Tuesday, March 3, 2015

ಬಹು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ‘ಊರು ಭಂಗ’

ಬಹುಶಃ ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗರ ಈ ಊರುಭಂಗ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ, ಬಹುಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಓದಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಒಂದು ಗದ್ಯ ಕೃತಿ ಎಂದು ನಾನು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದುವರೆಗೂ ನಾವು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಇಂಥ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೆವು. ಹಲವಾರು ವಿಮರ್ಶಕರು, ಉಪನ್ಯಾಸಕರು ನಮಗೆ ಈ ರೀತಿ ಒಂದು ಕವನವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಟ್ಟು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತರ ಅದನ್ನು ಓದಬಹುದು ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದಿದೆ. ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ಗದ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೀಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಅಂತ ಅನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ ಊರುಭಂಗ. ಬಹುಶಃ ಕನ್ನಡದ ಇದೊಂದೇ ಕಾದಂಬರಿ ಇಂಥ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದು ನಾನು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ್ ಅವರ ಹೊಸ ಕಾದಂಬರಿ ಊರುಭಂಗ ಕುರಿತ ಹಾಗೆ ನಾನು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆದು ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದರೂ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಏನಾದರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬರೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ ನನ್ನದು. ಹಾಗೆ ಬರೆಯುವಾಗಲೇ ನನಗೆ ಓದುವಾಗ ಸಿಗದೇ ಹೋದ ಹಲವಾರು ಒಳನೋಟಗಳು ಸಿಗುವುದಿದೆ. ಹಾಗೆ ಬರೆಯದೇ ಹೋದರೆ ನನಗೆ ನಾನು ಓದಿದ ಕೃತಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ದಕ್ಕುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ತೀರ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದ ಒಂದು ಅಗತ್ಯದಿಂದ ನಾನು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಚಾರ ಬೇಕಲ್ಲ ಅಂತ ಅದರ ಲಿಂಕನ್ನು ಫೇಸ್ ಬುಕ್ಕಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಹರೀಶ್ ಕೇರ ಅವರು ಕಾಮೆಂಟ್ ಹಾಕಿದ್ರು, ತಮಗೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಓದಿದ ಬಳಿಕ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಏನಾದ್ರೂ ಬರೀಬೇಕು ಅಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅನಿಸ್ತಾ ಇತ್ತು, ಆದ್ರೆ ನರೇಂದ್ರ ಬರ್ದಿದ್ದನ್ನ ಓದಿದ್ಮೇಲೆ ಇನ್ನೇನೂ ಬರೆಯೋದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ ಅನಿಸಿಬಿಡ್ತು ಅಂತ. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಲ್ಲೇ ಜೋಗಿ ಅವರು ಕೂಡ ತಾವು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಪೈಯವರು ಬರೆದಿದ್ದನ್ನ ಓದಿದ್ದ್ರೆ ತಾವೂ ಬರೀತಿರಲಿಲ್ಲ ಅಂತ ಕಾಮೆಂಟ್ ಹಾಕಿದ್ರು. ಇದೇನೂ ಸಂತೋಷ ಪಡುವ ವಿಷಯವೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಬರಹ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನ ಪ್ರಚೋದಿಸ್ಬೇಕು, ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಬೇಕು, ಕನಿಷ್ಟ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನ, ಅನುಮಾನಗಳನ್ನಾದ್ರೂ ಎಬ್ಬಿಸ್ಬೇಕು. ಹಾಗೇನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಅಂತ ಬೇಸರವಾಯಿತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನಾನು ಬರೆದು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆನಾ ಅನ್ನಿಸಿತು.

ಆಮೇಲೆ ಚುಕ್ಕುಬುಕ್ಕು ತಾಣದಲ್ಲೇ ಗೌರಿಯವರು ಬರೆದರು. ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಹೆಗಡೆಯವರು ಜೋಗಿಯವರ ಬರಹಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದಂಥ ಒಂದು ಕಾಮೆಂಟ್ ಹಾಕಿದರು. ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಪುಲಿಗಲ್ ಅವರು ಬರೆದರು. ಸುದರ್ಶನ ಬೇಳೂರು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರು ಸಾಹಿತಿ ಮಿತ್ರರು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಫೋನಿನಲ್ಲಿ, ಈಮೇಲಿನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸದೇ ಇರುವುದನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ನಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡಂಥ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಯಾವುದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕತೆಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಏಕಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುವಂಥ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು. ಇಲ್ಲ, ಇದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ, ಅವರ ಎರಡನೇ ಸಮಸ್ಯೆ, ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮ ಅಥವಾ ಸೋಶಿಯಲ್ ರಿಲವನ್ಸ್ ಏನು? ಅಂದರೆ ಇವತ್ತಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀವು ಹೇಳುತ್ತಾ ಇರುವುದು ಏನನ್ನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಒಂದು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಡಬಹುದಾದಂಥ ಅಥವಾ ವಿವರಿಸಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದಾಂಥ ಮಾತು ಬೇಕು ಅಥವಾ ಲಭ್ಯ ಎನ್ನಬಹುದಾದಂಥ ಸ್ಥಿತಿ ಇದ್ದರೆ ಇನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಯಾಕೆ ಬರೆಯಬೇಕು!

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಓದುಗನೂ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತೀಲಿ ಓದ್ಕೋತಾನೆ, ಓದ್ಕೋಬೇಕು. ವಿಮರ್ಶೆ ಅಂಥ ಮುಕ್ತವಾದ ಓದಿಗೆ ಒಂದು ತೊಡಕು ಆಗಬಾರದು. ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಉದ್ದೇಶ ವಿಫಲವಾದ ಹಾಗೆ ಅಂತ ನಾನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹೌ ಟು ರೀಡ್ ಎ ನಾವೆಲ್ ಅನ್ನೋ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎಸ್ಸೆಯಲ್ಲಿ, (ಕಾಮನ್ ರೀಡರ್ ಎರಡನೇ ವ್ಯಾಲ್ಯೂಮ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಎಸ್ಸೆ ಇದೆ), ವರ್ಜಿನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್ ಕೂಡಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಮನ್ ರೀಡರ್ ಅಂದ್ರೆ, ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಗ್ರಹ, ನಿರ್ಧಾರ, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದೆ, ಕೃತಿ ಅಥವಾ ಕೃತಿಕಾರನ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ ದ್ವೇಷವೂ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನೋ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನ ಸುಮ್ಮನೇ ಓದೋವ್ನು ಅಂತ ಇಟ್ಕೊಬೌದು. ನಾವು ಏನೇನೇನೋ ತೋರಿಸ್ತೀವಿ, ನೀವು ಓದೋವಾಗ ಅದೆಲ್ಲ ನಿಮಗೆ ಕಾಣಿಸಬೇಕು, ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಅಥವಾ ನಾನು ಬುದ್ಧಿವಂತ, ನನಗಿದೆಲ್ಲ ಕಂಡಿದೆ, ನಿಮಗೆ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ನೀವು ಪ್ರಯೋಜನ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ನೀವು ಓದೋವಾಗ ನಿಮಗೂ ಇದಿಷ್ಟೇ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂದರೆ ಅದು ವಿಮರ್ಶೆ ಅಲ್ಲ. ಅದು ವಿಮರ್ಶೆಯ ಉದ್ದೇಶವೂ ಅಲ್ಲ.

ಚಿತ್ತಾಲರು ಒಂದು ಕಡೆ ಹೇಳ್ತಾರೆ, ಒಂದು ಪುಸ್ತಕಾನ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೋ ಬೇಕಾದ್ರೆ ಒಬ್ಬ ಅಪರಿಚಿತ ಮನುಷ್ಯನ ಭೇಟಿಯಾಗೋಕೆ ಹೊರಟಾಗ ಇರಬೇಕಾದ ಮಾನಸಿಕ ಸಿದ್ಧತೆ ಅಗತ್ಯ ಅಂತ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಸ್ತಕಾನೂ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಜಗತ್ತು, ಒಂದು ಪರಕಾಯ ಪ್ರವೇಶ, ಒಂದು ಜನ್ಮವೆತ್ತಿದ ಹಾಗೆ. ಅಂಥ ಒಂದು ಮುಕ್ತವಾದ ಮನಸ್ಸು ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಓದೋದನ್ನ ಕೆಲ ಕಾಲ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕೋದು ಒಳ್ಳೇದೆ.

ಯಾವ ಇಬ್ಬರು ಓದುಗರೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನ ಒಂದೇ ಕಾದಂಬರಿ ಅನ್ನೋ ತರ ಓದಲ್ಲ. ನೀವು ಓದಿರೊ ಊರುಭಂಗ ಬೇರೆ, ನಾನು ಓದಿರೋ ಊರುಭಂಗ ಬೇರೆ; ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ರೂ ಇದು ನಿಜ. ಜೋಗಿಯವರ ಬರಹವನ್ನು ನೀವು ಓದಿದ್ರೆ, ಅವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶಮಿ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತವಾದ, ಸುಂದರ ಆಶಯದಂತಿರುವ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೇ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಿದ್ಧಿ ಎಂಬಂಥ ಭಾವ ಕೂಡ ಒಂದು. ಅರುಣ್ ಜೋಶಿಯವರ The Last Labyrinth ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ. ಅನೂ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗಿ ಸಿಗುವುದೇ ಬಾಳಿನ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ ಎಂಬಂತೆ, ಅವಳು ಕೈ ತಪ್ಪಿ ಹೋಗಿದ್ದೇ ತನ್ನೊಳಗಿನದ್ದೇನೋ ಹೊರಟು ಹೋದಂತಾಗಿದೆ ಎಂಬಂತೆ ಪರಿತಪಿಸುವ ನಿರೂಪಕ ಅದಾಗಲೇ ಮದುವೆಯಾಗಿ ದೂರವಾಗಿರುವ ಅನೂ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣಿಗಾಗಿ ಪರಿತಪಿಸುತ್ತ ಹುಡುಕುವುದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬದುಕಿನ ಶೋಧ ಕೂಡ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅರುಣ್ ಜೋಶಿಯವರ The Strange Case of Billy Biswas ಕೂಡ ಇಂಥದೇ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಆದಿವಾಸಿ ಹುಡುಗಿ ಬಿಲಾಸಿಯ ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ಕಾಣುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಅವಳು ಬಿಲ್ಲಿಯ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಕರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಅಥವಾ ಸುದರ್ಶನ ಬೇಳೂರು ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದಂತೆ ಈ ರೀತಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಮೋಹವನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಹೋಗುವವರಿಗೆ (ಶುಗರ್‌ಡಾಡಿ ಲವ್ ಆಸಕ್ತರಿಗೆ) ಸರಿಯಾದ ಪಾಠದಂತಿದೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಶೋಕ್ ಹೆಗಡೆಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ದಾಂಪತ್ಯ, ಅದರ ನಿಷ್ಠೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡೂ ಇಲ್ಲಿನ ಮನಮೋಹನ ಬೆಳೆಸಲೆಳಸುವ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ ಮೆರಿಟಲ್ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರೆ ಕಾದಂಬರಿ ಬೇರೆಯೇ ರೀತಿಯ ಹೊಳಹುಗಳನ್ನ ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರ ಸಂಸಾರ, ಸದಾನಂದ ಮಾಸ್ತರರ ಸಂಸಾರ, ಸುಂಕಾಪುರ ಮಾಸ್ತರರ ಸಂಸಾರ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗ ಬೇರೆಯೇ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಿಗೆ ಹಾಲು ಖರೀದಿಸಿ ತುಪ್ಪ ಕಾಯಿಸುವ ಸದಾನಂದ ಮಾಸ್ತರರ ಹೆಂಡತಿಯ ಕತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸದೇ ನಡುವಿನಲ್ಲೆಲ್ಲೊ ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಸರವಿದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಪೊಟೆನ್ಷಿಯಲ್ ಆದ ಎಳೆ ಅದು, ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಿತ್ತು ಅನಿಸಿದೆ ಅವರಿಗೆ. ಹಾಗೇನೆ ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗರು ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಹೇಳಿದ್ದರು, ಊರು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶ, ತೊಡೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಊರಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ತಳವೂರುವುದು ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥ ಕೂಡಾ ಒಂದು ಅಂತ. ಖ್ಯಾತ ವಿಮರ್ಶಕ ಎಸ್ ಆರ್ ವಿಜಯಶಂಕರ ಅವರು ಒದಗಿಸಿದ ಒಂದು ಒಳನೋಟ ಇದು. ಗಮನಿಸಿ ನೋಡಿ, ಇಲ್ಲಿ ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರು ಪುಣೆಯಿಂದ ಓಡಿ ಬಂದವರು, ಸದಾನಂದ ಮಾಸ್ತರರು ಘಟ್ಟ ಇಳಿದು ಬಂದವರು. ಸುಂಕಾಪುರರು ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ವರ್ಗವಾಗಿ ಬಂದವರು. ಮನಮೋಹನ ಬೆಂಗಳೂರಿನವನಲ್ಲ. ಸನ್ಯಾಲ್, ಸಾಹು ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಕನ್ನಡದವರಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ outsiders ಯೇ. ಯಾರೂ insiders ಅಲ್ಲ. ಇವರು ತೆಂಕಣಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ತಳವೂರುವುದಕ್ಕೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಳವೂರುವುದಕ್ಕೆ, ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಅಸ್ಮಿತೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸತತವಾಗಿ ಏನನ್ನೋ ಮೀರಬೇಕಾಗಿದೆ ಮತ್ತದು ತೆಂಕಣಕೇರಿ ಎಫೆಕ್ಟೇ ಎಂದು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ನೀವು ಮಹಾಭಾರತವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಅಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಪಾಂಡುವಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳೇ ಅಲ್ಲ. ಕೌರವರೂ ಕೂಡ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಟೆಸ್ಟ್ ಟ್ಯೂಬ್ ಬೇಬಿಗಳ ತರ ಹುಟ್ಟಿದವರು. ಪಾಂಡು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ವಿಧುರ ಕೂಡಾ ಕುಲಪುತ್ರರಲ್ಲ. ನಿಯೋಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಅವರು. ಹಾಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮರಾಯನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಹಕ್ಕಿದೆಯೋ ಅಷ್ಟೇ ಹಕ್ಕು ದುರ್ಯೋಧನನಿಗೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಾ ಎನ್ನುತ್ತೀರಾ? ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಧರ್ಮರಾಯ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯ ತನಗೆ ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಧರ್ಮಸೂಕ್ಷ್ಮದ ಅರಿವಿದೆ. ಪಾಲು ಕೇಳುವವನು ಅವನು. ದುರ್ಯೋಧನ ಸೂಜಿಯ ಮೊನೆ ‘ಊರು’ವಷ್ಟು ನೆಲವನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ, ಗಮನಿಸಿ. ಇಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಿಗೂ ಕೌರವರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿನ ಕುಲದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಮೀರಬೇಕಾಗಿದೆ, ಅದೂ ಒಂದು ತರದ ತೆಂಕಣಕೇರಿ ಎಫೆಕ್ಟೇ. ದುರ್ಯೋಧನ ಯಾಕೆ ತೊಡೆ ಮುರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ? ತನ್ನ ಹಠಮಾರಿತನಕ್ಕೆ. ಈ ಹಠಮಾರಿತನ ಕೂಡ ತೆಂಕಣಕೇರಿಯ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಮೀರುವ ಹಠವೇ.

ನನಗೆ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಅನಿಸಿದ್ದು, ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಒಂದು ಲಂಘನದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮನಮೋಹನನಿಗೆ ಏನೋ ಒಂದನ್ನು ಮೀರಬೇಕಾದ, ದಾಟಬೇಕಾದ ಒಂದು ಒತ್ತಡ ಅವನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ತೆಂಕಣಕೇರಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಎಂದು ಮನಮೋಹನ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಏನಿದೆ ಅದನ್ನ ನಾವು ಲಂಕೇಶರ ಬಿರುಕು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಈ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅನುಭವಿಸುವಂಥ ತಲ್ಲಣಗಳೇನಿರುತ್ತವೆ, ಅದೇ ಅಂತಾನೂ ನೋಡಬಹುದು. ಅಂತೂ ಅದು ಅವನ ಪೊಟೆನ್ಷಿಯಲ್ ಏನಿದೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯೋದಕ್ಕೆ ತಡೆಯಾಗಿದೆ, ಅವನ ಎಲ್ಲ ಹಿಂಜರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗ್ತಿದೆ, ಅದು ಅವನನ್ನು ಬೆಳೆಯಬಹುದಾದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ, ಏರಬಹುದಾದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರೋದಕ್ಕೆ ಬಿಡುತ್ತಾ ಇಲ್ಲ, ಸೊ ಅದನ್ನು ಅವನು ನೀಗಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕು. ಈ ಒತ್ತಡ ಅವನಲ್ಲಿ ಅದಾಗಲೇ ಇದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅವನಿಗೆ ಶಮಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೆಪವಾಗುತ್ತಾಳೆ ಅಷ್ಟೆ. ಶಮಿಯ ಒಡನಾಟದಲ್ಲಿ, ಅವಳ ಮೂಲಕ ತಾನು ಇದನ್ನು ಮೀರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅವನು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಬಹುಶಃ.

ಶಮಿಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳುವ ಕತೆ ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರದ್ದು, ಸದಾನಂದ ಮಾಸ್ತರರದ್ದು, ಸುಂಕಾಪುರ ಮಾಸ್ತರರದ್ದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಚಿರಾಗ್ ಎಂಬಾತನದ್ದು. ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಅವನು ಯಾವ ಬಗೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆಂದರೆ, ಡಾ||ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ದೇಶಕಾಲದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ನೆವದಲ್ಲಿ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹೇಳ್ತಾರಲ್ಲ, ಒಂದು ಪಾತ್ರ ತನಗೆ ತಾನೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಗೊತ್ತಾಗುವ ಹಾಗೆ, ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹೇಳಿದ್ದು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗುವ ಹಾಗೆ- ಲಿಂಗ ಮೆಚ್ಚಿ ಅಹುದು ಅಹುದು ಎನ್ನುವ ಹಾಗೆ - ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ/ಕವಿ ಆಗಿದ್ದರೂ ಇದು ಸುಲಭದ ಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಮೀರಿದ್ದನ್ನೂ ಹೇಳಬಲ್ಲ ಮನಮೋಹನನ ಇಡೀ ಕತೆಯೇ ಒಂದು ಕಟ್ಟುಕತೆಯಿರಬಹುದಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಬರದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳೂ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮನಮೋಹನನೇ. ಅವನದೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆವೃತ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಪಾತ್ರಗಳು. ಒಂದೆಡೆ ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಅದೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಳಗೇ ಇದೆ, ಮೀಟಿದರೆ ಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ ಅಂತ.

ತಾನು ತೆಂಕಣಕೇರಿ ಎಫೆಕ್ಟನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾದರೆ ಹೇಗೆ ಶಮೀ ಒಂದು ದಾರಿಯಾಗುತ್ತಾಳೋ ಹಾಗೆಯೇ, ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅವನು ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ತೆಂಕಣಕೇರಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸರ್ವನಾಶ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಮೊದಲೇ ಮನಮೋಹನ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರು ಅಂದರೆ ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಪ್ರತೀಕ. ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟ ಎರಡೂ ಬದುಕಿನ ಸೋಲಿನ ಅಂಚಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ದೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಯಾವಾಗ ಎಂದರೆ ಆದರ್ಶ ಒಂದು ಅಹಂಕಾರವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟ ಒಂದು ಒಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಾದಾಗ. ನಾವು ಕೆಲವೊಂದು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತ ಹೋದ ಹಾಗೆ ಅದು ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಒಂದು ಚೋದ್ಯ. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಸತ್ಯಾಚರಣೆ, ಮಾಂಸಾಹಾರ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡದಿರುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ವೃತಾಚರಣೆ ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಗರ್ವಭಂಗ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಹೊಸ ಒಂದು ಅರಿವಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರ ಗರ್ವಭಂಗ ಕೂಡ ನಡೆದಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನ ನಾವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.

ಇನ್ನು ಅಶೋಕ್ (ಕತೆ,ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಅಶೋಕ್ ಹೆಗಡೆ)ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ದಾಂಪತ್ಯದ ನಿಷ್ಠೆ, ದಾಂಪತ್ಯ ಎನ್ನುವ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಿರುವ ಮೌಲ್ಯ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಿದೆ ಅಂತ. ಅದು ನಿಜ. ಆದರೆ, ವೈವಾಹಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಹೊರಗೆ ಒಂದು ಸಂಬಂಧ ನಿಷಿದ್ಧ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಅಂತ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಹಶಾಂಬಿಯಂಥ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕೇಶವ ಮಳಗಿ ಅವರ ಮಾತುಗಳು, puritan concept ಬಗ್ಗೆ, ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ. ನಾವು ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನೆರಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೆ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನ ತೋರಿಸದೇ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದೋ ಅಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಅದು ಸಮಾಜ ವಿರೋಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಅಂತ ನಾನಂತೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ನಾವು ಶಮಿಯನ್ನೇ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಅವಳು ಯಾವತ್ತೂ ಮನಮೋಹನನ ಬಳಿ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಾ, ತನಗೆ ಬೇರೆ ಮನೆ ಮಾಡಿ ನಿಲ್ಲಿಸು, ಮದುವೆಯಾಗು ಎಂದೆಲ್ಲ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಬಂಧವನ್ನು dis-own ಮಾಡಬೇಡ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಬಹುಶಃ ಅವಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಪಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಯಾರಿಗೋ ಮನಮೋಹನ ತನ್ನ ಕುರಿತು ಹೇಳುವ ರೀತಿಗೇ ಅವಳು ಬೇಸತ್ತು ದೂರವಾದಂತಿದೆ. ಹೀಗೆ ದಾಂಪತ್ಯಕ್ಕೆ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ನಾನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇದ್ದರೆ ಅದು ದಾಂಪತ್ಯದ ಸಹಜ ಧರ್ಮ, ನಾನು ಹಾಗಿರುವುದು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿ ಅಷ್ಟೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಒಂದು ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿ ಆಗುವುದಾದರೆ ಅದರ ಗರ್ವಭಂಗ ಕೂಡ ಅನಿವಾರ್ಯವೇ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಆದರ್ಶಗಳ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪ ನಮಗೆ ಹೊಳೆಯುವುದೇ ನಾವು ಅದನ್ನು ಮೀರಿದಾಗ, ನಾವು ವಾಯ್ಡ್ ಆದಾಗ.

ನಾವಿಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತ ಹೋಗಬಹುದು. ಭಾಸ್ಕರ ರಾಯರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿಬಿಡ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೂ ಸುಂಕಾಪುರ ಮಾಸ್ತರರು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಬರೆಯುವ ಮಾತನಾಡಿ ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಬಿರುಗಾಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ, ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರ ಮಗಳು ಪಕ್ಕದ ಮನೆ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಶಮಿ ಮನಮೋಹನನಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ ಹೀಗೆಲ್ಲ ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತ ಹೋಗಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡಾ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಹಜ ಧರ್ಮವೇ. ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನ ಓದುತ್ತಾ ಓದುತ್ತಾ ನಾವು ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಆ ಕೃತಿಯ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ, ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೃತಿಯ ಒಳಗೇ ಆ ಕೃತಿಯ ಜಗತ್ತನ್ನು, ಅಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇರುತ್ತೇವೆ. ಈ ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡದೇ ಏನನ್ನೂ ಓದುವುದಕ್ಕೆ, ಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ಕೂಡಾ ನಾವು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಹೀಗೇನೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ಮೊಬೈಲೋ ಇನ್ನೊಂದೋ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು ಒಡೆದು ಹೋಗುತ್ತೆ, ಇಲ್ಲಾ ಬೆಕ್ಕೋ ನಾಯೋ ನಿಮ್ಮ ಕಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಬಂದು ಸತ್ತೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಲಿಫ್ಟ್ ಜ್ಯಾಮ್ ಆಗಿ ಆಫೀಸಿಗೆ ಅರ್ಧಗಂಟೆ ತಡವಾಗುತ್ತೆ. ಆದರೆ ಇದು ಅಷ್ಟೇ ಆಗಿ ಉಳಿಯೋದೇ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಯಾಕೆ ಹೀಗೆಲ್ಲೆ ಆಗ್ತಿದೆ, ನಂಗೇ ಯಾಕೆ ಆಗ್ತಿದೆ, ಇವತ್ತೇ ಯಾಕೆ ಆಗ್ತಿದೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡೋಕೆ ಸುರು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಹಾಗೇನೆ ಒಂದು ಕಲೆ. ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು, ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಲೆಯ ಬಲೆಯೊಳಗೇ ಅಂತರ್ ಸಂಬಂಧಗಳ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸಹಜ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ.

ಆದಾಗ್ಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯವರ ಓದು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ. ಇದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಅನುಭವ, ಓದು, ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಮುಖ್ಯ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳು - ಹೀಗೆ ನೂರಾರು ಕಾರಣಗಳಿರುತ್ವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೀವೆಲ್ರೂ ಓದಿರಬಹುದಾದ ಘಾಚರ್ ಘೋಚರ್ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಮನೆ ಇದೆಯಲ್ಲ, ಎಕ್ಸಾಕ್ಟಲೀ ಅಂಥಾದ್ದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಲಾಗಿ ರೈಲು ಬೋಗಿಗಳಿರೋ ತರದ ಐದೋ ಆರೋ ರೂಮುಗಳು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಿಚನ್ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆ ಬಾತ್ ರೂಮು ಇರುವಂಥ ಮತ್ತು ಇರುವೆ ಕಾಟ ಇರುವಂಥಾ ಮನೇಲೆ ನಾವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆಗಿದ್ದೆವು. ಹಾಗೇನೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಓದುತ್ತ ನಾವು ನಾವು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರ ರೂಪುರೇಷೆಗಳೇನಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಒಬ್ಬರಿಂದ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ ಕಾದಂಬರಿ ಸಿನಿಮಾ ಆದಾಗ ಗೋಪಾಲಯ್ಯನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಅವರನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇವರೇನು ಸುಸ್ತಾದ ಮುದುಕನ ತರ ಇದ್ದಾರೆ, ಗೋಪಾಲಯ್ಯ ಪಾದರಸದಂಥ ಚುರುಕು ಮುದುಕನಲ್ಲವೇ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಪಸ್ವರಗಳೆದ್ದವು. ಹಾಗೆಯೇ ಲಂಕೇಶರ ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಕಥಾ ಪ್ರಸಂಗ ಕಾದಂಬರಿ ಅಕ್ಕ ಸಿನಿಮಾ ಆದಾಗ ಅದರ ಸಣ್ಣೀರಪ್ಪ ಮೇಸ್ಟ್ರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಏಣಗಿ ನಟರಾಜ್ ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೇಳಿಮಾಡಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಹೊಂದಿಕೆ ಆಗುತ್ತಾ ಇದ್ದರು ಅನಿಸಿತು ಕೆಲವರಿಗೆ. ಯಾವಾಗ್ಲೂ ಹಾಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಂದು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ನೆನಪಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಊರುಭಂಗದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಗಂಜಿಯ ಪರಿಮಳ, ಒಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟ ಪಾತ್ರೆಯ ಮುಚ್ಚಳ ಹೌದೋ ಅಲ್ಲವೋ ಅನ್ನುವಷ್ಟು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಕೊತಕೊತ ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುವುದು, ಹೊಗೆಯ ತೆಳುವಾದ ಪರದೆಯು ಕಿಟಕಿಯ ಗಾಳಿಗೆ ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ ಹಗುರವಾಗಿ ಓಲಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಮುಂತಾದ ವಿವರಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯೊಂದು ಫೋಟೋ ಫ್ರೇಮಿನ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಹಾರಿ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಗೂಡಿನಿಂದ ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣಕಡ್ಡಿಯೊಂದು ಹಗೂರ ತೇಲುತ್ತ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ನಮ್ಮ ಸ್ಮೃತಿಗಷ್ಟೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಇದು ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ವಾಸನೆ ಅನ್ನುತ್ತೀರೋ, ನಮ್ಮ ಜೀನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತೀರೋ, ನಾವೆಂದೂ ಕಾಣದ್ದು ಕನಸಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಮಾಯಕ ಎನ್ನುತ್ತೀರೋ ನಿಮಗೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು. ಆದರೆ ಅದು ನಮಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಪುರಾವೆ ಇಲ್ಲದ ವಾಸ್ತವ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ತರದಿಂದ, ಆಯಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ಗಮನಿಸಬಹುದು ಎನ್ನುವುದೇನೊ ಸರಿಯೇ. ಆದರೆ ಏನಿದರ ಸೋಶಿಯಲ್ ರಿಲೆವನ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಬಂದರೆ ಸೋಶಿಯಲ್ ರಿಲೆವನ್ಸ್ ಕೂಡಾ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಬದುಕು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ಹೇಗೆ ಕೃತಿಯೂ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಎಷ್ಟು ಸೋಶಿಯಲಿ ರಿಲೆವಂಟೋ ಅಷ್ಟೇ ಕೃತಿಯೂ ರಿಲೆವಂಟ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಪ್ರತಿರೋಧಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಕಾದಂಬರಿಯೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಿ ನೋಡಿ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರ ತಲೆಮಾರೇ ಗಾಂಧೀವಾದವನ್ನು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯನ್ನ, ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವಿರೋಧವನ್ನ ನಮಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ. ಮುಂದೆ ಚಿರಾಗ್ ತರದ ನವಯುವಕರು ಕಟ್ಟಿದ ಕಮ್ಯುನಿಸಂನ ಒಂದು ಸಫಲವೋ ವಿಫಲವೋ ಆದ ಚಳುವಳಿ, ಜನಾಂದೋಲನ ಕೂಡ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ ವಿದ್ಯಮಾನವೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಇವತ್ತಿನ ದೇಸಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆ, ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತು, ಜಾಗತೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ಮುಂತಾದ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ತಲೆಮಾರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು, ಆಂತರಿಕ ಒತ್ತಡ, ಪ್ರತಿರೋಧದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮನಮೋಹನನಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವರ್ತನೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ತನ್ನನ್ನು ಏನೋ/ಯಾವುದೋ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದೆ, ತಾನದನ್ನು ಮೀರಬೇಕು ಎಂಬ ತುರ್ತು ಮನಮೋಹನನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರುವುದೇ ಅವನ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಪುರಾವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ? ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರು ಬಿಡಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವವರು. ಸುಂಕಾಪುರ ಮಾಸ್ತರರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿಬಿಡುವ, ಊರಿನ ಚರಿತ್ರೆಯೂ ಆಗಲಿರುವ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತೇನೆನ್ನುವುದು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ತಲ್ಲಣ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಆಂದೋಲನವೇ.

ಸದಾನಂದ ಮಾಸ್ತರರ ಹೆಂಡತಿಯ ವಿಪರೀತವಾದ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಗೀಳು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ ತಯಾರಿಸುವ ಖಯಾಲಿ ಕೂಡ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಖದರಿಲ್ಲದ ಮಾಸ್ತರರ (ಗಂಡನ) ನಿರ್ಲಿಪ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಎದ್ದ ಬಂಡಾಯವೇ ಯಾಕಿರಬಾರದು? ಮುಟ್ಟು ನಿಂತ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಾಸನೆ-ವಾಸನೆ ಎಂದು ಕಿರಿಕಿರಿ ಎಬ್ಬಿಸುವ ಹೆಂಗಸಿನ ಕತೆಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಒಂದು ಎಚ್ ವೈ ಶಾರದಾಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಬರೆದ ಅಜ್ಜೀಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಅವರ ಹೇಗೆ ಬದುಕುವುದೋ ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಎರಡೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತವಾಗದುಳಿದ ಯಾವುದೋ ಕಾಮನೆಯೇ ಈ ಬಗೆಯ ಮಾನಸಿಕ ಚಾಳಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸೂಚನೆಗಳು ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ನಾವು ಅದೇ ಬಗೆಯ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಈ ಸದಾನಂದ ಮಾಸ್ತರರು ಸಕ್ಕರೆ ಕೊಡದ ವಿಠೋಬನನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರೇ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಮುಂದಾದರೂ ಸದಾನಂದ ಮಾಸ್ತರರಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಲವಿಲ್ಲ. ಹೆಂಡತಿಯ ತುಪ್ಪ ಮಾಡುವ ಚಾಳಿಯಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟರೂ ಅವರು ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವರಲ್ಲ. ಇಂಥ ಸದಾನಂದ ಮಾಸ್ತರರ ಹೆಂಡತಿಯ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ನನಗಂತೂ ಉಗ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಲಕ್ಷಣಗಳೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಇತ್ತ ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರ ಮಗನಿಗೂ ರಾಮ-ರಹೀಮ ಬೇಡ, ಅಶೋಕ ಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಅಪ್ಪನ ವಿರುದ್ಧವೇ ಬಂಡೆದ್ದು ವಿರೋಧಿ ಪಾಳಯದ ನೆರವು ಪಡೆಯುವ ಬಂಡುಗಾರನೇ. ಹೀಗೆ ಇದೊಂದು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿರೋಧ, ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಹೋರಾಟದ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನೇ ದಾಖಲಿಸುವ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲವೆ ಎಂದರೆ ಅದೂ ಹೌದು.

ಹೀಗೆ ಹಲವರ ವಿಮರ್ಶೆ, ಚರ್ಚೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಹು ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಓದು ಮತ್ತು ಅಂಥ ಓದಿಗೆ ಅದು ಸುಪುಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಬಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಬಹುಶಃ ಊರು ಭಂಗ ಕಾದಂಬರಿ ಯಾವತ್ತೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಗುಟ್ಟು, ತಿರುಳುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಾರದೇನೊ ಎಂದೇ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಓದಿದ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಏಕಾಂತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಬಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೊಸ ಒಂದು ಅನುಭವ.

(ಇದು ಫೆಬ್ರವರಿ 28ರ ಸಂಜೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಟೋಟಲ್ ಕನ್ನಡ, ಪೇಜ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರದಾಹ ಒಂದಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ 'ಊರುಭಂಗ' ಕಾದಂಬರಿ ಕುರಿತ ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಮಾತುಗಳ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಅಕ್ಷರ ರೂಪ.ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಬೇರೆ ವಿಮರ್ಶೆ/ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಪೂರ್ಣಪಾಠವನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ನಾನು ಕೇವಲ ಒಂದೆರಡು ಅಂಶಗಳತ್ತ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು ಅದು ಯಾವುದೇ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಆಯಾ ವಿಮರ್ಶೆ/ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಒಟ್ಟು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ.)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, February 17, 2015

ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗರ ಕಾದಂಬರಿ “ಊರು ಭಂಗ”

“ಊರು ಭಂಗ” ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಅವರ ಮೂರನೆಯ ಕಾದಂಬರಿ. ಬಹು ಚರ್ಚಿತ ಮತ್ತು ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳ, ದಟ್ಟವಾದ ವಿವರಗಳಿಂದ ಓದುಗನನ್ನು ಇಡಿಯಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿದ್ದ “ಘಾಚರ್ ಘೋಚರ್” ಎಂಬ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ಇದು ನಾಲ್ಕನೆಯದು.

ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೊಗುವ ಮುನ್ನ ವಿವೇಕ್ ಅವರು ಒಂದೆರಡು ಸಂದರ್ಶನ
ಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಮಾತು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯುವುದು ಎಂದರೆ ಏನು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಕೃತಿ ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ಅದನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಂದು ಬೀಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಬಯಸುವುದು ಕೂಡ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಗ್ರಹಿಸುವ ಸಹಜವಾದ ಪ್ರಯತ್ನ. ಮನಸ್ಸು ಒಂದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದರ ಜೊತೆ ಜೋಡಿಸಲು, ಜೋಡಿಸಿ ಅರ್ಥದ ಪೊರೆ ಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಇದು ಹೀಗೆ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲು ಬಯಸುವುದು ಕೂಡ ಇದು ತನಗೆ ದಕ್ಕಿತು ಎಂಬ ಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದುವ ಅದರ ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದದ್ದೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕೃತಿ ಎಂದೂ ಓದುಗನಿಗೆ ಅಂಥಾ ತೃಪ್ತಿಯ, ಸಮಾಧಾನದ ಕೃಪೆಯನ್ನು ತೋರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಿಲ್ಲುವ ಮಾತು. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ್ ಇದೇ ಅರ್ಥದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಅವರು ದೀರ್ಘವಾದ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೈಹಚ್ಚಲು ಅಳುಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಬರೆದ ತಮ್ಮದೇ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ತಿದ್ದಿ ತೀಡಲು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೆತ್ತುಕೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತ ಅದನ್ನು ಮರು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ, ವ್ಯವಧಾನ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಳುಕಿದು. ಈ ಬಾರಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನೇ ಬೇರೆ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಬರೆಯುತ್ತ ಬರೆಯುತ್ತ ಅದು ತಮ್ಮ ಅನುಭವವೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಮಾತದು. ಅಂದರೆ, ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜಗೊಳ್ಳುತ್ತ, ಅದೇ ನಿಜವಾಗುತ್ತ ನಿಲ್ಲುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅದು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಿದ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪಕವನ್ನೂ ಅವರು ಒದಗಿಸಿದರು.

ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ನಮಗೆ ವಿವೇಕ್ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್ ಹೇಳುವ ಸಿಗ್ನಿಫಿಕೆಂಟ್ ಡೀಟೇಲ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯವರು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ವಿವರಿಸುವ ವಿಧಾನ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಏನನ್ನೋ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಹೇಳುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲೇ ಏನೋ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ನೀನು ಏನನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿ, ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೀ ಎನ್ನುವುದು ಮತ್ತು ನಿಜಕ್ಕೂ ಇರುವುದು - ಇದೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಕುತೂಹಲಕರ ಎನಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವಂಥ ಮಾತನ್ನು ವಿವೇಕ್ ಹೇಳಿದ್ದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ವಿವೇಕ್‌ಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಗ್ರಾಸಿಯಾ ಮಾರ್ಕೆಸ್ ಅವರ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ನೆನೆಯುವುದು ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಸೀತು.

Life is not what one lived, but what one remembers and how one remembers it in order to recount it.

ಇದನ್ನು ಮುಂದೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಮೊರಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು.

“ಊರು ಭಂಗ” ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳ "ಲಂಘನ"ದ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ತೆಂಕಣ ಕೇರಿಯ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ನಿಂದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ನತ್ತ ಲಂಘನಕ್ಕೆಳಸುವ ಮನಮೋಹನ್ ಇಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ ಕೂಡ. ಆದರೆ ನಿರೂಪಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೊರತಾದುದನ್ನೂ ಅವನು ನಿರೂಪಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಆತನೇ ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮನಮೋಹನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ ಇದು ಊರು-ಭಂಗದ ಪ್ರಕರಣವಾಗುವುದು ಹೀಗೆ. ಊರು ಎಂದರೆ ತೊಡೆಯೂ ಹೌದು, ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಊರೂ ಹೌದು. ತೆಂಕಣಕೇರಿ ವಾಸ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಎಂಬ ಬೇಲಿ ಏನಿದೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಭೂಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗದೆ, ಮನಮೋಹನದ ಭೌತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೇ ಹಾಕಿದ ಬೇಲಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಕಾಡಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲವೇ ಎಂದರೆ ಮನಮೋಹನ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಲಂಘನವೇ ಮುಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಇಂಥ ಲಂಘನವೊಂದು "ಭಂಗ"ದ, ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ನಿನ ಅಂಶವನ್ನೂ ತನ್ನಲ್ಲೇ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು. ಯುವ ಕವಯಿತ್ರಿ ಶ್ರಿದಲಾ ಸ್ವಾಮಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒಡೆಯದೇ ಆಮ್ಲೆಟ್ ಕೂಡ ಮಾಡಲಾಗದು.

ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ದಿನ ಒಡೆವ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕೂಡ ತೆಳ್ಳಗೆ ಒಡಮೂಡಬೇಕು. ಹಾಗಾಗಿ ತೆಂಕಣಕೇರಿ ಎಂಬ ಊರು ಭಂಗವಾಗದೆ ಅದರ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸಲ್ಲುವವನಾಗಿ ಬದಲಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ತೊಡೆ ಭಂಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹೊರತು ಕಾಮಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಲು, ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತೆಂಕಣಕೇರಿಯ ಹೆಣ್ಣಿಗತನದಿಂದ, ಅದನ್ನು ಹಾಗೆ ಕರೆಯಬಹುದಾದರೆ, ಮುಕ್ತನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಕೌತುಕದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೆಲವು ಬೀಜಗಳು ವಿವೇಕರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನ “ಅಂಕುರ”ದಲ್ಲೇ ಇದ್ದವೇ ಎಂಬುದು! ಅಂಕುರಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯುತ್ತ ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರು ಕಾಮ ಎಂಬುದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಕೃತಿಯೇ ಹೇಗೆ ಸಮಾಜದ ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಆಕೃತಿ ಕೂಡ ಆಗಬಲ್ಲುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಸಂಕಲನದ “ಬಂದಾವೋ ಬಾರವೋ...” ಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ಎಂಬ ಪಾತ್ರ "ಕಾಮವನ್ನು ನಾವು ಎದುರಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಅದೇ ಬದುಕನ್ನು ನಾವು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮತ್ತು ಎದುರಿಸುವ ರೀತಿಯೂ ಆಗಿರುತ್ತದೇನೋ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನನಗನ್ನಿಸತೊಡಗಿದೆ" ಎನ್ನುತ್ತದೆ!(ಪುಟ 78) ತೆಂಕಣಕೇರಿ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ನ ನಿಜವಾದ ಪರಿಚಯ ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿಯೇ, “ಅಂಕುರ” ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ, ನಮಗೆ ಸಿಗುವುದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಮನಮೋಹನ್‌ಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಅವರ ಊರು ಇವೆ. ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವದ ಒಂದು ತಲೆಮಾರನ್ನು, ಅದರ ಆದರ್ಶ, ಛಲ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾತು ಕ್ಲೀಷೆ ಎನಿಸುವುದಾದರೂ ಇದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಬೇಕಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರ ತೊಡೆ ಮುರಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಅವರ ಈ ಆದರ್ಶದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಅವರ ಹಠಮಾರಿತನದ ಹೋರಾಟದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು, ಅವರು ನಂಬಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ತೊಡೆ ಮುರಿಯುವುದು ಕೂಡ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ. ಇತ್ತಕಡೆಯಿಂದ ಇದೂ ನಡೆಯದೇ ಹೋದರೆ ಅತ್ತಕಡೆ ಮನಮೋಹನ ಸಾಧಿಸಿದ ಲಂಘನ ಪೂರ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ. ಈ ಅಂತರ್ ಸಂಬಂಧ ಮನಮೋಹನನ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಕಥಾನಕದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನೂ, ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರ ಕಪೋಲಕಲ್ಪಿತ ಇತಿಹಾಸದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನೂ ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುವ ನೆಲೆಯದ್ದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಬಗೆಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವದ ದಿನಗಳ ಒಂದು ತಲೆಮಾರು ಚಂದು, ಚಿರಾಗ್ ತರದ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಹಾದು ರಾಮ-ರಹೀಮರಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಂಡ ಅಶೋಕನ ತರದ ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ತನಕ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೂ ಇದು ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾಲಮಾನದ ಸಹಜ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಲೇ ಅದರಲ್ಲಿನ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಅದರಿಂದ ಬೇರೆಯಾದ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಅರ್ಥ ಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಅಕ್ಷಾಂಶ-ರೇಖಾಂಶಗಳಿದ್ದಂತೆ, ಅಷ್ಟೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಊರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತು ಸಂತುಲಿತವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇರದುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ತುಡಿಯುತ್ತ ಎಂದೂ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಆಗಲಾರದ, ಒಳಗಿನ ಟೊಳ್ಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ, ಖಾಲಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಬಿಡುವ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲದರಿಂದ ತಹತಹ, ತಲ್ಲಣ, ತಳಮಳಗಳಿಗೆ ದಾಸನಾಗಿಯೇ ಇರುವ ಸೆಲ್ಫ್ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ “ಸೆರೆ”, ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲ ಮೌಲ್ಯ, ಆದರ್ಶ, ಛಲಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಅಪಮಾನದ ಮತ್ತು ಸೋಲಿನ ಎದುರು ವರ್ತಮಾನದ ಬಂಧಿಯಾಗುವ ಮನುಷ್ಯನ ಮುಕ್ತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎರಡರ ನಡುವೆಯೇ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದರ್ಶನ ಏನಿದೆ, ಅದು ಇದೆ ಎಂದರೆ ಇದೆ, ಇಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲ; ಅನುಭವ ಯಾವತ್ತೂ ಸಮಗ್ರವಲ್ಲ.

ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೇವಲ ಒಳಗಿನ ಟೊಳ್ಳು ಸಂಭಾಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಬೇಕೆನಿಸುವ, ಅದನ್ನು ಟೆಂಪೊರರಿಯಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದಾನೊಂದು ದಾರಿಯಷ್ಟೇ ಆಗಿ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ- ಕಥೆ ಕಟ್ಟುವ ಕೌಶಲ - ಬಾಲ್ಯದ ಅನುಭವಗಳು - ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಾಲಾಕಿತನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಮನುಷ್ಯ - ನನ್ನು ತೋರಿಸಿಯೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಇವತ್ತಿನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೀರಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ (ಭಾಸ್ಕರ ರಾವ್-ವ್ಯಾಂಡಿ ಶೊನಾಯ್-ಎಂಡಿ-ಸಾಹು-ಸನ್ಯಾಲ್-ರೇವತಿ) ತೋರಿಸಿರುವುದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯಾಮ. ವಿವಾಹಿತನಾದ ಮನಮೋಹನ್ ಶಮಿಯ ಒಡನಾಟಕ್ಕೆ ಎಳಸುವಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತೆಂಕಣಕೇರಿ ಎಫೆಕ್ಟನ್ನು ಮೀರುವ ಸಾಹಸ ಅಥವಾ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನಷ್ಟೇ ಕಾಣಬೇಕಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತಿನ ತಲೆಮಾರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಡುವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಸೋಶಿಯಲ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊಬೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೆ, ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ತಹತಹಿಸುತ್ತಿರುವಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಒಳಗಿನ ಟೊಳ್ಳನ್ನೇ ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್ ಮೂಲಕ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡುವ ಲಂಘನವೇ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ “ಊರುಭಂಗ” ವನ್ನೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ?

ಇಲ್ಲಿ ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಒಟ್ಟೂ ಕಥಾನಕದ ಚೌಕಟ್ಟೇನಿದೆ, ಅದು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟುಕತೆಯೇ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಓದುಗ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿಮಾನಿ ವಕೀಲರ ಕತೆಯನ್ನು ಮನಮೋಹನ್ ಎಷ್ಟೇ "ಹೌದು-ಹೌದು" ಎನಿಸುವಂತೆಯೇ ಕಟ್ಟಿರಲಿ, ಅದು ಕಟ್ಟುಕತೆಯೇ, ಶಮಿಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ "ಕೇವಲ ಚಾಲಾಕಿತನ"ವೇ ಆಗಿದೆ ಎಂದುಕೊಂಡು ನೋಡಬಹುದು. ತನ್ನ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಹೊರತಾದುದನ್ನೂ ಹೇಳುವ ನಿರೂಪಕ ಈ ಮನಮೋಹನ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೇ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ತಾಲರ ಕೇಂದ್ರ ವೃತ್ತಾಂತದಂತೆಯೇ ತಾನು ಕೇಂದ್ರ ಎಂದುಕೊಂಡಿರುವ ಮನಮೋಹನನ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಬೇರೊಂದು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹೊರಟ ಬೇರೊಂದು ವೃತ್ತದ ಪರಿಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಒಂದು ಬಿಂದುವಷ್ಟೇ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೆ ಕೆಡಹುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಚಂದು ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಮನಮೋಹನ್ ಗ್ರಹಿಸಿರುವುದೂ ಇದೆ. ಇದು ಮನಮೋಹನ್ಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮಾತೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ನಮಗೆ ದಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಹು, ಸನ್ಯಾಲ್ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪಾತ್ರಗಳೆಂದೇ ನಾವು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ. ಅವರೂ ಮನುಷ್ಯರೇ ಮತ್ತು ಅವರೂ ಹತ್ತು ಹಲವಾರು ತಾಪತ್ರಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಕೊಂಡು ಸದಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಲು ಹವಣಿಸುವ ಇನ್ಯಾವುದೋ ವೃತ್ತಗಳ ಪರಿಧಿಯ ಮೇಲೆ ಈಗಲೋ ಆಗಲೋ ಜಾರುವ ಭೀತಿಯಲ್ಲೇ ಕೂತ ಬಿಂದುಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವೂ ಅಡಗಿದೆ. ರೇವತಿಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು, ಸಾಹುವಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಮುಂತಾದುವು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡೇ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಹೀಗೆ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.

ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಒಳಗೆ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನಂತೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿರುವ ನಿರೂಪಕ ಮುಂದೆ ಎದುರಿಸಲಿರುವ “ಶಾಕ್”ಗಳ ರುಚಿಯನ್ನು ಓದುಗನಿಗೆ ತೋರಿಸದೇ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿಟ್ಟಿರುವುದು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ತಿರುವೇ. ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು, ಇದೊಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿನ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾದ, ಯೋಜಿತ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವೇ ಇದ್ದೀತು. ಚಿತ್ತಾಲರ ಶಿಕಾರಿಯ ನಾಗಪ್ಪನಂತೆ ಇಲ್ಲಿ "ಬೇಟೆಗಾರನೇ ಬೇಟೆಯೂ" ಆಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಅವನೆಲ್ಲಾ ಚಾಲಾಕಿತನದ ಕತೆಗಾರಿಕೆ ಅವನನ್ನೇ ಕತೆಯಾಗಿಸಲು ಹೂಡಿದ ಸಂಚಿನ ಭಾಗವೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಥವಾ....

ಈ ಬೇಟೆಗಾರನೇ ಬೇಟೆಯಾಗಬಹುದೆಂಬ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಭಯವೇ ಮನಮೋಹನನ ಸುಪ್ತಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಅದೇ ಅವನ ಕನಸಿನ ಕಲ್ಪನೆ ಆಗಿರಬಾರದು ಯಾಕೆ? ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಓದಿ ನೋಡಿದರೆ ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ನಿಜವಾಗಿ ನಡೆಯಿತೇ, ಮಲಗಿಕೊಂಡು ಅವನು ಕನಸಿದನೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ! ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ “ಅಂಕುರ” ಕತೆಯ ಈ ಮಾತು ಗಮನಿಸಿ: "ಒಂದು ಅನುಭವವನ್ನು ಇದು ಹೀಗೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸೋದೇ ಕಷ್ಟ. ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳು ಅಪೂರ್ಣವಾಗೇ ಬಳಿ ಬರುತ್ತವೇನೋ. ಅವುಗಳ ಮುಂದಿನ ಭಾಗ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಆಗ ಹೆಕ್ಕಿ ಒಂದಕ್ಕೂ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೂ ಕೊಂಡಿ ಹಾಕಬೇಕು ನೋಡು...." (ಪುಟ 45)

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಮೊರಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ನಾವು ಗಮನಿಸಿರುವ ಮಾರ್ಕೆಸ್ನ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೇ ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸುವುದರಿಂದ ಹಲವು ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಬಗೆಯನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆ ಎಂಬುದು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಆದರೂ ಅನುಭವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಂಚಾರೀ ಭಾವದ ತೀವ್ರತೆಯೊಂದಿಗೇ ಹಾಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಸಮಗ್ರವಲ್ಲ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಗಮನಿಸಿದರೂ, ಗಮನಿಸುವಾಗ ನಾವು ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥದ ಲೇಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಲು, ತನ್ಮೂಲಕ ಗ್ರಹಿಸಲು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವೇ. ಹೀಗೆ ಹಾಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಒಂದು ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡ ಒಬ್ಬ ಕೃತಿಕಾರ ತನ್ನ ಅನುಭವದ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು, ಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ, ನೆನಪುಗಳಿಂದ ಪುನರ್-ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗೆ ಒಂದು ಆಕೃತಿ ಅಥವಾ ಶಿಲ್ಪ ಎಂಬ ಮೂರ್ತ ಆಕಾರವನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಲು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಕೂಡ ನೆನಪುಗಳಿಂದಲೇ ಕಟ್ಟಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಮೊರಿ ಎಂಬುದು ಘಟಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಅದು ಅನೈಚ್ಛಿಕವೂ ಆಗಬಹುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯದಿರೋಣ. ಅನುಭವವನ್ನು ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಹಿಡಿದುಕೊಡುವ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ನೆನಪು ಅದರ ಒಂದಾನೊಂದು ಆಯಾಮವಷ್ಟೇ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಬದುಕಿರುವುದೇ, ನಿಜವಾಗುವುದೇ, ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ. ಇಲ್ಲಿ, “ನಾನು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಇದ್ದೇನೆ” ಎಂದ ರೇನೆಯ ಮಾತು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಆರಾನ್ ಪಮುಕ್ ತನ್ನ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಇನ್ನೊಸೆನ್ಸ್ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗತಿಸಿದ ಪ್ರೇಯಸಿಯನ್ನು ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಆರಾನ್ ಪಮುಕ್ ಅಂಥ ಒಂದು ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ಮನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಈ ಲೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಡಾಟ್ಸ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ, ಕೇಶವ ಮಳಗಿ ನದಿ ಮತ್ತು ದಂಡೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನೇ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದಿರಲಿ, ಈಗ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸೇತು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಕಷ್ಟಗಳೂ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನಾವು ಅಕ್ಷರ ಜಗತ್ತಿನ ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪದ-ವಾಕ್ಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ತೊಡಗಿ ಯೋಚನೆಯೊಂದು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಲುಪ್ತವಾಗುವ ಭೀತಿಯ ವರೆಗಿನ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಬಹುದು. ಮೊದಲಿನದ್ದಕ್ಕೆ ಭರ್ತೃಹರಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ Ongನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾದೀತು. ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಅಲ್ಲಮ ಹೇಳಿರುವ “ಘನತರ ಚಿತ್ರದ ರೂಹ ಬರೆಯಬಹುದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಣವ ಬರೆಯಬಹುದೆ ಅಯ್ಯ” ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅನುಮಾನ ಕೂಡ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ನಡುವಿನ ಕೊಡು-ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಇದೆಯೆಂದುಕೊಂಡು ನಾವಿದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಈ ಎಲ್ಲ ಯೋಚನಾ ಲಹರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಕೀರಂ ನಾಗರಾಜ್. ಅವರ (ಅಕ್ಷತಾ ಅವರು ಅಕ್ಷರ ರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸಿದ) “ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬೇಂದ್ರೆ” ಕೃತಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಕೃತಿಯೊಂದನ್ನು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅರ್ಥದ ಹಂಗಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಕವಿಯ ತುಡಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ವಿವೇಕರ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಮೊರಿ ವಿವೇಕರ ಪಾತ್ರದ ತುಮುಲವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾಗಿ ಸ್ವತಃ ವಿವೇಕರ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರು ಅನುಭವವನ್ನು ಕೃತಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಪುನರ್-ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಡುವ ಪಾಡನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಓದುಗರಾಗಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ಗುರುತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾಗಿ ಬರವಣಿಗೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ.

ವಿವೇಕರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬರವಣಿಗೆ, ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿದ್ದೂ ಹಾಗನಿಸದ ಹದದಲ್ಲಿ ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಕೃತಿಗೊಳಗಾಗಿಸುವ ಅವರ ಕೌಶಲ, ವಿವರಗಳನ್ನು, ಮನುಷ್ಯ ವರ್ತನೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೃತಿಯ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಕೊಡುವ ಅವರ ಕುಸುರಿತನ ಇವು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿಸಿವೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Thursday, February 5, 2015

ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ದೂರ ತೀರ

ದೂರ ತೀರ ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಮೂರನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನ. ಅವರ ಈ ಹಿಂದಿನ ”ಕರವೀರದ ಗಿಡ” ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆದಿರುವುದು ಥಟ್ಟನೇ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ದೂರತೀರ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ 2012ನೇ ಸಾಲಿನ ತ್ರಿವೇಣಿ ಕಥಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಾಸ್ತಿ ಕಥಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ರಾಮಣ್ಣ ಕಥಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ವಸುದೇವ ಭೂಪಾಲಂ ದತ್ತಿ ಕಥಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂದೆಲ್ಲ ಸಾಲು ಸಾಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಕನ್ನಡದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕ ಜಿ ರಾಜಶೇಖರ್ ಮೌಲಿಕವಾದ ಮುನ್ನುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಕಲನದ ಘನತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೇನಾದರೂ ಇದೆಯೇ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೇ ನನ್ನ ಕೆಲವು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಸಣ್ಣ ಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಿಂತನ-ಮಂಥನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಕತೆ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಹರವು ಸೀಮಿತ ಎನ್ನುವ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಅದು ಗದ್ಯಕಾವ್ಯವಾಗಿ, ಕಾದಂಬರಿಯ ಗಹನತೆಗೆ ಕೈಚಾಚಿ, ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪವೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಿಗದಷ್ಟೂ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಗೆ ತುತ್ತಾದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು. ಜಿ ರಾಜಶೇಖರ ಅವರು ಈ ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತ, "...ಆದರೆ ಸರಳ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕತೆ ಕಟ್ಟಿ ಹೇಳುವ ಕಸುಬು ಸರಳವಲ್ಲ. ಹಕ್ಕಿ ತನ್ನ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅದು. ಪರಿಕರ ಸರಳ; ಆದರೆ ಸಂರಚನೆ ಸಂಕೀರ್ಣ...." ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಕಲನದ ಒಟ್ಟು ಆರು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ “ಖಾದಿ ಅಂಗಿ” ಎಂಬ ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಉಳೆದೆಲ್ಲಾ ಐದು ಕತೆಗಳೂ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಂರಚನೆಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವಂಥವು. ಈ ಕತೆಗಳು ಮೂಲತಃ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ನಾವೆಲ್ಲ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇನಿದೆ, ಅದನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತ, ಮತ್ತೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರವೊಂದನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುವ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ “ದೂರ ತೀರ” ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮತ್ತು ಗೋವೆಯ ಪೈಗಳ ಹೋಟೇಲು ಪ್ರಧಾನ ವೇದಿಕೆ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಮತರ ಹೋಟೇಲು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಆಗು ಹೋಗುಗಳ ಪ್ರಸಂಗ ಒಂದು ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅನಗತ್ಯ. ಹಾಗೆಯೇ “ಬಣ್ಣ” ಕತೆಗೆ ಬಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಶಾರ್ವರಿಯ ಚಿತ್ರಕಲಾ ನೈಪುಣ್ಯಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಂದೆ-ಪತಿ ಮತ್ತಿತರರ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯುವ/ದೊರೆಯದಿರುವ ಸಂಗತಿ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ವಸ್ತು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆ ತೋಟ, ರಬ್ಬರ್ ಎಸ್ಟೇಟ್, ಪರಿಸರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಬುಟ್ಟಿ ಹೆಣೆಯುವ ಕಸುಬು, ತಂದೆ ಮತ್ತು ಪತಿ ಇವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಜೀವನಕ್ರಮದಲ್ಲಿನ ವೈರುಧ್ಯ, ಸ್ಟೀಫನ್ ತರದ ಪಾತ್ರಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇವರುಗಳ ಆಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಕಾಣಿಸುವ ಬಗೆ ಎಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಡೈಲ್ಯೂಟ್ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಮಲ್ಟಿಸೆಂಟ್ರಿಕ್ ಆಗಿ ಕತೆಯನ್ನು ಸಂರಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. “ಕಾಳಿಂದಿ ಮಡು” ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಹಿಂಡುವ ಬಗೆ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಮಹೇಂದ್ರನೆಂಬ ಒಂದು ಪಾತ್ರ, ಬಲ್ಲಾಳ ದಂಪತಿಗಳ ಒಡನಾಟ, ವಾರಾಣಸಿಯ ಪರಿಸರ ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯ ಕುರಿತ ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತ ಮುಂತಾಗಿ ಕತೆ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೈಚಾಚುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. “ಜಾಜಿ ಗಂಧದ ಜಾಡು” ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ “ಬಣ್ಣ” ಕತೆಯ ಶಾರ್ವರಿಯಂಥದೇ ಕಲಾವಿದೆಯೊಬ್ಬಳು ಗಂಡಿನ ಆಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಬಗೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಲೇ ಅದನ್ನು ಅಹಲ್ಯೆಗೂ, ಸಮಾಜದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಘಟಕವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ನಗ್ನತೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೂ ಜೋಡಿಸಿ ಕತೆಯ ಧ್ವನಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು amplify ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿದೆ. “ಅಗೋಚರ ವಿಪ್ಲವಗಳು” ಕತೆಯಂತೂ ಕತೆಗಾರ್ತಿಯ ಇಂಥ ತುಡಿತಗಳಿಗೆ ವಿಪುಲವಾದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸಂನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ತನ್ನೊಳಗಿನಿಂದಲೇ ಎದುರಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಧಾರೆಯಾದರೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಕ್ರೌರ್ಯ, ಹಿಂಸೆ, ದುರಾಸೆ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲದರ ಎದುರು ಸರಿಸುಮಾರು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗುವ ಆದರ್ಶಗಳು ಕತೆಯನ್ನು ಹತ್ತು ಹಲವು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಎಳೆದಾಡಿವೆ. ರಾಜೀವ ಲೋಚನನ ಸಾವು ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಸರಮಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆದಿಡುವಾಗಲೇ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜಯರಾಮರ ಪುನರ್ನವ ಶಾಲೆ, ತತ್ವ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಅರ್ಥ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇನ್ನೊಂದೇ ಎಳೆಯ ಕತೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದೆ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಮತ್ತು ನಂಬೀಶರ ಒಡನಾಟ ಕತೆಗೆ ಬೇರೆಯದೇ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಂತಿದೆ. ದಂಪತಿಗಳಾದ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ತಾತ್ವಿಕವಾದ ಭಿನ್ನ ನಿಲುವು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಯೇ ಮೂಡಿದೆ ಎನ್ನಲಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ. ಎಡಪಂಥ ಮತ್ತು ಬಲಪಂಥೀಯರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಇವತ್ತು ಕೇವಲ ರಷ್ಯಾ-ಅಮೆರಿಕ ಸಮೀಕರಣದ ಮಜಲನ್ನು ದಾಟಿ ಹಿಂದೂತ್ವ ಇತ್ಯಾದಿ ಆಯಾಮಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಕೂಡ ಕತೆಯ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು, ಈ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಥಾಹಂದರ ಕೇವಲ ಕತೆಗಾರನ ಹಂಬಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇ, ತನ್ನ ಕತೆಯನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠಗೊಳಿಸುವ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸಣ್ಣಕತೆಯಂಥ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಒಡಲಿಗೆ ಹಿತವಲ್ಲದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತೊಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು. ಇನ್ನೊಂದು, ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ವಾಸ್ತವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತ, ಕತೆಯೊಂದು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಒಡಲು ಸರಳವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗುಳಿವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂಥ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಮೂಡಬೇಕೇ ಎನ್ನುವುದು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಕತೆಗಾರನಿಗೆ ತಾನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಿರುವ ಅಷ್ಟೂ ವಿಚಾರಗಳ ಮಂಡನೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೆ ಎನ್ನುವುದು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂದರೆ, ಕತೆ ತಾನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡ ಯಾವತ್ತೂ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೈಮೇಲೆಳೆದುಕೊಂಡೂ ಯಾವುದನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಪೋಷಿಸಲಾಗದೆ ನಡುನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವುದು.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಸಂದಿಗ್ಧವಿದೆ. ಕೆ ಪಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ “ಮಾಯಾಲೋಕ-೧”, ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ “ಹೂವಿನಕೊಲ್ಲಿ”, ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ “ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು” ಮತ್ತು ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ “ಆಡುಕಳ” - ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರೊಡನೆಯೋ, ಇತರ ಲೇಖಕರೊಡನೆಯೋ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಒಂದು ವಾದವೆಂದರೆ ಈ ಸ್ವರೂಪ, ಆಕೃತಿ, ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎನ್ನುವುದೆಲ್ಲಾ outdated ವಾದ; ಬದುಕಿಗೆ, ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಇಂಥ ಯಾವುದೇ ನಿಯತಿಯಿಲ್ಲ, ಜೀವನ ಇರುವುದೇ ಈ ಯಾವ ಒಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಅತೀತವಾದ ಬಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ. ಹಾಗಿರುತ್ತ ಕೃತಿಕಾರನೋರ್ವ ತಾನು ಕಂಡುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತ ಅವುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥ-ಚೌಕಟ್ಟು-ಆಯಾಮ-ಆಕೃತಿ ಒದಗಿಸುವ ಅಹಂಕಾರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಾದರೂ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆಯಲ್ಲವೇ ಎನ್ನುವುದೇ ಆ ವಾದ. ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ನೆರವಿಗೆ ಬರುವುದು Orhan Pamuk ಬರೆದ ಕೃತಿ The Naive and the Sentimental Novelist. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ತರ್ಕ, ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳಿಗೆ ಮೀರಿದ್ದು ಸಂವೇದನೆ, ರಸಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಸ್ವಾದ. ಇದನ್ನು ಮರೆಯದಿರೋಣ.

ನಾನು ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ “ದೂರ ತೀರ” ಮತ್ತು “ಕಾಳಿಂದಿ ಮಡು” ಕತೆಗಳನ್ನು ಇದೇ ಬಗೆಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇತರ ಕೆಲವು ಕತೆಗಾರರ ಕತೆಗಳೊಂದಿಗಿಟ್ಟು ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದೇ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿಹಾರ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ “ಒಳ್ಳೆಯವನು” ಕಥಾಸಂಕಲನದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕತೆ, “ಆಲಿಕಲ್ಲು”, “ದೂರ ತೀರ” ಕತೆಯದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ “ಕಾಳಿಂದಿ ಮಡು” ಕತೆಯನ್ನು ಎಂ ವ್ಯಾಸ ಅವರ “ರಥ”, ಸಿ ಎನ್ ರಾಮಚಂದ್ರರ “ಸಂಗತ” ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ “ಮಳೆ” ಕತೆಗಳೊಂದಿಗಿಟ್ಟು ನೋಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೂಚನೆ ಮಾತ್ರ. ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾದೀತೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗಲೀ, ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಸಮಯವಾಗಲೀ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ತಲೆಮಾರಿನ ಕತೆಗಾರರು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದು, ಅವರ ಕತೆಗಳು ನಮಗೆ ಓದಲು ಸಿಗುತ್ತಿರುವುದು ಸಣ್ಣ ಸಂಗತಿಯೇನಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸುತ್ತ, ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಿ, ಕತೆಯಿಂದ ಕತೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಬರೆಯಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಕ್ರೊಮೋಸೋಮ್...

ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವುದು ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟಾಗೋರ್, ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ, ಶರತ್ಚಂದ್ರರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ರಾಜಾರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್, ಅರಬಿಂದೊ, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸ, ಶಾರದಾದೇವಿ, ವಿವೇಕಾನಂದ, ನಿವೇದಿತಾ, ಮದರ್ ಥೆರೆಸಾ, ಜಗದೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್, ಸುಭಾಸ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್, ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶದ ಉದಯ, ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ, ಅಪರ್ಣಾಸೆನ್, ಮೃಣಾಲ್ಸೆನ್, ಅಮಿತಾವ ಘೋಷ್, ಜುಂಪಾ ಲಾಹಿರಿ, ಋತುಪರ್ಣ ಘೋಷ್, ಹೌರಾ ಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ, ನಕ್ಸಲ್ ಬಾರಿ, ಕಮ್ಯುನಿಸಂ, ಜ್ಯೋತಿ ಬಸು, ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, ಸಿಂಗನೂರು, ನಂದಿಗ್ರಾಮ, ರೈನ್ ಕೋಟ್ ಸಿನಿಮಾ, ಸೌರವ್ ಗಂಗೂಲಿ, ರೂಪಾ ಗಂಗೂಲಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ನಾವು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತೊಂದಿತ್ತು. ಬಂಗಾಳ ಇವತ್ತು ಯೋಚಿಸುವುದನ್ನು ಭಾರತ ನಾಳೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬರ್ಥದ ಮಾತದು. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಬಂಗಾಳದ ಅಥವಾ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಯಾರ ಮನಸ್ಸಿಗಾದರೂ ಬಾರದಿರದು.

ಒಂದು ಊರನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ? ಒಂದು ಊರಿನ ಆತ್ಮವೆಂದರೇನು? ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಒಂದೆಡೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬಲ್ಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದರು. ನನಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದರ ರಸ್ತೆನಕ್ಷತ್ರ ಕೃತಿ. ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದರು ತೀರ ಕೆಳವರ್ಗದ, ಅಂದು ದುಡಿದು ಅಂದು ತಿನ್ನಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಂದಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಲೇ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದರು. ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾತೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಅಕ್ಷರ ರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸಿ ನಮಗೆ ಅದನ್ನು ದಾಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅವರು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಊರಿನ ಆತ್ಮವನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತ ಹೋದರು ಎನಿಸಿತ್ತು ನನಗೆ.

ಬಿಶ್ವನಾಥ್ ಘೋಷ್ ಅವರ Longing Belonging - An outsider at home in Calcutta ಕಲ್ಕತ್ತಾ ನಗರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಕೃತಿ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಘೋಷ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾದವರು. ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನವರು. ಅವರಿಗೆ ಈಗಲೂ ಬಂಗಾಳಿ ಓದುವುದು ಕೊಂಚ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಆದರೆ ಅವರು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ at home ಆಗಬಲ್ಲ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಪತ್ರಕರ್ತ, ದ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹಿರಿಯ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕ, 45-46ರ ಯುವಕ. ಈಗಾಗಲೇ ರೈಲ್ವೇ ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗಳನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಚಾಯ್ ಚಾಯ್ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ (ಚೆನ್ನೈ) ಕುರಿತ Tamarind City ಕೃತಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯ. ನಾನೂ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಕುರಿತ ಇವರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಉಳಿದೆರಡು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಥಟ್ಟನೇ ತರಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಇವರ ನಿರೂಪಣೆ ಆಕರ್ಷಕ, ಸರಳ, ನೇರ ಮತ್ತು ಬಿಚ್ಚುಮನಸ್ಸಿನ ಆಪ್ತ ಛಾಯೆವುಳ್ಳದ್ದು.

ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಅವರ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಕಲ್ಕತ್ತಾವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿವೆ. ರೇ ಅವರ ಕಥೆಗಳೂ ಕಲ್ಕತ್ತಾವನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಂಥವು. ಟಾಗೋರರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಹೋಬಲ ಶಂಕರ ಅವರು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳೂ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ನಮಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ. ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬಂಗಾಳಿ ಕತೆಗಳು ಎಂಬ ಒಂದು ಕೃತಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಎಸ್ ವಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಕತೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಹೊರತಂದಿರುವ ಪಂಜಾಬಿ ಕಥೆಗಳು (ಸಂ:ಹರಭಜನ್ ಸಿಂಗ್, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ), ಹಿಂದೀ ಕಥೆಗಳು (ಸಂ:ನಾಮ್‌ವಾರ್ ಸಿಂಗ್, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಎಂ ಎಸ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್), ಸಮಕಾಲೀನ ಹಿಂದೀ ಕಥೆಗಳು (ಸಂ: ಧನಂಜಯ ವರ್ಮ, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಎಸ್ ವಿನೋದ್ ಬಾಯಿ), ತಮಿಳು ಕಥೆಗಳು (ಸಂ: ಮಿ ಪಾ ಸೋಮಸುಂದರಂ, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಶೇಷನಾರಾಯಣ), ಆಯ್ದ ಮಲಯಾಳ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು (ಸಂ: ಎಸ್ ಗುಪನ್ ನಾಯರ್, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕೆ ಕೆ ನಾಯರ್) ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಕಾಣುವುದಂತೂ ನಿಜ. ನನಗಂತೂ ಅಮಿತಾವ್ ಘೋಷ್ ಅವರ The Shadow Lines ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ವಿವರಗಳಲ್ಲೇ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದು. ತದನಂತರ ಜುಂಪಾ ಲಾಹಿರಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳೂ ಆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿವೆ. ಅಮಿತ್ ಚೌಧುರಿ ಕೂಡ Culcutta - Two Years in the City ಎಂಬ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದಿದ್ದಾರಾದರೂ ನಾನದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಓದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಲೀಲ್ ತ್ರಿಪಾಠಿಯವರು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶದ ಉದಯ ಕಾಲದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಕುರಿತಂತೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ The Colonel Who Would Not Repent ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಕ್ರಮಣ ಘಟ್ಟವೊಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಜನಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಪರಿಣಾಮ ಸಣ್ಣದೇನಲ್ಲ. ಜೆಫ್ರಿ ಮೂರ್ಹೋಸ್, ದಿಪನ್ವಿತ ಮುಖರ್ಜಿ, ಸಮೀರ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಜಾಗ್ ಸುರಯ್ಯ ಮುಂತಾದವರು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಕುರಿತು ಬರೆದ ಕೃತಿಗಳು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಹುಡುಕಿದರೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಅಥವಾ ಬಂಗಾಳದ ಕುರಿತು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡಬಲ್ಲ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೃತಿಗಳು, ಸಿನಿಮಾಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಯಾವು, ನೆನಪಾದಾವು.
ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಕುತೂಹಲಕರವಾದದ್ದೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ರಹಮತ್ ತರೀಕೆರೆಯವರ ಕದಳಿ ಹೊಕ್ಕು ಬಂದೆ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಲೇಖನ. ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರಾದ ಕುಮಾರಪ್ಪನವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಲೇಖನ ಕಲ್ಕತ್ತೆಗೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೂ ಇರುವ, ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದ, ಗುಪ್ತಗಾಮಿನಿಯಂಥ ನಂಟಿನ ತಂತುಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇಬಿ ಹಲ್ದಾರ್ ಅವರ ನೋವು ತುಂಬಿದ ಬದುಕು ಕೃತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂಗಾಳೀ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕುಮಾರಪ್ಪನವರು ಈಗಾಗಲೇ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರಂತೆ.(ಕುಮಾರಪ್ಪನವರು 2012ರ ಜೂನ್ 6 ರಂದು ತೀರಿಕೊಂಡ ಕುರಿತೂ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ರಹಮತ್ ತರೀಕೆರೆಯವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.(ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: ಪ್ರಜಾವಾಣಿ)

ಹೀಗೆಲ್ಲ ನಾವು ಒಂದು ಊರನ್ನು, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಕುತೂಹಲವನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಇಂಥ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ತಣಿಸುವಂಥ ಕೃತಿ ಬಿಶ್ವನಾಥ್ ಘೋಷ್ ಅವರ Longing Belonging. ಈ ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಎರಡು ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಘೋಷ್ ಅವರ approach. ಒಬ್ಬ ಒಳಗಿನವನಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವನೂ ಆಗಿ ಕಲ್ಕತ್ತವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವ, ಒಳಗಿನವನಾಗುವ ಹಂಬಲ ಅವರಲ್ಲಿದೆ. ಈಗಂತೂ ಅವರು ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಅಳಿಯ ಕೂಡ. ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ಈ ಕೃತಿಯ ಹಿಂದಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ತಾವು ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸುವ ರೀತಿ - ಎಲ್ಲವೂ ಒಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕಾರನ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಹಾಗನಿಸದಂತೆ, ಸುಲಲಿತ ಕಥಾನಕವೊಂದನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದೇವೋ ಎಂಬಂತೆ ಅದನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ರೀತಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಒಂದು ನಗರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನವೇನಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ approach ಕುತೂಹಲಕರ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಊರನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದಂಥ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಶ್ವನಾಥ್ ಘೋಷ್ ಅವರಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಬಂದಂತಿರುವ, ತೀರ ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನರ ಕುರಿತ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ. ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದರ ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷತ್ರ ಕೃತಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ವಿಮರ್ಶೆ, ಪರಿಚಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಒಂದು ಊರನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬಹುದು ಎನ್ನುವುದೇ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇಡೀ ಪುಸ್ತಕದ ಅಪ್ರೋಚನ್ನೇ ನಾನಿಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮರೈಸ್ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.

ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಸಂತ, ವೈಶಾಖ, ಶರತ್ಕಾಲ(ಮಾಗಿ) ಚಳಿಗಾಲ (ಶಿಶಿರ) ಹಾಗೂ ಮತ್ತೆ ವಸಂತ ಎಂಬ ಐದು ಭಾಗಗಳಿರುವಂತೆಯೇ ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲೂ ಕಲ್ಕತ್ತೆಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟು ಆಯಾ ಕಾಲಮಾನದ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜನಜೀವನದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಚರಿತ್ರೆಯತ್ತ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಗಮನವಿದೆ. 2011ಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ 321 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಸುತಾನುತಿಯಲ್ಲಿ 1690ರ ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು ಹಡಗಿನಿಂದಿಳಿದ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾಬ್ ಚಾರ್ನೊಕ್‌ನಿಂದ ತೊಡಗಿ ಇದರ ಸ್ಥೂಲ ವಿವರ ಕೊಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಡೀ ಕೃತಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಘೋಷ್ ಸಂದರ್ಶಿಸುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ, ವೈಸರಾಯ್‌ಗಳ, ಸೈನಿಕರ ಚಲನವಲನದ, ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವಿವರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಯಾರು ಏನು ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬಂಥ ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಘೋಷ್ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೂ Tamarind City ಬರೆಯುವ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಮದ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ 1680ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದ ಸೈಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಜಾಬ್ ಚಾರ್ನಾಕನ ಮೂವರು ಕುವರಿಯರಿಗೂ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥ ದೀಕ್ಷೆಯಾದ ವಿವರ ದೊರೆತಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ನಡುವಿನ ಚರಿತ್ರೆಗೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಸೈಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಚರ್ಚಿನ ಹಿತ್ತಲಲ್ಲಿ ಈ ಚಾರ್ನೊಕ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಇಬ್ಬರ ಸಮಾಧಿ ಹಾಗೂ ಕರ್ಜನ್ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ನೋಡಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿಗೆ ಈ ಚರ್ಚ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದೇ ಇಲ್ಲ!

ಅಡ್ಡಾಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಫಿಹೌಸ್ ಅಂಥ ಒಂದು ಅಡ್ಡಾ ಆಗಿತ್ತು, ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಬಿಸಿಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವತ್ತಿನ ಕಾಫಿ ಹೌಸಿನ ಚಿತ್ರವೇ ಬೇರೆ. ಪುಟ 54 - 55ರಲ್ಲಿ ಘೋಷ್ ಕಾಫಿ ಹೌಸಿನ ಒಬ್ಬ ಕ್ಲರ್ಕ್ ಜೊತೆ ಮಾತಿಗಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಗಮನಿಸಿ:

`One last question,' I plead, `has your clientele changed over the years?'
`Of course,' he settles down once again, `Now we get only student crowd. But once upon a time, we had only intellectuals coming over, very few students. Barristers, professors, writers, journalists, poets, singers - they would all gather here every evening for adda.
`Oh, the kind of people who used to come: Rudraprasad Sengupta, Soumitra Chatterjee, Sunil Gangopadhyay, Shakti Chattopadhyay, Mrinal Sen, Aparna Sen and so many more.
`There is so much one stands to gain from adda. People come together, exchange ideas, discuss their problems, debate on important issues. Adda keeps our culture alive.
`But times are changing. In those days people had the time, you see. Coffee House now sees less of adda and more of prem alaap.'

ನಮ್ಮ ಧಾರವಾಡದ ಅಟ್ಟ, ಗಾಂಧೀಬಜಾರ್, ಇಂದ್ರಭವನ, ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು ನೆನಪಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆ?

ಬಂಗಾಳದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಎಪ್ಪತ್ತಾರು ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಸುನೀಲ್ ಗಂಗೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ಜೊತೆ ಒಂದು ಮಾತುಕತೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕಾಗಿ ವಸ್ತು, ವಿಚಾರ, ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕಲೆಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಸುನೀಲ್ ಗಂಗೋಪಾಧ್ಯಾಯರು ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ದುರಂತ. ಇವರೆಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯರೆಂದರೆ, ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಇವರು ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಘೋಷ್. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆಲ್ಲೂ, ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಸಾಹಿತಿ ಕೂಡ ಇಷ್ಟು ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲವೇನೊ ಎನ್ನುವುದು ಅವರದೇ ಮಾತು. ಸುನೀಲ್ ಗಂಗೋಪಾಧ್ಯಾಯರು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹರೆಯದ ಗೆಳೆಯರು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ತಾವು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆದ ದಿನಗಳು, ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಗೆಳೆಯರು ಸೇರಿ ಗೊತ್ತು ಗುರಿ, ನಿಶ್ಚಿತ ಯೋಜನೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದೆ ಏಕಾಏಕಿ ಪ್ರಯಾಣ ಹೊರಡುವುದರಲ್ಲಿರುವ ಮಜಾ (ಅದು ಅವರ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಎಳೆ ಕೂಡ), ಎಲ್ ಎಸ್ ಡಿ ರುಚಿ ನೋಡಿದ ಅನುಭವ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕುರಿತು ಆಗ ಇದ್ದ ಕನ್‌ವಿಕ್ಷನ್ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಹತ್ತು ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ಇಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ.

`But I was very impressed by Ginsberg's erudition. He was a great scholar, though you could not tell that from his appearance. He looked shabby and he chose to stay in a cheap hotel near New Market. It was a small hotel, very dirty - it no longer exists. He would even advise us to live cheeply.

`He would say, "If you want to be a poet, you have to be a poet twenty-four hours, you must devote all your time and energy to poetry, you must learn to live as cheaply as possible, you must take up no other job."
(ಪುಟ 65)

ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಬಿಶ್ವನಾಥ್ ಘೋಷ್ ಅವರು ತೀರ ಕೆಳವರ್ಗದ ಮಂದಿಯ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಟ್ಟೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ತಂದೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಮುದಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜನರನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಜಟಕಾ ತರದ (ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷಾ) ಗಾಡಿ ಎಳೆಯುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು. ಅವನನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಾವೂ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮನೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದರತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತರಾದ ಕಾಳಿ-ದುರ್ಗೆ-ಶಾರದೆ ಮುಂತಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮನದಾಳದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯ ಪಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯುವ ತೀರ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಾನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೇಸರ, ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಾಸೆ, ತನಗ್ಯಾರು ಹೆಣ್ಣು ಕೊಡುತ್ತಾರೆಂಬ ನೋವು ಎಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ಬಾಂಬು ಹಾಕುವ, ಬೆದರಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ತೊಡಗಿದ್ದೆ ಎನ್ನುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಸಂತದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಟ್ರಾಮ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತೊಂದು ಬೋಟ್ ಪ್ರಯಾಣದ ಅನುಭವ ಕಥನವಿದೆ. ಜೊತೆಗೇ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಬೋಟ್ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ, ಮೆರೆದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿಗೆ ತುತ್ತಾದ ಏಳು-ಬೀಳುಗಳ ಕಥಾನಕ ಕೂಡ ಜೊತೆಗೂಡಿದೆ. ಮತ್ತೆ ತಪ್ಪದೇ ನೌಕರರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳತ್ತ ಒಂದು ಕುಡಿನೋಟ ಇದ್ದೇ ಇದೆ.

ಬಿಶ್ವನಾಥರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಕಾಣಿಸುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪ್ಯಾರಾ ಗಮನಿಸಿ:

I buy two samosas and a hundred grams of jalebis and eat them as I walk now at a leisurely pace down the road. I walk past open-air kitchens. Pavement-dwellers are cooking their humble meals over mud ovens. Soon they will eat and slither into the low tents they've pitched by the road. Inside the tents they will worry, argue, fight, love, make love, go to sleep - right under the noses of pedestrians and yet so far away from them.
(ಪುಟ 76)

ವರ್ಷದ ನಂತರ ಒಂದು ವೈಶಾಖದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಚರ್ಚೆ. ಅಸೀಮ್ ದಾಸ್ ಗುಪ್ತ ಕಾಲು ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಕಾಲ ಬಂಗಾಳದ ಆರ್ಥಸಚಿವರಾಗಿದ್ದವರು. ಮೆಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಕಾನಮಿಕ್ಸ್ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ರಾಜಕೀಯ ಸೇರಿದ್ದೇ ಒಂದು ಕತೆ. ಮಹಾನ್ ಆದರ್ಶವಾದಿ, ಸರಳವಾದ ಬದುಕನ್ನು ಬದುಕಿ, ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸೆಟೆದು ನಿಂತು, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ ದುಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಇವರ ಮಾತು ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಒಟ್ಟು ಜಿಡಿಪಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರೂ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನ ನೀಡದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ ಸಿರಿವಂತರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗುತ್ತ, ಬಡವರ ಸಂಪತ್ತಿನ ಹೆಚ್ಚಳವೆಲ್ಲಾ ಏರಿದ ಜೀವನವೆಚ್ಚಕ್ಕೇ ವಿನಿಯೋಗವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಎಂಬುದು ಯಾವತ್ತೂ ನೀಗಲಾರದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತೊಲಗಿಸಲು ತಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದರಂತೆ ಬಂಗಾಳದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದವರು ಇವರು. ಇದನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮರುಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಿದವರು. ಇವರ ಥೀಸೀಸ್ ವಿಷಯವೇ Income distribution and capital formation and growth in developing economies with special reference to India.

ಈ ಸಂಭಾಷಣೆ ಈ ಕೃತಿಯ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಶ. ಈ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಗುಪ್ತ ಅವರ ಪತ್ನಿಯೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಮಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಉದಯ ಮತ್ತು ಪತನದ ಹೊಳಹುಗಳು ಕೂಡ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಇಡೀ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಣವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಕುಸಿದು ಅಧಃಪತನದ ಹಾದಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು ಎನ್ನುವುದರ ಕಲ್ಪನೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ತೊಂಭತ್ತರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತೊಡಗಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಸರಕಾರ ಅಧಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿಯುವವರೆಗಿನ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

I ask her, `What was his first salary as a minister?'
Mr Dasgupta replies, `With the permission of comrade Jyoti Basu, I had fixed the salary of ministers at Rs.2,500 per month. That was my first salary.'
`No, it was Rs.1,800 at first,' Mrs Dasgupta corrects him, `later you were bringing home Rs.2,250. Your last drawn salary was Rs.7,500, with Rs.50 deducted as professional tax.'
Mr Dasgupta says, `All ministers earned the same amount, except the chief minister, who always got Rs.250 more. Had I stayed on in the profession (of teaching) I would have earned Rs.40,000 a month.' (ಪುಟ 137)

ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚ, ತಾವು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿದ ವೆಚ್ಚ, ಅದರ ಸಾಲ ತೀರಿಸಿದ ಬಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರಿಲ್ಲಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಸರಕಾರ ಬಂದ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ತಳಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ವಿಚಾರ. ಇವರನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಿಶ್ವನಾಥ್ ಘೋಷ್ ಅವರದೇ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕ್ಷೇಮ.

A typical paarar dada is usually the combination of a good samaritan, moral policeman, social worker, arbitrator, extortionist, goon and a politician. If you are nice to him, he is the most useful man to have around - he will go out of his way to help you in times of need; but if you choose to ignore him or rub him the wrong way, he will be a perennial thorn in the flesh. (ಪುಟ 143)

ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಎಂದರೆ ಮದರ್ ಥೆರೆಸಾ ಕೂಡ. ಬಿಶ್ವನಾಥ್ ಘೋಷ್ ಮದರ ಥೆರೆಸಾ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಿರ್ಮಲ್ ಹೃದಯ್ ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಆದರ್ಶ, ಹಣ ಮತ್ತು ವೈರುಧ್ಯಗಳ ಸರಮಾಲೆಯೇ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ಒಂದು ಭೇಟಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ತೀರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವು ಎಲ್ಲರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂದರ್ಶಿಸುವ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ತಾಣಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಂಗತಿಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದಲೋ ಈ ಭಾಗ ಚುಟುಕಾಗಿದೆ.

ಟಾಗೋರರ ಸಮಕಾಲೀನರೂ, ಟಾಗೋರರಷ್ಟೇ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರೂ, ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿಯೂ ಆದ ಕಾಝಿ ನಸ್ರುಲ್ಲ ಇಸ್ಲಾಂ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿವರವಾದ ನಿರೂಪಣೆ ಕೂಡ ಗಮನಸೆಳೆಯುವಂತಿದೆ. ಎಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಜೀವಂತ ಶವದಂತೆ ಬದುಕಿ ತೀರಿಕೊಂಡ ನಸ್ರುಲ್ಲ ಇಸ್ಲಾಂ ಅವರ ಮಗ ಅನಿರುದ್ಧನ ಪತ್ನಿ, ಈಗ ಎಪ್ಪತ್ತಾರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿರುವ ವಿಧವೆಯನ್ನು ಘೋಷ್ ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಟಾಗೋರ್ ಮತ್ತು ನಸ್ರುಲ್ಲರ ಒಡನಾಟದಿಂದ ತೊಡಗಿ ಅವರ ಅಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮಿಂಚುವಂತೆ ಮಿಂಚಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಸಂವೇದನೆ, ಆಗಿನ ಬದುಕು-ಬವಣೆ, ತೀರ ಎಳವೆಯಲ್ಲೇ ವಿಧವೆಯಾದ ಈಕೆ ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟ ಎಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಒಂದು ತಲೆಮಾರು, ಆ ತಲೆಮಾರಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನಾವಿಂದು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಬಿಸಿಲಿಗೊಡ್ಡುತ್ತದೆ.

ಇಷ್ಟಾದ ಮೇಲೆ ಐದು ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಅವನ ಅಣ್ಣ ಇಬ್ಬರ ಬಳಿ ಟಾಗೋರ್ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಟಾಗೋರ್ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆ ಹೆಸರನ್ನೇ ಈ ಮಕ್ಕಳು ಇದುವರೆಗೆ ಕೇಳಿದಂತಿಲ್ಲ. ಅಪ್ಪ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕಪಾಟಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ಗೊತ್ತು. ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷದ ಮಗಳಿರುವ ತಾಯಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ತನ್ನ ಮಗಳ ಟೇಸ್ಟ್ ವಿಭಿನ್ನ, ಅವಳಿಗೆ ಈ ಶಾರುಖ್, ಸಲ್ಮಾನ್ ಎಲ್ಲ ಹಿಡಿಸಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಅವಳ ಟೇಸ್ಟಿನ ಹೀರೋ ಯಾರು? ಅಮೀರ್ ಖಾನ್! ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಬಳಿ ಬೇಂದ್ರೆ ಗೊತ್ತೇ ಎಂದು ಕೇಳಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇಂದ್ರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಆದರೆ ನಮ್ಮವರೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಆರ್ ಕೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಹೆತ್ತವರು ಇದ್ದರು!

ಶರತ್ಕಾಲದ ವಿವರಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು ದುರ್ಗಾಪೂಜೆ, ಮೂರ್ತಿ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಲಾವಿದರು, ಪೂಜಾ ದಿನಗಳ ಜನಸಂದಣಿ, ಪ್ರಸಾದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಲು ನಿಲ್ಲುವ ಮಂದಿ ಇಂಥ ವಿವರಗಳಲ್ಲೇ ವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದೆ. ನಲವತ್ತೊಂದರ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಜನಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಬೈಪಾಸಿನ ಐಷಾರಾಮಿ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಸನಾತನ್ ದಿಂಡಾ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ. ಈತ ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕುಮಾರ್ತುಲಿಯ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದ, ಮಡಕೆಯ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಳಿದ, ಅವರಿವರು ಬಿಟ್ಟ ಬಣ್ಣ ಕೆರೆದು ತಾನು ಮಾಡಿದ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದ ಎಂದರೆ ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಈ ಹೋರಾಟದ ಸಿನಿಮೀಯ ಬದುಕಿನ ಕತೆಯನ್ನು ಆತನೇ ಇಲ್ಲಿ ಎಳೆ ಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

ಚಳಿಗಾಲದ ಸೆಕ್ಷನ್ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಿವರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ! ಮೊದಲಿಗೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಸ್ಪೆಶಾಲಿಟಿಯಾದ ರಸಗುಲ್ಲಾದ ‘ಸಂಶೋಧಕ‘ ತಾನೆಂದು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ವಿವರ, ಆ ಕುಟುಂಬದ ಸದ್ಯದ ತಲೆಮಾರಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂದರ್ಶನ ಇತ್ಯಾದಿ ಇದೆ. ಕುತೂಹಲದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, ಈ ಕೆ ಸಿ ದಾಸ್ ರಸಗುಲ್ಲಾಗಳ ಕಂಪೆನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಹಾರವಿರುವುದೇ ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ! ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಂದಿ ಹಣಕ್ಕೆ ಹೆದರುವವರಲ್ಲ, ಕ್ವಾಲಿಟಿ ನೋಡುವವರು ಎಂಬ ತಾರೀಫು ಕೂಡ ಇದೆಯಿಲ್ಲಿ. ಒಂದು ರಸಗುಲ್ಲದ ಹಿಂದೆ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ, ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಏಳುಬೀಳುಗಳ ಸರಮಾಲೆಯಿದೆ, ಕಾನೂನು, ಕಟ್ಟಳೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆ, ರಾಜಕೀಯ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಂಡರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಬಾರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂಥ “ಸರ್ಕಲ್” ಅರಸುವ, ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆತುರದಲ್ಲಿರುವ ಡರ್ಮಿಟಾಲಜಿಯ ಡಾಕ್ಟರು ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು ಮುಂಬಯಿಯ ಕಾಮಾಟಿಪುರದಂತಿರುವ ಸೋನಾಗಚ್ಚಿಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್ ಶಂಕರ್ ದಾಸ್ ಬಿಚ್ಚಿಡುವ ಕಥಾನಕಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಮಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಕುದುರೆ ಜೂಜಿನ ರಾಯಲ್ ಟರ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಈಗ ಭಾರತದ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ಪೋರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಂ ಭೇಟಿಯ ವಿವರಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಮತ್ತೆ ವಸಂತ - ಕೃತಿಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ. ಓರ್ವ ಯುವ ಪರ್ತಕರ್ತೆ, ಎಡಪಂಥೀಯ ನಿಲುವಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಇಂದ್ರಾಣಿ ರಾಯ್, ಗಾಂಡೂ, ಲವ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾದಂಥ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ಕೌಶಿಕ್ ಮುಖರ್ಜಿ, ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಕಾಶಿಯೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮೆರೆದ ಸುಬ್ರತೊ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರ ಸಂದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಕಡು ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ, ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಆಟವಾಡಿ ಬದುಕು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ಸುಬ್ರತೊ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರ ಕಥಾನಕ ಸಾಧನೆಯ ಹಂಬಲ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನೊದಗಿಸುವಂತಿದೆ.

ಕೆಲವೊಂದು ವಿವರಗಳು, ಭೇಟಿ, ಮಾತುಕತೆ ಕೊನೆಗೂ ಏನನ್ನೂ ಕೊಡದ, ಬಹುಷಃ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕು ಎಂಬ ಹಂಬಲದ ಒತ್ತಡಕ್ಕಷ್ಟೇ “ರೋಲ್” ಪಡೆದ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಂತಿವೆ. ಇವು ಬೋರ್ ಹೊಡೆಸದಿದ್ದರೂ ಅನಗತ್ಯವಾದವು ಎನ್ನುವುದು ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಈ ಮಾತು ಸಾರಾಸಗಟು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕುರಿತ ಕ್ರೇಜ್, ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ-ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ನಡುವಿನ ಆಯ್ಕೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಜನಮನದ ತುಡಿತಗಳು, ಧಾರಾಳತನದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೊಂದು ಪಾರ್ಟಿ ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಪಡುವ ಆಸಿತ್ ಬಾಬೂ ತರದವರು, ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಮೀನು ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟಿನ ಬೆರಗಾಗಿಸುವಂಥ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, 1,092 ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ್ ಸೇನ್, ತನ್ನ ವಾಚ್‌ಮನ್ ಗಂಡನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬೀದಿಯಲ್ಲೇ ಭೋರಿಟ್ಟು ಅಳುವ ಜರ್ಮನಿಯ (ವೈದ್ಯೆ) ಪತ್ನಿ, ಮುಂತಾದ ಪೂರಕ ವಿವರಗಳು, ಉಪಕತೆಗಳು ಕೃತಿಯ ಸೊಗಸನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.

ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ದಿನವೂ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಸಾಮಾನು ಹೊತ್ತು, ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತ ಹೌರಾ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಕೂಲಿಕಾರರು (ಚಿತ್ರಗಳು), ಹೊಸಬರಿಗಷ್ಟೇ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಡುವ ದಲ್ಲಾಳಿ, ಅತ್ತೆ ಮನೆಯ ಒಬ್ಬ ವಾಚ್‌ಮನ್, ಎಲ್ಲೋ ಬೀದಿಯ ಸಂದುಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೂತು ಅಶ್ಲೀಲ ಸೀಡಿ-ಡಿವೀಡಿ ಮಾರುವವರು, ಹಣಕ್ಕೆ "ಸ್ನೇಹಿತ"ರನ್ನು ಅರೇಂಜ್ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದನ್ನೇ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡವರು, ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪೆನ್ನು, ಬೀಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾರುವ ಮೊಬೈಲ್ ಅಂಗಡಿಕಾರರು, ನಿವೃತ್ತಿಯ ಬಳಿಕವೂ ತಾವು ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರಲಾರದೇ ನಿತ್ಯವೂ ಪೇಪರು ಹಾಕುವ ನೆವದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಿರಿಯ ನೌಕರರು, ಚಾಯ್ ವಿತರಿಸುವವರು, ಬೀದಿ ಬದಿ ಆಲೂ ಕಬ್ಲಿ ಮಾಡಿ ಮಾರುವವರು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತ ಸಾಗುವ ಈ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕಥಾನಕವೊಂದರ ಆಕರ್ಷಣೆ, ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ವಿವರಗಳಲ್ಲೇ ಒಂದು ನಗರದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಎಚ್ಚರ ಮತ್ತು ಜಾಣತನ, ಲೇಖಕರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಧೋರಣೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುವಂತಿದೆ. ಇಡೀ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಾರಿತ್ರಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ವಿವರಗಳೂ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿವೆ. ಹೀಗೆ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಈ ಕೃತಿಯ ಸಂರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈ ಬಗೆಯ ಶ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಬಿಶ್ವನಾಥ್ ಘೋಷ್ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನವೂ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಊರನ್ನು ಹಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ, ಸ್ತರದ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳಿರುವ ಅಲ್ಲಿನ ಮಂದಿಯ ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದು ಜೀವಂತಿಕೆಯಿದೆ, ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಇದೆ. ಆ ಮಂದಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಆರಿಸುತ್ತೀರಿ, ಯಾಕೆ ಆರಿಸುತ್ತೀರಿ ಎನ್ನುವಲ್ಲೇ ನೀವು ಆ ಊರನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತೀರಿ ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿಯೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ approachನ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೀಗೆ ಕೃತಿಯ ಹಂದರವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಕೂಡ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಈಗ ಕೊಂಚ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ?

ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಕುತೂಹಲ ಇರಲಿ, ಇಲ್ಲದಿರಲಿ, ಹೀಗೇ ಸುಮ್ಮನೆ ಖುಶಿಗಾಗಿಯೂ ಓದಬಹುದಾದ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ರಂಜಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕ ಇದು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, January 13, 2015

ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ `ಕರ್ಮ’ ಕಾದಂಬರಿ

"ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ ಲೋಕ ನಿಂತ ನೀರಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಒಬ್ಬರು ಹಲುಬಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ತಮಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಮನಸಾಯಿತು ಎಂದಿರುವ ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ "ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ `ಕರ್ಮ’ ಈಗಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಈ ಅಭದ್ರ ಭಾವಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿದೆ" ಎಂದೂ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಅಭದ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿ. ಯಾರು ಈ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆ? ಅದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸುರೇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧವಿದೆಯೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಅಭದ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಎಂದರೇನು? ಅದು ಟೆಂಪೊರರಿಯೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲೀನವೆ, ಅದು ಯಾವಾಗ, ಅಂದರೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಡತೊಡಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪೀಳಿಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯಗಳೇನೇನು? - ಈ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸ್ತವಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ.

ಈಗಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲೈಸ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಅಭದ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ಸೋಶಿಯೊ-ಇಕಾನಮಿಕ್ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಮನ ಹರಿಸಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾದ ಕಾರಣಗಳಿರುವ ಒಬ್ಬ ಸುರೇಂದ್ರನಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅವನಲ್ಲಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವನ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಲ್ಲ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಆರೋಪಿಸುವುದು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ತಾವು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸುರೇಂದ್ರನಂಥ ಒಂದು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಒದಗಿಸುವ ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಊರಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿದು ಅಪ್ಪನಂತೆಯೇ ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ಕಲಿತ ನರಹರಿಯದ್ದೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೊಂದು `ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆ’ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸುರೇಂದ್ರನಿಗೆ ಹೊರತಾದ ಆವೃತ್ತಿ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ರೀತಿ ನೇಹಾ ಪಾತ್ರವಂತೂ ತೀರ ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ನೇಹಾ ಪಾತ್ರಕ್ಕೂ ಹಳ್ಳಿಯ ವಾಣಿ ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯವನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆಯೇ ಹೊರತು ನಗರದ ಇನ್ನೊಂದು ಹುಡುಗಿ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ಯುವತಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಈ ನೇಹಾ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಸೂಳೆ, ರಂಡೆ, ವೇಶ್ಯೆ, ನಾಯಿ ಎಂದೆಲ್ಲ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತುಚ್ಛೀಕರಿಸಿರುವ ರೀತಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಅಪವಾದದಂತಿರುವ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಇವರೇ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಎಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಿಗೆ ಇರುವ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವನ್ನಷ್ಟೇ ಸೂಚಿಸುವಂತಿದೆ.

ಅಭದ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡಾ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯ ಗುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಪೀಳಿಗೆಯೂ ಬದುಕಿನ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಭದ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಾದು ಬಂದಿರುವಂಥದ್ದೇ. ಒಂದು ಮಗುವಿನ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಅದು ಬೆಳೆಯುವ ವಾತಾವರಣ, ಅದರ ಬಾಲ್ಯದ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಆಟ-ಪಾಠ-ಕೌಟುಂಬಿಕ-ಸಂಸ್ಕಾರಯುತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅವಕಾಶ, ಅದಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುವ ಶಿಕ್ಷಣ, ಶಾಲೆಯ ವಾತಾವರಣ, ಮುಂದೆ ಅದು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗುವ ಪರಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿಯೂ ಔದ್ಯೋಗಿಕವಾಗಿಯೂ ಅದು ಎದುರಿಸ ಬೇಕಾಗುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಒತ್ತಡ, ಸವಾಲುಗಳು, ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅದು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಅಥವಾ ಕೀಳಿರಿಮೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡಗಳು, ಲೈಂಗಿಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಒತ್ತಡಗಳು ಆತನನ್ನು ಯಾವ ಪಥದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಆತ ಗಳಿಸುವ ಹಣ, ಹೆಣ್ಣು, ಆಸ್ತಿ ಸಹಿತವಾದ ಜೀವನ ಶೈಲಿ - ಎಲ್ಲವೂ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ "ಸ್ವಂತ ಸಮಯ" ಕೂಡಾ. ಇದನ್ನು ನಾವು ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂದೂ, ಏಕಾಂತವೆಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು. ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಸ್ವಸ್ಥ ಕೂತು ತಾನು ಏನಾಗಿದ್ದೇನೆ-ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ-ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವಿವೇಚಿಸಬಹುದಾದ ಘಳಿಗೆಯದು. ಗಡಿಯಾರ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಏಳುವ, ಮಲಗುವ, ನಿಮಿಷಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ನಿತ್ಯವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕಚೇರಿಗೆ ಧಾವಿಸುವ, ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಪುರುಸೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅಭದ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಅನುಭವವಾದರೆ ಅದರಲ್ಲೇನೂ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ. ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ, ಸತ್ಸಂಗ ಮತ್ತೊಂದು ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನೂಕುನುಗ್ಗಲು ಇದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ, ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇನೋ ಈ ಹಂತದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ. ಆದರೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದೇ ಮುಕ್ತವಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಶೋಧಕ್ಕೊಡ್ಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ವಾಸ್ತವದ ಒಂದು "ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಭದ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿ" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಮೇಯ ಮಂಡನೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ.

ತಾವು ನಂಬಿದ ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವು-ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಅಜೆಂಡಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು ತಮ್ಮ ನಿಲುವು, ತತ್ವ, ಅರಿವು ಏನಿದೆ ಅದನ್ನು ಕೃತಿಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹೊರಟಾಗ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಲ್ಲ ನೆಲೆಗೆ ಅವೇ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾವತ್ತೂ ಹೋಗಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅದರಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳು, ಅವುಗಳ ವರ್ತನೆ, ನಿಲುವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಓದುಗ ತನ್ನ ಸ್ವಂತದ ಜೀವನಾನುಭವದೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಅದನ್ನು ತನಗಾಗಿ ತಾನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನದೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ/ನಿರೀಕ್ಷೆ/ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಬರಹಗಾರನಿಗೂ ಇದರ ಅರಿವಿದ್ದು ಅವನು ಅದನ್ನು ಮೀರಲು, ಮೀರಿ ಓದುಗನನ್ನು ಶಾಕ್‌ಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು, ಓದುಗನನ್ನು ಅರಿವಿನ ಹೊಸ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು, ಓದುಗನಿಗೆ ಅದುವರೆಗೂ ಹೊಳೆದಿರದ, ಗೊತ್ತಿರದಿದ್ದ ಹೊಸತೇ ಆದ ಸತ್ಯದ/ಒಳನೋಟದ/ದರ್ಶನದ/ಕಾಣ್ಕೆಯ ಮುಖಾಮುಖಿಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎರಡೂ - ಬರೆಯುವ ಹಂತದ ಮತ್ತು ಓದುವ ಹಂತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಗ್ರಹಿಕೆಯೊಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು, ಆ ಕೃತಿಯೊಳಗಿನ ಸನ್ನಿವೇಶ, ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಫಲಶ್ರುತಿಯನ್ನು ತೂಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೃತಿಯ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ, ಬರಹಗಾರನ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವ ನಿಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂಥಾದ್ದು. ಡಾ|| ಯು ಆರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರೇ ಇದನ್ನು `ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ನೆವದಲ್ಲಿ’ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಹುಅದ್ಭುತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬರೆದಿದ್ದು ಓದುವಾಗ ಓದುವ real time experienceನಲ್ಲೇ ಹೌದು ಹೌದು ಎನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದ ಮಾತು. ಲಿಂಗ ಮೆಚ್ಚಿ ಅಹುದು ಅಹುದೆನ್ನಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರಲ್ಲ, ಅದು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ, ಆಧಾರ, ಪ್ರಮಾಣ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೆಲವೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮೊಳಗೇ ತರ್ಕ, ಚರ್ಚೆ, ಪ್ರಶ್ನೆ, ವಾದ, ವಿರೋಧ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುಂದೊಡ್ಡಿ ನಮಗೆ ನಾವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನನಗಾಗಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಕನ್ವಿನ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನಿಸದೇ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು, ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು, ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ನಮಗಾಗಿ, ಇನ್ಯಾರಿಗಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾದ-ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಬಹುದಾದ ಪಾಯಿಂಟುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ನನಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ, ಆಧಾರ, ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ಮಂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಗಳಿರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ನನ್ನ ಜೀವನಾನುಭವ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ, ಒಗ್ಗುವಿಕೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲು-ಹೊರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಸಮಸ್ಯೆಯೊಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸರಳೀತವಾಗುವಂತಿರಬೇಕು. ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ನಾನು ನನ್ನ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಂತಿದ್ದರೆ ಅದು ನಿಲುವು ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾದ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. Ship of Theseus ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಒಂದು ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಡ್ಡುವ ಸಂದರ್ಭವಿದೆ, ಆಸಕ್ತರು ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಅದು ಕಾದಂಬರಿಯಾಗದೆ ಡಿಬೇಟ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರೇ ಒಮ್ಮೆ ಎಸ್ ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪನವರನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಲ್ಲ, ಡಿಬೇಟರ್ ಎಂದಿದ್ದು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ. ನನಗೆ ಏನೋ ಹೇಳುವುದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ವಾದವಿರುವುದೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ನಾನು ನನ್ನ ವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಲು ಪ್ರತಿವಾದಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲವಾಗಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಇಂಥ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅಂತರಂಗದ ಚಿಂತನ-ಮಂಥನದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚಾಗೋಷ್ಠಿಗೆ ಎಳೆದು ತರುವುದರ ಪರಿಣಾಮ. `ಕರ್ಮ’ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪುಟ 76ರಲ್ಲಿ ಆಶಾದಾಯಕವಾದ ಮಾತೊಂತಿದೆ. "ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲಿನ ನಿನ್ನ ಅವಲಂಬನೆ ನಂಬಿಕೆ, ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿನ್ನ ಅವಲಂಬನೆ ಶ್ರದ್ಧೆ. ಇದೇ ಶ್ರದ್ಧೆಗೂ ನಂಬಿಕೆಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ" ಎಂಬುದೇ ಆ ಮಾತು. ಆದರೆ ಅದೇ ಒಳಗಿನಿಂದ ಬರಬೇಕಾದ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಎರವಲು ಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹೊರಡುವುದು ವಿಚಿತ್ರ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ?

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಮೌಲ್ಯ,ನಿಲುವು, ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಅವನು ಬದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ ಅಷ್ಟು ಕಾಲ ಆ ಬದ್ಧತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿರಬಾರದು. ಇಲ್ಲಿ ನಂಬುಗೆ ಬೇರೆ ಶೃದ್ಧೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ನಂಬುಗೆ ಎಂದಾದರೂ ಕರೆಯಿರಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಎಂದಾದರೂ ಕರೆಯಿರಿ, ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅದರತ್ತ ರೀಸನೆಬಲ್ ಅವಧಿಗಾದರೂ ಬದ್ಧತೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಬದ್ಧತೆ ಇರಬೇಕಾದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಜೊಳ್ಳಾಗಿರಬಾರದು. ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರಬೇಕಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ-ತಾತ್ವಿಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮಂಡಿಸಲು ಹೊರಡುವ ನಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನಿಲುವು, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಇರುವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಕಷಃಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಕೃತಿಕಾರ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಓದುಗನಿಗೆ ಸತ್ವವಿದೆ ಎನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಬದಲಿಗೆ ಇತ್ತ ವಾಲಿದರೆ ಇತ್ತ, ಅತ್ತ ತೂರಿದರೆ ಅತ್ತ ಎಂಬಂಥ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಹೊರಡುವುದು ಅವಕಾಶವಾದಿತ್ವ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದು ಓದುಗನ ತಾತ್ಸಾರಕ್ಕೂ ಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈಗ ಗಮನಿಸಿದರೆ ನಾರಣಪ್ಪನಂಥ ಕುಡುಕ, ವ್ಯಭಿಚಾರಿ, ಲಂಪಟ, ಚಂದ್ರಿಯಂಥ ಸೂಳೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯರ ಎದುರಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊರಡುವ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸುರೇಂದ್ರನಂಥ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವಿಲ್ಲದ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ನೇಹಾಳಂಥ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಶ್ರೀಕಂಠ ಜೋಯಿಸರು, ನರಹರಿ, ವಾಣಿ, ವೆಂಕಟೇಶ ಭಟ್ಟರ ಎದುರಿರಿಸಿ ಅಭದ್ರ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ನಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕು. ಈ ಬಗೆಯಾಗಿ ಬರೆದವರು ಇವರಿಬ್ಬರೇ ಎಂದಾಗಲೀ, ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಸರಿತಪ್ಪುಗಳನ್ನಾಗಲೀ ನಾನು ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಏನಿದ್ದರೂ ಬದುಕು-ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದುದನ್ನು ಕೃತಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಅಂಥ ಭ್ರಮೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ.

ನಂಬಿಕೆ, ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಮಾತು ಬಂದಾಗ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ವಿಚಾರ ಇಲ್ಲಿದೆ. 2013ರ ಮ್ಯಾನ್ ಬುಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಕೃತಿ ಎಲೆನಾರ್ ಕ್ಯಾಟನ್ ಅವರ ದ ಲ್ಯುಮಿನರೀಸ್ ತನ್ನ ಕಥಾಹಂದರದಲ್ಲಿ ನವಗ್ರಹಗಳ ಕೂಟ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಈಚೆಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14,2014ರ ದ ಹಿಂದೂ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಭಾನುವಾರದ ಪುರವಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ, ಆಸಕ್ತರು ಅದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ನೀವಿದನ್ನೆಲ್ಲ ನಂಬುತ್ತೀರಾ ಎಂಬ ಅದೇ ಹಳಸಲು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಆಕೆ ನಂಬಿಕೆ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಪ್ರಯೋಗವೇ ತಪ್ಪು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. "ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಾನು ಕಾಣುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಇನ್ಯಾವುದರ ಜೊತೆಗೋ ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತುಡಿಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ನೀವು ಕಾಣಬಯಸುವುದನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಅಥವಾ ಬಯಸದ್ದನ್ನು ಕಾಣದೇ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಕಾದಂಬರಿಕಾರಳಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ನೀವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡಬಹುದು. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎಂತೋ ಅಂತೆಯೇ ಇದೂ ನೋಡುವ-ನೋಡದಿರುವ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇ ಹೊರತು ನಂಬಿಕೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದಲ್ಲ" ಎಂಬರ್ಥದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಕೆ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ, ಎಸ್ ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪ, ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆ ಮುಂತಾದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದಲೂ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಈಗ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ದೋಸೆ ತಿರುವಿ ಹಾಕಿದಷ್ಟೇ ಸಲೀಸಾಗಿ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುವುದರಿಂದ ಎರಡೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೊಡ್ಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿಯಂತೇ ಒಂದು ಶವವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಥಾನಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸಹಜವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಕೇಂದ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಕೂಡಾ ಬದುಕು ಅಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬದುಕಿನ ನಂತರದ ಅವಸ್ಥೆ, ಕರ್ಮಫಲ, ಗರುಡ ಪುರಾಣ, ನರಕ, ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯ ಇವುಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹೆಚ್ಚು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮರಣಾನಂತರದ ಅವಸ್ಥೆಗಳು, ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಭರವಸೆಯೊಂದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬದುಕು ಮತ್ತು ತದನಂತರ ಬರಿ ಬೂದಿ ಅಷ್ಟೇ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಘಾತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲ, ಆನಂತರವೂ ಏನೋ ಒಂದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಜನ್ಮತಃ ಬಂದುಬಿಟ್ಟ ಜಾತಿ, ದೈಹಿಕ ನ್ಯೂನತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ, ರೋಗ-ರುಜಿನ ಇವುಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನೋ, ನಸೀಬನ್ನೋ, ಹಣೆಬರಹವನ್ನೋ ದೂರುವುದರಲ್ಲಿ ಸಾಂತ್ವನವಿದೆ. ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಿಗದ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನೂ ಹೀಗೆಯೇ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದರಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬದುಕಬಹುದು.

ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸತ್ತಿರುವ ನಾರಣಪ್ಪ ಒಬ್ಬ ಲಫಂಗ, ಕುಡುಕ, ವ್ಯಭಿಚಾರಿ. ಚಂದ್ರಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸೂಳೆ. ಅವಳ ಮೊಲೆ, ಕಾಲ ಬೆರಳು ಕೂಡ ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿಯ ತುಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಅಂಶ. ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯ ಕರ್ಮಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದ ಪತ್ನಿಯ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತ ನಿಜಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆದರ್ಶಮಯವೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ, ಗೌರವಾರ್ಹವೂ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೆಲ್ಲ ಆದ ಬದುಕನ್ನು ಸವೆಸುತ್ತಿರುವ ಪುರೋಹಿತ. ಇದು ಪಾರಂಪರಿಕ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಎಂಡ್ ವೈಟ್ ಚಿತ್ರವೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನಲ್ಲ. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯರು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ - ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಕಾಮಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಸಂಸ್ಕಾರವಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾದ ಒಂದು ಅರಿವಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ. `ಕರ್ಮ’ದಲ್ಲಿ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯರ ಅಪರಾವತಾರ. ಗಮನಿಸಿ - ಇಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀಕಂಠ ಜೋಯಿಸರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಾಗಬಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯರಂಥವರಲ್ಲ. ಅವರು ಕಾಮಕ್ಕೂ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ವಿವಶರಾಗಿ ಸೋಲುವವರಲ್ಲ, ಅಷ್ಟೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಇದಕ್ಕೆ ನರಹರಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನೆ ಇದೆ. ಇನ್ನು ಬದುಕಿ ಸಂಸ್ಕಾರಯುತನಾಗಬೇಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸುರೇಂದ್ರ ಇಲ್ಲಿ ನಾರಣಪ್ಪನ ಅವತಾರ. ಈತ ಲಂಪಟ, ಕಾಮುಕ, ನಿಯತ್ತಿಲ್ಲದವನು ಇತ್ಯಾದಿ. ಚಂದ್ರಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನೇಹಾ ಇದ್ದಾಳೆ. ಟೀಶರ್ಟ್ ತೊಟ್ಟು ಮೊಲೆ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುವ, ಹೊಟ್ಟೆ-ಹೊಕ್ಕುಳು ತೋರಿಸುವ, ಸಿಗರೇಟು ಸೇದುವ, ಕುಡಿಯುವ, ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ಮಾಡಿದ, ಹಲವರೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿದ, ಕಾಮುಕಿಯಾದ ಈಕೆಯನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಸೂಳೆ, ವೇಶ್ಯೆ, ರಂಡೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಜರಿಯುತ್ತಲೇ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಇವಳಿಗೆ ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ ಒದಗಿಸುವ ಪಾತ್ರ ಮುತ್ತೈದೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ, ಪಾವಿತ್ರ್ಯದ ಪ್ರಖರತೆಯನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುವ ವಾಣಿ. ವಿವಿಧ ಸನ್ನಿವೇಶ, ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಾತ್ರಗಳ ಕೃತಕತೆಯನ್ನೋ ಸಹಜತೆಯನ್ನೊ ಆಯಾ ಓದುಗರೇ ವಿಮರ್ಶೆಗೊಡ್ಡಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಅನುಕೂಲತೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಇಂಥ ಅಳ್ಳಕವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ತಾವೆ ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮೊದಲು ತಯಾರು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಪ್ರಮೇಯ, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಮುಂದಾಗುವುದರಲ್ಲೇ ಅವಾಸ್ತವಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಬೇರುಗಳಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಭದ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದು ಮೊದಲನೆಯ ಗ್ರಹೀತ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಗುರು-ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಗೌರವವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಸಿಗರೇಟು-ಮದ್ಯದಂಥ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಸನ, ಸೂಳೆಯರ ಸಹವಾಸ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿ ಎಂದಾದರೆ ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆಲ್ಲ ಇರುವ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆ (ಅಂಥಾದ್ದೊಂದು ಇರುವುದೇ ಆದಲ್ಲಿ) ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೊಂಚ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭದ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯ, ಹೊಸದಾಗಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಗೊಂಡ ಕಾಯಿಲೆಯೇನಲ್ಲ. ಅಂಥ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರತೀಕದಂತಿರುವ ಸುರೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ನೇಹಾರಂಥ ಅಬ್‌ನಾರ್ಮಲ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ತಲೆಮಾರುಗಳಲ್ಲೂ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರು ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಲು ಅರ್ಹರೇ? ಅನಿಷ್ಟಕ್ಕೆಲ್ಲ ಶನೈಶ್ಚರನೇ ಕಾರಣ ಎಂದಂತೆ ಈ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಪೊಳ್ಳು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನೇ ಗಂಟು ಹಾಕುವುದು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿ? ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಲೇಖಕರು ಸೂಚಿಸಿರುವ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಂತರ ಯೋಚಿಸಬಹುದು.

ಸುರೇಂದ್ರನನ್ನು ಸದಾ ಕಾಡುವ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಮತ್ತು ಅತಂತ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಮಸ್ಯೆಯೇ ಹೊರತು ಕೇವಲ ಆಧುನಿಕತೆಯದ್ದೂ ಅಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದ್ದೂ ಅಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಲು ಕೂಡ ಸುರೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ನೇಹಾ ಅರ್ಹರಲ್ಲ. ಅವರ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಣ ಆ ಮಟ್ಟದ ಸಂತುಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಗಮನಿಸಲೇ ಬೇಕಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶ. ಕಾದಂಬರಿಯ ನೆರಳಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ನಾವು ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕುರಿತು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಸತ್ಯಗಳು, ಏಳುವ ಅನುಮಾನಗಳು ಬೇರೆಯಾಗಿಯೇ ಇವೆ. ಕಾದಂಬರಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಸಾಗದೆ ತನ್ನದೇ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅನುಕೂಲ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಈ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಪಾರಂಪರಿಕ ನಡಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದೇ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಕೃತಿಕಾರರು ಗುರುತಿಸಿದ ಅಭದ್ರತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇಲ್ಲದೆ ತಾವು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಹಾದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂತೃಪ್ತಿಯೂ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ನಮಗೆಲ್ಲ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಭದ್ರತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರ-ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಕೆಡುಕಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲು ಇಷ್ಟ. ಆದರೆ ಅಂಥ ಅಭದ್ರತೆಯಿಂದ ಆದ ಕೆಡುಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಹೊರಟರೆ ನಿರಾಶೆ ಕಾದಿರುತ್ತದೆ. ಎಂದೇ ಇಂಥ ಕತೆ ಕಟ್ಟುತ್ತೇವೆ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ?

ಕೊನೆಗೂ ಕರ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಅಪ್ಪನಾಗುತ್ತಾನೆಯೇ ಅಥವಾ ಅಪ್ಪ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೇ ಅಪ್ಪನಾಗುತ್ತಾನೆಯೇ ಎನ್ನುವುದೆ? ವಂಶವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಎಸ್ ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪನವರು ಎತ್ತಿದ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತಿಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕರ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಯ ಗಮ್ಯ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೊನೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೇನೂ ಕೃತಿ ಬೆಳೆಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ನಿಷ್ಠೆ, ನಂಬುಗೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದ, ಸ್ವಚ್ಛ-ಸಭ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೂ ಇಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಸತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀಕಂಠ ಜೋಯಿಸರಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗನೇ ಅಲ್ಲದ ಸುರೇಂದ್ರ ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಹಿತ ಶ್ರಾದ್ಧ ಕರ್ಮ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾಗಿ (ಮೊದಲು ಒತ್ತಾಯ ಪೂರ್ವಕ, ನಂತರ ವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೆ) ಕ್ರಮಿಸುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಾರವೇ ಕಾದಂಬರಿಯ ಗಮ್ಯ. ಆದರೆ ಆ ವಿಚಾರವೇನು ಎನ್ನುವುದು ಕಾದಂಬರಿ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದರೂ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹುಷ: "ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ `ಕರ್ಮ’ ಈಗಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಭದ್ರ ಭಾವಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ" ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ಇದ್ದೀತು. ಸುರೇಂದ್ರ ಮುಂದೆ ಮಾಡಲಿರುವ ತಾಯಿಯ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆಂದು ಸೂಚಿಸುವುದೇ ಕೃತಿಕಾರರ ಆಶಯವಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಸುರೇಂದ್ರನಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆದರ್ಶ ನರಹರಿಯದ್ದು. ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಚಂದ್ರಿಯನ್ನು ಕೂಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯರು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ಆಂತರಿಕ ಗೊಂದಲ, ಜಿಜ್ಞಾಸೆ, ತಾತ್ವಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ಅವರ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಹಾದಿಯಾಗುವುದೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ನೇಹಾಳಂಥವಳನ್ನು ತೊರೆಯುವುದರಿಂದಲೇ ಸುರೇಂದ್ರ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆಂಬ ಹೊಳಹುಗಳಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ವಿಚಾರಗಳೇನಿವೆ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲವೆನಿಸುತ್ತದೆ.

ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಜೀವನ ದರ್ಶನವೊಂದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂಲಕ ನಮಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ನಾರಾಯಣನನ್ನು, ಚಂದ್ರಿಯನ್ನು ವಿಕ್ಟಿಮೈಸ್ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಕರಣಂ ಸುರೇಂದ್ರನನ್ನು, ನೇಹಾಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಈ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿಕಾರರ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಕಾಣಿಸದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸುರೇಂದ್ರ ಒಂದು ಬೆನ್ನೆಲುಬಿಲ್ಲದ, ತನ್ನ ದೇಹ-ಮನಸ್ಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತವಿಲ್ಲದ, ತನ್ನದೇ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನಿಲುವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ ಯಾಕೆ? ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯರ ಹೆಂಡತಿ ಯಾಕೆ ರೋಗಗ್ರಸ್ತೆಯಾಗಿ, ಗಂಡನಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸುಖ ನೀಡಲಾರದ ಹೆಣ್ಣೇ ಆಗಿರುತ್ತಾಳೆ? ಚಂದ್ರಿಯಾಕೆ ವಾತ್ಯಾಯನ ವರ್ಣಿಸಿದ ಚಿತ್ತಿನಿಯೇ ಆಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ ಕಾದು ಕೂತು ಆಹಾರ- ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದೆ ಹೈರಾಣಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲೇ ಪ್ರಕೃತಿಸಹಜ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾಮ ಸಂಭವವಾಗಬೇಕು? ಕರ್ಮದ ನರಹರಿಯಂತೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ! ಏಕಾಂತ ಸಾಧಿಸಿ ನರಹರಿಯನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಗೆ ಎಳೆಯುವ ಕಾಮಾತುರಳಾದ ನೇಹಾ ಒಂದಿಷ್ಟು ಅಂಗಸ್ಪರ್ಷ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೆಲ್ಲ ಆದ ಮೇಲೂ ನರಹರಿಯನ್ನು ಚಿಲಕದ ಸದ್ದು ಮಾಡಿದ್ದು ಯಾರೆಂದು ನೋಡಿ ಬರಲು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ನರಹರಿ ಅಲ್ಲೇ ಬಚ್ಚಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮೈಥುನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು `ಶೀಲ’ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರೇ ಅವನ ಶೀಲ ಕಾಪಾಡಿದ್ದಾರೆನ್ನಿ! ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯರಿಗಿಂತ ನರಹರಿ ಒಂದು ಕೈ ಮೇಲಾಗುವುದು ಹೀಗೆ! ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಬಂದು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೆ? ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಮತ್, 5:28 "ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ಹೆಂಗಸೊಬ್ಬಳತ್ತ ಕಾಮುಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ, ಆತ ಆಗಲೇ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭೋಗ ನಡೆಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ" ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ ನರಹರಿ ತನ್ನ ಅತ್ತಿಗೆಯನ್ನೇ ಕೂಡಿದನೆಂದೂ, ಅವನ ಶೀಲ ಹೋಯಿತೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು! ಆದರೆ ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಹಠ ಹಿಡಿದು ವೆಂಕಟೇಶ ಭಟ್ಟರು, ವಾಣಿ, ಭರತ್, ನರಹರಿ ಮುಂತಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸುರೇಂದ್ರ-ನೇಹಾ ಎದುರು ಶ್ರೇಷ್ಠಗೊಳಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ವಾಣಿಯ ಪಾತ್ರ ಅಂಥ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ವಾಣಿಯ ಪಾತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗುವುದು ಲಂಪಟ ಸುರೇಂದ್ರನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಅಂಶ. ಪುಟ 28-29ರಲ್ಲಿ ಇವನು ಬಟ್ಟೆ ಒಣಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಾಣಿಯ ಕಂಕುಳಿನ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮೊಲೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪುಟ 132ರಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಲ್ಲಿಯೇ ವಾಣಿ ಬಡಿಸಲು ಬಾಗಿದಾಗ ಮೊಲೆ ಕಣಿವೆಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಕೂಡಲೇ ನೇಹಾ ಜೊತೆ ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆಳಸುವಷ್ಟು ಉದ್ರೇಕಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಾಣಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಉದ್ರೇಕಕಾರಿಯಲ್ಲವೆಂದೂ, ನೇಹಾ ಬಟ್ಟೆ ತೊಟ್ಟಿರುವಾಗಲೂ ನಗ್ನ ದೇಹದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಬೀದಿಬದಿಯ ಸೂಳೆ ಎಂದೂ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, “ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಬಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಉದ್ರೇಕಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಿದೆ” ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಪಾತ್ರವೇ, ಕೃತಿಕಾರರೇ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಪುಟ 90ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು, ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಸುರೇಂದ್ರ 92ನೆಯ ಪುಟದಲ್ಲಿ ನೇಹಾ ಮೈಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರೂ "ಛೀ ಬಿಡು ಪ್ಲೀಸ್ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕೇಯ್ದಾಡಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ ಅಪ್ಪ ಸತ್ತು ಆರು ದಿನ ಆಗಿದೆ. ಅಮ್ಮ ಆಸ್ಪತ್ರೇಲಿ ಇದಾರೆ. ಏನೇ ನಿನ್ನ ಚೂಲು ನಿನಗೆ ಏನೂ ಅನ್ನಿಸಲ್ವ.ಪ್ಲೀಸ್" ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ! ಯಾರು ಉದ್ರೇಕಕಾರಿಯೋ ಯಾರು ಕಾಮೋತ್ತೇಜಕರೋ ಲೇಖಕರಿಗೇ ಗೊಂದಲವಿರುವಂತಿದೆ! ಉಳಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ವಾಣಿ, ನರಹರಿ, ಭರತ್ ಎಲ್ಲರೂ ಗ್ರೇಟೇ. ಸುರೇಂದ್ರನಿಗೆ ಕೂಡ ಗ್ರೇಟ್ ಆಗುವ ಹಾದಿ ತೆರೆದೇ ಇದೆ, ಅವನು ಶ್ರೀಕಂಠರ ಮಗನಾಗಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಲಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ. ಆದರೆ ನೇಹಾ ಮಾತ್ರ ಕುಲುಷಿತೆ. ಹೆಣ್ಣು ಇಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕತೆಯಿಂದ, ಸಿಗರೇಟಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಮದ್ಯದಿಂದ ಕುಲುಷಿತೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಪುರುಷ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಶಾರದಮ್ಮನ ಇತಿಹಾಸ ಓದುಗರಿಗೆ, ಸುರೇಂದ್ರನಿಗೆ, ನೇಹಾಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ನೇಹಾಳನ್ನು ದೂಷಿಸುವ ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ನೇಹಾ ಮಾತ್ರ ಕುಲುಷಿತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಶುದ್ಧಿಯ ಯಾವ ಹಾದಿಯೂ ಇರದವಳು. ಹೀಗೆ ಇದು ಕೃತಿಕಾರರ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಪಾತ್ರವೆನ್ನುವುದು ಬಹುಸ್ಪಷ್ಟ. ಆಧುನಿಕ ಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರತಿರೂಪ ನೇಹಾ ಎನ್ನುವ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವೇನಾದರೂ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಿಗಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವ ಅನುಮಾನಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದು ಇದೆ. ನೇಹಾ ಪಾತ್ರದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅತಿರೇಕಗಳ ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

ಪುಟ 35 ರಲ್ಲಿ “ತನಗೆ ಆದ ಲಘು ಅವಮಾನದ ತುಂಡು ಬೆಂಕಿ ಅವನ ಅಂಡಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೇಲಾಡುತ್ತಿತ್ತು.” ಎಂಬ ಪೈಲ್ಸ್ ಮಾದರಿಯ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. ಪುಟ 38ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುರೇಂದ್ರ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿರುವ ವಾಣಿಯನ್ನು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ವಿವರಣೆ ಇದೆ. ಪುಟ 40ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಗೆ ಬೆಳೆದ ಮೊಮ್ಮಗನಿರುವ ಮುದುಕ ವೆಂಕಟೇಶ ಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ನೇಹಾಳ ದೇಹ ತೋರಿಸುವ ನಡತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾತುಗಳಿವೆ. ಪುಟ 58ರಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಭಟ್ಟರು ನೇಹಾಳನ್ನು ನಾಯಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಹಾರದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಎಷ್ಟೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರೂ ಪಾತ್ರದ ಘನತೆ-ಸನ್ನಿವೇಶದ ಗಾಂಭೀರ್ಯ ಮೀರಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹೊಲಸು ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿಸಿಲ್ಲ, ಲೈಂಗಿಕ ಅತಿರೇಕದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅಂಥ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಂತಿಲ್ಲ.

ಮನೆಗೆಲಸದವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನಿಸುವ, ಜಾತೀಯತೆಯಿಲ್ಲದ ಶ್ರೀಕಂಠ ಜೋಯಿಸರು ಕೂಡಾ ಸುರೇಂದ್ರ-ನೇಹಾ ತಿಂದ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟಿನ ಪ್ಲೇಟುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಹೊರಗೆ ಎಸೆದು ಬಿಡಿ ಎಂಬ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೇಹಾ ಮತ್ತು ಸುರೇಂದ್ರರ ಬಗ್ಗೆ ರೊಚ್ಚು ಇರುವುದು ಆಯಾ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ಕೃತಿಕಾರರಲ್ಲೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನವೇಳುವುದು ಸಹಜವೇ ಆಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸುರೇಂದ್ರ ತಮ್ಮ ಮಗನಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ಶ್ರೀಕಂಠ ಜೋಯಿಸರು ಅವನನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡಿದಂತಿಲ್ಲ. ಅವನು ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅವರು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಹಾರ ಸುರೇಂದ್ರನನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸಾಗಹಾಕುವುದು. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ, ಊರಿನ ಹುಡುಗಿ ಕೆಡುವುದು ಬೇಡ, ಕೆಟ್ಟರೆ ನಗರದ ಹುಡುಗಿ ಕೆಡಲಿ ಎಂಬಂತೆ! ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ಸುರೇಂದ್ರ ಸತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀಕಂಠ ಜೋಯಿಸರ ಸ್ವಂತ ಮಗನಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಟ್ಟಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೂ ನಮಗೂ ತಿಳಿದು ಬರುವ `ಗುಟ್ಟಾ’ಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎಷ್ಟು ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಕಾದಂಬರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಬಹುಷಃ ಈ ಗುಟ್ಟು ಒಡೆಯುವಲ್ಲೇ ಕಾದಂಬರಿ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದೇನೋ ಇದ್ದಿರಬೇಕು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ‘ವಂಶವೃಕ್ಷ’ದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರು ನಮಗೆಲ್ಲ ಈ ಸುರೇಂದ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿರದೇ ಇದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಹೀಗಾದ ಎನ್ನುವ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೆ? ಆಧುನಿಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರು ಮಾತ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಅಭದ್ರತೆಗೆ ಪಕ್ಕಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೆ?

ಪುಟ 118ರಲ್ಲಿ "ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸದೆಡೆಗೆ ಒಂದು ಕಲೆ ನನ್ನನ್ನು ತರಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಲೆಯಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ಏನೇನೋ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ನಾಟಕದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ಸುರೇಂದ್ರ ಬೈದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸುರೇಂದ್ರನಿಗೆ ತನ್ನ ಆತ್ಮ ಸಮಾಧಾನವಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಅದು ಸಿಗುವಂತಿದ್ದರೆ ಅವನು ನೇಹಾಳನ್ನು ವೈತರಣಿಯಲ್ಲಿ ಎಸೆದು ಬಿಡಲು ಸಿದ್ಧ (ಗಮನಿಸಿ: ಪುಟ 70). ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಲೆ ಪುಷ್ಟಿಕೊಡುವಂತಿದ್ದರೆ ಅದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೇ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ನಿಲುವಿದೆ ಇಲ್ಲಿ. ಇದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕೃತಿಕಾರರ ಸೂಚನೆ ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಪುಟ 70ರಲ್ಲಿಯೂ 138ರಲ್ಲಿಯೂ ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಜನ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಇದೆಲ್ಲ ನಿಜವೆಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುರೇಂದ್ರ ತನಗೆ ತಾನೇ ಸಮಾಧಾನ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮಾತುಗಳಿವೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಧರ್ಮಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಂದಿಯ ಅನುಪಾತವೇನು ಮತ್ತು ಅವರವರ ನಂಬುಗೆ-ಶ್ರದ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಈ ಕುರುಡು ಸಮಾಧಾನ ಕೇವಲ ಸುರೇಂದ್ರನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಂದುವಂತಿದೆ.

ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿ ಸುಲಲಿತವಾದ ಓದಿಗೆ ಒದಗುವಂತಿದೆ. ಕಥಾನಕದ ಚಲನೆ ವೇಗವಾಗಿದೆ. ಹನ್ನೆರಡು - ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಬ್ಯಾಕ್ ತಂತ್ರವನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಸ್ತು-ವ್ಯಕ್ತಿ ಲೋಕದ ವಿವರಗಳು, ಅಪರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳ ವಿವರಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುವಂತಿದ್ದು ಇವತ್ತಿನ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇವರಲ್ಲಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ, ಅಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವಂತಿವೆ. ಭಾಷೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಇಂಪ್ರೆಸಿವ್ ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪಂಕ್ಚುಯೇಶನ್ ಮಾರ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ ಸುಳಿವಿಲ್ಲ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಬರವಣಿಗೆ ಬಯಸುವ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನೈಪುಣ್ಯ ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿದೆ. ಅದ್ಭುತವಾದ ಪ್ರತಿಭೆಯೊಂದು ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಫ್ಲೆಕ್ಸಿಬಲ್ ಅಲ್ಲದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾನವ ಜನಾಂಗ ಇದಾಗಲೇ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ, ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿರುವ ಅದೇ ಹಳೆಯ ಹೊಳಹುಗಳನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮನಸೋತರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇಸರವಾಗುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೆ.ಜೀವನಾನುಭವಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾದ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಕಥಾನಕ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಪ್ರಪಂಚ ಸಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೊಸ ಅರಿವಿನತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯ ಬಹುದಾಗಿತ್ತೇನೊ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, January 12, 2015

ಗಾಳಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಚಂದ್ರನ ತುಂಡುಗಳು

ಎಸ್ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಅವರ ಹೊಸ ಕಾದಂಬರಿ "ಗಾಳಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಚಂದ್ರನ ತುಂಡುಗಳು". ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಟೈಟಲ್ ಓದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಹಾಡು! ನೀರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಅಲೆಯೊಂದು ಮೂಡಿ| ಚೂರಾದ ಚಂದ್ರನೀಗಾ| ಅಲ್ಲೊಂದು ಚೂರು ಇಲ್ಲೊಂದು ಚೂರು| ಒಂದಾಗಬೇಕು ಬೇಗಾ|

ಅವನನ್ನೇ ತೋರಿಸಿ ತುತ್ತು ತಿನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳಿಂದ ತೊಡಗಿ ನಾವು ಕೂತ ಬಸ್ಸು ಓಡಿದಂತೆಲ್ಲ, ಬಯಲಲ್ಲಿ ನಾವು ಓಡಿದಂತೆಲ್ಲ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಂದಿರನೇತಕೆ ಓಡುವನೋ ಎಂದು ಬೆರಗಾದ ದಿನಗಳನ್ನು ಹಾದು ಇವತ್ತಿಗೂ ಚಂದ್ರ ನಮ್ಮ ಕನಸು, ಕಲ್ಪನೆ, ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಮನೋವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಸಂಕೇತ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿಯೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಾಗರವನ್ನು ಉಕ್ಕುವಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಚಂದ್ರ ಭೂಮಿಯಂತೆಯೇ ಮೂರುಪಟ್ಟು ನೀರು ತುಂಬಿದ ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಕೆರಳಿಸಬಲ್ಲ, ಅರಳಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಸಹಜವೇ ಇರಬಹುದೇನೊ. ಅದಿರಲಿ, ಈ ಚಂದ್ರ ಚೂರಾಗುವುದು ಎಂದರೇನು? ಬಹುಷಃ ಅದೊಂದು ಕವಿಸಮಯವಾಗಿದೆ ಈಗ.

ಸುರೇಂದ್ರನಾಥರ ಕಥನ ಕೌಶಲದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ನಾಟಕಕಾರರು. ನಾಟಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಮೂಲಕ, ಡ್ರಮಾಟಿಕ್ ಸಿಚುಯೇಶನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನಿರಿಸಿ, ಅವು ಅಲ್ಲಿ ಏಗುವ-ಬೀಗುವ-ಎದ್ದು ಬಿದ್ದು ಮುಗ್ಗರಿಸಿ ಬೆಪ್ಪಾಗುವ ಆಟವಾಡಿಸಿ, ನಮಗೇ ತಿಳಿಯದ ಹಾಗೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಪಾಕದೊಳಗೆ ಔಷಧಿಯ ಕಹಿಗುಳಿಗೆಯನ್ನಿರಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನೇ ನಮಗೆ ತೋರಿಸುವ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥರಿಗೆ ಅಭಿಜಾತವೋ, ಅವರೊಳಗಿನ ನಾಟಕಕಾರ ಅದನ್ನವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿಸಿದನೊ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದಟ್ಸ್ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್!

ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಹಲವು ಹೊಸತನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಹುಷಃ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಕಲ್ಪವೊಂದಕ್ಕೆ ಮಾತು-ಕತೆ ಎರಡನ್ನೂ ಪರಿಕಲ್ಪಿಸಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ಖಾಸನೀಸರ ‘ತಬ್ಬಲಿಗಳು’ ಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೀರಿಕೊಂಡ ತಮಗೆ ತಿಳಿದ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರೂ ಎಂಥವರು! ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಅವರೇ ವಿವರಿಸುವಂತೆ 'ತಮ್ಮ ಹಿಡಿಯಳತೆಯೊಳಗೆ ದಕ್ಕಿದಷ್ಟೇ ಸುಖವನ್ನು ಯಾವುದೇ ದೂರಿಲ್ಲದೇ ಉಂಡವರು ಆಕೆ'. ತಮ್ಮ ಮಾತಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ತಾವುಂಡ ಕಹಿಯ ಪಸೆಯುಳಿಯದಂತೆ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನವರಿಗೆ ಸಿಹಿಯನ್ನು, ನಗುವನ್ನು ಹಂಚಿದವರು. ತನ್ನ ನೋವು, ಸಂಕಟ, ದುರ್ವಿಧಿಯಲ್ಲ, ನೀವು ಚೆನ್ನಾಗಿರುವುದು ಮುಖ್ಯ, ಅದೇ ತಮ್ಮ ಸಂತೋಷ. ಇದು ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ. ಈ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಆಕೆಯನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆದೆ ಎನ್ನುವ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಈ ಆಧಾರ ಯಾವ ಬಗೆಯದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿಲ್ಲ. ಅದು ಸಂವೇದನೆಗಳ, ಗ್ರಹಿಕೆಗಳ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಕ್ಕೆ ಹೇಳುವ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕಕ್ಕುಲಾತಿಯದ್ದು, ಭಾವ ಸೂಕ್ಷ್ಮದ್ದು.

ಹೀಗೆ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿಗೆ ತಂತುವಾಗಿ ಮಿಡಿಯುವ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಒಂದು ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿಯೇ ತೊಡಗುವ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೂ ನಮಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಇಡೀ ಕಥಾನಕದ ನಿರೂಪಕನಲ್ಲ, ಅನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ. ದುರಂತಕ್ಕೆ ಮೊಗಮಾಡಿ ನಿಂತಂತಿರುವ ನಿರೂಪಕನಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯವಿಲ್ಲ, ಭೂತ ಮಾತ್ರವಿದೆ. "ಭವ್ಯ ಭವಿತವ್ಯಕ್ಕೆ ಮೊಗಮಾಡಿ ನಿಂತಿರು"ವ ನಾವು "ಸತ್ತ ಭೂತವನೆತ್ತಿ ಹದ್ದಿನಂದದಿ ತಂದು ಎನ್ನ ಮನೆಯಂಗಳಕೆ ಹಾಕದಿರು ಮನವೇ" ಎಂದು ಮೊರೆಯಿಡುವ ಮಂದಿ. ಈ ನಿರೂಪಕನ ಕತೆ ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕಿದೆ? ನಮಗೆ ನಮ್ಮದೇ ಲೋಕವಿದೆ, ಮದುವೆ, ಮುಂಜಿ, ಸಮಾರಂಭಗಳಿವೆ, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ಕು, ಸಿನಿಮಾ, ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ಟು, ಮೊಬೈಲು ಎಂದೆಲ್ಲ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳಿದ್ದೂ ಏನೇನೂ ಸಾಲದು. ಇಂತಿಪ್ಪ ಸನ್ನಿವೇಶದೊಳ್ ಈ ನಿರೂಪಕನ ಮೆಲುದನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸ್ಪಂದಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವ್ಯವಧಾನ, ಮಾನವೀಯ ಸಂವೇದನೆ, ನಮ್ಮ ನಿಡುಗಾಲದ ಸಖ ಚಂದ್ರನೇಕೆ ಚೂರಾದ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಯಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಕೊನೆಗೂ ನಾವು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಚೂರುಗಳು ನಮ್ಮವೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಮಾತೊಂದಿದೆ. ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ ಶಿಶುವೊಂದನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲ, ಸಂವೇದನೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದೇ ಎಲ್ಲರೂ ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಆ ಮಗು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕೈಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಕಳವಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತಂತೆ. ಗರ್ಭಸಂವಹನ! ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಕೋಮಾದಲ್ಲಿರುವವರ, ಮೆದುಳಿಗೂ ದೇಹಕ್ಕೂ ಇರುವ ತಂತು ಕಡಿದುಕೊಂಡು ಜೀವಂತ ಶವದಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವವರ, ದಯಾಮರಣಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅರ್ಹರೆನಿಸಿಕೊಂಡವರ ಮನೋಲೋಕಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದೀತು; ಆ ಲೋಕವೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಲು ನಾವ್ಯಾರು? ಆ ಲೋಕವನ್ನು ಕುರುಡ ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಆನೆಯಾಗುವಂಥ ರೂಪಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬೊಚ್ಚು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಕನಸು-ಕಲ್ಪನೆ-ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಗಳ ತುಂಡು ತುಂಡು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿರುವ ಬಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ. ಮೇಲೆ 'ಆಧಾರ'ವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಮಾತೃಹೃದಯದ ಸಂವೇದನೆಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದೆ.

ತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಾಲ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ದುಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಡು, ಘಟಶ್ರಾದ್ಧ ಮುಂತಾದ ಕತೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಬಲ್ಲೆವು. ಆದರಿಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕನ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲ ಎರಡೂ ಅನೂಹ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಕತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರೂಪಕನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕಥಾನಾಯಕ. ಅದು ಯಾವ ನೆಲೆಯದ್ದು ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಸದಾ ಕಾಲ ಸದ್ಯದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥಕಟ್ಟುವ ಸವಾಲನ್ನು ಓದುಗನಿಗೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಭಾವಕ್ಕೆ ಅರ್ಥದ ಹಂಗಿಲ್ಲ; ಭಾಷೆಗಿದೆ. ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅರ್ಥದ ಹಂಗಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿಸುವುದು ಕಾವ್ಯ ಎಂದರು ಕೀರಂ. ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಇಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡ ಸವಾಲು ಇದು. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿರೂಪಕನದ್ದೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಓದುಗನಿಗೂ ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಗಡ್ಡ ಮೀಸೆಯಿರುವ, ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಲು ಹೊರಟಿರುವ, ಕೈಕೂಸಾಗಿರುವ, ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಬಲ್ಲ, ದುರಂತದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಧನಾಗಿರುವ ಮಗುವೋ, ಹುಡುಗನೊ, ಗಂಡಸೊ ಯಾವುದೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಅಳವಿಗೆಟುಕದ ತ್ರಿಶಂಕು ಭಂಗಿಯಲ್ಲೇ ಓದುಗ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಿರೂಪಕ ತನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಯ, ಕಾಯಿಲೆಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಕೂಡ ಇಂಥವೇ ಎಂದು ತಾನೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ, ಓದುಗ ತಾನೇ ಗ್ರಹಿಸಲಾರದ ಒಂದು ಅಸಹಾಯಕ ನೀರವತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಚಡಪಡಿಕೆಯನ್ನು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲದರಿಂದೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆದುರು ಕೊನೆಗಾದರೂ ನಾವು ನಿಲ್ಲಲೇಬೇಕು.

ಈ ಕಥಾನಕ ಎಂಥವರ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಕಲಕುವಂತಿದೆ ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ಇದರ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲ, ಪರಿಹಾರವೇ ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಒಂದು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಒಡ್ಡಿದ ರೀತಿಯೇ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಮುಖಾಮುಖಿಗೆ ಒಡ್ಡುವ ಪರಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ ಮಗು ಹುಟ್ಟಿತೆಂದರೆ ಅದು ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಬದುಕು-ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು, ನಗೆ-ನಲಿವನ್ನು ಹೀರಿ ಬಿಡಬಲ್ಲದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡವರೇ. ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್‌ನ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ, ಕಣ್ಣು, ಬಾಯಿ, ಕೈಕಾಲುಗಳೆಲ್ಲ ಸೊಟ್ಟಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನೂರಾರು ಮಕ್ಕಳು, ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಕಾಣುವ ವಯಸ್ಕರನ್ನು ನಾವಿಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಅಸಹಾಯಕ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನಾಚೆಗೇನಿದೆ ನಮ್ಮ ಬಳಿ? ನಮ್ಮ ಜಗತ್ತು ಇವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದಿದೆ. ನಮ್ಮ ಒಳಜಗತ್ತೊಂದಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಇವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿಲ್ಲ, ನಿಲ್ಲಲಾರದು. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ನೋಡಿ, ನಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ನೀರವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊನೆಗೂ ಕಾಡುವುದು ದುಡ್ಡಲ್ಲ, ಪ್ರಮೋಷನ್ ಅಲ್ಲ, ಹೆಣ್ಣಲ್ಲ, ಸಾಲದ ಬಾಧೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಕನಸಿನಲ್ಲೆಂಬಂತೆ ಸುಳಿವ, ನಾವು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಕಂಡರಷ್ಟೇ ದೃಗ್ಗೋಚರವಾಗಬಲ್ಲ ನಮ್ಮದೇ ಚಿಂದಿ ಚೂರುಗಳು. ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ಕೊನೆಗೂ ನಮ್ಮನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿಗೇ. ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತೊಂದು ನಮ್ಮೊಳಗೂ, ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿಯೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಒಳಗು-ಹೊರಗುಗಳ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನದ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತ, ಕಸಿಯುತ್ತ ಇರುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರ ಚೂರಾಗುವುದು ಇದ್ದದ್ದೇ. ಆದರೆ ಅವನು ಒಂದಾಗುವುದರತ್ತ ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಮೊಗಮಾಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ.

ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮವೇ ಚೂರುಗಳೇನಿವೆ, ಅವು ನಿಷ್ಪಾಪಿ ಗಾಳಿಗೆ ಉದುರಿ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಅರಿವನ್ನೂ ಇದು ಹುಟ್ಟಿಸಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, December 8, 2014

ಸಿಲೋನ್ ಸುಶೀಲಾ ಹಾವಾಡಿಗ ಮೀಸೆ ಹೆಂಗಸು ಮತ್ತು ಇತರರು

"ಸಿಲೋನ್ ಸುಶೀಲಾ ಹಾವಾಡಿಗ ಮೀಸೆ ಹೆಂಗಸು ಮತ್ತು ಇತರರು" ಇದು ಉಮಾ ರಾವ್ ಅವರ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಹೆಸರು. ನುಡಿ ಪ್ರಕಾಶನ 2010ರಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದಿರುವ ಈ ಕಥಾಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಎಚ್‌.ವಿ.ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಬಂದಿದೆ. ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳು ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿರದೆ ಚುಟುಕಾಗಿ ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಮೆದುಳಿಗೂ ಮುದ ನೀಡುವಂತಿವೆ.

ಚುಟುಕಾಗಿ ಹೇಳಿಬಿಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಅನುಕೂಲಗಳೂ ಇವೆ, ಸವಾಲುಗಳೂ ಇವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಕತೆಗಳನ್ನು ಹಾಗಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಕೂಡ. ಆದರೆ ಉಮಾ ರಾವ್ ಅವರ "ವನಜಮ್ಮನ ಸೀಟು" ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೂ "ಸಿಲೋನ್ ಸುಶೀಲಾ" ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳನ್ನೂ ಜೊತೆಗಿರಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಉಮಾ ರಾವ್ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬಗೆಯ ಚುಟುಕುತನವೊಂದು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಕತೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಚುಟುಕು ಕತೆಗಳೇ. ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಎರಡು ಪುಟಗಳಾಚೆ ಇವು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದ ಕತೆಗಳು ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ ಗಾತ್ರ ಒಂದು ಕತೆಯ ಯಶಸ್ಸು/ಸೋಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ. ಪುಟ್ಟ ಕತೆ ಕೂಡ ಸವಿವರ ಕತೆಯೊಂದರೆ ಗಾಢ ಮನೋಭೂಮಿಕೆಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಕೆಲವೊಂದು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಮಾ ರಾವ್ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ ಚುಟುಕಾಗಿ ಹೇಳುವುದೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಾಗ, ‘ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ’ ಕತೆ ಅದಲ್ಲದಿರುವಾಗಲೂ ಅವರು ಕೆಲವೊಂದು ಪುಟ್ಟದಾಗಿ ಹೇಳಿ ‘ಮುಗಿಸುವ’ (ಒಮ್ಮೆ ಅವುಗಳಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುವ?!) ಕಡೆಗೇ ಒಲವು ತೋರಿಸಿರುವುದು ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರಾಸೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರಾಸೆ ಏಕೆಂದರೆ, ಉಮಾ ರಾವ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದ, ತಮ್ಮ ಪುಟ್ಟ ಊರಿನಂಥ ಊರಿನ ನಿಬಿಡ ನೆನಪುಗಳ ಉಗ್ರಾಣವೇ ಇರುವುದು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುವಂತಿದೆ. ಅವರ "ವನಜಮ್ಮನ ಸೀಟು" ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಾಗಲೀ, ಈ ಸಂಕಲನದ ಹಲವಾರು ಪುಟ್ಟ ಕತೆಗಳಲ್ಲಾಗಲೀ ಹೀಗೆ ಬಂದು ಹಾಗೆ ಹೋಗುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಬರೇ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯದ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಇವರೆಲ್ಲ ಸುದೀರ್ಘ ಕಥಾನಕವೊಂದರ, ಕಥಾಜಗತ್ತೊಂದರ ಅಂಗಾಂಗಗಳಾಗಿ ಸಶಕ್ತವೂ ಜೀವಂತವೂ ಆದ ಒಂದು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಲ್ಲವರು. ಹೀಗೆ ಸುಮ್ಮನೇ ಹನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊಟಕುಗೊಂಡ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ದಕ್ಕದೇ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಅರಿವು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ನಿರಾಸೆಯದು.

ಈ ಸಂಕಲನದ "ಅಂಗಡಿ ಮನೆ", "ಗುದ್ದು", "ನಗು", "ಮಬ್ಬು", "ಮೂಲೆಮನೆ", "ಲಿಟ್ಲ್ ಇಟಲಿ", "ಸಿಲೋನ್ ಸುಶೀಲಾ", "ಹಕ್ಕಿ", "ಘಲ್ ಘಲ್ ಘಲ್" ಕತೆಗಳು ಇಂಥ ನಿರಾಸೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವಂಥ, ಅಂಥ ನಿರಾಸೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕತೆಗಳು. ಈ ಯಾವತ್ತೂ ಕತೆಗಳು ಉಮಾ ರಾವ್ ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುವುದು ಶಕ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಇವು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ, ಕಾಡುತ್ತವೆ, ಕೆಣಕುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉಮಾ ರಾವ್ ನಮಗೆ ಹೇಳದೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಟ್ಟು ಬರುವಂತೆಯೂ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಮಿನಿಕತೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟು ಅದಾಗಿಯೇ ಹೊಂದುತ್ತಿಲ್ಲ, ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಷ್ಟೆ.

ಆದರೆ ಗಹನವಾಗಿದ್ದೂ ಚುಟುಕಾಗಿ ಹೇಳಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಕತೆಗಳೂ ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿವೆ. "ಹಾತೂನಿಕಾ ಎಂಬ ಕನಸು", "ಹಗುರ", "ಕಪ್ಪು ಬ್ರಾ", "ಚಾರ್ಲಿ", "ಮಂಜು", "ಬ್ಯೂಟಿ ಪಾರ್ಲರಿನಲ್ಲೊಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ", "ಮೀಸೆ ಹೆಂಗಸು" ಕತೆಗಳನ್ನು ಬಹುಷಃ ಹೀಗಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ "ಮೀಸೆ ಹೆಂಗಸು" ಕತೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ಸಶಕ್ತವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ದಾಟಿಸಿದ ಕತೆ.

‘ಕಾಲ ಪ್ರಜ್ಞೆ’ಕೂಡ ಉಮಾ ರಾವ್ ಅವರ ಈ ಸಂಕಲನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಶ. ಉಮಾ ರಾವ್ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ವಸ್ತುವಿನ ಹರಹು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸಿಗೇ ದೊಡ್ಡದೆನಿಸುವಂಥದ್ದು. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಪುಟ್ಟಕತೆಗಂತೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೊರಲಾಗದ ಭಾರ. ಒಂದಿಡೀ ಬದುಕಿನ ಹಿನ್ನೋಟ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಲೆಮಾರುಗಳ ನಂತರದ ಹಿನ್ನೋಟ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಲವನ್ನು ದಾಪುಗಾಲಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾರಿಕೊಂಡೇ ಹಾಯುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ಕತೆಯೊಳಗಿನ ‘ಕ್ಷಣ’ಗಳು ಕೈತಪ್ಪುತ್ತವೆ. ಕಥಾನಕದ ಹಂಗು ನೀಗಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಸ್ಥಿರಗೊಂಡ ಒಂದು ಕ್ಷಣ (ಸಂವೇದನೆ, ಭಾವ, ನೆನಪು) ವನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ರಚನೆಗೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ಗಂಟೆಗಳ, ದಿನಗಳ ಕತೆಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು. ವರ್ಷಗಳದ್ದಿವೆ. ಆದರೆ ಬದುಕನ್ನೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ, ತಲೆಮಾರುಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬಗೆಯುವ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಎಷ್ಟೇ ವಿವರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಶಕ್ತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದರೂ ಅವು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ನೆರಳಿನ ಭಾರ ಬೀಳದಂತೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಉಮಾ ರಾವ್ ಅವರ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳೂ ಈ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿವೆ.

ಉಮಾ ರಾವ್ ಅವರು ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರೀತಿ, ಅದು ಚುಟುಕಾದ ಕತೆಯಿರಲಿ, ಕೊಂಚ ದೀರ್ಘವಾದ ಕತೆಯಿರಲಿ, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಅವರಿಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅಜೆಂಡಾ ಇರುವ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವಂತೆಯೇ ಓದುಗನೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ತಮಾಷೆಯೆಂದರೆ, ಉಮಾ ರಾವ್ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೂರ್ಣಗಾತ್ರದ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಅಜೆಂಡಾ ಇರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬರೆದಂಥ ಕತೆಗಳು. ಅಂತರ್ಜಾಲ,ಗ್ರೌಂಡ್ ಜೀರೋ, ನನ್ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲರಂತಲ್ಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಇಂಥ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶದ ಕತೆಗಳಿರಲಿ, ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಎದ್ದು ಕಾಣದ ಉದ್ದೇಶದ ಕತೆಗಳಿರಲಿ, ಉಮಾರಾವ್ ತಮ್ಮ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ, ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಧಾನ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುವುದೇನಿದ್ದರೂ ಎರಡನೆಯ ಬಗೆಯ (ಚುಟುಕಾದ) ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರುದ್ದಿಶ್ಯದ ಪಯಣಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತ ಬದುಕಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನೂ, ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಲೇ ಕತೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಗೂ ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ನೀವು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲಾರಿರಿ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲೇ ಈ ಕತೆಗಳ ಯಶಸ್ಸಿದೆ.

ಹಾಗೆಯೇ ಉಮಾ ರಾವ್ ಬಳಸುವ ಭಾಷೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ‘ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆ’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಲಯದ್ದಲ್ಲ. ಅದು ಭಿನ್ನವಾದದ್ದು, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಆದ ಖದರ್ ಉಳ್ಳದ್ದು. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮರ್ಶಕ ಜಿ ರಾಜಶೇಖರ ಅವರು ಉಮಾ ರಾವ್ ಕುರಿತು ಹೇಳಿರುವ ಈ ಮಾತುಗಳು ಬಹುಷಃ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ: "ನಿಮಗೆ ಈ ಕಾಲದ ಮನುಷ್ಯನ - ಬರೇ ಹೆಣ್ಣಿನದು ಅಲ್ಲ - ಇಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈಗ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ನಿಮಗೊಬ್ಬರಿಗೇ ನಿಜವಾದ ಆಧುನಿಕ ಸಂವೇದನೆ ಇರುವುದು ಎಂದು ನನಗೆ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಅನ್ನಿಸಿದೆ."

ಏನಿಲ್ಲ ಎಂಬತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ "ಕಪ್ಪು ಬ್ರಾ" ಕತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಹನವಾಗಿದೆ. ಅದು ರಾಜಶೇಖರ್ ಹೇಳುವ ಆಧುನಿಕ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನೂ, ಉಮಾ ರಾವ್ ತಮ್ಮದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಿದ ಒಂದು ‘ಪಾರಂಪರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು’ ಮೀರುವ ಹಾದಿಯನ್ನೂ ಕಾಣಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮಿತಿಗಳು ಹೇಗೆಲ್ಲ ವಿಧಿಸಲ್ಪಡಬಹುದೆಂಬುದನ್ನೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ವೈವಾಹಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು, ಮುಟ್ಟು, ಹೆರಿಗೆ, ಬಾಣಂತನದ ಕತೆಗಳನ್ನೇ ಕಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಸಂವೇದನೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಸಹಾದಿಗಳನ್ನು ಅರಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ "ಅಂಗಡಿ ಮನೆ"ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕತೆ "ಮೂಲೆಮನೆ". ಈ ಕತೆಯ ತಂದೆಯನ್ನು ತಾಯಿ, ಲೀಲಾ, ತಾಯಮ್ಮ, ಮಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸಮಾಜವೂ ನೋಡುವ ಹತ್ತು ಆಯಾಮಗಳಿವೆ ಕತೆಯೊಳಗೆ. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕತೆ ಗಮನಿಸುವುದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ. ಕ್ರಿಯೆ ಮಾತ್ರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಗಳಾದ ಜಯಾ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕತೆಯ ನೆಲ ವಿದೇಶದ್ದು. ಕ್ರಿಯೆ ಈ ದೇಶದ್ದು. ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ‘ಸತ್ತ ಭೂತವನೆತ್ತಿ ಹದ್ದಿನಂದದಿ ತಂದು ಮನದಂಗಳದಿ ಹಾಕು’ವ ಹಿನ್ನೋಟದ ತಂತ್ರವನ್ನೇ. ಕಾಲ-ದೇಶ-ಅನುಭವ ಎಲ್ಲವೂ ಎರಡು ಪುಟಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮೀರಿದ್ದೇ. ಆದರೂ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.

"ಸಿಲೋನ್ ಸುಶೀಲಾ" ಕತೆಯ ವಿಲಾಸಿನಿ ಟೀಚರನ್ನು ನೋಡುವ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ಹಲವಾರು. ಅಲ್ಲಿ ಸಿಲೋನ್ ಸುಶೀಲಾ, ನಿರೂಪಕಿ ಇಬ್ಬರೇ ಇರುವುದಲ್ಲ. ಕಾಲ ಪಲ್ಲಟದ ತಂತ್ರ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಮುಖ್ಯ ವಿಲಾಸಿನಿ ಟೀಚರ್ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆಯದ ಪಾತ್ರ. ಅದಿರಲಿ, ಅವಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ನಿರೂಪಕಿಯಾಗಲಿ, ಸಿಲೋನ್ ಸುಶೀಲಾ ಆಗಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಡಮೂಡದೇ ವಿಲಾಸಿನಿ ಟೀಚರ್ ಬದುಕಿಗೆ, ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ, ಆಕೆ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ದಕ್ಕಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಆಯಾಮಗಳು ಕೂಡ ಅಸ್ಪಷ್ಟ-ಅನೂಹ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

"ಹೀಗಿಬ್ಬರು" ಕತೆಯ ವಸ್ತು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವಂಥ ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯಾ ಆಗಿರದೇ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಾನೇ ವಿಧಿಸಿಕೊಂಡ, ಮೀರಲಾರದ್ದೆಂದು ತಾನೇ ಅಂದುಕೊಂಡ ಬೇಲಿ ಕೂಡ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅದು ತಡಕಿ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದಟ್ಟವಾಗದ ಬಾಲ್ಯದ ವಿವರಗಳು, ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನಲ್ ಎನಿಸುವ ಹಿನ್ನೋಟಗಳು ಕತೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಚುಟುಕುತನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿರುವಂಥವು.

"ಹಕ್ಕಿ" ಕತೆಯನ್ನು ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ‘ಬಣ್ಣದ ಕಾಲು’ ಕತೆಯೊಂದಿಗಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ ನಮಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಹೊಳಹುಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. "ಅಮೂರ್ತವನ್ನು ಭಾಷೆಗೊಲಿಸುವ ಗೋಜಲು ಮಾರ್ಗ ಹಿಡಿಯದೆ ‘ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಸಹಯೋಗ’ದಲ್ಲೇ ಅನಿರ್ವಚನೀಯವನ್ನು ಹೊಳೆಯಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಅವರ ಕಥೆಗಳ ಶಾರೀರ ಭಾಷಾಶರೀರವನ್ನು ಮೀರುವಂತಿದೆ." ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಜಯಂತ್, ಉಮಾ ರಾವ್ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ಓದುಗ ಮುಂದೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಲಿರುವ ‘ಯಾವುದಕ್ಕೋ’ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾಯಬೇಕು, ತುಡಿಯಬೇಕು, ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸಜ್ಜಾಗಬೇಕು - ಎನ್ನುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ, ಉಪಕಥಾನಕಗಳಲ್ಲಿ, ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ, ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾಡಿಸಿ ಮುನ್ನೆಡೆಸುವ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಶಬ್ದಗಳ ಮಾಂತ್ರಿಕ ರೂಪಕ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ - ಉಮಾ ಅವರಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಉಮಾ ರಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿ ‘ಮುಗಿಸುವ’ಕಥನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸ. ಹಾಗೆಂದೇ ಚುಟುಕುತನ ಅವರಿಗೆ ಒಗ್ಗಿದ ಶೈಲಿ ಎನಿಸುವುದು ಕೂಡ.

"ಘಲ್ ಘಲ್ ಘಲ್" ಕತೆ ಕೂಡ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕಿಯ ಜಗತ್ತಾದರೂ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕಿಯದ್ದಲ್ಲ. ಅಪ್ಪನ ಮನೋಭೂಮಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗಿಯ ಮನೋಭೂಮಿಕೆ ಎರಡೂ ನಿರೂಪಣೆಯ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಒಗ್ಗುವುದಕ್ಕೆ ಈ ತಂತ್ರ ಅನಿವಾರ್ಯವೆನ್ನುವುದೇನೊ ಸರಿಯೇ. ಆದರೆ ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆಯೇ ಇರುವ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಿಗಬೇಕಿದ್ದ ಪುಷ್ಟಿ ದೊರೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಬ್ಬರ ಜಗತ್ತುಗಳೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಾಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅವುಗಳಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಓದುಗನನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಂಥ ವಿವರಗಳು, ಕಥಾನಕದ ಅಂಗಗಳು ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಎರಡೂ ಜಗತ್ತುಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಛೇದಿಸದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಅಪ್ಪ ಮಗಳಿಗೆ ಬಿಗಿದ ತಪರಾಕಿಯಾಗಲೀ, ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಕಂಬನಿಯ ಹನಿಗಳಾಗಲೀ ಕತೆಯ ಒಡಲಿನಾಚೆ ಓದುಗನನ್ನು ಕಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

"ಮೀಸೆ ಹೆಂಗಸು" ಕತೆ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಚುಟುಕುತನದೊಳಗೇ ಸುಪುಷ್ಟ ವಿವರಗಳ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಒಡಮೂಡಿದೆ. ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ, ಗಂಡನ ಸಾವು, ಅಪ್ಪನ ಹತಾಶೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಪವಿರಾಮಗಳ ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದ ಘಟನೆಗಳಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಂತಿರುವುದು ಈ ಕತೆಗಿದ್ದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳತ್ತಲೇ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡುವಂತಿರುವುದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ನಿಜ.

ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಹತ್ತು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಿವೆ. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಕತೆಗಳು ನೀಡುವ ಖುಶಿಯನ್ನಾಗಲೀ, ಗಾಢ ಅನುಭವವನ್ನಾಗಲೀ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. "ಹಾವಾಡಿಗ" ಕತೆಯನ್ನು ವಸುಧೇಂದ್ರ ಅವರ "ಕ್ಷಮೆಯಿಲ್ಲದೂರಿನಲಿ" ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ಹೊಸ ಹೊಳಹುಗಳು ಸಿಗುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಇದೇ ರೀತಿಯ, ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಬದುಕನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಘನಾ ಪೇಠೆಯವರ ಒಂದು (ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕಡಲಿನ ನೀರು) ಕತೆಯನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಬಹುದು. ಉಮಾ ರಾವ್ ಅವರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವುದು ವರ್ಗಸಂಘರ್ಷದ ಒಂದು ಮುಖವನ್ನೇ ಎಂದುಕೊಂಡರೂ ಅವರು ಅದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಾಗಲೀ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಾಗಲೀ ಅದು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜವಾದ ಸಣ್ಣತನದ ಪ್ರದರ್ಶನವೇ. ವಸುಧೇಂದ್ರ, ಮೇಘನಾ ಪೇಠೆ ಮತ್ತು ಉಮಾ ರಾವ್ ಮೂವರ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ವ್ಯಂಗ್ಯವಿದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ಮೂವರೂ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯಮಾನದ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಾಗೂ ಕಥೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮಕಾರತ್ವದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ತೌಲನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ.

"ಕಸೂತಿಯಮ್ಮ" ಕನ್ನಡದ ಸಂವೇದನೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸತನವನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸುವ ಕತೆಯಾಗಿಯೂ, ನವಿರಾದ ನಿರೂಪಣೆಯಿಂದಲೂ ಗಮನ ಸೆಳೆದರೆ "ಪರಕೀಯ" ಕತೆಯ ಅಸಹಜ ಅಂತ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅದು ವಿವರಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. "ಅಂತರ್ಜಾಲ", "ಬೆತ್ತಲೆ", "ಪಯಣಿಗರು", "ಮೂವತ್ತಾರು ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಮೂವತ್ತಾರು", "ಗ್ರೌಂಡ್ ಜೀರೋ", "ಸರೋವರ" ಮತ್ತು "ನನ್ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲರಂತಲ್ಲ" ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಪೂರ್ವನಿಶ್ಚಿತ ಗಮ್ಯವಿದ್ದು ಅವು ಸಿಲೆಬಸ್‌ಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಕತೆಗಳೆನ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಯಣಿಗರು ಕತೆ ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ಪದ್ಧತಿ, ಗ್ರೌಂಡ್ ಜೀರೋ ಕತೆ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ದುರಂತ, ನನ್ನಮ್ಮ ಕತೆ ಎಚ್ ಐ ವಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂದು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ ಬಿಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪುಟ್ಟಪುಟ್ಟ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಉಮಾ-ತನವಾಗಲೀ, ಆ ಕತೆಗಳ ತರಂಗಾಂತರವಾಗಲಿ ಈ ಕತೆಗಳಿಗೆ ದಕ್ಕಿಲ್ಲದೇ ಇರಲು ಇದೇ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ ಕಾರಣವೆನ್ನುವುದು ಸುಸ್ಪಷ್ಟ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇಂಥ ಆಧುನಿಕ - ಸಮಕಾಲೀನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನೇ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಂಥ "ಅಂತರ್ಜಾಲ", "ಮೂವತ್ತಾರು ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಮೂವತ್ತಾರು" ಕತೆಗಳು ಉಳಿದವುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರ ನಿರಪೇಕ್ಷತನದಿಂದಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತಿವೆ. "ಸರೋವರ" ಮತ್ತು "ಬೆತ್ತಲೆ" ಕತೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾದ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಹೊರಟಿಲ್ಲವಾದರೂ "ಸರೋವರ" ತನ್ನ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿನ ಲಯದ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವೆನಿಸುವ ಕತೆ.

ಉಮಾ ರಾವ್ ನಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಕತೆಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದೂ ಅವರ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ, ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯ ನಡೆಯದೇ ಇರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಎಚ್‌.ವಿ.ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಬಂದಿದ್ದು ಇದು ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರೆಲ್ಲರೂ ಗಮನಿಸ ಬೇಕಾದ ಒಂದು ಕೃತಿ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ