಿಯತೆ, ಸದಾ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಸಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸದಾ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಎನ್ನುವುದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇವತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು - ಅದು ಟೀವಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾಣ, ಬ್ಲಾಗು, ವೆಬ್ ಮ್ಯಾಗ್ಝೀನ್ ತನಕ, ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರ, ಸನ್ಮಾನ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪುಂಖಾನುಪುಂಖ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಂತೆ ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ, ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ-ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಂಡಿಸುವವರೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಸಾಹಿತಿಗಳ ರೀತಿನೀತಿ ಕಂಡವರು ನೀವು. ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಣೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಯೇ ನಿಜವಾಗುತ್ತಿರುವ, ಕ್ರಮೇಣ ಅದೇ ಇತಿಹಾಸವಾಗುವ ತಮಾಷೆಯಲ್ಲದ ತಮಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೇನನಿಸುತ್ತದೆ?

ನಾವು ಬರೆಯತೊಡಗಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಬರೆಯುವುದೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೀರ ಭಿನ್ನ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಲಾಬಿ ಮಾಡುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಬರೆಯುವವರೂ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೃಪಾಕಟಾಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವವರೂ ಇದ್ದಾರು. ನನಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಹೇಳಲಾರೆ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ಅದರ ಓದು, ಅದರ ವಿಮರ್ಶೆ, ಎಲ್ಲವೂ ತೀರ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠವಾದದ್ದು. ಅದು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಧನೆಗಳಂತೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಾನ್ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಶೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್ ಇಂದಿಗೂ ನಮಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಸಂಶೋಧನೆ ಓಬೀರಾಯನ ಕಾಲದ್ದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಲೇಖಕನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು - ವಿಮರ್ಶಕನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ - ಬೇರೆ ಯಾರು ತಾನೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಅಳೆಯಬಲ್ಲರು? ಅದೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ? ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಇವತ್ತಿನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸಾಚ, ಯಾವುದು ಮೋಸ ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗದ್ದು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Sunday, August 3, 2014

ಎಲ್ಲಿ ಜಾರಿತೋ ಮನವೂ....ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿತೋ...

ಈಕೆ ತಾಯಿ. ಆದರೆ ಗೆಳತಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಹದಿಹರಯದ ಮಗ ಮತ್ತು ಮಗಳ ಜೊತೆ ಬೆರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರೇಮ-ಪ್ರೀತಿಯ ಮದುವೆಯ ಕತೆಯನ್ನು ಈಗಲೂ ಎಂಬಂತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈಕೆ ಪತ್ರ, ಡೈರಿ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಬರೆದಿಟ್ಟ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಎಂದು ಈಗಷ್ಟೇ ಅನಿಸುತ್ತಿರುವ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಗ ನಮಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ತಾಯಿ, ಒಬ್ಬ ಗೆಳತಿ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರೇಮಿ ಇರುವಂತೆಯೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮುಖಗಳ ಕೊಲಾಜ್ ಇದೆ.

ಇದು ಜೆರ್ರಿ ಪಿಂಟೊ ಅವರ EM and the Big HOOM ಕಾದಂಬರಿ. 2013 ರ ಹಿಂದೂ ಲಿಟರರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕಾದಂಬರಿಯಾದ ಇದು ಅಲೆಪ್ ಪ್ರಕಟನೆ. ಆದಿಲ್ ಜಸ್ಸುವಾಲ ಅವರ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಂದು ಗೂಡಿಸಿ, Maps for a Mortal Moon; Essays and Entertainments; Prose by Adil Jussawalla ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಪರ್ತಕರ್ತ ಜೆರ್ರಿ ಪಿಂಟೊ ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿ ಕೂಡ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾದಂಬರಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದವರಿದ್ದಾರೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹದ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹಾಗೆ ಅನಿಸದೇ ಇರದು. ಆದರೆ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಹೊರಬಂದ ಮೇಲೆ ಇಂಥ ಅಂಶಗಳು ವಿಧಿಸುವ ಮಿತಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಗದು ಕೂಡ, ಇರಲಿ.

ಇಲ್ಲಿ ಕಡು ಬಡತನದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರದ ಹೊರೆಹೊತ್ತ ಹದಿಹರಯದ ಹುಡುಗಿಯ ದುಡಿಮೆಯ ಬವಣೆಗಳಿವೆ. ಇವಳಿಗೆ ಕಲಿಯ ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿತ್ತೆ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಸೆಯಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬ ಆಧರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ದುಡಿಮೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ, ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೋಗಿ ದುಡಿದು ತರುವಂತೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯವಿತ್ತು, ಲೈಂಗಿಕತೆಯಿತ್ತು, ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿಯಿತ್ತು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೊನಚುಗತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ಏಗಬೇಕಿತ್ತು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೆಲ್ಲ ತಯಾರಾಗಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಯಲ್ಲ ಅದು. ಆದರೆ ಬದುಕು ಕೇಳಬೇಕಲ್ಲ? ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಜಿ ಬೇಯಬೇಕಲ್ಲ? ಬದುಕಿನ ನಿಷ್ಠುರ ನಿಯಮಗಳು ಎಂಥ ಮೃದುತ್ವವನ್ನೂ ಮೆಟ್ಟಲು, ಹೊಸಕಿ ಹಾಕಲು ಹಿಂಜರಿಯದ ಹಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳು ಸುಮ್ಮನೇ ಅಳಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತವೆಯೆ - ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ?

ಆಗಲೇ ಪ್ರೇಮ ಕಾಲಿಗೆ ಎಡವಿತೆ? ಬಿಗ್ ಹೂಂ ಬದುಕಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಆಕಸ್ಮಿಕ. ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಒಂದು ಬಗೆಯ ಗೊಂದಲ ಹುಟ್ಟಿಸಿ. ಆದರೆ ಆಯ್ಕೆಗಳಾದರೂ ಎಲ್ಲಿದ್ದವು ಆಕೆಗೆ? ಮದುವೆ ಕೂಡ ಆಕೆಗೆ ಲಕ್ಷುರಿ ಎಂದು ಅವಳ ಸಂಬಳದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತ ಆ ಬಡ ಕುಟುಂಬ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಬೇಡ ಮಗಳೇ ನಿನಗೆ ಮದುವೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಅಯ್ಯೊ, ನಿನ್ನ ಮದುವೆ ಆಗಲೇಬೇಕಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಿತ್ತು. ದುರಂತ ಯಾವುದು ಎಂದರೆ ಈ ಹುಡುಗಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲ, ಅದೇ.

ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಅರ್ಥವಾದರೆ ಅಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೆಯದು. ತನ್ನ ಸಂಬಳದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿಸಿ ನಿಂತ ಮುದಿಯರ ಈ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲಿನ ಮಮಕಾರ ಮತ್ತು ಅದೇ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ತೊಡಕಾಗಿ ನಿಂತ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಟ್ಟು, ಈ ಬಗೆಯ ಒಂದು ಬದುಕು ತನ್ನ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹ್ಯ, ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಯಾರು ಕಾರಣ, ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಯಾರು ಹೊಣೆ, ತನಗೇ ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಕಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಇಲ್ಲದ ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ತಡಕಾಡುವುದರಲ್ಲೇ ವಯಸ್ಸಾಗಿ ಬಿಡುವ ಘೋರ.

ನಾನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಹೋದರೆ ನೀವೇನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ?
ಅದನ್ನು ಆಮೇಲೆ ನೋಡಿದರಾಯಿತು.

ಬಿಗ್ ಹೂಂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನ, ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಬೇಡ ಎಂದ, ನಿಜ. ಆದರೆ ಹೆತ್ತವರು ಕೇಳಿದರೆ ಅದು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ತಿಂಗಳಾ ತಿಂಗಳಾ ಬರುತ್ತೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದನಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಈ ಮದುವೆಯ ಅರ್ಥ ತನ್ನ ಸಂಬಳ ಇನ್ನುಮುಂದೆ ತನ್ನದಲ್ಲ ಎಂದೇ? ಮದುವೆ, ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಖ ಹೀಗೆ. ನಂತರ ಅದರ ಲೈಂಗಿಕ ಮುಖವೂ ಒಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಪ್ರೀತಿಯೆ? ಹುಟ್ಟುವ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರೀತಿಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಯೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ದಾಂಪತ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಹಜವೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತೆವಲಿಗಾ? ಆ ಮಕ್ಕಳೇಕೆ ಬರೇ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸದೇ ಇನ್ನೇನೇನೋ ನೆನಪಿಸಬೇಕು? ತಾನೂ ಮಗಳಾಗಿದ್ದೆನಲ್ಲ, ಅಮ್ಮನಿಗೇನು ಕೊಟ್ಟೆ? ಅವಳೇಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಳು, ನನ್ನ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಆಸೆ ಪಟ್ಟಳು. ಕೊನೆಗೂ ಇದೆಲ್ಲ ಅಷ್ಟೇಯೆ? ಯಾಕೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಗೊಂದಲಗಳಾಗಬೇಕು!

ಪ್ರೀತಿ, ಭಾವನೆ, ಕರುಣೆ, ಸ್ನೇಹ, ಸದ್ಭಾವ ಎಲ್ಲ ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ಹಣ, ಕೊರತೆ, ಹೋರಾಟ, ಜಿದ್ದು, ಕಾಮ, ಹಠ, ಅಹಂಕಾರ, ಸಣ್ಣತನ, ಕುತಂತ್ರ ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿರಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಿದೆ. ಆದರೆ ಯಾಕೆ ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ನಮ್ಮ ಸಿಟ್ಟು, ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರ, ನಮ್ಮ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಹುಚ್ಚುತನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣ ಪರಂಪರೆಯೇ ಇದೆ. ಅದು ಏಕಾಎಕಿ ನಮ್ಮ ರಕ್ತದೊಳಗೆ ನುಸುಳಿದ್ದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿಂದ? ನಾವೇಕೆ ಕೆಟ್ಟವರಾಗಿ ಬಿಟ್ಟೆವು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ? ನಾನೇಕೆ ನಿಮಗೆ ಕೊನೆತನಕ ಒಳ್ಳೆಯವನೇ ಆಗಿ ಉಳಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ? ನಾನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದನ್ನೇ ಬಯಸಿರಲಿಲ್ಲವೆ, ಗುಟ್ಟಾಗಿ? ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷವಿದೆ. ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಬದುಕು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿದ್ದೂ ಅದನ್ನು ಮರೆಯುವುದು, ಮರೆತು ನಗುವುದು, ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಒಳಗಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು, ಗೊಂದಲವನ್ನು, ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುವುದು. ಆದರೆ ಅದೆಲ್ಲ ಒಂದು ಕಡೆ ಮೆಟ್ಟಿದರೆ ಇನ್ನೆಲ್ಲೊ ಒಂದು ಕಡೆ ತೂತು ಕೊರೆದುಕೊಂಡು ಲೀಕ್ ಆಗದೇ ಇರುತ್ತದೆಯೆ? ಹುಚ್ಚಿನ ವಾಸನೆ ಇಲ್ಲೆಲ್ಲೊ ಬಂದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಸ್ಥಿತಿ.

ಈ ತಾಯಿ, ಪ್ರೇಮಿ, ಮಗಳು, ಗೆಳತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಕೆ ಜೆಜೆ ಹಾಸ್ಪಿಟಲಿನ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ ವಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೌದು, ಈ ತನಕ ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಒಬ್ಬ ಹುಚ್ಚಿಯ ಬಗ್ಗೆ. ಅವಳು ಒಬ್ಬಳು ಹುಚ್ಚಿ. ಇಲ್ಲೊಂದು ಕಡೆ ಈಕೆಯ ಮಗ ನಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, Mad is an everyday, ordinary word. It is compact. It fits into songs. As the old Hindi film song has it, M-A-D, mad mane paagal. It can become a phrase - `Maddaw-what?' which began life as `Are you mad or what?'. It can be everything you choose it to be: a mad whirl, a mad idea, a mad March day, a mad heiress, a mad mad mad mad world, a mad passion, a mad hatter, a mad dog. But it is different when you have a mad mother. Then the word wakes up from time to time and blinks at you, eyes of fire. But only sometimes, for we used the word casually ourselves, children of a mad mother. There is no automatic gift that arises out of such a circumstance. If sensitivity or gentleness came with such a genetic load, there would be no old people in mental homes.

ಈತ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮನೋವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಒಮ್ಮೆ ತನಗೇ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ತನಗೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ, ಖಂಡಿತ ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಾತ್ರಿ ನೀಡಬಹುದೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟೇ, ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಟಿಫೈ ಮಾಡುವವರು ಇರಬಹುದು, ಹುಚ್ಚು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಟಿಫೈ ಮಾಡುವವರು ಯಾರು? ಅಂಥ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟು ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇದ್ದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಾವು ಹುಚ್ಚರಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು.....ಕಷ್ಟ. ನೀನು ಹುಚ್ಚ ಎನ್ನುವವರನ್ನು ನಾವು ಅನುಮಾನಿಸುವವರೆಗೆ ಅವನು ಹುಚ್ಚನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದೇ ನಮ್ಮ ಸೇನಿಟಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ! ಆ ಗೆರೆ ತೆಳ್ಳಗಿದೆ.

ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಯಂದಿರು, ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಗೆರೆ ಎಳೆಯಲಾರದ, ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಎದೆ ಸೆಟೆಸಿ ಹೇಳಲಾರದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಅಕ್ಕಂದಿರನ್ನು, ತಂಗಿಯನ್ನು, ಮಡದಿಯನ್ನು, ಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರ ಸಂಕಟ, ಅಪಮಾನ, ಅಸಹಾಯಕತೆ, ಕ್ರೌರ್ಯ, ಮನಸ್ಸಿನ ತಲ್ಲಣ ಬಲ್ಲವರೇ ಬಲ್ಲರು. ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರೌರ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಸಿಟ್ಟಿಲ್ಲದ, ಸಿನಿಕತೆಯಿಲ್ಲದ, ವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆಯಿಲ್ಲದ, ಗರ್ವವಿಲ್ಲದ ಬರೇ ಆದರ್ಶದ ಮೂರ್ತಿಯಂಥ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಬದುಕು ನಮ್ಮನ್ನು ಇರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದ ಆಶೀರ್ವಾದ, ಸ್ವಂತಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುವುದಕ್ಕೇನಿದೆ ಅದರಲ್ಲಿ? ಇದರ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಉದ್ಧಟತನ ತೋರಿಯಾನು.

ಜೆರ್ರಿ ಪಿಂಟೊ ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಹದವಾಗಿದೆ, ಹೃದ್ಯವಾಗಿದೆ, ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದಲೂ, ಬರವಣಿಗೆಯ ಕುಸುರಿಯಿಂದಲೂ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಒಂದು ಅನುಭವವಾಗಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವರನ್ನಾದರೂ ಯಾವ ಪರಿ ಹಿಂಡುವುದೆಂದರೆ, ಆ ಎಲ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಿಶೇಷಗಳೂ ಅದರೆದುರು ಇರ್ರಿಲೆವಂಟ್ ಆಗಿ ಬಿಡುವಷ್ಟು. ಬದುಕಿನ ತೀರ ಆಳದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ. ಪರಿಹಾರ ಎಂದಿರುವುದು ಮನದ ತಲ್ಲಣಗಳಿಗೆ ಉಪಶಮನ ನೀಡಬಲ್ಲ ಅದರ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ನಮ್ಮನ್ನು ಹುಚ್ಚರಾಗುವುದರಿಂದ ಕಾಪಾಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಂದಿಯನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾಗಿದೆ, ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದೆಲ್ಲ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನಡೀತಿದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುವುದೆಂದು ಪಮುಕ್ ಒಂದೆಡೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಮಗೆ ಅಂಥ confirmation ಬೇಕು! ಆದರೆ, ಯಾವುದರಿಂದ ದೂರವಾಗಲು ನಾವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತ ಬಂದೆವೋ, ಆ ತಲ್ಲಣಗಳ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಈ ಕೃತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ರಿವರ್ಸ್ ಗೇರ್ ಪ್ರಯಾಣವೊಂದು ಬೇಕಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಕೃತಿ ಜೆರ್ರಿ ಪಿಂಟೊ ಅವರ EM and the big HOOM.

ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಪಿಂಟೊ ಅವರ ಚುರುಕಾದ, ಹರಿತವಾದ, ಹಾಸ್ಯವನ್ನೂ, ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನೂ, ದುರಂತವನ್ನೂ ಬೆನ್ನಿಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಭಾಷೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಭಾಷಣೆ, ಡೈರಿ, ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದುರಿದಂಥ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ಜೊತೆ ಅಪ್ಪ, ಸಹೋದರಿ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತನ್ನವೇ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ ಒಂದು ವಾರ್ಡ್, ಒಂದು ಮನೆ, ಒಂದು ಸಂಸಾರದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿ ಸಮಾಜವನ್ನು, ವಸ್ತುಲೋಕವನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸಿದೆ. ಹವಣಿಸಿದೆಯಾದರೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದೇನಲ್ಲ. ವಸ್ತು ಸಮಾಜದಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗಿ ಬದುಕುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುವಾಗ ಅದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಮತದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿರುವುದು, ಒಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಸ್ಥಾಪಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ನೆಲೆಗಟ್ಟು ಒಂದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭ, ಮಕ್ಕಳು, ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ದಾಂಪತ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುಖಗಳನ್ನು, ಅಗತ್ಯ-ಅನಿವಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನಿಸುವಾಗಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದಿಯಾಗಿ, ಭಾವಕೋಶವನ್ನಷ್ಟೇ ಮೀಟುವ ಕಥಾನಕವಾಗಿಯೂ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಾನವೀಯಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಕೃತಿಗಳು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಿನದ್ದಕ್ಕೆ, ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಇಂಥ ಕೃತಿಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಕೂಡ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, July 19, 2014

ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಸಂದರ್ಶನ: ಭಾಗ-೨

6. ನೀವು ಕತೆ, ಕವನ, ಪ್ರಬಂಧ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ - ಹೀಗೆ ವಿಧವಿಧವಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದೀರಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಛಾಪನ್ನೂ ಮೂಡಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಸ್ವಂತ ಬರಹಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ, ಮಾಡಿಸಿದ್ದೀರಿ, ಅನೇಕರ ಕತೆ, ಅನುವಾದಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿಯೂ, ಸುಧಾ, ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂಥ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದೀರಿ. ಸ್ವತಃ ಸಂಗೀತಪ್ರಿಯರೂ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು 'ನಾದದ ನವನೀತ'ದಂಥ ಅಪರೂಪದ ಕೃತಿಯನ್ನೂ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದೀರಿ. 'ಘಟಶ್ರಾದ್ಧ' ಸಿನಿಮಾದ ಸಹನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ. ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿಮಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಶ್ರಮವಿತ್ತು ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಿರಿ, ಬಾಪ್ಕೋ ಪ್ರಕಾಶನದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಮುಖಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿದ್ದಿರಿ ಎಂದೂ ಓದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಂಗಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಈಗಲೂ ನೀವು ಹೊಸತನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ರಂಗವನ್ನು ಹೊರತಾಗಿಸಿ, ಎಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದಿತ್ತು, ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎನಿಸಿತ್ತು? ಆ ರಂಗದಿಂದ ನೀವು ಹಾಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿಯೇ ನಿರ್ಗಮಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ನನ್ನದಲ್ಲ ಅನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಅಂಶಗಳೇನಾದರೂ ಇವೆಯೆ?

ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಸಿನಿಮಾ, ನಾಟಕ, ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಲ್ಲೂ ನನಗೆ ಅತೀವ ಆಸಕ್ತಿಯಿದೆ. ನಾನೊಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನನಗೆ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅನುವಾದದ ಬಗೆಗೆ ಒಲವಿದ್ದ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರಿಗೆ ನಾನೇ ಮೂಲ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅನುವಾದಮಾಡಿಸಿದ್ದುಂಟು. ಇನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಬಗೆಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾನು ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದೆ. ನಾನು ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ 'ನಾದದ ನವನೀತ' ಇದುವರೆಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬರಹಗಳ ಸಂಕಲನ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮುಖಪುಟಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದುಂಟು. 'ಘಟಶ್ರಾದ್ಧ' ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ನಾನು ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕನಾದದ್ದು ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಒತ್ತಾಯದಿಂದ. ಚಿತ್ರಕಲೆಯಾಗಲೀ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಲೀ ನನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಧ್ಯಮವಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ಬಹುಬೇಗ ಅರಿತುಕೊಂಡದ್ದು ಒಳ್ಳೆಯದೇ ಆಯಿತು. ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ಬರೆಯಬಯಸುವ, ಆದರೆ ಈಗಲೂ ನನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕಾರವೆಂದರೆ ನಾಟಕ.

7. ಪರಂಪರೆಯ ಅರಿವು, ತನ್ನ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಗೆ ಅಗತ್ಯವೆ? ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಶಿಕ್ಷಣ, ತರಬೇತಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಓದು ಬರಹದ ಶತ್ರು ಎಂಬ ಮಾತೂ ಇದೆ. ಬೇರೆ ಸಾಹಿತಿಯನ್ನು/ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಮಿತಿಯಾಚೆ (ಇದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವವರು ಯಾರು!) ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ - ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಎನ್ನಬಹುದೆ?

ಪರಂಪರೆಯ ಅರಿವಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲ. ಎಲಿಯಟ್ಟನ 'ವೇಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಕವನ ಓದಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯೇ ಅದರ ಬೆನ್ನಿಗಿದೆ ಅನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗರ 'ಭೂಮಿಗೀತ' ಕವನದಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸ, ಪುರಾಣಗಳು ರೂಪಕಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪರಂಪರೆಯ ಅರಿವು ಒಬ್ಬ ಸೃಜನಶೀಲ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ಒಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕನಿಗೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯವೆನ್ನುತ್ತೇನೆ ನಾನು. ಹಾಗೆಂದು ಸೃಜನಶೀಲ ಲೇಖಕ ಹೆಚ್ಚು ಓದಬಾರದೆಂದಿಲ್ಲ. ಅವನು ತುಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾಗಿದ್ದರೆ ಓದದಿದ್ದರೂ ನಡೆದೀತು. ವಾಲ್ಮೀಕಿಯಾಗಲೀ ವ್ಯಾಸನಾಗಲೀ 'ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ'ಯಂಥ ಜಾನಪದ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದವನಾಗಲೀ ಏನು ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದರು? ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾದೀತೆ? ನವೋದಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಸಣ್ಣಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಪ್ರಬಂಧ, ವಿಮಶರ್ೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಮ್ಮವರು ಆ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಥ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸಿದರೆಂಬುದು ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಓದು ಬರಹದ ಶತ್ರುವೆಂದು ನನಗೆಂದೂ ಅನ್ನಿಸಿಲ್ಲ. ಲೇಖಕನಾದವನಿಗೆ ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ತಕ್ಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕೆಂದು ಅನ್ನಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವನಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿನಿಂದ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರೇರಣೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಷ್ಟೆ. ಮತ್ತೆ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಎಂಥ ಶಿಕ್ಷಣ, ತರಬೇತಿ ಅಗತ್ಯವೋ ಅಂಥದೇ ಶಿಕ್ಷಣ, ತರಬೇತಿ ಲೇಖಕನಿಗೂ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಭಾಷೆಯಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಸಾಮುದಾಯಿಕವಾದದ್ದು. ಒಂದು ಭಾಷಿಕ ಸಮುದಾಯ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಅವನು ಹೊಸತೇ ಆದ ಒಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕು. ಲೇಖಕನಾದವನಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡುವುದೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ಆಶಯ, ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅವನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸತತ ಅಧ್ಯಯನ.

8. ಪರಂಪರೆ ಎಂದ ತಕ್ಷಣ ಕನ್ನಡದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದರೆ ಪಂಪನಿಂದ ತೊಡಗಿ ತೀರ ಈಚಿನ ನವೋದಯ, ಪ್ರಗತಿಶೀಲ, ನವ್ಯ, ಬಂಡಾಯ-ದಲಿತ, ನವ್ಯೋತ್ತರ ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದೆಲ್ಲ ಇರುವ ವಿಂಗಡನೆ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿ ವ್ಯಕ್ತಿವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ತಾತ್ವಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ನಿಲುವು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತೀರಿ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಇವತ್ತಿನ ಮಿತ ಜೀವನಾನುಭವದ ನಗರಜೀವಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾಹಿತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೋಡಿ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಲೇಖಕನಾದವನು ತನ್ನ ಕಂಫರ್ಟ್ ಝೋನ್ ಮೀರಿ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸಲಹೆ ಕೂಡ ಆಗಾಗ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಕೋರಿಕೆ. (ಕಾರಂತರಂತೆ ಇವತ್ತು ಬರೆದು ಬದುಕುವ ಸವಾಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ದೇಶ ಸುತ್ತಿ, ಕೋಶ ಓದಿ, ಜೀವನದ ವಿಭಿನ್ನ ಮುಖಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಕಂಡು, ಅನುಭವಿಸಿ ಬರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೇ ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತಿ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಮಗ್ಗುಲಾದರೆ, ಇವತ್ತಿನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಹಿತಿ ಬಂಡಾಯ-ದಲಿತ ಸುರುಮಾಡಿದ ಶೋಷಿತ ಜನಾಂಗದ ಧ್ವನಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆತ್ಮಕೇಂದ್ರಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳತ್ತ ಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮಗ್ಗುಲು.)

ಭಾಷೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದದ್ದು. ಸಮಾಜ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜೀವನವಿಧಾನ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಇವು ಕೂಡ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆಯಷ್ಟೆ. ಒಂದು ಕಾಲದ ತವಕ ತಲ್ಲಣಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆಗ ಅವುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಬಹುದು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ನವೋದಯ, ಪ್ರಗತಿಶೀಲ, ನವ್ಯ, ಬಂಡಾಯ-ದಲಿತ, ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ, ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಿದವರು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಕರು. ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮನೋಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇಂಥ ವಿಂಗಡನೆ ಅಗತ್ಯವೂ ಹೌದು. ನವೋದಯದ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಲೇಖಕರು ಈಗಲೂ ತುಂಬ ಪ್ರಸ್ತುತರಾಗಿದ್ದಾರಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ? ಅಡಿಗರಂಥ ಕವಿಗಳಿಗೆ ನಾವು ಉಸಿರಾಡುವ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಥ ವಾಸನೆಯಿದೆ ಎಂಬ ಪರಿಜ್ಞಾನ ಸದಾ ಜಾಗೃತವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ 'ಲೇಖಕನಾದವನು ತನ್ನ ಕಂಫರ್ಟ್ ಝೋನ್ ಮೀರಿ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸಲಹೆ'ಯನ್ನು ನಿಜವಾದ ಲೇಖಕ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾರನೇನೊ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಸಾಹಿತಿಗೆ ಮೂಲದ್ರವ್ಯ ಎನ್ನುವ ಅನುಭವವಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತೀರಿ? ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ 'ಮರಳಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ'ಯಂಥ ಬೃಹತ್ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಲಾರದ್ದೇನೋ ತಿರುಮಲೇಶರ ಅಥವಾ ವಿ.ಎಂ. ಮಂಜುನಾಥರ ಒಂದು ಕವನದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿಡುತ್ತದೆಯಲ್ಲ? ಯಾವುದು ದೊಡ್ಡದು, ಯಾವುದು ಸಣ್ಣದು? ಟಾಲ್ಸ್ಟಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಜೀವನ ವೈಶಾಲ್ಯ, ಅನುಭವ ವೈವಿಧ್ಯ ಕಾಫ್ಕನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಾಫ್ಕ, ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಕಡೆಗಣಿಸಿರಬಹುದಾದ ಒಂದು ಅನುಭವವನ್ನು ಭೂತಗನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದು ತೋರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನು ನನಗಂತೂ ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯಷ್ಟೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕನೆನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಇವತ್ತಿನ ನಗರಜೀವಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾಹಿತಿಯದು ಮಿತ ಜೀವನಾನುಭವ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ. ಅವನು ಜೀವನವನ್ನು, ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ನೋಡುವ ಕ್ರಮವೇನು? ಅವನ ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿಯೇನು? ಅವನ ಕೃತಿ ಇತರರ ಕೃತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ? ಅದು ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಷ್ಟು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆಯೆ? ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದೊಳ್ಳೆಯದು. ಇನ್ನು ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರಿಗಿದ್ದ ಎನರ್ಜಿಯನ್ನಾಗಲೀ ಬಹುಮುಖೀ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನಾಗಲೀ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರಲ್ಲೂ ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗದು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅವರಷ್ಟು ಬರೆದವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಲ್ಲ; ಬಹುಶಃ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೂ ಇರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಸಾಹಿತ್ಯವಲ್ಲದೆ ಜೀವನದ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬಗೆಗೂ ಅವರು ಪುಂಖಾನುಪುಂಖವಾಗಿ ಬರೆದರಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ನಾವೂ ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅವರು ಬರೆದದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಹೊಸದಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು.

9. ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳಿಗೂ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಯ ಬರಹಗಳ ವೈಚಾರಿಕತೆಗೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸುವ, ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕ ಬರೆಯುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಸದ್ಯದ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮತ್ತು ನಾವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿಂಸೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿದ ಮುಖಾಮುಖಿ ಎಂಬ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸುವ ವಿಮರ್ಶಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀವು ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ವಿಮರ್ಶಕನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೀರಿ? ಇಸಂಗಳು, ಹೋರಾಟಗಳು, ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು - ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕತೆ ದಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕಗೊಳಿಸುವುದಾಗಲೀ, ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಕೊಡುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಒಂದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಸಂಕರ ಎಂದಾಗಲೀ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು ಸರಿಯೆ?

ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸರಿ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಸಾಹಿತಿಯ ಕೃತಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಆ ಕೃತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಇವತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೊಸ ವಿಮರ್ಶೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳಿಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡುತ್ತಿದೆ. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ಪಠ್ಯವನ್ನು ಓದುವ ವಿಧಾನವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. (ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ಶಿಲ್ಪ ಅವಗಣನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿಲ್ಲ.) ನನ್ನ ದೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಯೂ ಅಗತ್ಯ. ಇನ್ನು ಇಸಂಗಳು, ಹೋರಾಟಗಳು, ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಾತ್ವಿಕತೆ ನೀಡಿರುವುದಂತೂ ಸತ್ಯ. ಇವು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಪ್ರಭಾವಿಸಿವೆ ಕೂಡ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರಗತಿಶೀಲರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೇ ನೋಡಬಹುದು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುಂವೀ ಅವರಂಥ, ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರಂಥ ಲೇಖಕರನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲವೆ?

10. ವಿಮರ್ಶೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕಳೆದುಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆಯೆ? ವಿಮರ್ಶೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಬೇಕೆ? ಸಾಹಿತಿ, ಪ್ರಕಾಶಕ, ಓದುಗ, ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಾತಾವರಣದ ನಿರ್ಮಾಣ ಈ ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದಲೂ ಇಂದಿನ ಬದಲಾದ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಅಗತ್ಯ, ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬದಲಾಗಿದೆಯೆ?

ಹಾಗೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಬರೆಯುವವರಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಗತ್ಯವೇನು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದಂತಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಬೆಲೆಕಟ್ಟಿ, ಅದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗೆ ದಾಟಿಸುವ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರದು. ನವೋದಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎ.ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರೀ ಅವರಂಥ ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ವಿಮರ್ಶಕರೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. (ಹಾಗಿದ್ದೂ ಆ ಕಾಲದ ಲೇಖಕರು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರೆನ್ನುವುದು ಬೇರೆ ಮಾತು.) ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆಗೊಂದು ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದದ್ದು ನವ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ನವ್ಯರದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕೃತಿನಿಷ್ಠ ವಿಮರ್ಶೆ. ಇವತ್ತು ಕೂಡ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಜಿ.ಎಸ್. ಆಮೂರ, ಜಿ.ಎಚ್.ನಾಯಕ, ಗಿರಡ್ಡಿ ಗೋವಿಂದರಾಜ, ಸಿ.ಎನ್. ರಾಮಚಂದ್ರನ್ರಂಥ ಹಿರಿಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಮುಖ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದ್ದಾರೆ. ಟಿ.ಪಿ. ಅಶೋಕ, ನರಹಳ್ಳಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯ, ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೆನ್ನಿ, ಎಂ.ಎಸ್. ಆಶಾದೇವಿ, ಎಸ್.ಆರ್. ವಿಜಯಶಂಕರ ಮೊದಲಾದವರು ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಿಂದ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಎಚ್ಚರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಚಚರ್ಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವೇ ಮಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯೇತರ ಕಾರಣಗಳೂ ಇದ್ದಾವು. ಇವತ್ತಿನ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಒಳನೋಟಗಳೇ ಇಲ್ಲವೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ನಾನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎಂ.ಎಸ್. ಆಶಾದೇವಿ, ಬಿ.ಎನ್. ಸುಮಿತ್ರಾಬಾಯಿಯಂಥವರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಓದಿ ಬೆರಗಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತನ್ನೂ ನಾನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ನಾನು ಗೌರವಿಸುವ ಎಂಕೆ. ಅನಿಲ್ ನನ್ನ ತರುಣ ಮಿತ್ರರು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು, ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು, ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅವರಷ್ಟು ಓದಿಕೊಂಡಿರುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಾನು ಊಹಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವರ ಜೊತೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಅವರು ಒಂದು ಪಠ್ಯವನ್ನು ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆಂದು, ಅವರಲ್ಲೇ ಯಾಕೆ ನಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶಕರಾರಲ್ಲೂ ಕಾಣದಂಥ ಒಳನೋಟಗಳಿವೆಯೆಂದು ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಆದರೇನು ಮಾಡುವುದು? ಅವರು ವಿಮರ್ಶೆಯಿರಲಿ, ಬೇರೆ ಏನನ್ನೂ ಬರೆಯದವರು.

11. ನಮಗೆ 'ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು', ಧಾರವಾಡದ ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥಮಾಲೆಯ ಅಟ್ಟ, ಗಾಂಧೀಬಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ನವ್ಯರು ಮುಂತಾಗಿ ಕೇಳಿ ಗೊತ್ತು. ನವೋದಯ ಮತ್ತು ನವ್ಯರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪುಲವಾಗಿತ್ತೆನ್ನಿಸುವ ಸಾಹಿತಿಗಳ ನಡುವಣ ಚರ್ಚೆ, ವಾಗ್ವಾದ ಇವತ್ತು ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆಯೆ? ಲಂಕೇಶ್-ತೇಜಸ್ವಿ, ಲಂಕೇಶ್-ಅನಂತಮೂರ್ತಿ, ಅನಂತಮೂರ್ತಿ-ಭೈರಪ್ಪ, ಕಾರ್ನಾಡ್-ನೈಪಾಲ್ ತರದ ಕೃತಿನಿಷ್ಠ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ಚರ್ಚೆ ಆ ನಂತರದ ತಲೆಮಾರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತೇ ಹೋಗಿರುವುದು ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ? ಸಾಹಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂವಾದ, ಚರ್ಚೆ, ವಾಗ್ವಾದ ಕೂಡ ಒಂದು ರಂಗದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲವೆ? ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಕಡಿದುಕೊಂಡಿರುವುದರ ಸೂಚನೆಯೆ ಇದು?

ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಲೇಖಕರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಚರ್ಚೆ, ವಾಗ್ವಾದಗಳಿಗೆ ಬಹುಶಃ ಇದು ಕಾಲವಲ್ಲ. ಈಗ ಸಾಹಿತಿಯೊಬ್ಬ ಆರಂಭಿಸುವ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು, ಅದು ಎಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದೇನೂ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪರಿಷತ್ತು, ಅಕಾಡೆಮಿಗಳಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಲೇಖಕ ಲೇಖಕಿಯರೂ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿ ಚರ್ಚಿಸುವಂಥ ವೇದಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದಿತ್ತು, ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈಚೆಗೆ ನಾವು ಕೆಲವು ಮಿತ್ರರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ಕತೆಗಾರರು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು, ಕವಿಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು, ನಾಟಕಕಾರರು, ವಿಮರ್ಶಕರು, ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸುವವರು, ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವವರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರುವಂಥ ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆವು. ಮೊದಲ ಸಭೆಗೆ ಬಂದ ಹೊಸ ಕಾಲದ ಲೇಖಕರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಹುಮಂದಿ ನರೆತಕೂತಲಿನವರೆಂದು ನಿರಾಶೆಯಾಯಿತು! ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ ಎಂದು ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಕೂಡ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೋತರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ.
(ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ವಿವಿಧ ತಾಣಗಳಿಂದ ಕೃತಜ್ಞತಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Friday, July 11, 2014

ಕೆ ಜಿ ಸೋಮಶೇಖರ್: ನನ್ನ ಬದುಕು ನನ್ನ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ

ವೃತ್ತಿ ಬದುಕಿನ ನೆನಪುಗಳ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯಂತಿರುವ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿ ಎಸ್ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ ಎಷ್ಟೊಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಸೋಮಶೇಖರ್ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲ, ಇನ್ಯಾರೋ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆಯೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಜೇಪಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಿರೂಪಣೆ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ನೇರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟು, ಬಾಲ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಪಡಿಪಾಟಲುಗಳ ಜೊತೆಗೇ ತಾವು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡ ಹುಚ್ಚಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಭಾಗ. ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 46 ಮಂದಿ ಗಣ್ಯರೂ, ಪ್ರಭಾವಿಗಳೂ ಆದ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ರಂಗಭೂಮಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮುಂತಾದ ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂದ ಸಾಧಕರನ್ನು ಹೇಗೋ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು, ಅವರಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅವರ ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್ ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಸಂದರ್ಭದ ಸಿಹಿ-ಕಹಿ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಕೆ ಜಿ ಸೋಮಶೇಖರ್ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ವಿಚಾರಗಳಿವೆ. ಫೋಟೋಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡದ ಮೂವರು ಗಣ್ಯರು, ಸಿಗದೇ ಹೋದ ಮಾನ್ಯತೆ, ತಮ್ಮ ಫೋಟೋಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಅಸಹಾಯಕ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ತಾವು ವೃತ್ತಿ-ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಸೂತ್ರ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದುತ್ತ ಮೊದಲಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗಿದ್ದು ಜೇಪಿ ಇದನ್ನು ನಮಗೆ ದಾಟಿಸುವಾಗ ವಹಿಸಿದ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಮರೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದು ಮೆರೆದ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಗಳೇ. ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಡುವ ಸ್ತರಗಳೇ ಬೇರೆ.

ಸೋಮಶೇಖರ್ ನಮ್ಮ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದವರಲ್ಲ. ಅವರು ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟು, ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ತಜ್ಞರಲ್ಲ. ಬಹುಷಃ ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಸೋಲು ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲಿ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಅವರ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟುತನ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲು ಚಿತ್ರಕಲೆ, ನಂತರ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಒಂದು ಪ್ಯಾಶನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಅವರ ‘ಹುಚ್ಚಾ’ಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಅವರು ತಾವು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಯಿಸಿದ ಹಣ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೊಂದನ್ನು ಇಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ತಾವಾಗಿ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಸಮಯ, ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡು, ರೋಲುಗಟ್ಟಲೆ (ಒಂದು ರೋಲ್ ಎಂದರೆ ಹನ್ನೆರಡು ಫೋಟೋಗಳ ಫಿಲ್ಮ್)ಫೋಟೋ ತೆಗೆದು, ಮನೆಗೆ ಮರಳಿ, ನೆಗೆಟೀವ್ ಡೆವಲಪ್ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರಿಂಟ್ ಹಾಕುವ ಸಲಕರಣೆ, ಡಾರ್ಕ್‌ರೂಮುಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಒದ್ದಾಟ ತೆಗೆದು, ತಮ್ಮ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲೇ ಫೋಟೋ ಪ್ರಿಂಟ್ ಹಾಕಿ, ಡೆವಲಪರ್, ಹೈಪು, ನೀರಿನ ಉಷ್ಣತೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬರೇ ಶ್ರಮಿಸಿ ಬೆಳ್ಳನೆಯ ಫೋಟೋ ಶೀಟ್ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪುಬಿಳುಪು ಚಿತ್ರ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಬರುವ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೇ ತಮ್ಮ ಬದುಕು-ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತೆತ್ತುಕೊಂಡ ಸೋಮಶೇಖರ್ ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಮೆಚ್ಚಿ ಹೊಗಳಿದವರೇ. ಆದರೆ ಅವರ ಬದುಕು ಬರೇ ಹೊಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಳಿಂದ ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಈ ನೋವು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ.

ನನ್ನ 8 -15 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಒಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಬ್ಬ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ ಜೊತೆ ಒಡನಾಟ ಹೊಂದಿದ್ದೆ. ಅವರೊಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರಕಾರ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು. ಏನೋ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರು ದೂರದ ತಮ್ಮ ಮೂಲಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ನಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ತೆರೆದರು. ಮುಂದೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಹೂಡಿ, ಊರಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಸಂಸಾರವನ್ನೂ ಕರೆಸಿಕೊಂಡರು. ಆಗಲೇ ಅವರ ಕೂದಲು ಮೀಸೆಯೆಲ್ಲ ನೆರೆದಿತ್ತು,ಮಕ್ಕಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದರು. ಅವರ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸರ್ ಎಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ಆಯಿಲ್‌ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅದ್ಭುತವಾದ ಗ್ಲಾಸ್‌ಪೇಂಟಿಂಗ್ ನೋಡಿದ್ದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲ. ಆದರೆ ತುಂಬ ಮಾಗಿದ ಮನುಷ್ಯ ಎಂಬ ಒಂದು ಇಂಪ್ರೆಶನ್ ಆಗಲೇ ನನ್ನ ಮೇಲಿತ್ತು. ಅವರ ಜೊತೆ ಡಾರ್ಕ್‌ರೂಮಿನೊಳಗೆ ನಾನೂ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ, ಕಪ್ಪುಬಿಳುಪು ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವವರ ಕಷ್ಟ-ನಷ್ಟ ನಿಷ್ಟೂರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಗೊತ್ತು. ಒಂದು ರೋಲ್ ಖಾಲಿಯಾಗದೆ ತಮ್ಮ ಫೋಟೋ ಬಯಸಿ ಬರುವವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದಿನ ಫೋಟೋ ಕೊಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಪುಟ್ಟ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಫಿಲ್ಮ್ ಬಳಕೆಗೆ ಬರಲು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ತೀರ ತುರ್ತಿನವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಡಿ ಫೋಟೋ ಕೊಡಬೇಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಫಿಲ್ಮ್‌ಗಾಗಿ ಆಸುಪಾಸಿನ ನಾಲ್ಕೈದು ಫಿಲ್ಮ್ ಎಕ್ಸ್‌ಫೋಸ್ ಮಾಡುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ. ಅಂಥ ನೆಗೆಟೀವ್ ಡೆವಲಪ್ ಮಾಡುವ ಗೋಳು ಕಷ್ಟದ್ದು. ಉಸಿರು ಕಟ್ಟುವ ಡಾರ್ಕ್‌ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದೆಲ್ಲಾ ಹೋಗಲಿ ಎಂದರೆ ಈ ಕೆಲಸ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಥ್ಯಾಂಕ್‌ಲೆಸ್ ಜಾಬ್. ಅತ್ತ ಹಣ ಹುಟ್ಟುವುದೂ ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಮದುವೆ ಮುಂಜಿಯ ಆರ್ಡರ್ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗಷ್ಟೇ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಆದರೆ ಈ ಯಾವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಷ್ಟ-ನಷ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸೋಮಶೇಖರ್ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿಲ್ಲ. ಬಹುಷಃ ಅದೆಲ್ಲಾ ಕೇಳುಗ/ಓದುಗರಿಗೆ ಬೋರ್ ಹೊಡೆಸಬಹುದೆಂದೋ ಏನೊ. ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ತೋರ ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂದು ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ತೋನ್ಸೆ ರಘುನಾಥ ಶೆಟ್ಟರ ಜೊತೆ ಕಳೆದ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಪುಸ್ತಕವಿದು. ಕ್ರಮೇಣ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು ಫೋಟೋಗ್ರಫಿಯ ವೃತ್ತಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅದನ್ನು ಮತ್ತು ಅದೊಂದನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡವರ ಬದುಕು ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನೆಲೆ ಒಂದೋ ಎರಡೋ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಲರ್ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ಬರುತ್ತಲೇ ಅದುವರೆಗಿನ "ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುವ" ಒಂದು ತಪಸ್ಸೇನಿತ್ತು, ಅದರ ನೆನಪೇ ಜನಮನದಿಂದ ಮಾಸಿಹೋಯಿತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದರ ದಾಖಲೆ ಕೂಡ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಆದಂತಿಲ್ಲ.

ನಂತರ, ಎಂಥೆಂಥವರೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಈ ಸೋಮಶೇಖರ್ ಅವರಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕಾದ ಸಂಭಾವನೆ, ಕನಿಷ್ಠ ತಗುಲಿದ ವೆಚ್ಚ ನೀಡದೆ ಕೈಯಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ! ಅಂಥವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದೇಕೆ, ನೀವೇ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿ ನೋಡಿ. ಇವತ್ತಿಗೂ ಇಂಥ ಅನೇಕ ಕೌಶಲವನ್ನು ಬಯಸುವ ಅನೇಕ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವವರ ಕತೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅದು ಏನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರುವ ಮನೋಧರ್ಮದ ಮಂದಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇಂಥ ಕೆಲವೇ ಮಂದಿಯ ತಾತ್ಸಾರದ ವರ್ತನೆ ಅಂಥ ಕೌಶಲ್ಯವಿರುವವರನ್ನು ಎಷ್ಟೊಂದು ನೋಯಿಸುತ್ತದೆಂದರೆ, ಮುಂದೆ ಅವರು ಸುಲಿಯಲು ಕಲಿತು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ! ಹೀಗಾಗಿ ನಾವು "ಅಯ್ಯೊ, ಮುಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೇ ಐನೂರು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ ಮಾರಾಯ!" ಎಂದು ದೂರುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೇಳುವುದೆಲ್ಲ ಇದರದ್ದೇ ಪರಿಣಾಮ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ನಾವು ಪುಕ್ಕಟೆಯಾಗಿ ಏನಾದರೂ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಬೆನ್ನು ನಾವೇ ತಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಬಿಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ! ಸೋಮಶೇಖರ್ ಕೂಡ ಇಂಥ ನೋವು-ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರ ಎದುರು ನನ್ನದು ಏನೂ ಅಲ್ಲ ಎನಿಸಿ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಸಮಾಧಾನವಾಗಿದ್ದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ!!

ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಎಷ್ಟೊಂದು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ! ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಅನುಭವ ಕಥನವನ್ನು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಬೇರೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಲ್ಲ ಹತ್ತು ಹಲವು ಮಂದಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರ ಮೂಲಕವೂ ಅದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ವಿನೂತನ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸೋಮಶೇಖರ್ ಸುಮಾರು 40-50 ಮಂದಿಯ ಪೋರ್ಟ್ರೆಟ್ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಮಾಡಲು ಹೋದಾಗಿನ ತಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ಡಿವಿಜಿ, ಮಾಸ್ತಿ, ಕುವೆಂಪು, ಕಾರಂತ, ಅಡಿಗ, ಖುಶ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್, ವಿಲಿಯಂ ಗೋಲ್ಡಿಂಗ್, ಕಮಲಾದಾಸ್, ಸುಬ್ಬಣ್ಣ, ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ, ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ, ಅಮರೀಶ್ ಪುರಿ, ಮನ್ಸೂರ್, ಗಂಗೂಬಾಯಿ, ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮುಂತಾದವರ ಕುರಿತು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ತಿಳಿಸುತ್ತಲೇ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೊಂದು ಒಳನೋಟ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹೊಸತನವೇ ಈ ಕೃತಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದೂ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನಾನಂತೂ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಭಾಗವನ್ನೇ ಮೊದಲು ಓದಿ ನಂತರವೇ ಮೊದಲ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದೆ!

ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ನಮಗೆ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ, ಹಲವಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಪಿಸುನುಡಿಯ ಬಲ್ಲ ಅಂತಃಶಕ್ತಿಯಿರುವ ಫೋಟೋಗಳ, ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮುಖದ ಸನಿಹದ ಒಂದು ಮುಖಾಮುಖಿಯನ್ನೊದಗಿಸಬಲ್ಲ ದರ್ಶನದ ಅವಕಾಶ ಈ ಪುಸ್ತಕದಿಂದೊದಗಿದೆ. ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚದ ಆರ್ಟ್ ಪೇಪರ್ ಮೇಲೆ ಇಡೀ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ನಮ್ಮ ಕೈಗಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಆಕೃತಿ ಪುಸ್ತಕದ ಡಿ ಎನ್ ಗುರುಪ್ರಸಾದ್. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಕೆ ಜಿ ಸೋಮಶೇಖರ್ ಅವರ ಮನಸ್ಸು, ಜೇಪಿಯವರ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಸೋಮಶೇಖರ್ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋಗಳು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿವೆ!
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, July 8, 2014

ಈ ಮೇರಿಯ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಡಿ...

2013ರ ಬುಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಶಾರ್ಟ್ ಲಿಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಐದು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮ್ ಟಾಯ್ಬೀನ್ ಅವರ ದ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮೇರಿ ಕೂಡ ಒಂದು. ಅತ್ಯಂತ ಪುಟ್ಟ ಗಾತ್ರದ, ಕಿರುಕಾದಂಬರಿಯೆನ್ನ ಬಹುದಾದ ದ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಯೇ ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹವಾದ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂಬ ರಿವ್ಯೂವೊಂದು ತೆಹಲ್ಕಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬಹುಚರ್ಚಿತ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೃತಿ ಕೂಡ ಹೌದು.

ನಾವು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂಥ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬರೆದ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಟಾಯ್ಬೀನ್ ಮಾಜಿ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್, ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್‌ನತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎನ್ನುವುದು ಕೆಲವರಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡಿದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ವಸ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಐಯರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೂಡ ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಐರಿಷ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಸಿಸಂನಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನುಭವಿಸಿದೆಯಂತೆ. ಅದೆಲ್ಲದರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಟಾಯ್ಬೀನ್ ಹೀಗೆಲ್ಲ ಮೇರಿಯೇ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು, ಅವನ ಶಿಷ್ಯಂದಿರನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದಂತೆಲ್ಲ ಬರೆದು ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಹೀಗಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ದೇವರು ಈ ದುರಾದೃಷ್ಟಕರ, ಹೀನ, ಸುಳ್ಳು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ ದೈವಿಕವಾದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹತಾಶೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೋಭೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸಿ ಕಟು ಟೀಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧಾಳುಗಳು ಕರುಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಬ್ಯಾನ್ ಮಾಡಬೇಕು, ಬರೆದವನನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಬೇಕು ಎಂದೆಲ್ಲ ಪುಸ್ತಕ ಸುಟ್ಟು ಬೀದಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅವರು ಇಳಿದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ.

ನಾನು ಅನೇಕರನ್ನು ಕೇಳಿ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ, ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸುವಾಗ ಅವನ ತಾಯಿ ಮೇರಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಳು? ನನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿದೆ. ನಾವು ಹಿಂದೂಗಳು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದಕ್ಕೇ ಹೋಗಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ನಾವು ಅಂಥ ಒಂದು ದುರಂತಕ್ಕೆ ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವುದು ಅಸಂಭವ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತೇವೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮಾನುಷ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ, ಎಂಥವರ ಎದೆಯನ್ನೂ ಕರಗಿಸುವಂಥ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಏಸುವನ್ನು ಕೊಂದ ಘಟನೆಯೇ ಭಯಂಕರವಾದದ್ದು. ಅಂಥದ್ದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲು ಯಾವ ತಾಯಿ ತಾನೇ ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ? ಬಹುಷಃ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಶಿಕ್ಷೆಗಳೆಲ್ಲ ಹಾಗೆಯೇ ಭಯಂಕರವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವೇನೊ. ಆದರೂ ಒಬ್ಬ ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಿ, ಕೈ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಮೊಳೆ ಹೊಡೆದು, ತಲೆಗೆ ಮುಳ್ಳಿನ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೆಟ್ಟಿ, ಆ ಶಿಲುಬೆಯನ್ನು ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಹುಗಿದು, ಪ್ರಾಣಪಕ್ಷಿ ಹಾರಿ ಹೋಗುವವರೆಗೂ ಶಿಲುಬೆಗೆ ತೂಗುಹಾಕುವ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಸುತ್ತಲಿನವರ ಕೇಕೆ, ಉತ್ಸಾಹ, ಹಿಂಸೆಯನ್ನು, ರಕ್ತವನ್ನು ಕಾಣುವ ದಾಹ, ಈ ಭಯಂಕರ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಉನ್ಮಾದ - ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಇವತ್ತಿಗೂ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಾಯಿ, ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು ಎಲ್ಲ ಆ ದಿನ, ಘಳಿಗೆ ಅನುಭವಿಸುವ ತಲ್ಲಣ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಮರಣವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಕುಳಿತಿರಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ದುಗುಡ, ತಲ್ಲಣ, ಮನಸ್ಸಿನ ಕ್ಷೋಭೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?

ನಾಟಕದ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿಯೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನೂ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ಅಂಶಗಳು ಇವೇ. ಇದಕ್ಕೆ ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಮಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತ ಪುರುಷಾಕಾರದ ಆಯಾಮವೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಾಟಕದ ರಂಗಪ್ರಯೋಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮೇರಿ ಗಾಜಿನ ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗೆ ಬಂಧಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳಂತೆ. ಅವಳನ್ನು ನೀವು ನೋಡಬಹುದು, ಕೇಳುವಂತಿಲ್ಲ! ಟಾಯ್ಬೀನ್ ಇದೀಗ ಅವಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲೂ ರೆಕ್ಕೆ ಬಿಚ್ಚುವಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಪಂಜರದಲ್ಲಿರುವ ರಣಹದ್ದಿಗೆ ಜೀವಂತ ಮೊಲದ ಮರಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿದ್ದಾನೆ. ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ, ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡು ಮತ್ತು ಕ್ರೌರ್ಯ, ಆಟ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಪಾಠ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಸಾಗುತ್ತವೆಯೆ?

ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ತನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಿ ಕೊಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ತನ್ನ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಮೇರಿ ಇಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ. ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದೂ ಅವನು ಅನುಮಾನಕ್ಕೆಡೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ದೇವರ ಮಗನೆಂದೂ ನಂಬಿ ಬಂದಿರುವ ಶ್ರದ್ಧಾಳುಗಳಿಗೆ ಇದು ಅಪಥ್ಯವಾಗುವಂತಿದೆ. ಸತ್ತು ಹೂತಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ಬದುಕಿಸಿದ ಕ್ರಿಸ್ತ, ನೀರನ್ನು ವೈನ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಕ್ರಿಸ್ತ, ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದು ಬಂದ ಕ್ರಿಸ್ತ ಮತ್ತು ಸತ್ತ ಮೂರು ದಿನಗಳ ತರುವಾಯ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕ್ರಿಸ್ತ ಮತ್ತು ಅವನೇ ಬೋಧಿಸಿದನೆಂಬ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಕ್ರಿಸ್ತ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ತಾಯಿಯ ಅನುಮಾನದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಹಿಂಬಾಲಕರು ತನ್ನ ಮಗನ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅವನಿಂದ ಏನೇನೋ ಮಾಡಬಾರದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಸಾವಿಗೆ ಕೊಡುವ ಮರ್ಯಾದೆ ಕೊಡಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದನ್ನೇ ವಿರೋಧಿಸುವುದೆಂದರೇನು, ನಿಜಕ್ಕೂ ತಂದಿಟ್ಟಿದ್ದು ನೀರೇ ಆಗಿತ್ತೆ ಅಥವಾ.... ಹೀಗೆ. ಮಗನ ಮರಣಾನಂತರವಂತೂ ಅವನನ್ನು ಇವರೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಏನು ಮಾಡಿದರೋ ಅದು ಮೇರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸಮ್ಮತವಿಲ್ಲ. ತಾನು ಕನ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಅವನನ್ನು ಹೆತ್ತ ಕತೆಯನ್ನು ಅವಳೇ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಾನು ಅವನಿನ್ನೂ ಶಿಲುಬೆಯಲ್ಲೇ ತೂಗಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ್ದನ್ನು ಹೇಳುವ ಆಕೆ ಆನಂತರವೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದು ಮಗನನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ನೇವರಿಸಿದ ಕನಸು ಕಂಡುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ ಆ ಕನಸನ್ನು ನಿಜವೆನ್ನುತ್ತದೆ ಜಗತ್ತು. ಇಂಥ ಕನಸು-ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಸೃಜನಶೀಲವಾದುದೆಲ್ಲವೂ ಕನಸು, ಕಲ್ಪನೆ, ಭ್ರಮೆ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೇ ಅವರ ಸುಖ, ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಅವರು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ, ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ ಅದು ದುಃಖ ಮತ್ತು ಕ್ಷೋಭೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳು. ಆದರೆ ಈ ಮೇರಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

I wanted dreams to have their place, to let them belong to the night. And I wanted what happened, what I saw, what I did, to belong to the day. Until I died I hoped that I would live in full recognition of the difference between the two. (page 93)

ಕಾಮ್ ಟಾಯ್ಬೀನ್ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ನಿಟ್ಟಿನಿಂದಲೂ ಆಕ್ರಮಣ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ನಾವು ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ಇಂಥ ಘೋರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲಾರಳು ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದರೆ ತಾನೇ ಮೊದಲು ಜೀವ ತೆತ್ತಾಳು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗನನ್ನು ಈ ಜಗತ್ತು ತನ್ನದೇ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬಲಿಪಶುವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ದೂರುವ, ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹಂಬಲಿಸುವ ಮೇರಿ, ಆವತ್ತು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದೇ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕದ್ದು ಮುಚ್ಚಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಗನ ದೇಹದ ಉಸಾಬರಿಗೂ ಹೋಗದೆ ಕದ್ದು ಪರಾರಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಅವನಿಂದ ಉಪಕೃತರಾದವರು ಅಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಂದಿಯಿರುವಾಗ ಜನರೆಲ್ಲ ಹೇಗೆ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬಾರದು, ಅವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಹಠಕಟ್ಟಿ ನಿಂತರು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಅದೆಲ್ಲವೂ ವಿಧಿಲಿಖಿತ, ಕ್ರಿಸ್ತನ ತ್ಯಾಗದಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಪುನೀತವಾಗುವುದಿತ್ತು, ಅವನ ತ್ಯಾಗದಿಂದಲೇ ಜನ ಅವನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಎನ್ನುವ ವಾದವಿದೆ. ಈ ವಾದವನ್ನು ಮೇರಿ ಒಂದೇ ಮಾತಿನಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಆವತ್ತು ಅಂಥ ಘೋರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ, ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗದ ಈ ಜಗತ್ತು ಅಂಥಾ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ. ಹೌದು, ಜಗತ್ತು ಅರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ ಅವಳು. ಆದರೆ ಸ್ವತಃ ಮೇರಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನು.....?

ಮೇರಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿರದೇ ಇದ್ದರೆ ಟಾಯ್ಬೀನ್ ಕಾದಂಬರಿಯೇ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ ಟಾಯ್ಬೀನನ ಮೇರಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಮೇಲಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು, ಅವಳಿಗೆ ಉಸಿರಿಲ್ಲದಂತೆ, ಧ್ವನಿಯೆತ್ತದಂತೆ ಮಾಡಿದ ಸಮಾಜದ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು, ಇಲ್ಲದ ದೇವಪುತ್ರನೊಬ್ಬನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೂಡಿದ ಹೂಟವನ್ನು, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು, ನೀಚತನವನ್ನು ಕಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ಅರ್ಹಳಾಗಿಲ್ಲ ಎನಿಸುವುದು ಯಾಕೆ?

ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೋವು, ಸಂಕಟ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಮರೆಯುವುದು ಕೂಡ ಸಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ಹಿಂದೆಯೂ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿ ಕೂಡ ಕೇಳಿಸದಂತೆ ಕರಗಿ ಹೋದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಅವಜ್ಞೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಅದೆಷ್ಟು ತಾಯಂದಿರ, ಮಡದಿಯರ ಅಳು, ತ್ಯಾಗ, ನೋವುಗಳಿದ್ದಿರಬಹುದು! ಅದರೆದುರು ಈ ಮಹಾನ್ ಚೇತನಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ಷಮೆಗಾದರೂ ಅರ್ಹವೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆದುರು ಮೇರಿ ನಡೆದುಕೊಂಡ ರೀತಿ ಅಕ್ಷಮ್ಯ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೆ?

ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯಾಗಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುವಷ್ಟೇ, ಚರಿತ್ರೆಯಾಗಿ, ಇತಿಹಾಸವಾಗಿ, ಪುರಾಣವಾಗಿ, ಧರ್ಮವಾಗಿ, ಮಾನವ ಜನಾಂಗದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕತೆಯಾಗಿ ಕಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೇರಿಯನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಇದು ನಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು, ಸಂತರನ್ನು, ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು, ವ್ಯಕ್ತಿಪೂಜೆಯ ತೆವಲನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದವರ ತಲೆ ಕಡಿಯುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ