Friday, November 11, 2016

ಹೊಸಕಾಲದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ಕಥನ

ಅಂಜುಂ ಹಸನ್ ಅವರಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದಂತೆಯೇ ಇದೊಂದು ಬಹು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಅಥವಾ ಬಹು-ಸ್ತರಗಳ ಕಾದಂಬರಿ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇದರೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಕುರಿತು ಕೊಂಚ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆಸುವುದು ಇದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ದಾರಿ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಎಂಬಾಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈಕೆ ಇನ್ನೇನು ಯೌವನ ಕೈಜಾರಿ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವಯಸ್ಸಿನ ಒಂಟಿ ಹುಡುಗಿ. ಈಕೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಪತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ. ತಂದೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮನೆ ಇದೆ. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೆಲಸ, ಫ್ರೀಲ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್, ಕಲೆಯ ಕುರಿತ ಬರವಣಿಗೆ, ನರ್ಸರಿ, ಯೋಗದ ತರಗತಿ ನಡೆಸಲು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಶೆಡ್‌ನ ಬಾಡಿಗೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಈಕೆಯ ಆದಾಯ ಮೂಲ. ತಂದೆಯ ಇನ್ಸೂರೆನ್ಸಿನ ಹಣ ಈಕೆಯೇ ಮೃತವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಗಳು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲಾತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೈತಪ್ಪಿದೆ. ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಸಾಲ ಬೇರೆ ಇದೆ. ಸಾರಾ ಎಂಬ ಕಲಾಸಂಗ್ರಾಹಕಿ ಸಿರಿವಂತೆ ಈಕೆಯ ಸ್ನೇಹಿತೆ, ಕಷ್ಟಕಾಲದ ಬಂಧು. ಸಾಥಿ ಎಂಬಾತ ಒಂದು ಕಾಲದ ಗೆಳೆಯ. ಆತನ ತಂದೆಯೂ ಈಕೆಯ ತಂದೆಯೂ ತಾವು ತಾವು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದ ಮೂಲನೆಲೆಯ ನೆರೆಕರೆಯವರು, ಸ್ನೇಹಿತರು. ಸಾಥಿಗೆ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೊಂದು ಸಲುಗೆ, ಹಾಗೊಂದು ಕಕ್ಕುಲಾತಿ. ಪ್ರೇಮ ಇವರ ನಡುವೆ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಸಾಥಿ ಒಬ್ಬ ಪರ್ತಕರ್ತ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಂಚ ಉಡಾಫೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಿಪ್ತಿಯಿಂದ ಕಾಣಬಲ್ಲವ. ಕಲಾವಿದರು, ಕಲಾರಸಿಕರು, ಕಲಾಸಂಗ್ರಾಹಕರು, ಕಲಾವಿಮರ್ಶಕರು - ಈ ಎಲ್ಲರ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಯ್ನಾಟ್‌ಗೆ ಅಭಿಮಾನ, ಪ್ರೀತಿ, ಗೌರವ ಇದ್ದರೆ ಸಾಥಿಗೆ ಅವರ ರೀತಿನೀತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃತಕತೆ, ನಾಟಕೀಯತೆ, ಹುಸಿತನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಈಗ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಬನ್ ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಏನೂ ಅಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾಯ್ನಾಟಳ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ, ಸಹವರ್ತಿ. ಕಾಯ್ನಾಟ್‌ಗೆ ಬಬನ್ ಎಂದರೆ ಏನೋ ಸೆಳೆತ, ಜೀವದಲ್ಲಿ ಮಿಡಿತ. ಬಬನ್ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುವಾಗ ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕಲೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸರಕು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವನಲ್ಲೂ ಜಾಗೃತವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಅದು ಮರೆತರೆ ಜ್ಞಾಪಿಸಲು ಸದಾ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ತಾನ್ಯಾ ತರದ ಒಬ್ಬಾಕೆಯನ್ನು ಆತ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಕಾಲ ಮತ್ತು ಹಣ ಬಬನ್ ಮತ್ತು ಕಾಯ್ನಾಟ್ ನಡುವೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದಪ್ಪದ ತೆರೆಗಳನ್ನು ಹಾಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಅರಿವಿಗಿಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಕಟುಸತ್ಯದ ಕಹಿ ಕುಡಿದ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ತೊಳಲುತ್ತಾಳೆ.

ಕಾಯ್ನಾಟ್‌ಳ ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಅಥವಾ ಅವಳು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಕ್ರಿಯಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ "ಬದುಕಿನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಾನದಂಡಗಳು" ಎಂದು ಏನನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ಕಾಣುತ್ತೇವೆಯೋ ಆ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸೋಲು ಎನಿಸುವಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮೂಡಿರಬಹುದಾದ ಅವಳ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಅವಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋಭಾವದ, ಆದರ್ಶಗಳ, ಅವಳು ಬೆಳೆದ ರೀತಿ ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಅವಳ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆ, ತಂದೆ/ತಾಯಿ/ಪತಿ/ಪ್ರೇಮಿ/ಗೆಳೆಯ/ಗೆಳತಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಅವಳು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವಳದ್ದೇ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸೀಮಿತವಾದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅವಳದ್ದಾಗಿರುವ ಸದ್ಯದ ಒಂಟಿತನ - ಇದೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದೆ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಅವಳ ಪಾತ್ರದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಿರುವಂತೆಯೇ ಅವಳು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ (ಸದ್ಯ) ವರ್ತಮಾನವೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಜಟಿಲವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಒಂದು ರೂಪಕ, ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಒಂದು ರೂಪಕ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರೆ ಪ್ರೀತಿಸುವುದು; ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎನ್ನಿ. ಹಾಗೆ ಈ ಕೃತಿಯ ಓದು ಎಂದರೆ, ಈ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ನಮಗೆ ದಕ್ಕಿಸುವ ಈ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಪ್ರೀತಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.

ಒಂದು, ನಾವು ಕಾಯ್ನಾಟ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಚಂದಾದಾರರಾಗ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅವಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂಡಲೇ ಇಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಇಲ್ಲದ ನಿರೂಪಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಎಳೆಯ ಬಹುದಾದ ಗೆರೆಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ಕಾಯ್ನಾಟ್‌ಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ/ನಡೆಯುವ ಸಂಗತಿಗಳೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಅವು ನಮಗೆ ತಿಳಿದು ಬರುವ ಸಂಭವ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ಮಿತಿ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲೇನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಥಾನಕದ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮೂರನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೇಳಿಕೆ/ಮಾತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದೊಂದು ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ನೋಟದ ಹೊರತಾದ ಒಂದು ನೋಟ ನಮಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ಅದನ್ನು ಇನ್ಯಾರೋ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಆ ಇನ್ಯಾರೋ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳು ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದೇ ನಮಗೆ ದಾಟಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಮಾತ್ರ ವಿಪುಲ್ ಟೇಪ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡು ತಂದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ. ಮಾತು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಇದ್ದರೂ ಅವುಗಳು ಆಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಇಲ್ಲಿ ಓದುಗನಿಗೆ ದಕ್ಕಬೇಕಾದ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ, ಅವಳ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳೂ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.

ಎರಡನೆಯದು, ನೀವು ತೀರ ಕಣ್ಣೆದುರಿನ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯದ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯಲು ಹೊರಟರೆ ಆಗುವ ಹಾಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯ, ವಿಡಂಬನೆ, ಸಿನಿಕತನ ಎನಿಸಬಹುದಾದ ನೆಲೆಯ ಮಾತು, ನಿರೂಪಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಅಂತರ ಕೂದಲೆಳೆಯದ್ದು. ನೀವು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತೀ ಚಿತ್ರದ ಫ್ರೇಮ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಕೊಂಕು, ವಿಡಂಬನೆ, ವ್ಯಂಗ್ಯ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನೀವು ಹೇಳುವುದು ಮತ್ತು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಇದರಿಂದೇನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ಮೊದಲು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಇದೆಲ್ಲ ಬರಬರುತ್ತ ಸಿನಿಕತನ ಎನಿಸಲು ಸುರುವಾಗಿ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈ ಸಿನಿಕತನದ ಮೂಲ ಈ ಕೇಂದ್ರಪ್ರಜ್ಞೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಬದುಕು, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಸಂತೃಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ, ಸಹಜವಾಗಿ ನೋಡುವ ನಿರೂಪಕನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲೂ ಹುಟ್ಟುವಂಥಾದ್ದೆ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ನಾವು ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಹೋಗುತ್ತೇವೆಯೋ ಅಷ್ಟಷ್ಟು ನಮಗಿದು ಹೌದು ಎನಿಸುವಂತೆ ಆ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತ ನೋಡುವಾಗ ಅನಿಸಲೇ ಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ. ಕಾಯ್ನಾಟ್ ನೀತಿ-ನಿಲುವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದು. ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಬೂಟುಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹುದುಗಿಸದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಸಂವೇದನೆಗಳಿಗೆ ನಾವು ಸ್ಪಂದಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.

ಇವೆರಡೂ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಎದುರಿಸುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು. ಈ ಸವಾಲು ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗರ ‘ಊರುಭಂಗ’ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಮೊರಿ’ ತರದ್ದೇ ‘ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ನರೇಶನ್’ ಇಲ್ಲಿ ಇಣುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಕಾಯ್ನಾಟಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅವಳ ಮನೋಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿ ಅವಳು ನಮಗೆ ನಿರೂಪಿಸುವ (ಆಯ್ದ) ಚಿತ್ರಗಳಿಂದಲೇ ಒಟ್ಟು ಆಕೃತಿ/ಆಶಯ/ಚಿತ್ರ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಿಡುವುದು ಎನ್ನುವ ಹಂತವೊಂದು ಉಳಿಯುವುದಿದ್ದರೆ ಅದು ಆಮೇಲಿನದು.

ಹೀಗಾಗಿ ಅಂಜುಂ ಹಸನ್ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಕಥಾನಕದ ಚಲನೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಸಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಷ್ಟೆಂದರೆ, ಕಾದಂಬರಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಕೂಡ ನಿಂತಿರುವುದು ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಓದುಗನನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆಯೇ ಎನ್ನಬಹುದಾದಷ್ಟು.

ಅಂಜುಂ ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಂತೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯಬೇಕಾದರೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ವಿಚಾರಗಳು ಇವು:

1. ಒಬ್ಬ ನಡುವಯಸ್ಸಿನ ಯುವತಿ, ಒಂಟಿ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಚಿಂತನೆಗಳಿರುವ ಯುವತಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಂಥ ಒಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ ದೇಶ ಕಟ್ಟುವ ಒಂದು ತಲೆಮಾರು ಮತ್ತು ಎಂಟಿವಿ, ಎಫ್ ಟಿವಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹೈಟೆಕ್ ತಲೆಮಾರು ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎನ್ನುವುದು.

2. ಕಲೆ, ಕಲಾವಿದ, ಕಲೆಯ ಸಂಗ್ರಾಹಕ, ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕ, ಸಾಮಾನ್ಯ ರಸಿಕ, ಅವನ ರಸಾಸ್ವಾದದ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಬಗೆ, ಹಾಗೂ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ‘ಆಚರಿಸುವ’ ಮಂದಿಯ ನಡುವೆಯೇ ಇದರ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಹುಸಿ ಎಂಬಂತೆ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಒಂದು ನೋಟ - ಎರಡರ ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್;

ಕಲಾ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಮಾನವೀಯ ಕಾಮಿಡಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಟ್ರಾಜಿಡಿ;

ಒಂದು ಕಲೆಯ ಪ್ರಯಾಣ, ಮತ್ತು ಇಂಥ ಪ್ರಯಾಣ ಅಥವಾ ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿಯೇ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಲೆಯ ಹುಟ್ಟಿನೂರಿನ ಮಂದಿ ಗ್ರಹಿಸುವ ಬಗೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

3. ಕಳೆದ ಐದಾರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕನವರಿಕೆ, ಒಳಗಿನವನಾಗಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹೊರಗಿನವನಾಗಿಯಾದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಟವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ.

4. ಬೆಂಗಳೂರಿನಂಥ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಳದ ಧರ್ತಿಯಂಥ ಪುಟ್ಟ ಊರು ಎರಡಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಮಂದಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರದೇ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಲೇ ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆ ನಾವು ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ ‘ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ’ ಮತ್ತು ‘ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ’ ಹತ್ತು ಹಲವು ಸಂಗತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಆಮಿಷ, ಮೋಹ, ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಒಂದು ಒತ್ತಡಗಳ ಕುರಿತ ಭಯ, ಹಾಗೂ ಈ ಭಯ ಕೂಡ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಪೋಲ ಕಲ್ಪಿತ, ಅಥವಾ ನಿಜ ಎಂಬುದರ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಊರು ಹೆಚ್ಚು ‘ನಿಜ-ಸಹಜ’ ಮತ್ತು ನಗರ ಹೆಚ್ಚು ‘ನಾಟಕೀಯ - ಹಿಪೊಕ್ರಾಟ್’ ಎಂದೇನಿಲ್ಲ.

- ಈ ಯಾವತ್ತೂ ಅಂಶಗಳೇ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿರುವುದು ನಿಜ. ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಸಮಪ್ ಮಾಡುವುದಾದರೆ ಈ ಮೇಲಿನ ಮಾತುಗಳು ಅದನ್ನು ಬಹಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿಯೂ ನಿಖರವಾಗಿಯೂ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ನಿಜ. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದಂತೆ, ಈ ಯಾವತ್ತೂ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕದ ಅಂಶ, ಕಥಾನಕದ ಪಾತ್ರವೇನಿರುತ್ತದೆ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? ತೀರ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ, ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ‘ವಿಚಾರಗಳೇ’ ಇಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಥಾನಕದ ಹಂದರದಲ್ಲಿರಿಸುವುದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಸವಾಲು. ಇದನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ಒಂದು ಸಾವು, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಘಟಿಸಿದ್ದಾದರೂ ಅದನ್ನು ಕೊಲೆ ಎಂದೂ ಕಾಣಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಅಂಶವೇ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸು ಕಾಡುವ ಸಂಗತಿಯಾದಾಗ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಬಿಟ್ಟು ಸಿಂಹಳಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಸಿಂಹಳದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಭಾಗ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವ ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲೇ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟು ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಭಾಗದ ನಿಧಾನಗತಿ, ಕಥಾನಕದ ಕೊರತೆ, ಒಂದು ಮಟ್ಟದ ಏಕತಾನತೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗಿದ್ದು ಚುರುಕಿನಿಂದ ಸಾಗುವ ಕಾದಂಬರಿ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೌತುಕವನ್ನೂ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬಂಡುಕೋರರ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯಗಳು, ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದೊರೆಯ ನಿಗೂಢ ನಡೆ, ಕೊನೆತನಕ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದ ಪಾಠಕ್, ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಬಫೂನ್ ತರ ಒಮ್ಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಪುಲ್ ಮತ್ತು ಇವರೆಲ್ಲರ ನಡುವೆ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವೊಂದರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆಂದು ಬಂದು ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುವ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಕೇವಲ ಕಥಾನಕದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿನ ಪುಟ್ಟ ಊರಿನ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕಿನ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿವರಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಆಪ್ತವಾಗುತ್ತ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಲಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ತುಂಬ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಛಾಯೆ ಏನಿತ್ತು, ಅದು ಮಾಯವಾಗಿ ಇಡೀ ಊರು ಆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ತೊಡಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ನಾಟ್‌ಳ ಮಾನಸಿಕ ತುಮುಲಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಅವಳದ್ದೇನಿದ್ದರೂ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊರಬರಬೇಕಾದಂಥ ಒಂದು ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಓದುಗನ ಆಸಕ್ತಿ ದೊರೆಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ, ನೇರವಾಗಿ ಎಂದೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದ, ಒಂದು ನೆರಳಿನಂಥ ಪಾಠಕ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ, ಅವನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಂತಿರುವ ವಿಪುಲ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ, ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಕುತೂಹಲಕರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಮಾಲ್ತಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಜಿಗಿಯುತ್ತದೆ, ಹಂಚಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಬಬನ್, ತಾನ್ಯಾ, ಸಾರಾ, ಸಾಥಿ ಮುಂತಾದ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಕಸು ಇರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿ ಹಳತು ಹೊಸತರ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು, ಆಯ್ಕೆಯ ಕಿರಿಕಿರಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ತೆರೆದಿಡುವುದಕ್ಕೇ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ಅನಿಸದೇ ಇರದು. ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲಿಗೇ ಬಬನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಲಾಕೃತಿ ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯ ಇದೆ. ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಇರುವುದು ಇದರ ಸುತ್ತ ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಈ ಭಾಗದ ಯಾವತ್ತೂ ಪಾತ್ರಗಳು ಈ ಕಲಾಕೃತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅವರವರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಗೊಂದಲಗಳು ಮತ್ತು ತಿಕ್ಕಾಟಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಯ್ನಾಟಳ ಗತಿಸಿರುವ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೊರಗೆ ಉಳಿದ ಸಂಗತಿ.

ಬಬನ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ, ಅವನು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹಾರುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಒಂದು ಪಲ್ಲಟ; ಕಾಯ್ನಾಟ್ ತಂದೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಾಗಿನ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಬೆಂಗಳೂರು (ಕಾಯ್ನಾಟ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಇದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡುವುದಂತೂ ಅಸಾಧ್ಯ); ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಾಹಕಿ ಸಾರಾ ಮತ್ತು ಕಲೆ-ಕಲಾವಿದರ ಜಗತ್ತಿನ ಭ್ರಾಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಕಾಣಬಲ್ಲ ಸಾಥಿ ನಡುವಣ ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್; ತಾನ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೈ - ಇಬ್ಬರು ಕಲೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ, ಕಾಣಬಯಸುವ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ರೆಡಿಮೇಡ್ ಫಾಸ್ಟ್‌ಫುಡ್ ತರ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬಯಸುವ ಒಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಸಂಘರ್ಷ; ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಮತ್ತು ಈ ಬಬನ್, ತಾನ್ಯಾ, ಸಾರಾ, ಸಾಥಿ, ಪೈ ಪಾತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ; ಕಾಯ್ನಾಟ್ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಾಯ್ನಾಟ್, ಕಾಯ್ನಾಟ್ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಕಾಯ್ನಾಟ್ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂತುಲನದ ಒಂದೂ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಮತ್ತು ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಅಂಶ. ಅದು ಇದ್ದರೆ ಬಹುಶಃ ಶಿವಾಜಿನಗರದ ದಂಧೆ ನಡೆಸುವ ಶಾರುಖ್ ಭಾಯಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಎನಿಸುತ್ತದೆ!

ಹೀಗಾಗಿ, ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತ, ಅವಳನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತ, ಅವಳ ಮೂಲಕ ಇತರರನ್ನು, ಇತರೆಲ್ಲ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತ, ಇದರಲ್ಲಿನ ‘ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ನರೇಶನ್’ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿದ್ದೂ ಈ ಸಂಘರ್ಷಮಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇಂಥದ್ದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಅದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುವ ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಮಹತ್ವದ್ದು.

ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಮಾಲ್ತಿ ಪಾತ್ರವೇ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಘರ್ಷವನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನೃತ್ಯಕಲೆ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತಾನ್ಯಾ ಮತ್ತು ಬಬನ್ ಅವರ ಕಲೆಯ ಮೂಲನೆಲೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನೊಡ್ಡಿದರೆ ಅದೇ ನೃತ್ಯಕಲೆಯನ್ನು ವಿದೇಶಕ್ಕೊಯ್ದು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಪಾಠಕ್ ಒಂದು ಸ್ತರದಲ್ಲಿ, ದೊರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷದ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಃ ಮಾಲ್ತಿ ಒಂದು ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನವರ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತ, (ಅವರಿಂದಲೇ ಹತ್ಯೆಯಾದ ಪತಿಯ ವಿಯೋಗದ ನೋವಿನಲ್ಲೂ) ತನ್ನ ಮಗ ಇದೆಲ್ಲದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನೇ ಒಂದು ತೊಡಕು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ದೊರೆ ಕಾಯ್ನಾಟ್‌ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಲೇ, ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಲೇ ಅಮಾನವೀಯವಾದ ಮೌಢ್ಯವನ್ನು ಆತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಳತು-ಹೊಸತರ ಸಂಘರ್ಷದ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದೇ ಈ ಕೃತಿಯ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಮಾಲ್ತಿ ಮತ್ತು ದೊರೆಯಂಥವರ ನಡುವೆಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೊಬ್ಬುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಪಾಠಕ್ ಮತ್ತು ವಿಪುಲ್ ಇದ್ದಾರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಕೊನೆಗೂ ಕಾಯ್ನಾಟ್ ಅವರದೇ ಸಹಾಯ ಪಡೆದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಾರಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಕೂಡ!

ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನ ಸರಿ-ತಪ್ಪು, ಹಳತು-ಹೊಸತು, ಹಣ-ಮೌಲ್ಯ, ಕಲೆ-ವ್ಯಾಪಾರ, ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಘರ್ಷವಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿದೆ, ತೀರ್ಮಾನಗಳಲ್ಲ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲ, ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಬಿಡಿಸುವ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳಲ್ಲ. ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಓದುಗ ತಾನೇ ಹೊರಬೇಕಾದ ಅವನದೇ ಶಿಲುಬೆಯಾಗಿದೆ. ಆ ಶಿಲುಬೆಯ ರೂಕ್ಷಚಿತ್ರಣವೊಂದು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ ಅದರ ವಿರಾಟ್ ಸ್ವರೂಪ ಕಣ್ಣೆದುರು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೂರ್‌ಜಹಾನಳಂಥ ಕಲಾವಿದೆಯನ್ನು ಬರ್ಬರವಾಗಿ ಕೊಲೆಗೈಯುವ ಒಂದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಹಾದಿಯ ನಿರರ್ಥಕ, ಅರ್ಥಹೀನ ಮತ್ತು ಅನರ್ಥಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಜ್ಜಾಗುವ ಪುಟಾಣಿ ಚೋಟು ಇಂಥ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾನೆಂಬಂತೆ, ಮೊದಲ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾದಂಥ ಒಂದು ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೇ ಕಾದಂಬರಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, October 4, 2016

ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳತ್ತ ನೆಗೆಯುವ ರೆಕ್ಕೆಹಾವು

ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ‘ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷತ್ರ’ ಎಂಬ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಂಥಾ ಸೆನ್ಸೆಶನ್ ಹುಟ್ಟಿಸಿತ್ತೆಂದರೆ, ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಐದಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೊಸತೇ ಆದದ್ದು, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲದೆ ಜಡ್ಡುಗಟ್ಟಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕುಳವಾರಿಗಳನ್ನು ಅನಾಮತ್ತು ನಿದ್ದೆಯಿಂದೆಬ್ಬಿಸಿ ತಲೆಗೆ ಒಂದು ಕೊಡ ನೀರು ಸುರುವಿದಂತಾಗಿತ್ತು; ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಾಗೇನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದ ಅವರು ‘ಇಲ್ಲಿನ ಯಾವ ಪದಗಳೂ, ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವೂ ನನ್ನದಲ್ಲ ಎಂದು ಎದೆತಟ್ಟಿಕೊಂಡು’ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರವರ ಕತೆಯನ್ನು ಅವರವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಅಕ್ಷರದ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಕೈಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿದ್ದರು. ಆ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಇತ್ತು.

ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುವ ಒಂದು ಗುಣ ಇರುತ್ತದೆ. ಆ ಗುಣ ಯಾಕಿರುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ನಾವು ಸುಳ್ಳನ್ನು ಬದುಕುತ್ತಿರುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ. ಆದರೆ ಈ ಸುಳ್ಳನ್ನು ವಿಪರೀತ ನಂಬಿಬಿಟ್ಟರೆ ನಮಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ‘ಹೇಳುವ’, ‘ಕಾಣಿಸುವ’ ಸತ್ಯ ಕಾಣಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಲು ಮರೆತ ಮನುಷ್ಯ ರಸ್ತೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣುವ ಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಹಜವೇ ಆಗಿದೆ. ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟಿನ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಲಿಫ್ಟ್‌ನ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ನೇರ ಕಾರಿನ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹೊಗ್ಗುವ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯ ಕಾರಿನಿಂದ ಇಳಿದದ್ದೇ ಇದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಚೇರಿಯ ಎಸಿ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಹೊಕ್ಕು ಕೂರುತ್ತಾನೆ. ಡೋರ್ ಕ್ಲೋಸರ್ ಇರುವುದರಿಂದ ಬಾಗಿಲು ತನ್ನಿಂತಾನೇ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮತ್ತಿವನು ಕತೆ ಬರೆಯತೊಡಗಿದರೆ ತನ್ನ ಐದನೇ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತರೊಳಗಿನದ್ದೇ ಏನಾದರೂ ಬರೆದುಕೊಂಡಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತನ್ನ ಪಕ್ಕದ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆಯೇ ಇಲ್ಲವೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವರಾಡುವ ಭಾಷೆಯೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಬಾಲ್ಯದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆವು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ‘ಭಯಂಕರ’ ಮರೆವು ತೊಡಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೊಳೆದದ್ದು ಆಕಾಶ, ಉಳಿದದ್ದು ತಾರೆ!

ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದ ಅವರ ಕಥಾಸಂಕಲನ ‘ರೆಕ್ಕೆಹಾವು’ ಬಂತು. ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳು ಕೂಡ ನಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಸತ್ಯ ಅದೇ. ಆದರೆ ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸತ್ಯಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಸತ್ಯ. ಅದು ಇದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಾಡಿಗೆ ಅದು ಇದೆ. ನೀವದನ್ನು ಒಳಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಲು, ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಬಯಲು ಗೊಳಿಸುವ ಭೀತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ನೀವು ಕೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಸಿಗುವ ಉತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಅದಿರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದು. ಇನ್ನೊಂದು ಸತ್ಯ ಇದೆ. ಅದು ಮನುಷ್ಯ ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದನ್ನು ನಾವು ಕೇವಲ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೊರಡುವವರು ಸುರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಮ್ಮ ನಿವ್ಸ್ ಚಾನೆಲ್ಲುಗಳು. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಕತೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ತಮಾಷೆ ಎಂದರೆ ಮೊದಲನೆಯ ಸತ್ಯ ಕಂಡವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು, ಇದು ಸತ್ಯ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾವೂ ನೀವೂ ಎಲ್ಲರೂ ದಿನನಿತ್ಯ ಯಾವುದು ಸತ್ಯ ಅಲ್ಲವೋ ಅದನ್ನೇ ಸತ್ಯ ಎಂದು ನಂಬುವ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಮನುಷ್ಯ ಹುಟ್ಟಿದಷ್ಟೇ ಕಾಲ ಕಳೆದಿದೆ. ಅದಕ್ಕೇ Edgar Lawrence Doctorow ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಹೇಳಿದ್ದು, ಅಕ್ಷರ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲಾ ಫಿಕ್ಷನ್ನೇ ಅಂತ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತಿನ ಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬದುಕಿನ ವಾಸ್ತವಿಕ ವಿವರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸತ್ಯದ ನೆತ್ತಿ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದಂಥಾ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳು, ಕಟ್ಲೆಗಳು ಒಂದೆರಡಲ್ಲ! ಹೀಗಾಗಿ ಕತೆಗಳ ಕುರಿತೇ ಮಾತನಾಡುವುದಾದರೆ ಅದು ಸದಾ ಸುಳ್ಳಿನ ಕಂತೆಯೇ. ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶೆ ಇದೆ!

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಆಲನಹಳ್ಳಿ ಹೀಗೆ ಮಾತಿಗೆ ತೊಡಗಿದರೆ ಪುಂಖಾನುಪುಂಖ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರಂತೆ. ಹಾಗೆಂದೇ ಲಂಕೇಶರಂಥ ಸಂಪಾದಕರು ಆಲನಹಳ್ಳಿಗೆ ಬರೆಯಲಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಸಂಭಾವನೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ! ಹೀಗೆ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರೆದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡ ಕತೆ-ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಇರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಲಂಕೇಶ್‌ಗೆ ಆ ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಅವರು ಬರೆದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವರು ಗೊತ್ತೇ ಆಗದ ಹಾಗೆ ಕತೆಯೊಂದನ್ನು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎನ್ನುವುದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ, ದೇವನೂರ ಮಹದೇವ, ಈಚಿನವರಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್. ತಡವಾಗಿ (ಕತೆ) ಬರೆಯತೊಡಗಿದ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿದು ಬರುವ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಸಹಜ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಅದನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡು, ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವರು ಎನ್ನುವುದು. ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದ್ ಅವರ ಬರವಣಿಗೆ ನೋಡುವಾಗ ಆಗುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅದಮ್ಯವಾದ ಖುಶಿಗೆ ಕಾರಣ ಇಷ್ಟೇ. ಈ ಖುಶಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಕಷ್ಟ. ಸುಮ್ಮನೇ ಈ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಓದಿ:

ನೂರ್ ರೂಪಾಯ್ ದುಡಿಯೋ ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ ಸಾಕಾಗ್ತದೆ - ಸರ್ದಾರ್ (ಚಾಕು ಚೂಪು ಮಾಡುವ ವೃತ್ತಿಯವ)
ಈ ಬಂಡೆಗೋಳ ಜೊತೆಯಾಗ ಬದುಕಾದು ಹೆಂಗೆ...? - ಜಕ್ಕವ್ವ (ಚಿಂದಿ ಆರಿಸುವ ಮಹಿಳೆ)
ಈ ಬೆಂಗ್ಳೂರ್ ಯಾಕಿಂಗ್ಮಾಡುತ್ತೆ - ಹೆಸರು ಬೇಡ (ಸೆಕ್ಸ್ ವರ್ಕರ್)
ನಮ್ಮ ಸೈನಿಕರು ನಮ್ಮ ಮೇಲೇ ಯುದ್ಧ ಮಾಡ್ತಾ ಇದಾರೆ...! - ಅಮ್ಮು (ಮಾಯಾಬಜಾರ್ ಸ್ಲಂ)
ಎಲ್ಲರೂ ಆಕೀಗೆ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಕೊಟ್ಟೇ ಹುಟ್ಟಿದೀವಿ.....- ರಾಜಾಹುಸೇನ್ ಖಲಂದರ್ (ಕರಡಿ ಆಡಿಸುವವ)
ಈ ಊರು ಇನ್ನ ಅದೇನ್ ಕತೆ ಆಗ್ತದೋ...! - ಪೆರಿಯಸಾಮಿ (ಸುಟ್ಟಜೋಳ ಮಾರುವ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಲಸಿಗ)
ಬೈತಾರೆ....ನಿಮ್ಮಪ್ಪಂದಾ ಜಾಗ ಅಂತಾರೆ...- ತವಮಣಿ (ಮನೆಗೆಲಸದಾಕೆ)
ಎಲ್ಲಾರ ಜೀವದ ಗೂಡನಾಗೆ ಒಂದು ಹಸಕೊಂಡಿರೋ ಹಕ್ಕಿ! - ರಾಮಯ್ಯ (ಬುಡಬುಡಿಕೆಯವ)
ಆಟೋ ಓಡಿಸಿಕೊಂಡು ಉದ್ಧಾರ ಆದವನ್ನ ತೋರಿಸಿ ಸಾರ್ - ನರಸಿಂಹರಾಜು (ಆಟೋ ಡ್ರೈವರ್)
ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಎಲ್ರೂ ಓಡೋಗ್ ಬುಡೋದಾ...! - ವೀರ (ಚಪ್ಪಲಿ ಹೊಲಿಯುವಾತ)
ಊರ್ ಕಡೆ ಹೋಗ್ಬೇಕು ಅಂತ ಆಸೆ ಇಲ್ಲ - ಶಂಕರ (ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವ ಅಂಗವಿಕಲ ಬಾಲಕ)
ಹಸ ಇತ್ತು ಸೋಮಿ....ಹೆಂಡ್ರು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಖರ್ಚಿಗೆ ಮಾರಿಬಿಟ್ಟೆ - ಚಂದ್ರಣ್ಣ (ಬಸವ ಆಡಿಸುವಾತ)
ಮಿಲ್ಟ್ರಿಗೆ ಸೇರಿಕಂಡ್ರೆ ಒಳ್ಳೆ ಊಟ ಮಟನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಿಕ್ತೈತೆ - ಪುಟ್ಟಣ್ಣ (ಸೈಕಲ್ ಶಾಪ್ ಅಂಗಡಿಯಾತ)
ಚಿನ್ನ ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೈಗಳು ಸಾರೂ....ಇವತ್ತು ನೋಡಿ! - ಪ್ರಸಾದ್ (ಕೆಜಿಎಫ್‌ನ ಮಲಹೊರುವವ)
ಲಿಂಗಾಯಿತನಾಗಿ ಟಾಯ್ಲೆಟ್ ತೊಳೆಯೋ ಕೆಲ್ಸ ಮಾಡ್ತಿದ್ದೀಯ - ಮಂಜು (ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಟಾಯ್ಲೆಟ್ ವರ್ಕರ್)
ಸತ್ತವರಿಗೂ ಖುಷಿ ಆಗಬೇಕು ಹಂಗೆ ಹಾಡು ಹೇಳಿ ಬರ್ತೀವಿ...- ಶಿವಣ್ಣ (ಸಾವಿನ ಮನೆಯ ಹಾಡುಗಾರ)
ಬಡವರೆಲ್ಲ ಸತ್ತೋಗಿಬಿಟ್ರೆ ಇವರಿಗೆ ಖುಷಿ ಆಗ್ತದೇನೋ... - ಮುರುಗನ್ (ಫುಟ್‌ಪಾತ್ ಕನ್ನಡಕ ವ್ಯಾಪಾರಿ)
ಹಾವು ಹಾವಷ್ಟೇ ಸಾರ್, ದೇವರೂ ಅಲ್ಲ ದೆವ್ವಾನೂ ಅಲ್ಲ - ಕಾರ್ತಿಕ್ (ಹಾವು ಹಿಡಿಯುವ ಹವ್ಯಾಸದ ಹುಡುಗ)
ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡೋಕೆ ಮಾತ್ರೆ ತಿನ್ನಬೇಕು....ಮಾತ್ರೆ ದುಡ್ಡಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ - ಅಮೀರುನ್ನೀಸಾ (ಫ್ರೂಟ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷುಕಿ)
ಕಕ್ಕಸು ರೂಮೊಳಗೆ ಹಾಸಿಕೊಂಡು ಮಲಕ್ಕೋತೀನಿ - ಮುನಿಯಮ್ಮ (ಬೀದಿ ನಿವಾಸಿ)
ಕಾಡಲ್ಲೇ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ವಿ....ಇಲ್ಲಿ ಸಾಯೋಕೂ ಆಗದು.... - ಕಲ್ಲೇಶಪ್ಪ (ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕಿ ಸಮುದಾಯದವರು)
ಅವಳ ಮನೆಯೋರಿಗೆ ಇಷ್ಟ ಇಲ್ಲ...ಓಡೋಗಣ ಅಂತಿದೀವಿ....- ಕುಮಾರ (ಸೈಕಲ್ ಅಂಗಡಿಯ ಹಮಾಲಿ)
‘ಒಬ್ಬ ದ್ಯಾವರೂ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲವಾ ಭುಮ್ತಾಯ ಹೊಟ್ಯಾಗ?’ - ಸಂತೆವ್ವ ತೆಳಗೇರಿ (ದೇವದಾಸಿ)
ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೇಲಿ ಅಡ್ಮಿಟ್ ಆಗೋ ಅಷ್ಟು ಯೋಗ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ - ರಾಮು (ಚರಂಡಿ ಮಣ್ಣು ಜಾಲಿಸಿ ಚಿನ್ನ ಸೋಸುವವ)

- ಇಲ್ಲ, ಇವು ಕತೆಗಳಲ್ಲ. ‘ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷತ್ರ’ ಪುಸ್ತಕದ ಪರಿವಿಡಿ ಮಾತ್ರ. ಒಳಗಿನ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಡಿವ ಹೃದಯಗಳೇ ಇವೆ, ಎಚ್ಚರ, ಮಾತಿಗೆ ತೊಡಗಿದರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ! ಹೀಗೆ ಕಿವಿಯಾಗಬಲ್ಲವರು ಕತೆಗಾರರಾಗುವ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೆ ಆಗ ಒಂದೊಂದು ಕೃತಿಯ ಓದೂ ಒಂದೊಂದು ಬದುಕನ್ನು ಬದುಕಿ ಬಂದ ಸಾರ್ಥಕ ಅನುಭವ ಒದಗಿಸುವ ವಸ್ತುವಾದೀತು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳ ಓದಿಗೆ ಅರ್ಥವಿದೆ ಎಂದು ಓದುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಮಂದಿ ಕೂಡ ತಿಳಿದಾರು.

ಕತೆಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದ್ ಅವರ ಬಳಿ ಕೊರತೆಯಿರಲಾರದು. ಅವರು ಭೇಟಿಯಾದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನು ನೆನೆದರೂ ಹತ್ತು ಹತ್ತು ಕತೆಗಳು ನೆನಪಾಗಬಹುದು ಅವರಿಗೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮೋಟುಬೀಡಿ ತೋಪಮ್ಮ, ಡೈನೋಸಾರ್ ತಾತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಚ್ಚನುಮ, ಟಕಾಟಿಕಿ ಶಂಕ್ರ, ಗಂಟೇಸಾಬರು, ಕುಟ್ರಪ್ಪ, ಪಾಪಾತ್ತಿ, ಪುರ್ರ, ಬುಲೆಟ್‍ಮಾಮ, ವಾಚ್‌ಮನ್ ಪಂಗಾಳಿ, ಡ್ರೈವರ್ ಟೋಬಿ, ಬೇಬಿಸಾಬರು, ಸೆಂಟ್ ಹನ್ಮಂತ, ಉಂತೂರವ್ವ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಕಥಾಸರಿತ್ಸಾಗರರೇ! ಆದರೆ ಕನ್ನಡದ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಜಾಯಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವೆ? ‘ಬೈಲಹಳ್ಳಿ ಸರ್ವೆ’, ‘ನಮ್ಮೂರ ರಸಿಕರು’, ‘ಹಳ್ಳಿಯ ಹತ್ತು ಸಮಸ್ತರು’ ಮುಂತಾಗಿ ಬರೆದ ಗೊರೂರು, ‘ಹಳ್ಳೀಕಾರನ ಅವಸಾನ’ ಬರೆದ ಬಿ ಚಂದ್ರೇಗೌಡ, ‘ಒಕ್ಕಲ ಒನಪು’, ‘ಮರೆತ ಭಾರತ’ ಬರೆದ ಕೇಶವರೆಡ್ಡಿ ಹಂದ್ರಾಳ ಮುಂತಾದವರೊಂದಿಗೆ ‘ನೆನಪಿನ ಹಳ್ಳಿ’ಯ ಪ್ರೊ.ಎಂ ಎನ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರನ್ನೂ ನೆನೆಯಬೇಕು. ಇವರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ ಕತೆ-ಕಾದಂಬರಿಗಳದ್ದಲ್ಲ. ಅವು ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಣದಿಂದ ತೊಡಗಿ, ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಛಾಯೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನದ ವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳ ಬರಹಗಳು. ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡರೆ ಇರುವ ಸವಾಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಇವತ್ತು ವಸ್ತು, ಭಾಷೆ, ಆಕೃತಿ, ಕತೆಗಾರ ಅಥವಾ ಕತೆಯ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ/ಅದು ಸ್ಫುರಿಸುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಶಯ, ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆ, ಕತೆಗಾರ ಬಳಸಿದ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ, ಕಥಾವಸ್ತು ಮತ್ತು ಕಥಾನಕ ಎರಡನ್ನೂ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಧಾನ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ತಂತ್ರಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ವಿಧವಾದ ಹೊಸತನ, ವೈವಿಧ್ಯ ಅಥವಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣತೆ - ಮುಂತಾಗಿ ಒಂದು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಏನೇನು ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಒಬ್ಬ ಹೊಸ ಬರಹಗಾರ ಬರೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯೆ? ಪ್ರಸ್ತುತ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಂದಿಯೇ ನಾವು ಕರೆಯುವ "ಓದುಗವರ್ಗ"ದ ಶೇಕಡಾ 99ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಇರುತ್ತ, ಅಂಥ ಓದುಗರು ಕೇವಲ ಕತೆ ಕೇಳುವ ಸೊಗಸಿಗೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟ. ಒಂದು ಕತೆಯ ಓದು, ಓದುಗನಿಗೆ ಓದು ನೀಡುವ ಅನುಭವ, ಅದು ಅವನಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಬೌದ್ಧಿಕ/ಭಾವುಕ ಸಂವೇದನೆ - ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಇವತ್ತಿನ ಕನ್ನಡ ಸಣ್ಣಕತೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಸವಾಲಿನ ಅರಿವು ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದ್ ಅವರಿಗೂ ಇದೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಆಲನಹಳ್ಳಿ ಕುರಿತು ಕೆ ವಿ ತಿರುಮಲೇಶ್ ಬರೆದ ಈ ಮಾತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

"ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾದ ಕನ್ನಡದ ಓದುಗಲೋಕ ಅವನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಬಗೆ ಹೇಗೆ? ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕೃತಿಗಳೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಕೆಲವು ರಜತ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಮೆರೆದುವು. ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡವು. ಗೆಂಡೆದಿಮ್ಮನ್ ಮಲೆಯಾಳಿಗಳ ನಾಲಿಗೆ ಮೇಲೂ ಕುಣಿದಾಡಿದ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಬಯಸಿದ್ದು ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ - ತನಗೇನು ಸಂದಿದೆ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿದ್ದರೆ, ಕೃಷ್ಣನ ಕೃತಿಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟಿರಬಹುದಾದ ಕೊಡುಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯದು? ಈ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಇನ್ನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ.............ಕೃಷ್ಣನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅವನ ಸಾಹಿತ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಕೇವಲ ಪಠ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿಸುವುದರಿಂದ ನಾವು ಕಳಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಜಾಸ್ತಿ. ನವ್ಯ, ಸಮನ್ವಯ, ದಲಿತ-ಬಂಡಾಯ ಚಳುವಳಿಗಳ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದರಿಂದ ಕೃಷ್ಣ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ತೋರುವುದು ಸಾಧ್ಯ."
(ಕೆ ವಿ ತಿರುಮಲೇಶ್ : ಉಲ್ಲೇಖ (2002))

ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಬರೆದವರು ಕೆ ಪಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ. ನವ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿಂದ ಅವರು ಹೊರಬಂದಾಗಲೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಂತಹುದೇ ಒಂದು ತುಡಿತವಿತ್ತು. ತೀರ ಈಚೆಗೆ ‘ಮಾಯಾಲೋಕ’ ಬರೆದಾಗಲೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಂತಹುದೇ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಅವರು ‘ಅಬಚೂರಿನ ಪೋಸ್ಟಾಫೀಸು’ ಸಂಕಲನದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ‘ಕರ್ವಾಲೊ’ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿದ್ದು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಲ ಉದ್ಧೃತವಾಗಿರುವ ಮಾತೇ ಆದುದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಎತ್ತಿ ಹೇಳಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ. ಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಕಂಟೆಂಟ್ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಫಾರ್ಮನ್ನು ಮೀರಬಲ್ಲ ಕಂಟೆಂಟ್ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದ್ದರೆ ನೀವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಫಾರ್ಮ್ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಂಟೆಂಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಗ್ರಹಚಾರಕ್ಕೆ ಫಾರ್ಮ್ ಎನ್ನುವುದೊಂದು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದ ಹೂಡಿದರೆ ಅಂಥ ವಾದ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ವಾದಿಸಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ದರ್ದು ಏನಿಲ್ಲ. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವೇದ್ಯವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಕುತೂಹಲಕರ ಎನಿಸಿದ್ದು ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಈ ಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಕಂಟೆಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಆಡಿದ ಮಾತುಗಳು. ಅವರು ಒಂದು ದಿನ ಹೀಗೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕತೆ ಅಥವಾ ಕಾದಂಬರಿಯಿಂದ ಅದರ ಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಕಂಟೆಂಟ್ ಎರಡನ್ನೂ ತೆಗೆದು ಬಿಡಿ, ಏನು ಉಳಿಯುತ್ತೆ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೆಸೆದು ತುಂಟ ನಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಗಮನಿಸತೊಡಗಿದರು. ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಫಾರ್ಮ್ ಎನ್ನುವುದೇ ಅದರ ಕಂಟೆಂಟ್ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ, ಗಮನಿಸಿದ್ದೀರಾ ಎಂದರು. ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕಲೆ ಹಾಗೆ, ಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಕಂಟೆಂಟ್ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಆಗುವ ತುಡಿತ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತೆ, ಅದಕ್ಕೇ ಸಂಗೀತ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ಯೂರ್ ಆರ್ಟ್ ಎಂದೆಲ್ಲ ವಿವರಿಸುತ್ತ ಹೋದರು. ಅವರು ಈಚೆಗೆ ಬರೆದ ‘ಮಧುವಂತಿ’ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಬಂಧವೊಂದರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

"ಸಂಗೀತದ ವಿಷಯ ಹಾಗಲ್ಲ. ಅದು ಬುದ್ಧಿಯ ಯಜಮಾನಿಕೆಯನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ನೇರವಾಗಿ ಹೃದಯದ ಜೊತೆಗೇ ಮಾತಾಡಬಲ್ಲದು. ಅದರ ಭಾಷೆ ನಾವು ನೀವು ಆಡುವ, ಬರೆಯುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ. ಅದು ವಾಚಾಮಗೋಚರ (ಮಾತಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗದ್ದು); ಅನಿರ್ವಚನೀಯ (ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗದ್ದು). ಬಹುಶಃ ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅದು ಶುದ್ಧ ಕಲೆ. ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಆರ್ಥರ್ ಶೋಪೆನ್ಹಾವರ್ ಎಲ್ಲ ಕಲೆಗಳೂ ಸಂಗೀತದ ಹಂತವನ್ನು ತಲಪಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದ. ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಸಂಗೀತವನ್ನುಳಿದು ಬೇರೆಲ್ಲ ಕಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಕೃತಿಯೂ (ಫಾರಂ), ಆಶಯವೂ (ಕಾಂಟೆಂಟ್) ಪರಸ್ಪರ ಒಂದಾಗುವುದಿರಲಿ, ಹತ್ತಿರ ಕೂಡ ಸುಳಿಯುವುದು ಅಪರೂಪ. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಾದರೋ, ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಒಂದೇ. ಹಾಗಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು, ವರ್ಣಿಸುವಂಥ ವಸ್ತು- ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಲಾರವು."

ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದರ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಬಂದ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾದ ಕೃತಿ ‘ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷತ್ರ’ ನೆವವಾಯಿತು. ಇನ್ನು ಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ.

ತಲೆಯಪ್ಪ ದೇವರು
ಎರಡೂ ಕೈ ಜೋಡಿಸಿ, ಪಟ್ಟು ಸಡಿಲಿಸದಂತೆ ಅದನ್ನು ಕಾಲ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೊಯ್ದು ತಲೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಈಚೆ ತರುವ ಚುಂಚುಂಬ್ಲನ ಸವಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗುವ ಕತೆ ಮುಂದೆ ಪೂಜವ್ವನ ಪರಿಸೆಯ ಡಂಗೂರದ ಹಾದಿಯಾಗಿ ಕರುಂಪುಳಿಯ ಮೂವರು ದೇವತೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಮರಸ್ಯ ಕೆಟ್ಟು ಜಗಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಹೊರಳುತ್ತದೆ. ಮೂರೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಪರಿಸೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪ್ರತಿಬಾರಿ ನೆಂಟರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸುವ ಖರ್ಚಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದು! ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಎಮ್ಮೆ ಕದಿಯುವ ಕೈಂಕರ್ಯದ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಹೆದರುವ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಲಗೈಯ ಬಲ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ‘ರೌಡಿಸಂನಿಂದ ಸಸ್ಪೆಂಡಾದ’ ಡೈನೋಸಾರ್ ತಾತ; ದುರುಗವ್ವನ ಗುಡಿಗೆ ಅಜಮಲ್ ನಾನ್‌ವೆಜ್ ಹೋಟೆಲ್ ತರ ಕಾಣುವಂತೆ ಪೇಂಟ್ ಮಾಡಿದ ಪೇಂಟರ್ ರಮೇಶ; ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪಂಚೆಯುಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ, ಉಳಿದ ಟೈಮಿನಲ್ಲಿ ಸೆಕೆಂಡ್ಸ್ ಮದ್ಯದ ಬಾಟಲಿ ಮಾರುವ ಗಂಗನುಮ; ಪೂಜವ್ವನ ಗುಡಿಯ ಪೂಜಾರಿ ರೇನಸಿದ್ದನ ಮಗ ಟಕಾಟಿಕಿ ಶಂಕ್ರ, ವಿಪರೀತ ಕುಡಿತದ ಚಟದಿಂದಾಗಿ ಇದ್ದ ಸ್ಕೂಲಿನ ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದಾಳಗವ್ವನ ಗುಡಿಯ ಪೂಜಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತನಾದ ನಾರಾನಪ್ಪ; ‘ದೊಸದೊಸ ಎನ್ನುವ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಳಿಸುತ್ತ ಅದರ ಹಿಂದೆ ತಾನು ಬರುವ’ ಮೋಟುಬೀಡಿ ತೋಪಮ್ಮ ಮುಂತಾದವರ ಒಂದು ಲೋಕಪರ್ಯಟನೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಕತೆ ದಂಗು ಹೊಡೆಸುವಂತಿದೆ. ಮೂರೂ ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಕಾಂಪಿಟೀಶನ್ ಸುರುವಾಗಿರುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮೂರನೆಯ ದೇವರೊಂದು ಸಿಗುವುದು ಮತ್ತು ಬರೀ ತಲೆಯ ಈ ಹೊಸ ದೇವರಿಗೆ ತಲೆಯಪ್ಪ ಎಂಬ ನಾಮಕರಣವಾಗುವುದು ಹಾಗೂ ಈ ಹೊಸ ದೇವರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟ ತೋಪಮ್ಮ ಪೂಜಾರಿಣಿಯಾಗಿ ಭಡ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಎಲ್ಲ ಈ ಲೋಕಪರ್ಯಟನೆಯ ನೇಯ್ಗೆಯಲ್ಲೇ ಬಂದಿರುವುದು ನಿರುದ್ದಿಶ್ಯ ಅಲ್ಲ. ಇಲ್ಲೇ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮಾತೆಂದರೆ ಈ ತಲೆ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಹೊಸ ದೇವರು ಅರೆಬರೆ ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಲೋಕವು ಎಂದಿನಂತೆಯೇ ಸಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತಕರಾರು ತೆಗೆಯತಕ್ಕವನಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಈ ಮಂದಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು! ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮುದ್ದೆಯೊಂದಿದೆ. ಅದು ಈ ತಲೆಯಪ್ಪ ದೇವರ ‘ಪವರ್ರಿನ’ ಬಗ್ಗೆ ಯಜಮಾನ್ ಕುಟ್ಯಪ್ಪ ಹೆದರಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ‘ತಲೆಕೊಟ್ಟು’ ತ್ರಿಮೂರ್ತನಿಯರು ಮತ್ತವರ ಬಣದವರೂ ಪರಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವುದು!

ಬೋನಿಗೆ ಬಿದ್ದವರು
ಈ ಕತೆ ಕಾಡುವಾಸಿಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಬುಡಬುಡಕೆಯವರು, ಹಕ್ಕಿಪಿಕ್ಕರು, ಗೊರವರು, ಕರಡಿಖಲಂದರ್‌ಗಳು, ಗಿಣಿಶಾಸ್ತ್ರದವರು, ಗೊಂಬೆಯಾಟದವರು, ಹಾವುಗೊಲ್ಲರು, ದೊಂಬರು, ಕೊರಚರು, ಕೊರಮರು ಮುಂತಾದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಅತ್ತ ನಾಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ, ತಮ್ಮ ಕಾಡಿಗೆ ಮರಳಲಾಗದೆ ಪಡುವ ಪಾಡಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಇದೆ. ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಸುರುವಾದ ಇಲಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಯಂತ್ರ ಕೈಚಿಲ್ಲಿ ಕೂತಾಗ ಗಿಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಂಕಾಳಿಗೆ ಅದು ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ದಾರಿಯಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಆ ಹಾದಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಅವನು ವಹಿಸುವ ಮುಂಜಾಗ್ರತೆ ಎರಡೂ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸುವಷ್ಟು ಸರಳ ಸಂಗತಿಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಈ ಕತೆಗಳು ಕಥಾನಕದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡುಬರುವ, ಅಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳ ತಂತ್ರ ಅಥವಾ ಜಾಣ್ಮೆ ನೀಡುವ ರಂಜನೆಯಾಚೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಸುವುಳ್ಳವು. ಅಂಥ ಅಂಶಗಳು ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಚಿಂತನೆಗಾಗಿಯೇ ಇಂಥ ಕತೆಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ದಯಾನಂದ್ ಅವರ ಕತೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಬಿಡುವ ನಿರುದ್ದಿಶ್ಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹಜಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಅನಿವಾರ್ಯವೋ ಅಷ್ಟೇ ಅವು ಸುಪ್ತವಾಗಿಯೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಒಳನೋಟಗಳಿಗಾಗಿ, ಕಾಣ್ಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಧ್ವನಿಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಕೂಡ ಅನಿವಾರ್ಯವೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಈ ಕತೆಗಾರನ ಕೌಶಲಗಳು ಅರ್ಥವಾಗುವುದು ಕಷ್ಟ.

ಗಂಟೇಸಾಬರ ಸ್ವಪುನದೊಳಗೆ ನೆಪೋಲಿ ಬಂದ ಕಥೆಯು

ಕಕ್ಕಸು ಗುಂಡಿಗೆ ಇಳಿದ ಯರ್ರಣ್ಣ ಗ್ಯಾಸು ಕುಡಿದು ಸಾಯುವ ದುರಂತದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ ಕತೆ ಗಂಟೇಸಾಬರ ಹಳಹಳಿಕೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಬಹುದಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗದೆ ಗಂಟೇಸಾಬರ ನೆವದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಕತೆಯನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೆರೆದು ಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವಿಶ್ವ ಸಮೃದ್ಧವಾದದ್ದು. ವಾಲೆರಾಮನ ಫೈನಾನ್ಸಿಂಗ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಯ ಜಡತ್ವ, ಯರ್ರಣ್ಣನ ಜಾಣತನ, ಯರ್ರಣ್ಣನ ಮಗನ ಶಿಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗಲೇ ತೂರಮ್ಮನ ಗುಡಿಯ ಆನೆ ಮಾವುತ ಗಂಟೇಸಾಬರ ಕತೆಯೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಊರಿನ ಸಹಜ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೇ ಜನಜೀವನದ ರೂಢಿಗತ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣತನಗಳು ಮಾಡುವ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ತಣ್ಣಗೆ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದೆ ಈ ಕತೆ. ಇವು ಹೇಗೆ ಗಮನಕ್ಕೇ ಬರದ ತೆರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸುದ್ದಿಯಾಗಬಲ್ಲ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ಮುಖವನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ತೀರ ಅವಜ್ಞೆಗಷ್ಟೇ ಅರ್ಹವಾದದ್ದು ಇವೆಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತೆ ಮುಗಿದು ಹೋಗುವ ಯರ್ರಣ್ಣನ ಕನಸಿಗೆ ನಾವು ಸ್ಪಂದಿಸದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ ಅದು ನಾವು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಫಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಕಕ್ಕಸುಗುಂಡಿಯಂಥದೇ ವಾತಾವರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅತ್ತ ಸಾಲ ತೀರದೆ ಇತ್ತ ಮಗನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕನಸು ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗದೆ ಸತ್ತ ಯರ್ರಣ್ಣ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮರುಗುವ ಗಂಟೇಸಾಬರ ಮರುಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವುದು ಒಂದು ಕನಸಿನ ರೂಪಕದಲ್ಲಿ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ರೆಕ್ಕೆಹಾವು
ಈ ಕತೆಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿರುವ ಅತ್ತ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವೂ ಇತ್ತ ಜಾನಪದೀಯವೂ ಆಗಿ ಸೆಳೆಯಬಲ್ಲ ಒಂದು ಕಥಾನಕದ ಹಂದರ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಥ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದೇನಿಲ್ಲ. ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಪೆರುವಾಯಿಯ ದೊಂಬರ ಹುಡುಗರಿಂದ ತೊಡಗಿ ನಡಕತ್ತಿಯ ಆಚಾರಿ, ಹಿರೀಕ ಪೊಟ್ಟಸಿದ್ಧ, ಎರಡು ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಿಳಿದು ಆನೆದಿಬ್ಬ ದಾಟಿಕೊಂಡರೆ ಸಿಗುವ ಕೊಡೆಪಾವು ಎನ್ನುವ ಊರಿನ ಪಾಪಾತ್ತಿ, ಕೊಡೆಪಾವಿನ ವಾರಾಂಗನೆ ರೇವಮ್ಮ, ಕರುವಾತ್ತಿಬಾರೆಯ ಪಕ್ಕದ ಕುರುಡಕ್ಕಿಬೆಟ್ಟದ ಧವನದ ಮರಗಳ ಪೊಟರೆಯೊಳಗೆ ಅವಿತಿರುವ ರೆಕ್ಕೆಹಾವು, ಮಾದರಹಟ್ಟಿಯ ಮಾಟಗಾರ ಕುಟ್ರಪ್ಪನ ಪರಂಗಿ ಮರ, ಪಾಪಾತ್ತಿಯ ಗಂಡ ಪುರ್ರ, ಅವನ ‘ಕನ್ನಡಕುವರ ರಸಮಂಜರಿ ಕಂಪೆನಿ’, ಬುಲೆಟ್ ಮಾಮನ ಸೇಂದಿ ಅಂಗಡಿ, ವಿಜಿಲೆನ್ಸಿನವರ ದಾಳಿ, ಕುಟ್ರಪ್ಪ-ಪಾಪಾತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಗಿ ಮರದ ಅನುಬಂಧ ಎಂದೆಲ್ಲ ಹರಿಯುವ ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಏಕಸೂತ್ರದ ಎಳೆಯೊಂದು ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಗಮನಿಸಿ ನೋಡಿ; ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಕಳ್ಳತನದ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಟ ಮುರಿಯುವ ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಯುವ ಹಂಬಲ ಹಾದರಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುತ್ತದೆ. ರೆಕ್ಕೆಹಾವನ್ನು ಕೊಂದು ಸುಟ್ಟರಷ್ಟೇ ಕುಲದೇವತೆಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಅದು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಉಪಶಮನ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಸುಳ್ಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅನರ್ಥವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ರೆಕ್ಕೆಹಾವು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಅನಿಷ್ಟದ, ಮನುಷ್ಯನ ಹಪಾಹಪಿಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ರೂಹು ಒದಗಿಸುವುದಾದರೂ ಕತೆ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯೇನಲ್ಲ ಅದು. ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ಕವನ ನೀಡುವ ಹೊಳಹುಗಳಂಥ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲೇ ಈ ಕತೆ ಸಂಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪುಲಿಮೊಗರು
ಪುಲಿಮೊಗರು ಕೂಡ ‘ರೆಕ್ಕೆಹಾವು’ ಕತೆಯಷ್ಟು ಸುಪುಷ್ಟವಾದ ಕಥಾನಕದ ಹರಹು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದೇ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಆಕೃತಿಯುಳ್ಳ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪಂಗಾಳಿಯ ಸಾಕುಮಗಳ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣ ಒಂದು ಎಳೆಯಾದರೆ ಪಂಗಾಳಿಯ ಬದುಕು-ಸಾವಿನದ್ದೇ ಒಂದು ಎಳೆ. ಎರಡೂ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಊರು, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ವೈದ್ಯರು ಎಲ್ಲ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾಡುವ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಈ ಕತೆಗೆ ಅಯಾಚಿತ ದಕ್ಕಿದಂತಿರುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಮಾತು ಬಾರದ ಮೂಕ ಪಂಗಾಳಿ ತಾನು ಸಾಕಿದ ಮಗಳು ಜೆನ್ಸಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪೊಸೆಸಿವ್ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಒಂದು ವ್ಯಾಮೋಹ ಮತ್ತು ಪಂಗಾಳಿಯನ್ನು ನೋಯಿಸುವ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಅಪ್ಪನ ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ಮೀರುವ ಜೆನ್ಸಿ, ಎಲ್ಲ ಹರಯದ ಹಂಬಲಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವ ರಿಸ್ಕು - ಈ ಮೂರು ಸಂಗತಿಗಳು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲುಂಟು ಮಾಡುವ ತಲ್ಲಣ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಭಾವಕೋಶಗಳೆರಡನ್ನೂ ತಡಕಿ ತಡಕಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂಥಾದ್ದು. ಪಂಗಾಳಿಯ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಬದುಕಿನ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತಗಳಿಗೆ, ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭವಿಷ್ಯದ ಅತಂತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕತೆ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುವಂತಿದೆ.

ಬಳೆಶೆಟ್ಟರ ಮಗಳು
ಈ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯ ಒಂದು ಪ್ಯಾರಾ ಎಷ್ಟು ಸಶಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ, ಅದು ಇಡೀ ಕತೆಯ ಎಲ್ಲ ವಿವರ ಮತ್ತು ನಡೆಗೆ ಥಟ್ಟನೇ ಒಂದು ಬಿಗಿಯಾದ ಎಳೆಯನ್ನು, ಹೆಣಿಗೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಬಿಡುವ ಬಗೆ ಸೋಜಿಗದ್ದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬಳೆಶೆಟ್ಟರ ಮಗಳ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದೇನಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಊರು, ಫಕೀರಸಾಬ ಮತ್ತು ಬಳೇಶೆಟ್ಟರ ಮಗಳು ಪದ್ಮಾವತಿ, ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ‘ತಮಾಷೆಯಂಥ ಒಂದು ಸಂಬಂಧ’ ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿಯ ಜಾತಕವನ್ನೇ ಜನ್ಮತಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಡೀ ಕತೆಯ ರಂಗಭೂಮಿಯಾದ ಕರುಂಪುಳಿ - ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಓದುಗನಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೊಳಹುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂಥದ್ದು. ಹಾಗಾಗಿ ಆತ ಕತೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಂಡೇ ಓದಿಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಬಲ್ಲ ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇಡೀ ಕತೆಯ ಜೀವಂತಿಕೆ ಇರುವುದು ದಯಾನಂದ್ ಅವರು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಬೀದಿ ಮಾರಾಟಗಾರರ ವ್ಯಾಪಾರದ ನಿತ್ಯವೂ ಸಹಜವೂ ಆದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ವಿವಾದ.

ನಾಯಿಬೇಟೆ
ಆಶಯದಲ್ಲಿ ಯರ್ರಣ್ಣನ ಕತೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುವ ಸೆಂಟ್ ಹನ್ಮಂತನ ಕತೆಯಿದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಎಡವಿದರೆ ಇಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಮಂಕಾಳಿಯ ಕತೆಯೂ ಇದೇ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲವೇ ಎನಿಸಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಯರ್ರಣ್ಣ, ಗಂಟೆಸಾಬಿ, ಸೆಂಟ್ ಹನ್ಮಂತ, ಪಾಪಾತ್ತಿ, ಪುರ್ರ, ಕುಟ್ರಪ್ಪ, ಪಂಗಾಳಿ, ಮೋಟುಬೀಡಿ ತೋಪಮ್ಮನಂಥವರ ಜಾತಕದ ಗುಣವೇ ಅದು. ಒಂದು ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ದಕ್ಕಿದರೆ ಬದುಕು. ತಪ್ಪಿದರೆ ಜೈಲು ಅಥವಾ ಸಾವು. ಯರ್ರಪ್ಪನನ್ನು ಸತಾಯಿಸುವ ವಾಲೆರಾಮನ ಬದಲಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ತುಕಾರಾಮನಿದ್ದಾನೆ. ಮಂಕಾಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಒದಗಿಸಿದ ಇಲಿಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ನಾಯಿಗಳ ಹಾವಳಿಯಿದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ರಾಜಕೀಯ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಸಣ್ಣತನ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಗಳು ಜೀವನದ ಸಹಜಧರ್ಮಗಳೇ ಆಗಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಸುದ್ದಿಯಾಗದ ಸುಂದರ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಮುರುಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ದಯಾನಂದ್ ಇಲ್ಲಿಯೂ ತೆರೆದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ಕತೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ ನಾವು ಇವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಯ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸತ್ಯ ಕೂಡ, ಕಾಲದ ದುರಂತ ಕೂಡ. ಈ ನೋವು ನಮ್ಮದೇ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು, ‘ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್’ ತಪ್ಪದೇ ಹೋದ ಸುದೈವದಿಂದಷ್ಟೇ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟ - ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಇಂಥ ಕತೆ ಕಾಣಿಸಬೇಕು.

ವಾಸ್ನೆ
ಈ ಕತೆ ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್ ಅವರದ್ದು, ನಿರೂಪಣೆ ಮಾತ್ರ ದಯಾನಂದ್ ಅವರದ್ದು ಎನ್ನುವುದು ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ. ಈ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ ಕತೆಯ ಭಾಗ ಅಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬಹುಪಾಲು ಬಳೇಶೆಟ್ಟರ ಮಗಳ ಕತೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುವ ಹಂದರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಲೀಮ ಎಂಬ ಪಾತ್ರ ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲ ಜಂಜಡಗಳಿಗೂ, ಭಾರಕ್ಕೂ ಒದಗಿಸುವ ಲಘುತ್ವವೇ ಇಡೀ ಕತೆಗೂ ಒದಗಿಸಿದ್ದು ನಿಜ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಬಳೇಶೆಟ್ಟರ ಮಗಳ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆದಂತೆ ಫಕೀರಸಾಬ ಮತ್ತು ಲಾಳಸಾಬರ ರುಂಡ ಮುಂಡ ಚೆಲ್ಲಾಡಿದ ಭೀಕರ ದುರಂತ ಅಂತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಆಗುವುದಿತ್ತೇನೊ. ಒಂದು, ಅಲೀಮನಂಥ ಹುಚ್ಚನೊಬ್ಬ ಊರಿನ ಹುಚ್ಚಿಗೆ, ದುರ್ವಾಸನೆಗೆ ಪ್ರತೀಕ ಒದಗಿಸುವಂತಿರುವುದು ಕಾರಣ ಎನ್ನಬಹುದಾದರೆ, ಭಟ್ಟರ ಈ ಕತೆ ದಯಾನಂದರ ಕರುಂಪುಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯದೇ ಪತ್ತೇಕಾನಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತಿರುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣವಿದ್ದೀತು!

ಕತೆಗಾರನಿಗೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯನ ದೈನಂದಿನದೊಂದಿಗೆ, ಅವನ ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅವನ ವೃತ್ತಿಯ ವಿವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಒಡನಾಟವಿದ್ದರೆ ಕತೆ ಬರೆಯುವುದು ಒಂದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮವಾಗದೆ ಸಹಜಧರ್ಮವಾಗಬಹುದು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ತೇಜಸ್ವಿಯವರಂತೆಯೇ ದಯಾನಂದ್ ಅವರ ಕತೆಗಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವರು ದಯಾನಂದರ ಕತೆಗಳನ್ನು ದೇವನೂರರ ಕತೆಗಳೊಂದಿಗೂ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಿದೆ. ಅದೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ದಯಾನಂದರ ಕತೆಗಳು ಕನ್ನಡದ ಬಹಳಷ್ಟು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕತೆಗಾರರ ಕತೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ ಎಂದು ಧಾರಾಳವಾಗಿಯೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಂಥ ಮಾತುಗಳನ್ನು ದೃಢವಾಗಿಸುವುದು ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಗದು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, September 17, 2016

ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ ಶೇವ್ಕಾರ ಅವರ ‘ಕೇಪಿನ ಡಬ್ಬಿ’

ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾದ ಭಾಷೆ, ವಸ್ತುವಿನ ಸಮರ್ಥ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕಥನದ ಒಳಸುಳಿಗಳನ್ನು ಅರಿತ ಕತೆಗಾರನ ನೈಪುಣ್ಯ ಮೆರೆದಿರುವ ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್, ಶೇವ್ಕಾರ ಅವರ ‘ಕೇಪಿನ ಡಬ್ಬಿ’ ಈಚೆಗೆ ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕಥಾಸಂಕಲನ. ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೊಂದು ಕತೆಗಳಿದ್ದು ವಸ್ತು ವೈವಿಧ್ಯ ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪದ್ಮನಾಭ ಅವರು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಬದುಕನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ಬದುಕಿನ ನೋವು, ಆತಂಕ, ತಲ್ಲಣ ಮತ್ತು ಹರ್ಷದ ಅನನ್ಯ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವುಗಳನ್ನು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಜತನವಾಗಿ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ, ಆ ಕ್ಷಣದ ಹವೆ, ಬಣ್ಣ, ವಾಸನೆ, ನೋಟ ಮತ್ತು ರುಚಿ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿಸಬಲ್ಲಂಥ ಸಮರ್ಥ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವಾಗ ತೋರಿಸುವ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು. ಪದ್ಮನಾಭ ಅವರ ಗರಿಮೆ ಇರುವುದೇ ಅವರು ಬದುಕಿನಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ವಿವರಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಗಹನತೆಯಲ್ಲಿ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯದ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಂತೂ ಈ ಕತೆಗಳ ಅನನ್ಯತೆಗೆ ಅದು ನೀಡಿರುವ ಪೋಷಣೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ಕಥನ ಮತ್ತು ವಸ್ತುವಿನ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಹರಹಿನ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿರುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಅನೇಕ ಅದ್ಭುತ ಕತೆಗಾರರಿಂದ ತಾವು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾದ ಸವಾಲನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಅರಿತಿರುವ ಅವರು ಓದುಗರಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿರಾಸೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಚೇತೋಹಾರಿ ಗುಣದ ತಾಜಾತನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸತಾದ ಒಂದು ಕಥಾಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಚೇಳು ಕಚ್ಚಿದ ಗಾಯ
ತಂದೆ-ತಾಯಿ-ಮಗ-ಮಗಳು ಈ ನಾಲ್ಕು ಪಾತ್ರಗಳ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದಿಗ್ಧವನ್ನು ಪದ್ಮನಾಭ ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಚೊಚ್ಚಲ ಹೆರಿಗೆಗೆಂದು ತೌರಿಗೆ ಬಂದ ರೇಣುಕಾ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಗ ಪ್ರಶಾಂತ ಇಬ್ಬರೂ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತೊಟ್ಟಿಲು, ಚಿನ್ನದ ಉಡುದಾರ ಇತ್ಯಾದಿ ಡಿಮ್ಯಾಂಡುಗಳಿರುವ ಮಗಳನ್ನು ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಕಳಿಸಿಕೊಡುವ ಹೊರೆಗೆ ಮಗನ ನೆರವು ಸಿಗಬಹುದೇನೊ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅವನೇ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ತೌರಿಗೆ ಬಂದು ಕೂತಿದ್ದಾನೆ! ಹೆತ್ತವರ ಚಿಂತೆ ಒಂದಾದರೆ ಈ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಅವರವರದೇ ಚಿಂತೆಗಳಿವೆ. ಈ ಒಂದು ಅವರವರದ್ದೇ ಅವರವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪುಟ್ಟ ಸಂಸಾರದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಡುವ, ಮತ್ತೆ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ, ಹಿಂದಿರುಗಲಾರದ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುವ ಸಂದಿಗ್ಧ ಇಲ್ಲಿನ ವಸ್ತು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಹಿಡಿಯುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕ್ಷಣಗಳಿವೆ ಇಲ್ಲಿ. ಅದು ಅಸಹನೆ, ಸಿಡುಕು, ತನಗೇನೋ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನೋವು ಕೀವಾಗಿ ಒಸರುವ ಮಾತುಗಳು. ನಿಜವಾದ ಉರಿ ಇದು. ಇದು ಜೊತೆಗೇ ಬದುಕುತ್ತ, ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತ, ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಸಹಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಿಡಿಯುತ್ತ ಸಾಗುವ ಸಂಬಂಧದ ಒಂದು ಚಿತ್ರ. "ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಸಾರಗಳೂ ಒಂದೇ ತರ ಇರುತ್ತವೆ; ನೆಮ್ಮದಿಯಿಲ್ಲದ ಎಲ್ಲ ಸಂಸಾರಗಳೂ ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ." ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ನಾರ್ಮಲ್ ಹೋಮ್ ಎನ್ನುವುದೇ ಒಂದು ಮಿಥ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಜೆರ್ರಿ ಪಿಂಟೊ. ಮತ್ತು ಇಂಥ ಮನಸ್ತಾಪ, ಅವು ಮನದ ಎಷ್ಟೇ ಆಳದ ನೋವು, ಸಣ್ಣತನ, ಮರೆಯದೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಹಿಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲಿ, ಅವು ಸ್ಥಾಯಿಯಾದ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕದನಗಳೇನಿದ್ದರೂ ಅವು ಸಂಚಾರೀ ಮನೋವೃತ್ತಿಯವು. ಆದರೆ ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ನಾವು ಅಂಥ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ನೆಟ್ಟು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹಿಂಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದೇನೂ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ನೋಡಬೇಕಾದ್ದು, ಶೋಧಿಸಬೇಕಾದ್ದು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ್ದು ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಬೇಕಾದ್ದು ಕೂಡ ಇಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ! ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲೇ ನಿಜವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ, ಅದೇ ಅವನಲ್ಲ ಎನಿಸುವಾಗಲೂ! ರೇಣುಕಾಳ ಈ ಸ್ವಗತದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಎಳೆಗಳಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

"ನನಗೆ ಇಂದು ಅಮ್ಮನ ಮಾತು ಕೇಳಿದರೆ ಮೈ ಉರಿಯುವ ಹಾಗೆ ಅಮ್ಮನಿಗೂ ದೊಡ್ಡಬ್ಬೆಯ ಮಾತು ಕೇಳಿದರೆ ಮೈ ಉರಿಯುತ್ತಿತ್ತಾ? ಹೀಗೆ ದೊಡ್ಡಬ್ಬೆಯಿಂದ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಅಮ್ಮನಿಂದ ನನಗೆ ದಾಟಿಬಂದ ಈ ಉರಿಯ ಮೂಲ ಯಾವುದು? ರೇಣುಕಾಗೆ ಇದೆಲ್ಲ ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಂತೆ ಕಂಡಿತು. ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ತನ್ನ ಮಗಳೂ ಈ ಸರಪಳಿಯ ಮುಂದಿನ ಕೊಂಡಿಯಂತೆಯೇ ಭಾಸವಾಗಿ ಸಣ್ಣಗೆ ಕಂಪಿಸಿದಳು." (ಪುಟ 7)

ಅತ್ಯಂತ ಸಂಯಮದ ಭಾಷೆ, ಮೌನವನ್ನು ದುಡಿಸಿಕೊಂಡು ಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ರೀತಿ, ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಘಟನೆಗಳಿಂದ, ತುಂಡು ನೆನಪು, ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮನಾಭ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಅನುಭವ ದೊಡ್ಡದು. ಕತೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಕಥಾನಕ ಎನ್ನುವ ಸಿದ್ಧಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಕತೆ ಹೇಳತೊಡಗಿದ ಎಲ್ಲ ಸಮಕಾಲೀನ ಯುವ ಕತೆಗಾರರ ಮಾದರಿಯದೇ ಕತೆ ಇದಾದರೂ ಇಲ್ಲಿರುವ ಸವಾಲು ದೊಡ್ಡದು, ಅದನ್ನು ಕತೆಗಾರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿಯೂ ದೊಡ್ಡದು.

ಬೆಳಕು ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರ
ಈ ಕತೆಯನ್ನು ನಾವು ಕೆಲವೊಂದು ಸೀಮಿತ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಇದೇ ಸಂಕಲನದ ‘ಕತೆ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಟ್ಟು ನೋಡಬಹುದು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇದನ್ನು ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ‘ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲು’ ಕತೆಯೊಂದಿಗೂ ಇಟ್ಟು ನೋಡಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಳವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದವರೇ ಆದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ‘ಒಳ್ಳೆಯವನು’ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ‘ಉಳಿದದ್ದೆ ದಾರಿ’ ಮತ್ತು ‘ಹೊಳೆದದ್ದೆ ತಾರೆ’ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳನ್ನು ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದು ಕೂಡ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಬಹುದು. ತಂದೆ ಮಗನ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲಿನ ಕೇಂದ್ರ. ಒಂಥರಾ ಜಿದ್ದು, ಪ್ರೀತಿ, ಹಠ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವವಾದ ಒಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಿಡಿವ ತಂತು ಈ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಳೆಯಾಗಿದ್ದೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕತೆಯೂ ಅನನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಈ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ತಂದೆಗಿರುವ ಒಂದು ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಮೆರಿಟಲ್ ರಿಲೇಶನ್ (ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧ) ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಯಾವತ್ತೂ ಕತೆಗಳು ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ರೀತಿ ಭಿನ್ನ ಮತ್ತು ಅದರ ಹದವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಬಹುದು.

ಛದ್ಮವೇಷ
ಉತ್ತರಕನ್ನಡದ ಮುಗ್ಧ ಪೋರರು ‘ಇದ್ದಾಗ ಇದ್ಧಾಂಗ’ (ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ) ಕತೆಯ ಪಬ್ಬುನಂಥ ಅಥವಾ ‘ಬಂದಾವೋ ಬಾರವೋ’ (ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ) ಕತೆಯ ನಾಯಕನಂಥ ಕೊಂಚ ‘ಬೆಳೆದ’ ಹುಡುಗರ ಜೊತೆ ಏಗುತ್ತಲೇ ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಛದ್ಮವೇಷ ಕತೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಮಾಸ್ತರರು ಅಥವಾ ಪ್ರೈಮರಿಶಾಲೆಯ ಅನುಭವವೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಒಂದಾದರೂ ಕತೆಯನ್ನು ಬರೆಯದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕತೆಗಾರರೂ ಇರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ‘ಛದ್ಮವೇಷ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಇದೇ ಬಾಲ್ಯದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಜಯಂತರ ‘ಸುಗ್ಗಿ’ ಕತೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗ ಮಧು ಪ್ರತಿಭಾಕಾರಂಜಿಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹೊರಟು ಅಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ಹುಡುಗರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೈರಾಣಾಗುವಂತೆಯೇ ಜಯಂತರ ‘ಸುಗ್ಗಿ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿ ಕುಣಿತದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ತಂಡ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕಾರವಾರಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ತುಕಾರಾಮ ಮಾಸ್ತರರೂ, ಕಲಾವಿದ ಹಮ್ಮು ಗೌಡನೂ ಹೈರಾಣಾಗುವುದು ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಸಂಘರ್ಷವಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ತರದ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ಹಲವು ನೆಲೆಯ ಧ್ವನಿಶಕ್ತಿಗಳೆಲ್ಲ ಒದಗಿಬಂದಿರುವ ರೀತಿ ಕೂಡ ಅಧ್ಯಯನ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಂಸಾರಿಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನೂ, ಸ್ತ್ರೀಮತವನ್ನೂ, ಒಂದು ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿರೋಧದ ನೈತಿಕಬಲವನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಅಂಥದ್ದನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರೂರ-ನಿಷ್ಠುರ ನಿಯತಿಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇಟಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿಯೂ, ನಿರುದ್ದಿಶ್ಯದ ನೆಲೆಯಿಂದಲೂ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದು ಅಭಿಮಾನ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು ಎಂದೂ, ಅಲ್ಲ ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತ ಹೋಗಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಗಲೂ ಓದುಗನ ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸಂವೇದನೆ ಮಾತ್ರ ಅದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಣ್ಣ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವೇ. ಇಲ್ಲಿ ಮಧು ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗನೇ ಆದರೂ ಅವನ ಮುಗ್ಧತೆಯ ಅತಿರಂಜಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದು ಅವನ ಬಾಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲದ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಹದವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಕೂಡ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕತೆಯಾಗಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯೇ ಕತೆಗಾರನ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಲೇ, ಅದು ಕೈ ಚಾಚಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿವರಗಳ ಜಗತ್ತಿನಿಂದಾಗಿಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಭೆ ಒದಗಿ ಬರುವ ಸೋಜಿಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.

ಈ ನಡುವೆ...
ಈ ಕತೆ ಫ್ಯಾಂಟಸಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮನುಷ್ಯನ ನೀಚತನಕ್ಕೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಅವನ ಭೋಳೇತನ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ನಡೆನುಡಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಅನಾಗರಿಕವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಜವನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಜಾಣತನ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಡೆನುಡಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಪೆದ್ದುತನವನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ. ಕೊಂಚ ಪೇಲವವಾದ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದರೂ ವಿವರಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ನಿಂತ ಕತೆಯಿದು.

ಹೆಣದ ವಾಸನೆ

ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಕೆಚೀ ಎನಿಸುವ ವಿವರಗಳಲ್ಲೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ಕತೆ. ಮಾನಸಿಕ ವಿಭ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳದೆ ಉತ್ತಮಪುರುಷದಲ್ಲೇ ಹೇಳುವ ಸವಾಲನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಸೆಳೆಯುವ ಅಂಶ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೀದಾ ಓದಿಕೊಂಡು ಹೋದರೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ (ಕಥೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ) ಈ ನಿರೂಪಕನ ಮನೋಗತದಲ್ಲಿನ ತರ್ಕ ಹಳಿತಪ್ಪುವುದು ಸುರುವಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದ ಹಾಗಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಆಗ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಈ ಕತೆ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ! ಕತೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಿತಿ ಎರಡೂ ಇರುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಈ ಕತೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆಗೆ ಅದು ಇರಲೇ ಬೇಕೆಂದೇನೂ ನಿಯಮವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ ಶೇವ್ಕಾರ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎಂಥೆಂಥ ವಸ್ತುಗಳು, ಎಂಥೆಂಥ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಂಥೆಂಥ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಕತೆಯಾಗಿ ಅರಳುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಆಗುವ ಅಚ್ಚರಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ!

ಇನ್ನರ್ಧ
ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ‘ಬಕುಲಗಂಧ’ ಕತೆಯೊಂದಿಗಿಟ್ಟು ನೋಡಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕತೆಗಳು ನಡೆಯುವುದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ. ಜಯಂತರ ಕತೆಯ ಎರಡೂ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಗಳೂ ರೋಗಿಗಳೇ; ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾತ್ರ ಶಶಾಂಕನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆದಿದೆ. ಪದ್ಮನಾಭರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿರುವಾಕೆ, ಮಗ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆ ಮಗನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ವಿವರಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ನಡಾವಳಿಗಳು, ವಾರ್ಡು, ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಲಿಫ್ಟು(!) - ಇವುಗಳತ್ತ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರೆ, ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಕತೆಗಾರ ಎಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಗೆ ತರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದರತ್ತ ಒಂದು ಹೊಳಹು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ‘ಕೈ ಹಿಡಿದವರು’ ಕತೆ ನಡೆಯುವುದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ. ಸಂದೀಪ ನಾಯಕರ ‘ಕರೆ’ ಕತೆ ಕೂಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಸಾವಿನ ಮತ್ತು ದಯಾನಂದನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೋನಪ್ಪನ ಸುತ್ತ ಇದೆ. ಈ ಕತೆ ಕೇವಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅದು ಉದ್ದೀಪಿಸಬಲ್ಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂವೇದನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ‘ಛದ್ಮವೇಷ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಮತದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವಂತಿದೆ. ಆದರೆ ಯಾವತ್ತಿನಂತೆ ಪದ್ಮನಾಭ ಅವರು ಯಾವುದನ್ನೂ ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಕತೆಯ ಒಡಲಿನೊಳಗೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಸೀಟು ಪಡೆದು ಕೂತ ಎಲ್ಲ ಪಾತ್ರಗಳೂ, ವಿವರಗಳೂ ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಅಮುಖ್ಯ. ಬದುಕು ಇರುವುದು ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ನಾವದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ನೋಡುವ ಎನ್ನುವಂತಿದೆ ಎಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ದಕ್ಕಿದ ಒಂದು ಆಕೃತಿಯ ಒಳಗಿನ ನೋಟ ಮಾತ್ರ ಕತೆಗಾರ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ‘ಆಯ್ದ’ ನೋಟವೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು. ಹಾಗಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಮೇಲೂ ಒಟ್ಟು ಆಕೃತಿಯ ಆಶಯ ಓದುಗನ ಹುಡುಕಾಟದಿಂದ ತಪ್ಪಿಯೇ ಹೋಗುವ ವಿಚಾರವಾಗುಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಕಲೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿಯೂ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಥ ವಿಶೇಷವಾದ ವಸ್ತು-ಆಶಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಾಂದಳದ ಮಿಂಚು
ಮೇಲಿನ ಕತೆಗೆ ಹೇಳಿದ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೇನು ಮಗು ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಲಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವಂಥ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಗಂಪಣ್ಣ-ಕಮಲಿಯ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಪುಟ್ಟ ಶೃವಂತ್ ಮತ್ತು ಊರಿಗೇ ತಾಯಿಯಂತಿರುವ ಸಾವಿತ್ರಜ್ಜಿ ಒದಗಿಸುವ ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ದೊಡ್ಡದು. ಉಳಿದಂತೆ ಇವರ ಕತೆ ಸರಸ-ಸರಸಿ ಲಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಗುತ್ತ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದ ನೀಡುತ್ತ ರಂಜಿಸುವುದರಾಚೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಅದೇ ‘ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ದೈನಂದಿನ’ವೇ. ಆದರೆ ಇದರ ಆಳದಲ್ಲೊಂದು ನೋವಿದೆ, ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನೀವದನ್ನು ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಹಾದಿಯಾಗಿ ಬನ್ನಿ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆಯ ಸಂಪನ್ನತೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇದೂ ನಿರೂಪಣೆಯ ಲಯವಿನ್ಯಾಸ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವ ಕತೆಯೇ.

ಕತೆ
‘ಬೆಳಕು ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರ’ ಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಅಪ್ಪನ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಗನ ಉದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ - ಎರಡರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅಪ್ಪ-ಮಗ’ ಸಂಬಂಧವೊಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಜೀಪು ಓಡಿಸುವ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಅಂಥದೇ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು (ಜಿದ್ದು) ಏರ್ಪಡಿಸಿದಂತಿದೆ. ತಂದೆ ತಾಯಿಗೆ ವಿದ್ಯಾವಂತನಾದ ಮಗ ಎಲ್ಲರಂತೆ ಪಟ್ಟಣ ಸೇರಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗ-ಹುದ್ದೆ ಹಿಡಿಯಲಿ ಎಂಬ ಆಸೆ ಇರುವಂತಿದೆ. ಆದರೆ ಮಗನಿಗೆ ಕೃಷಿಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಆದರ್ಶ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇಬ್ಬರ ನಿಜ ಮರ್ಜಿ ಬೇರೆಯೇ ಇರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಯಾವ ತಂದೆ ತಾಯಿಗೆ ತಾನೆ ಮಗ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಬೇಡವಾಗುತ್ತದೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಮಗನಿಗೆ ತನ್ನ ಆದರ್ಶ ‘ದೂರದ ಬೆಟ್ಟ’ ಇರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳಿವೆ. ಈ ದ್ವಂದ್ವದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಅಪ್ಪನ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧವೊಂದರ ಹೊಳಹುಗಳಿವೆ. ಅದು ಅಪ್ಪ ಮಗನ ನಡುವಿನ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮೌನದಲ್ಲೇ ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಮೌನದಲ್ಲೇ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದಂತೆಯೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪದ್ಮನಾಭ ಅವರು ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಬಳಸಿದ ತಂತ್ರ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದು. ಮಧುಕರನ ಗೆಳತಿ ತೇಜುಗೆ ಬರೆದ ಒಂದು ಪತ್ರದ ಮೂಲಕವಷ್ಟೇ, ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕವಷ್ಟೇ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಅಂತರಂಗದ ಮಾತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಬಹುಶಃ ಇದನ್ನು ಮನೋಗತದ ಮಾತುಗಳಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಮಧುಕರ ಅಷ್ಟು ನಿಜವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೊ. ಅಲ್ಲದೆ ಅಪ್ಪನ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಇದು ಯಾವುದೋ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಒಂದು ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಜಯಂತರ ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಉದ್ದೇಶ ಏನೇ ಇರಲಿ, ನಿರೂಪಕ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬಳ ಜೊತೆ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರ ಕೈಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಕೇಪಿನ ಡಬ್ಬಿ
‘ಕೇಪಿನ ಡಬ್ಬಿ’ ಕತೆಯ ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಇದು ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ಮೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಕತೆ. ನಿರೂಪಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೂಡ ಮುಗ್ಧ ಬಾಲಕನದ್ದೇ. ಆದರೆ ವಿಷಯ ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅನ್ಯಾಯಗಳ, ಸಂಬಂಧದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುವ ಹುನ್ನಾರಿನ ಅರಿವು ತಡವಾಗಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ನೋವು, ಅವಮಾನ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತ ಆತಂಕಗಳ ಕುರಿತಾದ್ದು. ಅತ್ತೆಮನೆಗೆ ಹೋದವ, ಅಲ್ಲೊಂದು ಕೇಪಿನ ಡಬ್ಬಿ ಕಂಡು, ಆಸೆಪಟ್ಟು ಕಿಸೆಗೆ ಇಳಿಸಿದ್ದೇ ತಪ್ಪಾಯಿತು. ಅತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಅಪ್ಪನ ಬಳಿ ಚಾಡಿ ಮಾಡಿ ಹೊಡೆಸಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅಪ್ಪ ಅದನ್ನು ಈಗಲೇ ಪರತ್ ಕೊಟ್ಟು ಬಾ ಎಂದು ವಿಧಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಪರತ್ ಕೊಡಲು ಬಂದವನಿಗೆ ಅತ್ತೆ ಅದೊಂದು ವಿಷಯವೇ ಅಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ನೀನೇ ಇಟ್ಕೊ ಎಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಇವನು ಮಳೆಯಲ್ಲೇ ಅತ್ತೆ ಮನೆ ತನಕ ಹೋಗಿ ವಾಪಾಸು ಬರುವ ಅವಧಿಯ ಕತೆಯಿದು. ಬಾಲಕನ ಚೂರು ಪಾರು ನೆನಪುಗಳು, ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ-ಅತ್ತೆ-ಮಾವ ಮತ್ತು ಗಜುಬಾವ ಆಡಿದ್ದು, ಮಾಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ಚಿತ್ರ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಬೇಕಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೇಪಿನಡಬ್ಬಿಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ ಅಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೌದು!

‘ಲಂಗರು’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ ಸರಿಸುಮಾರು ಇಂಥದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿರುವ ರೀತಿಯನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಮಾತು ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲು
ಈ ಕತೆ ಕೂಡ ಬಾಲ್ಯ-ಹರೆಯದ ಒಂದು ಸ್ಮೃತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಐದನೆಯ ಕ್ಲಾಸಿನಿಂದ ಹತ್ತನೆಯ ಕ್ಲಾಸಿನ ತನಕದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಹೇಶ ಎಂಬ ಈ ಹುಡುಗ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕಲಿಯುತ್ತಾ ಸ್ವತಃ ಚಿಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಮಗ ಚಂದ್ರಣ್ಣನಿಂದ ಸತತ ಹಂಗಿಸುವಿಕೆ, ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹೀಗಳೆಯುವುದು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ತನ್ನ ಸಹಜ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಮರೆತು ಕುಗ್ಗುತ್ತಾ ಕುಗ್ಗುತ್ತಾ ದಿನ ಕಳೆದಿದ್ದರ ನೆನಪುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ತುಂಬಿವೆ. ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಣ್ಣ ಸೋತಿದ್ದಾನೆ. ಯಾವುದೋ ಹುಡುಗಿಯ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು, ಓದನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಹೆತ್ತವರಿಗೂ ತಲೆನೋವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮಹೇಶ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನೇರಿ ಹುಡುಗ ಆಗಬಹುದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಬದುಕು ಅವನನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಬಗೆ, ಚಂದ್ರಣ್ಣ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಿಯ ಕುರಿತ ಅವನ ಮನೋಧರ್ಮ ಉದಾರವಾಗಲು ಸೋಲುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ.

"ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ನನಗೆ ಎಂದೂ ಚಂದ್ರಣ್ಣ ಪಾಪ ಅನ್ನಿಸಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವಾಗಲೆಲ್ಲ ಅವನಿಂದ ನಾನು ತಿಂದ ಒಂದೊಂದು ಯಾತನಾಮಯ ಕ್ಷಣಗಳೂ ಹೂಂಕರಿಸಿ ಮನದಲ್ಲಿ ರೋಷ ತುಂಬಿಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಚಂದ್ರಣ್ಣ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಬಂದ ನಗುವೂ ಅದರ ಪ್ರತಿಫಲವೇ ಆಗಿತ್ತೇನೊ.
"ಯೋಚಿಸಿದಷ್ಟೂ ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಗಲಿ, ಸಮಾಧಾನವಾಗಲಿ ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪದೇ ಮನ ಸೆಟೆದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು. ಇಷ್ಟೇ ಸಾಲದು ಇನ್ನೂ....ಇನ್ನೂ ಆಗಲಿ ಎಂದು ಚೀರುತ್ತಿತ್ತು." (ಪುಟ 121)

ಈಗ ನಾವು ಮತ್ತೆ ‘ಚೇಳು ಕಚ್ಚಿದ ಗಾಯ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಉರಿಯ ಕುರಿತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕತೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಂತೆ ಔದಾರ್ಯ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ದವದ ಸೆಲೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅರಳುವುದರೊಂದಿಗೇ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲದ ತೀರದ ಕಡೆಗೆ...

ಈ ಕತೆ ಕೂಡ ತಪ್ಪದೇ ನೆನಪಿಸುವ ಕತೆ ಜಯಂತರ ‘ಸುಗ್ಗಿ’. ಆ ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿವರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಊರಿಗೆ ಬಂದ ಒಂದು ಟೀವಿ ಚಾನೆಲ್ಲಿನವರ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಷೋನ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ತಂಡಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೆ ಊರಿನ ಧನಿ ಶಂಭಟ್ಟ ಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಮೂಲವಾಗಿ ಹಣ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಬುರ್ನಾಸು ಎನಿಸಿಕೊಂಡ, ದುಡಿಯಲು ಹೋಗದೆ ಕಲಿಯಲು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದ ಗಂಪು ತನ್ನ ಹುಡುಗಿ ಜಾನಕಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಲು ಈ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ತಂಡ ಇರುವಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ತಂಡ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕಾರವಾರಕ್ಕೆ ಹೋದ ತುಕಾರಾಮ ಮಾಸ್ತರರ ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಗಂಪು ಮತ್ತು ಜಾನಕಿ ಹೈರಾಣಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಣವೇನೊ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಜೊತೆಗೇ ಅವರು ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳನ್ನೂ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ.

ನಾನಿಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ, ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆ ಮುಂತಾಗಿ ಕೆಲವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ ಅವರ ಕತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇಟ್ಟು ನೋಡಿದ್ದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪದ್ಮನಾಭ ಅವರ ಕತೆಗಳು ವಸ್ತು, ತಂತ್ರ, ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ವಿವರಗಳೆಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಮೆರೆಯುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾನು ಮರೆತಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ ಶೇವ್ಕಾರ ಅವರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದೇ ಈ ನೆವದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ ಅವರಿಗೂ ತಥಾಕಥಿತ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ ಅವರ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ನಮಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದನೆಯ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಬಳಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕತೆಗಾರರನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಇವರುಗಳೇ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಸಣ್ಣಕತೆಯನ್ನು ಕಾವ್ಯದ ಹದಕ್ಕೆ ತಂದು, ಕಥಾನಕದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಹಂಗಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿ, ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಥಾನಕದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಜೀವನಾನುಭವದ ಸಂವಹನ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯಿಂದಲೂ ಅದನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಸಂತುಲನದಲ್ಲಿ ಮೀಟಬಲ್ಲ ವಿವರಗಳನ್ನು, ನೆನಪುಗಳನ್ನು, ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದು ಹದದಲ್ಲಿ ಪಾಕವಾಗಿಸಬಲ್ಲ ನೇಯ್ಗೆ ಭಾಷೆಗೆ ದಕ್ಕಿದರೆ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಂತು ಹೋದ ಒಂದು ಮೌನ ಕ್ಷಣ ಕೂಡ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಣ್ಣಕತೆಗೆ ಸಾಕು ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದವರು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಅಪವಾದಗಳಿರಬಹುದು, ಅದು ಬೇರೆ ವಿಷಯ. ಆದರೆ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡಿದವರು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕತೆಗಾರರೇ. ಕಾರಂತ,ಕುವೆಂಪು,ಗೊರೂರು,ಮಾಸ್ತಿ,ಆಲನಹಳ್ಳಿ,ದೇವನೂರ,ತೇಜಸ್ವಿ ಮುಂತಾದವರ ವಿಶಿಷ್ಟವೂ, ಅಪೂರ್ವವೂ ಆದ ಜೀವನಾನುಭವಕ್ಕೆ ಎರವಾದ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಆಧುನಿಕ ತಲೆಮಾರಿನ ಕತೆಗಾರನಿಗೆ ಬಹುಶಃ ಇದು ಅನಿವಾರ್ಯವೂ ಆಗಿತ್ತೇನೊ. ಆದರೆ ಹೇಗೆ ಜಾತೀಯತೆ ಅಥವಾ ಶೋಷಣೆಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಬರೆದಿದ್ದು - (ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು/ವಿವಾಹಿತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇಮಿಸುವ/ಕಾಮಿಸುವ ಶೋಷಿತವರ್ಗದ ತರುಣನನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನೆಗೆ ಅನ್ಯ ಆಯಾಮಗಳೇ ಇಲ್ಲವೇನೊ ಎಂಬ ಮಟ್ಟಿಗೆ) ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಲೀಷೆಯಾಯಿತೊ, ಹೇಗೆ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ಒಂದೆರಡು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕತೆಯ ಸುರುವಿಗೇ ಕೋಟ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತೊ ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತರಕನ್ನಡದ ಕತೆಗಾರರು ಇವತ್ತು ಇಂಥ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರೆಯಬೇಕಾದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗದೇ ಹೋದರೆ ಅವರಿಗಾದದ್ದೇ ಇವರಿಗೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅವನತಿಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿವಂತ ಕುಟುಂಬ, ದಾಯಾದಿಗಳ ಶೀತಲ ಕಲಹ, ಮದುವೆಯ ವಯಸ್ಸು ದಾಟುತ್ತಿರುವ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳಿರುವ-ಆಧುನಿಕತೆಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಲು ಕೊಂಚ ಹಿಂದೆಬಿದ್ದ ಒಂದು ಮನೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಚಿತ್ರ, ಬಾಲ್ಯ-ಶಾಲೆ-ಮಾಸ್ತರುಗಳ ಒಂದು ಜಗತ್ತು, ಮಗುವಿನ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದ ಒಂದು ಕತೆ - ಇವೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಇವರಿಂದಲೇ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೀಗನಿಸುವುದು ಸಹಜವಲ್ಲವೆ? ಚಿತ್ತಾಲ, ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯರ ತರುವಾಯ ಬಂದ ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆ, ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ, ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ, ಚಿಂತಾಮಣಿ ಕೂಡ್ಲೆಕೆರೆ, ಅನುಜಯಾ ಎಸ್ ಕುಮಟಾಕರ್, ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್, ಸುನಂದಾ ಪ್ರಕಾಶ ಕಡಮೆ, ಸಂದೀಪ ನಾಯಕ, ಭಾಸ್ಕರ ಹೆಗಡೆ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆ, ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ ಶೇವ್ಕಾರ ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಓದಿದರೆ ಈ ಮಾತು ತೀರ ಬೇಗ ಬಂತು ಅನಿಸಲಾರದೇನೊ. ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ ಅವರು ತಾವು ಚಿತ್ತಾಲರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಅವರು ಬಳಸುವ ಕೆಲವು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸದೇ ಇರಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಂಡ ಉತ್ತರಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತಾವು ಕಂಡ ಉತ್ತರಕನ್ನಡ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಗಿರುವುದು ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದಿಂದ ಬರುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಹೊಸ ಕತೆಗಾರರು ಮತ್ತೆ ಹೊಸಹಾದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಸವಾಲನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಇದು ಸಕಾಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಥಾಸಂಕಲನವನ್ನು ಅಂದಗಾಣಿಸಿದ ವೆಂಕಟ್ರಮಣ ಭಟ್ ಮತ್ತು ಛಂದಗಾಣಿಸಿದ ವಸುಧೇಂದ್ರ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಭಿನಂದಿಸಲೇ ಬೇಕು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, May 21, 2016

ಸೀತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೀತಾಪುರ

ಮೂರನೆಯ ಸಂಕಲನ - ಸೀತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ

22. ಸೀತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನವರ ಮನೆಯ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆ- ವೆಂಕಟದಾಸಭಟ್ಟನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಸುದ್ದಿ - ಶಾಂತಮ್ಮನ ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆ - ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೊನೆಯ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡುವ ಶಾಂತಮ್ಮ - ರೇಗದ ವೆಂಕಟದಾಸಭಟ್ಟ ತೋರುವ ಸಹನೆ. ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಸೀತಾಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗ್ರಾಮಸೇವಕ ಅಶ್ಚತ್ಥನಾರಾಯಣರಾವ್ - ಸಂಜೆಯ ಪಟ್ಟಾಂಗದ ಕಟ್ಟೆ - ಕತೆಗಾರ - ಬಿದ್ದು ಹೋದ ಶಾಲಾಕಟ್ಟಡ - ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿ - ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ನಾಗಪ್ಪನ ಮೇಲೆ ದೂರು - ಗ್ರಾಮಸೇವಕನಿಗೆ ಗೂಸಾ - ಕೋರ್ಟುಕೇಸು - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಸಿದ್ಧಾಂತ - ಪಂಚಾಯತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶೀನಪ್ಪನ ನಿಲುವು - ರಾಜಿ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ ವಿರೋಧ - ಗ್ರಾಮಸೇವಕರ ವರ್ಗಾವಣೆ - ನಾಗಪ್ಪನ ಕ್ಷಮಾಯಾಚನೆ - ಕೇಸು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದ ಗ್ರಾಮಸೇವಕ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣಪೂಜೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲೇ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಗ್ರಾಮಸೇವಕ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟದಾಸಭಟ್ಟ - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯ ಬಾಬ್ಭಟ್ರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಸಾಲ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬರುವುದು - ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಗಪ್ಪನ ಕೈವಾಡವಿರುವುದು.
23. ನುಗ್ಗೆಗಿಡ - ಕೃಷಿಯಿಂದ ರೈತರು ವಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಗೆಗಿನ ಮಾತುಕತೆ - ಮಾಧ್ವರು ತಿನ್ನಬಾರದ ಬಸಳೆ,ತೊಂಡೆ,ಸೋರೆ ಮತ್ತು ನುಗ್ಗೆಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ - ಕಾರ್ಕಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೀತಾರಾಮಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ನೂರು ನುಗ್ಗೇಕೋಡು ಮತ್ತು ಹದಿನೈದು ಕೇಜಿ ಬದನೆಕಾಯಿಯ ತಲಾಶು - ಹಾಲಪ್ಪನ ಅಸಹಾಯಕತೆ - ಹಸನಬ್ಬ-ಹಸದುಲ್ಲಾ ಭೇಟಿ - ಹಸದುಲ್ಲಾ ಮಗನ ಸರ್ಪಸುತ್ತಿನ ಕಾಯಿಲೆ - ದಾಸಣ್ಣ ಭಟ್ರ ಹೆಂಡತಿ ಪ್ರೇಮಕ್ಕನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ - ಎಷ್ಟು ದಾಸಣ್ಣಗಳು - ಎಷ್ಟು ಪ್ರೇಮಕ್ಕಗಳು - ಹಳ್ಳಿ ವೈದ್ಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಡಾಕ್ಟ್ರು ಶಂಕರಭಟ್ಟರ ಸಲಹೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಸನಬ್ಬ - ಹೋಟೆಲಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿ ಐವತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ನಷ್ಟ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಾಗುವ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯ - ಹಣ ಮುಟ್ಟದ ಪ್ರೇಮಕ್ಕ, ಗಿಫ್ಟ್ ತಗೊಳ್ಳದ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯ - ದಾಸಣ್ಣನ ಮನೆ - ಪಟ್ಟಾಂಗ - ದನ ಮಾರಿದ ಪ್ರಕರಣ - ಪ್ರೇಮಕ್ಕನ ರೌದ್ರಾವತಾರ - ಪ್ರೀತಿಯ ದನ ಕಳೆದುಕೊಂಡೂ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಮದ್ದುಕೊಡುವ ಔದಾರ್ಯ.
24. ದನಕರು - ಗ್ರಾಮಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆ - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ - ಶೇಕಬ್ಬ - ಶಂಕರನ ಕೋಪ - ತಿಮ್ಮಪ್ಪಶೆಟ್ರ ಭೇಟಿ - ಚಂಗಪ್ಪ-ನಿಂಗಪ್ಪನ ಕರಾಮತ್ತು ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿ - ಗೋಹತ್ಯೆ ನಿಷೇಧ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಸಲ್ಮಾನ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಅದರ ಬಳಕೆ - ಮನೆಮನೆಗೆ ದನಕರು - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಲಾಜಿಕ್ - ಅರ್ಚಕ ರಾಮಭಟ್ಟರ ಹಿತವಚನ - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ವಾದ - ಚುನಾವಣಾ ಗೆಲುವು - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಹೋಟೆಲ್ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲೆಸೆದು ಚಂಗಪ್ಪನ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ನಿಂಗಪ್ಪನ ಮಂದಿ - ಎರಡೂ ತಂಡದವರಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕಾಳಜಿ - ಊರು ಬಿಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗುವ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯ - ಇಡೀ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಹಸನ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಹಗಲುಗನಸು ಎಂಬ ಅಂತ್ಯ.

25. ಸುಣ್ಣ ಎದ್ದು ಹೋದ ಗೋಡೆ - ಅಣ್ಣ ದೂಮಪ್ಪ ಮಾಸ್ಟ್ರು - ತಮ್ಮ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ - ದೂಮಪ್ಪ ಮಾಸ್ಟ್ರು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ತೆರೆಯಲು ಅನುಭವಿಸಿದ ಕಷ್ಟನಷ್ಟಗಳು - ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಸಣ್ಣತನ - ಅಣ್ಣನ ಮೇಲಿನ ದ್ವೇಷ, ಜಿದ್ದು - ಆಸ್ತಿ ಪಾಲಿನ ಕತೆ - ಅಣ್ಣನ ಆಸ್ತಿ ಮಾರಾಟದ ಕತೆ - ಮಗನ ಓದು,ಮದುವೆ ಕತೆ - ಅಗ್ರಜ ಪದ ಬಳಕೆ ಕುರಿತ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ - ಐವತ್ತು ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದ ಶಾಲೆಯ ಸುವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭ - ಶಾಲೆಗೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಾಜರಿ - ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೀಡಿಯಂ ಶಾಲೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಬೇಡಿಕೆ - ಹೈಸ್ಕೂಲು ಮೇಷ್ಟ್ರಾದಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ನಿರುತ್ಸಾಹ - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹುಚ್ಚು - ಮುಂಬಯಿಯಿಂದ ಬಂದ ರಂಜಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿಯ ಪತ್ರ - ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಕತೆ: ಬೆರ್ಮಣ್ಣ ಕೊಟ್ಟ ಸಾಲದ ಮರುಪಾವತಿಯ ಕುತ್ತು - ದೊಡ್ಡಕ್ಕನಿಂದ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒದಗಿದ ದಡ್ಡು. ದಡ್ಡು (ದೊಡ್ಡಕ್ಕ) ಮಗ ರಂಜಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸಭೆ ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದೂಮಪ್ಪ ಮಾಸ್ಟ್ರು ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆಯುವುದು - ಶಾಲೆಯ ಭವಿಷ್ಯ ಅತಂತ್ರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದು.
26. ಒದ್ದೆಯಾದ ಆಕಾಶ - ಸುಂದರರಾಯರು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳು - ಕೊರಗಶೆಟ್ಟಿಯ ವೈಕುಂಠ ಸಮಾರಾಧನೆಯ ಕಾಗದ - ಫಲಿಮಾರು ಮಠದ ಒಕ್ಕಲು ಕೊರಗಶೆಟ್ಟಿ - ಭೂಮಸೂದೆ - ಕೊರಗಶೆಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆ - ವೈದ್ಯೆ ಅಪ್ಪಿ - ಕೊರಗಶೆಟ್ಟರ ಜಿಪುಣತನ - ದೊಡ್ಡ ಮಗಳು ಕರ್ಗಿಯ ಜ್ವರ - ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಎಂದ ಡಾಕ್ಟರು - ಅರ್ಚಕ ರಾಮಭಟ್ಟರ ತಿಲಹೋಮ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಸ್ನಾನದ ಸಲಹೆ - ಕರ್ಗಿಯ ಚೇತರಿಕೆ - ಸಮುದ್ರದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ತಿಲಹೋಮ ಮಾಡ ಹೋಗಿ ಮೋಸಹೋದ ಕೊರಗಶೆಟ್ಟರು - ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಮೌಲ್ಯದ ಚಿನ್ನ ಲಪಟಾಯಿಸಿದ ಮುದುಕ - ಐದು ವರ್ಷದ ಅಂತರ - ಕಾರ್ಕಳ ಪೇಟೆಗೆ ನಿಯಮಿತ ಭೇಟಿ - ನಸ್ಯದ ವಿಚಾರ - ವಿಪರೀತ ಜನಸಂದಣಿಯ ಬಸ್ಸು - ಸೀಟುಕೊಟ್ಟ ಮುಸ್ಲಿಂ ಗ್ರಹಸ್ಥ - ಕೊರಗ ಶೆಟ್ರ ಚೀಲ ಸೇರುವ ಆತನ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲ ಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಕಟ್ಟು - ಎಲ್ಲೋ ತಿಳಿಯದ ಹಾಗೆ ಇಳಿದು ಹೋದ ಆ ಅಪರಿಚಿತ - ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ನಗದು - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಸಲಹೆ - ಹೆಂಡತಿಯ ಮಾತು - ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಸುಂದರರಾಯರ ಜೊತೆ ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿನ ಅನುಭವ - ತಿರುಪತಿ ವೆಂಕಟರಮಣನ ಹುಂಡಿ - ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾಮಿಕ ದತ್ತಿನಿಧಿ - ಕೊರಗಶೆಟ್ಟಿಯ ನಿಧನಾನಂತರವೂ ಅವರ ಆಸೆಯಂತೆ ಹೆಸರು ಹೇಳದಿರಲು ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಸಲಹೆ.
27. ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶ - ಕುಂಟಲಪಾಡಿಯ ಕಿಟ್ಟಣ್ಣ - ಅವನ ಗಿಡುಗನಂಥ ಕೋಳಿ - ದುಬೈಯಿಂದ ಬರಲಿದ್ದ ಕಿಟ್ಟಣ್ಣನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಸತೀಶ - ವಿಮಾನದ ಹಾದಿ ಕಾಯುವ ಕಿಟ್ಟಣ್ಣನ ತಾಯಿ ಬಾಗಿಯಕ್ಕ - ಅವನಿಗಿಷ್ಟವಾದ ಗುಜ್ಜೆ, ಬಲ್ಯಾರು ಮೀನನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ವಿಮಾನದ ಹಾದಿ ಕಾಯುವುದು - ಫೋನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವುದು - ದುರಂತದ ವಿಷಯ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡು ಸುಖದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯು ದುಃಖಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದು - ಉಸ್ಮಾನ್ ಬ್ಯಾರಿ, ನತ್ತಲಾಬಾಯಿಯಂಥ ನೆರೆಯವರು ಒದಗುವುದು - ಮುಂದಿನ ವಿವರಗಳು, ಊರಿನ ಸ್ಪಂದನ, ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ದುಡಿಯ ಹೋಗುವವರ ಮನೋಧರ್ಮದಲ್ಲಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪಲ್ಲಟ.
28. ಮಳೆಯ ನೀರು ಮತ್ತೆ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ - ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಸಿಗರೇಟು ಮಾರಲಾರದ ಬಾಳುಭಟ್ರ ತಾಪತ್ರಯ - ಶೀನಶೆಟ್ರ ತಕರಾರು - ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥಿತಿವಂತ ಚೀಂಕ್ರಶೆಟ್ರ ಗತ್ತು,ಗೈರತ್ತು, ಪ್ರಭಾವದ ವಿವರ - ಅವರ ಮಗ ರಮೇಶನ ಬಂಡಾಯ - ಅಂತರ್ಜಾತೀ ವಿವಾಹ - ಚೀಂಕ್ರಶೆಟ್ರ ಹಠ - ಅಂತಕ್ಕೆಯ ತಾಯಿಕರುಳು - ವಕೀಲ ನಾಗೇಶ ರೈ ನಿಲುವು - ಚೀಂಕ್ರ ಶೆಟ್ರ ಮರಣ - ರಮೇಶನ ಮಗಳು ರೇಶ್ಮಾ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣ - ರಮೇಶನ ದ್ವಂದ್ವ - ಅಂತಕ್ಕೆಯ ಪರಿಹಾರ.
29. ಅದು ಅದೂ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಇದೂ ಅಲ್ಲ! - ದಾಸಣ್ಣಾಚಾರ್ಯರ ಕೋರ್ಟ್ ಸೋಲು - ವಕೀಲ ಚಂದ್ರಸ್ವಾಮಿಯ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರೋಶ - ಸುಬ್ಬಣ್ಣಯ್ಯನ ಕತೆ - ಬರೇ ಎರಡೆಕೆರೆ ಹೊಲದ ಎಣ್ಣೆ ನಾರ್ಣಪ್ಪ - ಗುಣವಾಗದ ಹೆಂಡತಿಯ ಉಬ್ಬಸ - ಮೋಂಟಣ್ಣನ ಮಗ ಧರ್ಮಣ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಮಗಳು ಸೀತಾ ಮದುವೆ - ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ತಗ್ಗಿ ನಡೆಯತೊಡಗಿದ ನಾರ್ಣಪ್ಪ - ಮೋಂಟಣ್ಣನಿಂದ ನಾರ್ಣಪ್ಪನ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ಹೀಯಾಳಿಕೆ - ಒಕ್ಕಲೊಬ್ಬನಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುವ ಬಾಬು ಹುಳುಕು - ಬಾಣಂತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಕಳಿಸದ ನಾರ್ಣಪ್ಪ - ಮಗನಿಗೆ ಬೇರೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿದ ಮೋಂಟಣ್ಣ - ಎರಡನೆಯ ಮದುವೆ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಕೇಸು ಹಾಕಿದ ನಾರ್ಣಪ್ಪ - ಕೋರ್ಟಿಗೆ ಹಾಜರಾಗದ ಬಾಬು - ಮೆಡಿಕಲ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದದ್ದು - ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಕೊಟ್ಟು ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಪೇಚಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದು - ಮದ್ರಾಸ್ ಸರಕಾರದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ರೀತಿ ರಿವಾಚು - ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಬಚಾವಾಗಿದ್ದು - ಬಾಬುವಿಗಾದ ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಮುಗ್ಧತೆ - ಸುಬ್ಬಣ್ಣಯ್ಯನ ಜಾಣ್ಮೆ.
30. ಚಾರಣ - ಸಾದು ಶೆಟ್ಟರಿಗೆ ತಪ್ಪಿದ ಬಸ್ಸು - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನಿಂದ ತಿಳಿದ ಹೊಸ ತಹಶೀಲ್ದಾರರ ಪರಿಚಯ - ದಂಬೆಕೋಡಿ ಶೀನಪ್ಪಯ್ಯನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ನರ್ಸಪ್ಪಯ್ಯನ ಮಗ - ಪೇದೆಗೆ ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟು ತಹಶೀಲ್ದಾರರ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವ ಕಿವಿಮಾತು - ತಹಶೀಲ್ದಾರರು ತೋರುವ ಔದಾರ್ಯ, ನೀಡುವ ಸಹಕಾರ - ಸೀತಾಪುರಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನ. ಕುಮಾರಚಂದ್ರ-ಸರಸ್ವತಿ ದಾಂಪತ್ಯ - ಸರಸ್ವತಿಯ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪ್ರಬಂಧ - ಮಾತೃಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಳ್ಳ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಲು ಇದ್ದ ಸವಾಲುಗಳು - ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕತೆ: ತುಂಬೆ ಮತ್ತು ತೋಮರ ಶೀನಪ್ಪಯ್ಯನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು ಅಹಮ್ಮದ್ ಬ್ಯಾರಿಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಕರಣ - ಅಹಮ್ಮದ್ ಬ್ಯಾರಿಗೆ ತೋಟ ಗೇಣಿಗೆ ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪದ ಶೀನಪ್ಪಯ್ಯ - ತುಂಬಕ್ಕೆಗೆ ಹೊಂಚು ಹಾಕುವುದು - ತುಂಬಕ್ಕೆಯ ವಿಚಿತ್ರ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ಕ್ರಮ - ಕಮಲಕ್ಕನಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು - ನರ್ಸಪ್ಪಯ್ಯ(ಮಗ)ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲೇ ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿ ಆತ ಮನೆಬಿಟ್ಟು ನಡೆದ ಕತೆ. ತುಂಬಕ್ಕ ಸರಸ್ವತಿಯರ ಭೇಟಿ - ಸಾಧುಶೆಟ್ಟರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಮಹತ್ವ ಅರಿವಾಗುವುದು.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಕಲನ - ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೀತಾಪುರ
ಇಲ್ಲಿಯ ವರೆಗಿನ ಈ ಮೂರೂ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ಕತೆಗಳೇ ಒಂದು ತರದವಾದರೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳದ್ದೇ ಬೇರೆ ಲಯ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಕಥಾ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಎಂದೇ ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಮನ ಸೊಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಚೌಕಟ್ಟು ಒದಗಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಂತೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕತೆಗಳು ಇಂಥ ಹಂಗಿಲ್ಲದೇ ಹುಟ್ಟಿದವು. ಇನ್ನುಳಿದವು ಈ ಸೊಲ್ಲುಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅವಗಣಿಸಿ ನೋಡಿದರೂ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಂಗಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕತೆಯ ಆಕೃತಿ ಅಥವಾ ಚೌಕಟ್ಟು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿಲ್ಲದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಮೂಲ ಕಥಾನಕದ ಅಂತ್ಯವೇನಾಯಿತು ಎಂಬ ವಿಚಾರವೇ ಗೌಣವೆಂಬಂತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ನಿರೂಪಿತವಾಗಿವೆ. ಇವು ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗುವ ರಚನೆಗಳೇ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಎಂದರೆ ಕತೆಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವೆ, ಭಿನ್ನ ಎಂದಾದರೆ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸದೆ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಇವು ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳ ಅಂತಃಸ್ಸತ್ವವನ್ನೂ, ಅವರಿಗೆ ಒಗ್ಗಿದ ನಿರೂಪಣಾ ಮಾದರಿಯನ್ನೂ ಅರಿಯಲು ಇವು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನಷ್ಟೇ ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಈ ಸಂಕಲನದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷತೆಯೇನೆಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಕತೆಗಳು (ಭಾಗ ಎರಡು) ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳ ತವರಾದ ಸೀತಾಪುರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳಾಗಿರುವುದು. ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸರದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕಟೆದಿರಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಗರದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅವೇ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಈ ಮೂರೂ ಕತೆಗಳು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ತುಮುಲ, ದ್ವಂದ್ವ ಮತ್ತು ಹಪಹಪಿಗಳ ತಲ್ಲಣವನ್ನು ಕುರಿತಿರುವುದು ಕೂಡ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಒಟ್ಟು ಕಥಾವಸ್ತು, ನಿರೂಪಣೆಯ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಮುಖೀ ಧೋರಣೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಒಂದು ಪಲ್ಲಟವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿವೆ.
31. ಪದವನರ್ಪಿಸಬಹುದಲ್ಲದೆ - ಗೋವಿಂದ ಮಾಸ್ತ್ರ ಅಧಿಕಾರಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನಿಗೆ ಬಂದ ಉಪನಯನದ ಆಮಂತ್ರಣ ಪತ್ರ - ಬೊಗ್ರಗೌಡನಿಗೆ ವಿಷಯ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ವಿಷಯದ ಗುರುತ್ವವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಯತ್ನ - ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಮೂಲಕ ಸರಸ-ವಿರಸ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಯ ಚರ್ಚೆ - ಸೀತಾಪುರದ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನ ಚರಿತ್ರೆ, ವೆಂಕಪ್ಪಮಾಸ್ಟ್ರ ಕುರ್ಚಿಯ ಚರಿತ್ರೆ, ಗೋವಿಂದಯ್ಯ ಮಾಸ್ಟ್ರನ್ನು ಕಾಡಿದ ಜಾತೀಯತೆ, ಹಾಲಿ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅಂತೋನಿ ಡಿಸೋಜರಿಗೆ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕೂರುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕಿಳಿಸಲಾಗದೇ ಹೋಗುವುದು - ಜಲಜಮ್ಮನವರ ಬದಲಾದ ನಿರ್ಧಾರ. ಕೊನೆಗೂ ಗೋವಿಂದಯ್ಯ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಉಳಿಯುವುದು.
32. ಗುಹೇಶ್ವರನೆಂಬ ಅಪ್ರಮಾಣ - ದೇಜಪ್ಪ ಮಾಸ್ಟ್ರು ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯ ಭೇಟಿ. ತೋಟಕ್ಕೆ ದಾಳಿಯಿಡುವ ಮಂಗಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆ. ಮಾಳದ ಹಿರಿಯರು ಸೂಚಿಸುವ ಮುಸುವನ ಪರಿಹಾರ. ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಕೋಟಿಮೂಲೆ ಭೀಮ ಭಟ್ಟರ ಕೇಪಿನ ಕೋವಿಯ ಗುಟ್ಟು. ಉಪನಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಜ್ಞಾನದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ. ಮಂಗಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸುವ ಯೋಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂಜರಿಯುವ ದೇಜಪ್ಪ ಮಾಸ್ಟ್ರು - ಆ ಕುರಿತ ಮತ್ತಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ. ಮರುದಿನ ಮಂಗ ಉಪಟಳ ನೀಡಿದಾಗ ಬದಲಾಗುವ ದೇಜಪ್ಪ ಮಾಸ್ಟ್ರ ನಿಲುವು - ಕೊಲ್ಲಿಸಲು ತಯಾರಾಗುವಾಗ ಹೆಂಡತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಕ್ಕನ ಸುಪ್ತ ವಿರೋಧ, ಹಿತವಚನ - ಗಂಡನನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಉಪಾಯಗಳು. ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಹಿಂಜರಿಕೆ. ಭೀಮಭಟ್ಟರ ಹೆಂಡತಿಯ ಪ್ರವರ, ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ಸಮಯ ಹಾಳಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಭೀಮಭಟ್ಟರ ಆತಂಕ - ಮಂಗಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭೀಮಭಟ್ಟರ ಲಾ ಪಾಯಿಂಟು ಮತ್ತು ಹಿಂಜರಿಕೆ. ಮಾದ ಹೊತ್ತು ತಂದ ಗುಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಮತ್ತು ಭೀಮಭಟ್ಟರ ಸಹಕಾರದ ಆಶ್ವಾಸನೆ - ಭೀಮಭಟ್ಟರ ಎಸ್ಸೆಮ್ಮೆಸ್ಸಿಗೆ ಓಕೆ ಮಾಡಲು ಪಾಡುಪಟ್ಟ ದೇಜಪ್ಪ ಮಾಸ್ಟ್ರು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಹೆಂಡತಿ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಹೆಂಡತಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೈರಾಣಾದ ಮಾಸ್ಟ್ರು - ಮನೆಯ ಸೂರಿನ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಹೆಂಚು ಒಡೆದು ಹಲ್ಲು ಕಿಸಿದ ಮಂಗ - ಮಾಸ್ಟ್ರು ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯುದ್ಧ. ಕೊನೆಗೂ ಮಂಗನನ್ನು ಕೊಂದರೇ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಗೇ ಉಳಿದುಬಿಡುವುದು.
33. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಶಬ್ದ ಇಲ್ಲ - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಸಾಂಬಾರಿನ ರಹಸ್ಯ - ಕಾರ್ಕಳದಿಂದ ಬೇಚ ಪೂಜಾರಿ ತಂದ ಎರಡು ಪ್ಯಾಕೆಟು ಹಿಂಗು - ಜೊತೆಗೆ ಬಂದ ಬೆಟ್ಟು ವೆಂಕಟದಾಸು ಅವರ ಅಜ್ಜನ ಕವಲಿನವರು - ಪಂಚಭಟ್ರ ಮೊಮ್ಮಗ ಎಂಬ ಗುರುತು - ಬೆಟ್ಟು ವೆಂಕಟದಾಸ ಭಟ್ಟರಿಗೂ ಪುಟ್ಟಣ್ಣಯ್ಯನವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಅನ್ನ ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಎರಡು ತಲೆಮಾರು ಕಳೆದ ಕತೆ - ಜೋಯಿಷ ನಾಗನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟನ ಚರಿತ್ರೆ - ಅವರಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದ ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿಯ ಸಂಕಲ್ಪದ ಪ್ರೇರಣೆ - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯ ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವೆ ನಾಗನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟನ ತಂದೆಯ ಎರಡನೆಯ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತ ವಾಗ್ವಾದ - ಒಡೆದ ಕುಟುಂಬ ಒಂದಾಗಲು ನಾಗಾರಾಧನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲು ಬಾರದೆ ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ. ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟ ನಾಗನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟನಾದ ಕತೆ - ಹೀಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣದ ದರ್ಬಾರು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ - ಸೊಪ್ಪು ತಂದು ಹಾಕುವ ಕಮಲಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವಳ ಔದಾರ್ಯದ ಕತೆ. ಕೊನೆಗೂ ಪುಟ್ಟಣ್ಣಯ್ಯ ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸಿದನೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಗೇ ಉಳಿದು ಬಿಡುವುದು.
34. ಗುಹೇಶ್ವರನೆಂಬ ಬಯಲು - ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಾಠ ಮಾಡಲು ಹಳೆಗಾಲದ ಕನ್ನಡ ಮೇಸ್ಟ್ರು ಸುಬ್ಬಣ್ಣನವರಿಗೆ ಇರುವ ಕಷ್ಟಗಳು - ಹಳೆಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಭಾಗಗಳನ್ನು ನವ್ಯೋತ್ತರ ದಲಿತ ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತ ಕಳವಳ - ರಾಮ ಕಾರಂತರ ಓದಿನ ವಿಸ್ತಾರ/ಆಸಕ್ತಿ - ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಮೇಸ್ಟ್ರ ಕೊಡೆ ಪುರಾಣ - ಅಪರಿಚಿತ ಸಾಧು ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನವರ ಹೋಟೆಲಿಗೆ ಬಂದುದು - ಅಲ್ಲಮನ ವಚನಗಳ ಅಂತರಾರ್ಥ - ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದ ಹಸಿವು, ದೇಹದ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಹಸಿವು - ಕಾರಂತರ ದ್ವೈತಾದ್ವೈತದ ಸಂದಿಗ್ಧ - ಸಾಧು ಹೇಳುವ "ತಾಯಿ ಬಂಜೆಯಾದಲ್ಲದೆ ಶಿಶುಗತವಾಗದು" ವಚನ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂತರಾರ್ಥದ ಚರ್ಚೆ - ಮುಂದೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಮಾಸ್ಟ್ರಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಅಲ್ಲಮನ ವಚನ ಮತ್ತು ಅದರರ್ಥದ ಸಮಸ್ಯೆ - ಡಾ ನಟರಾಜ ಬೂದಾಳು ಅವರು ನೀಡುವ ಉಪನ್ಯಾಸ - ಅದಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾದ ಸಾಧು, ಕಂಡು ಕಾಣುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನೆಂದೇ ತಿಳಿಯದಂತಾಗುವುದು. ಇಲ್ಲಿಯೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚೌಕಟ್ಟು ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವುದು ಗಮನಿಸಬಹುದು.
35. ಹರಿವ ನದಿಗೆ ಮೈಯೆಲ್ಲಾ ಕಾಲು - ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಸುಬ್ಬರಾಯರು ಸೀತಾಪುರದ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು - ದೇವರು ದಿಂಡಿರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನವರ ಮನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆ - ಅಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವ “ತುಂಡು ವಕೀಲ” ಬೆಟ್ಟು ವೆಂಕಟದಾಸಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಸುಬ್ಬರಾಯರು - ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಂಗಾರಪ್ಪನವರು ಮದ್ರಾಸ್ ಸರಕಾರದ, ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಪಿಂಚಣಿ ನೀಡುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದ ವಿವರ - ಅಷ್ಟರಲ್ಲಾಗಲೇ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದ ಸುಬ್ಬರಾಯರು ಪಿಂಚಣಿ ಮತ್ತು ಅರಿಯರ್ಸ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಲಂಚ ತೆತ್ತು, ಮೋಸಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ, ಶೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಹೈರಾಣಾದ ವಿವರಗಳು - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನ - ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ಗೋರೆ ಮತ್ತು ಹಾಲಿ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಲಠ್ಠೆಯವರ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿ ಮತ್ತೆ ಐದು ಸಾವಿರ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಮೋಸ ಹೋಗುವ ಸುಬ್ಬರಾಯರು. ಭ್ರಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾದಿ ತಪ್ಪುವ ಒಂದು ಅನುಭವ ಕಥನದಂಥ ಪ್ರಸಂಗ.
36. ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಣಘಾತುಕ - ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯ ಆಡಬಾರದಿದ್ದ ಮಾತು - ಭಾಷೆಯ (ಮಾತಿನ) ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸೋಜಿಗ - ಬಾಳುಭಟ್ಟರ ಅನಗತ್ಯ ಕುತೂಹಲ - ಇಡೀ ಸೀತಾಪುರವನ್ನೇ ಕೈಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಾಲಿಂಗಣ್ಣನ ಮರ್ಜಿ - ದಾಸುಭಟ್ರ ಮೂಲಕ ಸಾಂತ್ವನ ಮತ್ತು ನಡೆದ ಸಂಗತಿಯ ವಿವರ ಎರಡನ್ನೂ ಪಡೆದ ಬಾಳುಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಓದುಗರು. ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯನ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರೌಢಿಮೆ, ಖ್ಯಾತಿ - ಶಂಭಟ್ಟರಿಗೆ ಅಡುಗೆಗೆ ಜನ ಬೇಕೆಂದಾಗ ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯನನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಅರ್ಚಕ ಅಪ್ಪಣ್ಣಭಟ್ಟರು - ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯ ಮತ್ತು ಶಂಭಟ್ಟರ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಿನ ಎರಡನೆಯ ಹೆಂಡತಿ ಸರಸ್ವತಿ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ - ಶಂಭಟ್ಟರು ಸಂಕಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಆರಂಭಿಸಿದ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ (ಬ್ಯಾಂಕು) - ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯನ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗೆ ಸರಸ್ವತಿಯ ಮದ್ದಲೆಯ ಸಾಥ್ - ಸರಸ್ವತಿ ಹೆತ್ತ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳು, ಮೊದಲನೆಯವ ಮಾಲಿಂಗಣ್ಣ - ಸರಸ್ವತಿಯ ನಿಧನ - ಶಂಭಟ್ಟರ ಮೂರನೆಯ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋದ ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯ - ಶಂಭಟ್ಟರ ನೋವು, ಕೊನೆಗೂ ಮೂಲೆಮನೆ ಒಕ್ಕಲಾಗಿ ನೆಲೆಯಾದ ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯ - ಶಂಭಟ್ಟರ ನಿಧನ, ಮಾಲಿಂಗಣ್ಣನ ಕಾರುಬಾರು, ಸೊಸೈಟಿಯ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತ - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಹೋಟೆಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾಲಿಂಗಣ್ಣನಿಗೆ ಮೀಸಲು ಟೇಬಲ್ಲು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡುದು - ಟೇಬಲ್ಲಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲೇ ಮಾಲಿಂಗಣ್ಣನಿಗೂ ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯನಿಗೂ ಹುಟ್ಟಿದ ತಕರಾರು - ನಾನೇ ನಿನ್ನ ನಿಜವಾದ ಅಪ್ಪ ಎಂದ ವೆಂಕಪ್ಪಯ್ಯ - ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಮಗ ಬುದ್ಧಿ ಕಲಿತಿದ್ದು - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ನಿರ್ಲಿಪ್ತಿ.
37. ಬೆಟ್ಟದ ನೆಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಡಲಿನ ಉಪ್ಪು - ಬೆಟ್ಟು ವೆಂಕಟದಾಸರ ಪುಣೆ ಪ್ರಯಾಣ - ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಉದ್ಯೋಗಿ ಮಗ ರಮೇಶಚಂದ್ರನ ಮನೆ - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಸೊಸೆ ಸರೋಜ ಇರುವ ಊರು - ಪುಣೆಯ ಫ್ಲ್ಯಾಟಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧನದ ಅನುಭವ - ಸರೋಜಾ ಮನೆಗೆ ಹೊರಡುವ ದಾಸುಭಟ್ಟರು - ಪರಸ್ಪರರ ಮನೆಗೆ ಊಟ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟು ಮಾಡುವ ಪರಿಪಾಠ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಹುಟ್ಟಿಸುವ ದಾಸುಭಟ್ಟ - ಸರೋಜಾರ ಹೊಕ್ಕುಬಳಕೆಯ ಸಹಜ ಆಪ್ತಭಾವ - ದಿನಾ ಸರೋಜಾ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುವ ದಾಸುಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡದ ಹೆಂಡತಿ,ಮಗ, ಸೊಸೆ - ಒಂದು ದಿನ ಹೋಗದುಳಿದ ಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಸರೋಜಾಳ ಆತಂಕ - ಮತ್ತೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಭೇಟಿ, ಸುಧಾಕರನ ಅಜ್ಜ ಸುಬ್ರಾಯಭಟ್ಟರ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ - ಸುಬ್ರಾಯಭಟ್ಟರ ಮಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾಯರ ಸೊಸೆ ರೇಶ್ಮಾ ಕತೆ - ಸೀತಾಪುರದ ಮಾಣಿಬೆಟ್ಟಿನ ರೊಡ್ರಿಗಸ್ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಣ್ಣು ಎಂಬ ಸತ್ಯ - ಸೀತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಆ ಮನೆ ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆಯುವ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟದಾಸ ಭಟ್ಟರು - ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ರೊಡ್ರಿಗಸ್ಸರ ನಿರಾಸಕ್ತಿ - ಅಜ್ಜಿ ಪೀನಾ ಬಾಯಿ ನೀಡುವ ವಿವರ, ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದ ಕರಂಡಕದ ಕತೆ - ದಾಸುಭಟ್ರು ಪುಣೆಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರ - ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟರ ನಿಧನ ವಾರ್ತೆ ಹೊತ್ತ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾಯರ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ - ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರದ ಸಂಬಂಧದ ತಾತ್ವಿಕತೆ ಕಾಣುವ ದಾಸುಭಟ್ಟರು.
38. ಗುಹೇಶ್ವರನೆಂಬುದಿಲ್ಲಾಗಿ ಬಯಲೆಂಬುದಿಲ್ಲ - ತುಕ್ರೊಟ್ಟು ಶೀನ ಬಂಗೇರರ ಅರವತ್ತನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ - ಬಂಗೇರರ ಭಾವ ಮಾಂಕು. ಶೀನ ಬಂಗೇರರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ: ಗ್ರಾಮದ ಶ್ಯಾನಭಾಗರಲ್ಲಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ದುಡಿದು ಎರಡು ಎಕರೆ ದರ್ಕಾಸ್ತು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಜಾಗ ತುಕ್ರನ ಬೆಟ್ಟು - ತುಕ್ರೊಟ್ಟು - ಕೇಶವ ಪೈಗಳ ಔದಾರ್ಯದ ಬಲೆ - ಕೊನೆಯ ಮಗನ ಕಲಿಕೆ - ಸೀತಾಪುರಕ್ಕೇ ಮಾಸ್ತರನಾಗಿ ಬಂದುದು - ತುಕ್ರನ ಸಾವು - ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪಾಲು, ತುಕ್ರೊಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾದ ಕುಟ್ಟಿ - ತುಕ್ರೊಟ್ಟು ಮಾಸ್ಟ್ರು - ನಾಲ್ಕು ಹೆಣ್ಣು, ಒಂದು ಗಂಡು - ಶ್ರೀನಿವಾಸ, ಶೀನ ಸಭ್ಯನಾಗಲಿಲ್ಲ - ಬೀಡಿ ಸೇದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದು ಹೊರಹಾಕಿದ್ದು - ತಾಯಿ ಸೇಸಿ ಮೊದಲ ಮಗಳು ಲಚ್ಚುಮಿಯ ಮನೆಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು, ಲಚ್ಚುಮಿಯ ಗಂಡನ ಮುಂಬೈ ಹೋಟೆಲು ಸೇರಿ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಶೀನ - ಮಾಸ್ಟ್ರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ. ಶೀನ ಬಂಗೇರರ ಕಾಲ - ಹುಟ್ಟಿದ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅನ್ನ ಸಂತರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟ ಆಡಿಸುವ ಕ್ರಮ - ಯಾಚಕರಿಗೆ ನಾಯಿಯ ಮೊಲೆಹಾಲು - ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಜನಸಾಗರ - ಶೀನ ಬಂಗೇರ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ - ವ್ಯಂಗ್ಯ - ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಪಕ್ಷವಾತ - ಬದಲಾದ ಹೆಂಡತಿ, ಚಿಂತಿತನಾದ ಮಾಂಕು. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಮೊರೆಹೋದ ಮಾಂಕು - ಮೂಡಬಿದ್ರೆಯ ಅವಧೂತ - ರಾಮನಕಟ್ಟೆಯ ತಾಯಿ - ಶೀನ ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದಾದ ಭ್ರಮನಿರಸನ, ವೈರಾಗ್ಯ. ಸಹಾಯಕಿ ರೇಶ್ಮಾ ಹೇಳಿದ ನಿರ್ಮಲಾ ಕಾಮತ್ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಕತೆ - ಸೀತಾಪುರಕ್ಕೂ ಹೋಗದೆ, ಮುಂಬಯಿಗೂ ಹೋಗದೆ ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ ಶೀನ ಬಂಗೇರ - ಮಾಂಕುವಿನ ಹುಡುಕಾಟ, ಹೆಂಡತಿಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ. ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಒಂದು ಭೇಟಿ - ಕುಡಿಯದ ಒಂದು ಕಪ್ ಕಾಫಿಯ ಹಣವನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಶೀನ ಬಂಗೇರ ಕೊಟ್ಟ ಹಣದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನಿಗೆ ಕೊಡುವ ಹೋಟೇಲಿಗ - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನನ್ನು ಕಾಡುವ ಮುಕ್ತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ.
39. ಅಪರಿಮಿತ ಕತ್ತಲೆಯೊಳಗೆ ವಿಪರೀತ ಬೆಳಕನಿಕ್ಕಿದೊಡೆ - ಜಟ್ಟಿಪಳ್ಳದ ಕಂಬಳ - ಸಂಕಪ್ಪ ಮಾಡರ ಜಟ್ಟಿಪಳ್ಳದ ಅನಾಥ ಜಮೀನು - ಅದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ಬಂದ ಬಿಡುಒಕ್ಕಲು ರಾಮಯ್ಯ - ಹಗಲಿರುಳು ಜೀವ ತೇದು ತೋಟ ಬೆಳೆಸಿದ ರಾಮಯ್ಯ - ಫಲ ಬೇಡಲು ಬಂದ ಧನಿ ಸಂಕಪ್ಪ ಮಾಡ - ಮಗ ಡೊಂಬಯ್ಯ ಸಂಕಪ್ಪ ಮಾಡರ ಅಳಿಯ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಗೋವಾದ ಹೋಟೆಲು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು - ಭೂಮಸೂದೆ - ಎರಡು ಸಾವಿರ ಕೊಟ್ಟು ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್ ಹಾಕದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಡೊಂಬಯ್ಯನನ್ನು ಊರಿಗೆ ಕಳಿಸಿದ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ - ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಪರಾರಿಯಾದ ಡೊಂಬಯ್ಯ - ಸಂಕಪ್ಪ ಮಾಡ ಮತ್ತು ಬಾಲಕೃಷ್ಣರ ದಾಳಿ - ರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಗಿರಿಜರ ಮೇಲೆ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ - ಡೊಂಬಯ್ಯನ ಮೇಲೆ ಕಳವಿನ ಆರೋಪ - ಸಂಕಪ್ಪ ಮಾಡರಿಗೆ ಬಾಳಭಟ್ಟರೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯವಹಾರ - ಗಿರಿಜ ಬೆಂಡೋಲೆ ಅಡವಿರಿಸಿ ಬಾಳುಭಟ್ಟರಿಂದ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಕೊಡಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದು - ಅನ್ಯಾಯ ತಡೆದ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಜಾಣತನ. ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಕತೆ - ಸಾಧುಸೇರಿಗಾರ ಮತ್ತು ರಾಮಯ್ಯನ ಸ್ನೇಹ - ಕೋಳಿ ಅಂಕದ ನಂಟು - ಕಂಬಳದ ಒಳಸುಳಿಗಳು - ಡೊಂಬಯ್ಯನ ತೈನಾತಿಯಾದ ಸಾಧು ಸೇರಿಗಾರ - ಸೀತಾಪುರದ ರಥಬೀದಿಗೆ ಸ್ವಾಗತಗೋಪುರ ಕಟ್ಟಿ ಹೆಗ್ಡೆಯಾದ ಡೊಂಬಯ್ಯ - ಎದ್ದು ನಿಂತ ಮೂರು ಮಾಳಿಗೆಯ ಬಂಗ್ಲೆ - ಕಂಬಳದ ಶೋಕಿ, ಇಂಡಿಕಾ ಕಾರಿನಲ್ಲೇ ಓಡಾಡುವ ಸಾಧುಶೆಟ್ಟಿ - ಗೋವಾದ ಹೋಟೆಲಿನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೇ ವೈಟರ್ ಆಗಿದ್ದ ಹೊಸಂಗಡಿಯ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಾಬುನ ಸ್ನೇಹಭಾವ - ಧನಮದದ ಡೊಂಬಯ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಮಾಡುವ ಅವಮಾನ.

ಹೀಗೆ ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕತೆಗೂ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಸ್ತು ವಿಭಿನ್ನ, ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳದ್ದು ಮತ್ತು ಬದುಕಿನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಅವರ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನ ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾಗುವಂಥಾದ್ದು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಅನ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಬಿಡುವ ವಿಚಾರಗಳು, ಸಂಗತಿಗಳು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಫಿಲ್ಟರಿಂಗ್ ಇದ್ದೂ ಇವು ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು, ತಾಜಾತನವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಹಜತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಈ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಒಂದು ಆಪ್ತಭಾವ ಒದಗಿದೆ, ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಅಥೆಂಟಿಕ್ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಸ್ಪರ್ಶ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಓದು ಸರಾಗ, ಭಾರವಿಲ್ಲದ್ದು ಮತ್ತು ಹಿತಾನುಭವವನ್ನೂ ನೀಡುವಂಥಾದ್ದು. ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಂದು ಜೀವನ ಕ್ರಮದ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಪಾತ್ರಗಳು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಸರ ಓದಿನಾಚೆಗೂ ಹಿಡಿಸುವ ಗುಂಗು ಮತ್ತು ರುಚಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಅನನ್ಯವಾದದ್ದು, ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೇಕು ಎನಿಸುವಂಥಾದ್ದು. ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದಿದ ಬಳಿಕ ನೆನಪಾಗುವ ಕತೆಗಾರರು ಮಾಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೊರೂರು. ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ, ಗೊರೂರು ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹಿಂದಣ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿದೆ.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಕಲನದ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದ ಕತೆಗಳು ವಸ್ತು, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದಲ್ಲಿ ತೀರ ಭಿನ್ನವಾದ ರಚನೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಈ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವುದು ಸೂಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇರೆಯಾಗಿಯೇ ಅವಲೋಕಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮನದ ಮುಂದಿನ ಮಾಯೆ - ಸದಾನಂದ ರಾಯರ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಚುವೇಶನ್ ಇಲ್ಲಿನ ವಸ್ತು. ನಿರೂಪಣೆ ನೇರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ತುಮುಲಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಭೌತಿಕ ವಿವರಗಳು. ವಯಸ್ಸಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ತೀರ ಸಣ್ಣಪ್ರಾಯದ ಹುಡುಗಿಯಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತಿಯ ಭಾವವನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹುಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು, ದ್ವಂದ್ವ-ತುಮುಲಗಳು, ಭ್ರಮನಿರಸನ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮ ಸಂಬಂಧ - ಇವು ಕನ್ನಡದ ಸಣ್ಣಕತೆಗೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕಥನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ತೀರ ಹೊಸದು ಮತ್ತು ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅವರು ನಿಭಾಯಿಸುವ ರೀತಿ ಕೂಡ ತೀರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿರುವ ಡಾ. ವಾಸುದೇವ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಗ್ರಹಿಸುವ ಒಂದು ಅಂಶ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಗುರುತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

"ರಾಯರ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಗೀತಾ ಮೊದಲೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ? ಅವಳ ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಅಪಮಾನಿತರಾಗಿ, ತಾವು ಸಂಭಾವಿತರೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಯರು ಕತೆಯ ತಂತ್ರ ಹೂಡಿದರು ಎಂದು ಅನುಮಾನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶಗಳು ಕತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಾವ್ಯದ ಭಾಷೆ, ದೇಹದ ಭಾಷೆ ಎಂಬುದೆಲ್ಲ ಸಾಚ ಅಲ್ಲ ಎನಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ."

ಬಯಲು ಬಯಲನೆ ಬಿತ್ತಿ ಬಯಲು ಬಯಲನೆ ಬೆಳೆದು - ಅಲ್ಲಮನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೋತ ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರೇಮ, ಗೆದ್ದ ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಾಂಧವ್ಯ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಬಹುದಾದ ಈ ಕತೆ ಕೂಡ ಹಲವಾರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಎಳೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಂಥಾದ್ದೇ. ಆದರೆ ಆ ಎಳೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪೋಷಣೆ ಒದಗಿಸಲಾರದ ಚೌಕಟ್ಟು ಈ ಕತೆಯದ್ದು. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಕತೆಯ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳ ಆಂತರಿಕ ತುಮುಲಗಳು, ದುಗುಡ-ದುಮ್ಮಾನಗಳು ಸುಪ್ತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತವೆ. ಮೂಲತಃ ವಿಫಲವಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರೇಮ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ಬೇಡ, ಇವರು ಬೇಡ ಎಂದು ಮನೆಗೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಂದವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದವರು ಕೊನೆಗೂ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಅವಳು ಮುಸಲ್ಮಾನಳೆಂದು ತಿಳಿದ ಮೇಲೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿದೆಯಲ್ಲಾ, ಅದರ ನೆಲೆ ಬೆಲೆಗಳಷ್ಟೇ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇತರೆಲ್ಲ ವಿವರಗಳ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ನೆಲ ಮುಗಿಲುಗಳ ನಡುವೆ - ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರೇಮ ಭಾವ ಎರಡನ್ನೂ ನಿಕಶಕ್ಕೊಡ್ಡುವ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವಿದೆ. ರಮಾನಾಥ ಪ್ರೀತಿಸಿದ ಹುಡುಗಿ ಅವನಿಯ ನಡತೆ ಸರಿಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತಿಗೆ ಅವಳ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದಾಗ್ಯೂ, ದೈಹಿಕ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವೆಂಬುದು ಲೈಂಗಿಕತೆಯಿಂದ ಕೆಟ್ಟುಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಒಂದು ನೆಲೆಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ರಮಾನಾಥನದ್ದು ಶುದ್ಧ ಅಮರಪ್ರೇಮವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಮಾನಾಥ ತಾನೊಬ್ಬ ಮಂದಕಾಮಿ ಎಂಬ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನೂ ಅವನಿಯ ನಡತೆಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅತಿರೇಕದಂತೆ ಕಂಡರೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಮುಕ್ತ ಕಾಮ, ಸಲಿಂಗ ಕಾಮ, ಸಲಿಂಗಿಗಳ ವಿವಾಹ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ, ಆಚರಣೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ಕೇವಲ ಮಂದಕಾಮದ ಕಾರಣ ಅಥವಾ ಸೈಕಾಲಜಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ಎಂಬ ಷರಾ ಬೇಕಿಲ್ಲ.

ಸಂಕಲನದ ಕೊನೆಯ ಮೂರು ಕತೆಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಮುಂದಿನ ಕಥಾಜಗತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತಾರ, ಆಳ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತಿವೆ.

ಕಿರಿಯನಾದ ನನಗೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿದ ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಔದಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರು ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಅವರ ಕುತೂಹಲವಷ್ಟೇ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಈ ಹಿರಿಯರ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಬೇರಾವ ಅರ್ಹತೆಯೂ ನನ್ನದಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿನಯದೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಸುಂದರಿಯ ಎರಡನೇ ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಸೀತಾಪುರದ ಕತೆಗಳು

ಮೊದಲ ಸಂಕಲನ - ಸುಂದರಿಯ ಎರಡನೇ ಅವತಾರ

1. ಐಕಾರ್ನಿಯಾ - ರಂಗಪ್ಪಶೆಟ್ಟಿ - ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. ಅಂಗಾರ - ಉಪಕೃತ, ಫಲಾನುಭವಿ. ವಿಶ್ವ - ಅಂಗಾರನ ಮಗ, ಬಂಡಾಯಗಾರ. ಬೆನ್ನೆಲುಬಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಸ್ತರರು, ಒಂದು ಕೃಪಾಪೋಷಿತ ಯುವಕಸಂಘ. ಮಾಸ್ತರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವನ ತಂಗಿಯ ಸಂಬಂಧ, ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಮುಖ ಕರಿಯ ಬೋಂಟ್ರ, ಜಾತಿಸಂಘದತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ. ಸಮಾಜದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹೆಜ್ಜೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅಸಹಾಯಕತೆ. ಲಚ್ಚುಮಿ ತಂದು ಕೊಡುವ ತಣ್ಣಗಿನ ಕಾಫಿ.
2. ಮುಖಾಮುಖಿ - ಸತೀಶ ಮತ್ತು ಅವನ ಅಕ್ಕ- ಭಾವ. ಇಬ್ಬರೂ ಅವರ ಮಗಳು ಭಾರತಿ, ಸಿರಿಲ್ ಎಂಬಾತನಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿತರು. ಸಿರಿಲ್‌ನ ವೈಚಾರಿಕತೆ. ರಾಮಾಚಾರಿಯ ಸಂತಾನ ಹೀನತೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಪತ್ನಿ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗೆ ಬಲಿಯಾಗುವ ಕತೆ. ರಾಮಾಚಾರಿಯ ಮೌಢ್ಯ ಹರಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ಸಿರಿಲ್ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗುವ ಕತೆ.
3. ಕಿಡ್ನಿ - ಜಿಲ್ಲಾಪಂಚಾಯತ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ಹಲಗೆಪ್ಪ ಮತ್ತು ತಗಡಪ್ಪನವರ ರಾಜಕೀಯ ಜಿದ್ದು. ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ ತಗಡಪ್ಪನ ಅಭಿಮಾನಿ. ಹಲಗೆಪ್ಪನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಕೆಂಚಮ್ಮನ ಕಿಡ್ನಿ ಸಮಸ್ಯೆ. ಗೋವಾದ ಭಾವಮೈದುನ ಮುಕುಂದಪ್ಪ. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಿದ್ದ ಹರಿಜನ ಪರ್ದೇಶಿಯ ಮಗ ಗುಡ್ಡನ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಕರಣ. ಕಿಡ್ನಿ ಬಳಕೆ. ಕೆಂಚಮ್ಮನ ಜಾತಿಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡನ ತಾಯಿ ಗುಡ್ಡಿಯ ಮುಗ್ಧತೆ. ಮಾಸ್ಟ್ರು-ಸಿದ್ಧಪ್ಪ-ಕೃಷ್ಣಯ್ಯಗಳ ಪಾತ್ರ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕಾವು. ಕೃಷ್ಣಯ್ಯನ ದುರ್ಗಾಭವನದಲ್ಲಿ ಹರಿಜನರ ಟಿಫನ್ನು, ಅವರ ಎಂಜಲು ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯಲು ಸೋಮಾರಿ ಸಾದುವಿನ ವಿರೋಧ. ಪೋಲೀಸರಿಗೆ ಜಾಪಾಳ ಬೀಜ. ಸಭೆಗೆ ಜೇನುಹುಳಗಳ ದಾಳಿ. (ಇಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಕರ್ವಾಲೊ ಕಾದಂಬರಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನೆನೆಯಬಹುದು.)
4. ಅಳಿಯುವ ಮೊದಲೇ - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಟ್ರು. ದುರ್ಗಾಭವನದ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ. ಕುಪ್ಪಣ್ಣಾಚಾರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಜಮೀನಿನ ವ್ಯವಹಾರ. ಹೈಸ್ಕೂಲಿನ ವಂತಿಗೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಅಚ್ಯುತಾಚಾರ್ಯ. ಕುಪ್ಪಣ್ಣಾಚಾರ್ಯನಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರದ ಸಾಲ, ಕುಪ್ಪಣಾಚಾರ್ಯರ ಜೀವನಗಾಥೆ, ಸಾಲದ ಮರುಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ವ.
5. ಸುಂದರಿಯ ಎರಡನೇ ಅವತಾರ - ಊರಿನ ಡಾಕ್ಟ್ರು. ರಂಗಪ್ಪಯ್ಯ ಮಾಸ್ಟ್ರು ಮತ್ತು ಸುಂದರಿಯ ಸಂಬಂಧ. ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿಯ ಮೇಲೆ ಧನಿಕನ ಮಗನಿಂದ ನಡೆದ ಬಲಾತ್ಕಾರ. ವೈದ್ಯರ ಸಹಾಯ, ಬೆಂಬಲ. ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಸಿನಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕು ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ. ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಚೆಂಗಪ್ಪನ ನಿಲುವು. ರಂಗಪ್ಪಯ್ಯ ಮಾಸ್ಟ್ರ ಹಿಂಜರಿಕೆ. ಸುಂದರಿಯಿಂದ ಧರ್ನಪ್ಪನ ಗರ್ವಭಂಗ.
6. ಹಸಿದ ವೇಳೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದೊಡವೆಯ... ತಬುರ - ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ- ವಿಲೇಜ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ಸುಂದ್ರಪ್ಪನ ಲಂಚದ ಪ್ರಕರಣ. ಉಸನೆ ಸಮಾರಾಧನೆ - ಭ್ರಷ್ಟ ರುದ್ರಪ್ಪ-ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಶಾಂತಾರಾಮಯ್ಯ- ವೆಂಕಪ್ಪ ಮತ್ತು ಗಿರಿಜಾ ಸಂಬಂಧದ ನಡುವೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ! ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಪೂಜಾರಿಯ ಮಗ ವಿಶ್ವನಾಥನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆವ ಹರಸಾಹಸ - ಜಾನ್ ಡಿಸಿಲ್ವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಲಂಚದ ರಿಕವರಿ ಮುಖ್ಯವೆಂದುಕೊಂಡ ತಬುರ - ರುದ್ರಪ್ಪನ ಕುತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಲಂಚದ ಪ್ರಕರಣ - ಮನ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡ ತಬುರನ ಒಪ್ಪಿಗೆ (ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ) ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕಗೊಂಡದ್ದು.
7. ಹದ್ದು - ಕುಪ್ಪಣ್ಣಾಚಾರ್ಯ-ಮಗಳು ಹರಿಜನ ಡ್ರೈವರ್ ಮಗ ಡೀಕಯ್ಯನ ಜೊತೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದು, ಆತನ ಯಜಮಾನ, ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಭಾರೀ ಶ್ರೀಮಂತ ದುಗ್ಗೇಗೌಡರು - ಮುಂಬಯಿಯ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ- ಪಂಚಾಯಿತಿ ಚುನಾವಣಾ ಕಣ - ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಪರಿಶಿಷ್ಟವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷಸ್ಥಾನ ಮೀಸಲು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಡೆಸುವ ಹುನ್ನಾರ - ರಮ್ಯ (ಕುಪ್ಪಣ್ಣಾಚಾರ್ಯರ ಮಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ/ಹರಿಜನ) ಮತ್ತು ಕುಪ್ಪಣ್ಣಾಚಾರ್ಯರ ಹೆಂಡತಿ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ) ನಡುವೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಿದ್ದು.

ಎರಡನೆಯ ಸಂಕಲನ - ಸೀತಾಪುರದ ಕತೆಗಳು
8. ಇದು ನೀವೇ ಕೊಟ್ಟ ತೀರ್ಪು, ದೇವರೇ! - ನಾಗಬೀದಿ - ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶೇಕಬ್ಬ - ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕಾಲೊನಿಯಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಸ್ಯೆ- ನರಂಗ - ಎದುರಾಳಿ ಪಕ್ಷದ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನ ರಾಜಕೀಯ-ಮಧ್ವರಾಯ ಭಟ್ಟರ ಮಾತು - ನಾಗಪಾತ್ರಿಯ ಸೂಚನೆ - ಮಧ್ವರಾಯಭಟ್ಟರು ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನವರ ಬಳಿ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಡುವ ಗುಟ್ಟುಗಳು
9. ಲಂಗೋಟಿಯ ನ್ಯಾಯಪ್ರಕರಣ ಎಂಬ ಕಥಾವಾಚಕವು - ನಾರ್ಣಪ್ಪನ ಮಗ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಮಂಜಯ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಬಾಷ್ಪಾಂಜಲಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ - ಚಡ್ಡಿ ದೋಸ್ತ ಮುಂದಿಲ ವಾಸುದೇವ-ನಿರೂಪಕನ ಫೋನ್ ಸಂಭಾಷಣೆ-ಮುಕ್ತ ಧಾರಾವಾಹಿ - ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದ ಮೇಸ್ತ್ರಿ ಮಂಜಯ್ಯ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕಲಿಗ ಜಾತ್ಯಸ್ಥ ನಾರ್ಣಪ್ಪ. ಮಂಜಪ್ಪನ ಮಗಳು ಕುಸುಮ, ಅವಳ ಗಂಡ ಸುಂದರ. ನಾರ್ಣಪ್ಪನ ಹೆಂಡತಿ ಶಾಂತ ಮಂಜಯ್ಯನ ಹೆಂಡತಿ ಪದ್ದು ಜೊತೆ ಆಡಿದ ಲಂಗೋಟಿ ತೊಳೆಯಲು ಹೋಗುವ ಮಾತು.
10. ಬೀಜದೊಳಗಿನ ಬೀಜ - ನಾಗವೇಣಿ - ಸೋದರತ್ತೆ ಭಾಗೀರಥಿ - ಮಾವ ಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯ - ಉಡುಪಿ ಮಠದ ಚೌಕಿಯ ಊಟ - ಅಡಿಗೆಯ ಚಂಕಣ್ಣ - ಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯರು ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಕತೆ - ಚಂಕಣ್ಣನ ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹೆದರಿದ ಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯರು - ಚಂಕಣ್ಣನ ಚಾಂಚಲ್ಯ- ಬಾಳೆಗದ್ದೆ ಸುಬ್ರಾಯರು - ಚಂಕಣ್ಣ-ಯಮುನ ದಾಂಪತ್ಯ - ಯಶೋದ-ಸುಬ್ರಾಯರ ದಾಂಪತ್ಯ. ಚಂಕಣ್ಣನ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ತಾಪ - ಸುಬ್ರಾಯರ ಕಚ್ಚೆ ಹರಕುತನ ಮತ್ತು ಯಶೋದೆಯ ನಡತೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ. ( ಈ ಕತೆಗೂ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿನ "ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಣಘಾತುಕ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕತೆಗೂ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯ ಗಮನಾರ್ಹ)
11. ಮಾಯೆ ಅಲ್ಲದ ಮಾಯೆ - ಭೀಮಸೇನಾಚಾರ್ಯರು - ಬಾಳುಭಟ್ಟರ ಅಂಗಡಿ - ವೈದಿಕದ ಬಿಲ್ಲು ಪಾವತಿ - ಸಹೋದರ ಹನುಮಂತಾಚಾರ್ಯರು - ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದ ರಾಜಗೋಪಾಲಯ್ಯ - ಶುದ್ಧಾದ್ವೈತಿ ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯರ ಮಠ, ಶಿಷ್ಯಪರಂಪರೆ, ಕೈಬರಹದ "ತತ್ವ ಚಿಂತನಂ" ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಕಾಣೆಯಾಗುವುದು - ಅದನ್ನು ಹಣಕ್ಕೆ ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಮಾರಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭೀಮಸೇನಾಚಾರ್ಯರ ಆವೃತ್ತಿ. ತದನಂತರ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಹನುಮಂತಾಚಾರ್ಯರ ಕಾಯಿಲೆ, ಯಶೋದಮ್ಮನವರಿಂದ ಸಿಗುವ ವಿವರಣೆ, ಅಂಜನದ ಕತೆ. ರಾಜಗೋಪಾಲಯ್ಯನವರ ರಾಮಬಾಣ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೀತಾಪುರದಿಂದ ಬಂದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ.
12. ಬಿಜಾಗರಿ - ಅರ್ಚಕ ರಾಮಭಟ್ಟರ ಮಗನ ಮದುವೆಗೆ ಒಬ್ಬರೇ ಬಂದ ನಿವೃತ್ತ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ - ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯಾ - ಕುಟುಂಬದ ಮನೆ,ಆಸ್ತಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದ ಹಸನಬ್ಬನ ಭೇಟಿ-ಅವನ ಮನೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ- ತಮ್ಮದೇ ಮನೆಯನ್ನು ಅವನಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗೆ ನೋಡಿ ಕಾಡಿದ ಮೋಹ - ಪದ್ಮಾವತಮ್ಮನವರ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು - ಮಗ ಶ್ರೀಧರನ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಮನೋಧರ್ಮ - ಬಿಜಾಗರಿ ಕಳಚಿಕೊಂಡ ಬಚ್ಚಲ ಬಾಗಿಲು - ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟ ಅರ್ಚಕ ರಾಮಭಟ್ಟ ದಂಪತಿಗಳು - ದೇವಕಿಯಮ್ಮನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಬಿಜಾಗರಿ ಇಲ್ಲದ ಬಾಗಿಲು - ಎದ್ದ ರಂಪ - ವೃದ್ಧ ದಂಪತಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರ - ಮಗನ ಸಮಜಾಯಿಸಿ - ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕುವ ಕುಟುಂಬ.
13. ಹರಕೆಯ ಕೋಳಿ - ನಾಗಪ್ಪ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಕತೆ ಹೇಳುವ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯ - ಶೀನಶೆಟ್ಟರು - ಎರಡು ಮಾರಿಗುಡಿಗಳ ಕಾಲ - ಮಾರಿಗೆ ಬಲಿಕೊಡಲೆಂದೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಚಂದಯ್ಯ-ಕಾಂತಪ್ಪ ಕುಟುಂಬಗಳ ಅವಳಿ ಜವಳಿ ಕೋಳಿಗಳು - ನಾಪತ್ತೆಯಾದ ಒಂದು ಕೋಳಿಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಜಗಳ - ಮಂಗನ ನ್ಯಾಯದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜಗಳ ಪರಿಹರಿಸುವ ಶೀನಶೆಟ್ಟರ ರಾಜಕೀಯ - ತನಿಯಪ್ಪನ ಮಾತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ ಪದ್ದು ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಹುನ್ನಾರದ ವಿವರ.
14. ಕೋಟಿಲ್ಲದ ಕೋರ್ಟು - ಜ್ವರದಿಂದಾಗಿ ತೆಗೆಯದ ಗಡ್ಡ - ಕ್ಷೌರಕ್ಕೆ ಮನೆಗೇ ಬರುವ ಫಕೀರನ ಮಗ. ಬದಲಾದ ಕಾಲಮಾನ. ಫಕೀರ ಭಂಡಾರಿ ನ್ಯಾಯದಾನಕ್ಕೆ ಪೂರಕನಾದ ಕತೆ. ಫಕೀರ ತಿಮ್ಮರಾಯ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರ ಗೇಣಿ ಒಕ್ಕಲು. ಪಂಚಾಯಿತಿ ಇಲ್ಲದ ಸೀತಾಪುರ - ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನ ನಡೆಯುವ ತಿಮ್ಮರಾಯ ಹೆಗ್ಡೆ ಚಾವಡಿ - ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನದ ವಿಧಾನ - ಚಾವಡಿಯ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಭೂತದ ತೀರ್ಪು - ಉಪಪತ್ನಿ ಗಿರಿಜ - ಪೇಟೆಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯಾದ ಹೆಗ್ಡೆಯವರು - ನ್ಯಾಯತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನ - ಅವರ ಸ್ವಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು - ಫಕೀರ ಭಂಡಾರಿಯ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಭಂಡಾರಿಯ ಕಷ್ಟನಷ್ಟಗಳು - ಗಿರಿಜಮ್ಮನ ಔದಾರ್ಯ.
15. ಪುರುಷಾರ್ಥ - ಮಾಬ್ಲಯ್ಯ - ಅನಂತ ಭಟ್ಟರು - ಕಷಾಯದ ವಿವರ - ಅನಂತ ಭಟ್ಟರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಾಬ್ಲಯ್ಯನವರ ಪರಿಚಯ - ಕಾಸರಗೋಡಿನಿಂದ ಬಂದು ನೆಲೆಯಾದ ಗೋಪಾಲಯ್ಯನವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಪ್ರಖರತೆ - ಮಾಬ್ಲಯ್ಯ ಅನಂತ ಭಟ್ಟರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗೋಪಾಲಯ್ಯನವರ ಹಿಂಬಾಲಕನಾದದ್ದು - ನಿಧನರಾದ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಭೀಷ್ಮ ಗೋಪಾಲಯ್ಯ - ಸಂಸ್ಮರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಪುರುಷಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ಭಾಟನೆ - ಅನಂತಭಟ್ಟರ ವೃತ್ತಿಪರ ಈರ್ಷ್ಯೆ- ಅವಮಾನದ ಭಾವ-ಮೇಲು-ಕೀಳಿನ ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿ - ವಾಲಿ-ರಾಮ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದ ವಾಗ್ವಾದದಲ್ಲಿ ಪೇಜಾವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳ ಎದುರು ರಾಮನಾಗಿ ಸೋಲುಂಡ ನೋವು - ಲೀಲಾ ಮೇಡಂ ಮಧ್ಯಸ್ತಿಕೆ - ಕಣ್ತೆರೆಸುವ ದಿವಂಗತ ಗೋಪಾಲಯ್ಯನವರ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಮಾತುಗಳು
16. Go (ಗೋ)-ದಾನ - ಪಂಚಕರ್ಮಿ ವೆಂಕಟ್ರಮಣ - ಪುರೋಹಿತ ನಾರಾಯಣ ಯಾಜಿಗಳು - ವೆಂಕಟ್ರಮಣನ ಬದುಕು ನೇರ್ಪುಗೊಳಿಸಿದ ವಿವರ - ಗೋದಾನ ಹಿಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಾದಂತಹ ಕಾಲಧರ್ಮದ ಪಲ್ಲಟಗಳು - ವೆಂಕಟ್ರಮಣನ ಬಸುರಿ ಹೆಂಡತಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದ ಹಾಲು (ಗೋವು) - ತೀರಿಕೊಂಡ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಭಟ್ಟರು - ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು - ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲ - ದನದ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು - ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದ ಗೋದಾನದ ವಿಚಾರ - ದೇಶೀಯ ತಳಿ ಸಾಕುವಂತೆ ಮಕ್ಕಳ ಮನವೊಲಿಸಲಾರದೇ ಹೋದ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಭಟ್ಟರು - ಯಾಜಿಗಳು ಹಿಡಿದ ದಾನವಸ್ತುಗಳ ವಿಲೇವಾರಿ ಸೂತ್ರ - ಹಣ ತಗೊಂಡು ದನ ಮರಳಿಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದ ತಿಮ್ಮಣ್ಣಭಟ್ಟರ ಮಕ್ಕಳು - ಸಾಯುವ ಮೊದಲು ತಿಮ್ಮಣ್ಣಭಟ್ಟರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಪತ್ರ - ದನ ಇಲ್ಲದೇನೆ ಪರಿಹಾರಗೊಂಡ ವೆಂಕಟ್ರಮಣನ ಹಾಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆ.
17. ಪ್ರಭುಸಮ್ಮಿತ - ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ತಂಗಿಯ ಮಗಳ ಮದುವೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಂಗಾಲಾದಾಗ ಹಿಂದಿನ ಒಡೆಯರ ಮಗ ನಡೆಸಿಕೊಂಡ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಕೃಷ್ಣಶೆಟ್ಟಿಯ ಅಪ್ಪನ ಒಳ್ಳೆಯತನ. ಹಿನ್ನೆಲೆ: ರಾಜುಶೆಟ್ಟಿ - ರಂಗಣ್ಣಾಚಾರ್ಯರು - ಶೇಷಗಿರಿ ಪ್ರಭು - ಭೂಮಸೂದೆ. ಈಗಿನ ಕೃಷ್ಣಶೆಟ್ಟಿಯ ಕಾಲ = ಶೇಷಗಿರಿ ಪ್ರಭುಗಳ ಮಕ್ಕಳ ಕಾಲ - ಶಾಂತಾರಾಮ ಪ್ರಭುಗಳು ಹೇಳಿದ ಕೃಷ್ಣಶೆಟ್ಟಿಯ ತಂಗಿಯ ಕತೆ - ತಾನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಐದು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ, ಅಷ್ಟನ್ನು ಪಡೆದು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮೂರು ಸಾವಿರ ತಾನು ಒಳಹಾಕುವ, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವ ಕೃಷ್ಣಶೆಟ್ಟಿಯ ಭಂಡತನ.
18. ಮಾತು ಕತೆಯಾದ ಕತೆ - ಪತ್ರದ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಮದುವೆ ಆಮಂತ್ರಣ - ಮದುವೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಸೀತಾಪುರದ ಈಶ್ವರ ಭಟ್ಟರು - ಸೀತಾಪುರದ ಮೈಂದಪ್ಪನವರ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಹುಲಿ - ಮೈಂದಪ್ಪನ ರಥ ಹೊರಡುವ ಸದ್ದು - ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ವಿಷವಿಕ್ಕಿದ ಕತೆ - ಮೈಂದಪ್ಪನನ್ನು ಬೋನಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಹಾಕಿದ ಹೆಣ್ಮಗಳ ಕತೆ. ಗುಡ್ಡನ ಎರಡನೇ ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗಳು ಕಾವೇರಿ ಮೈಂದಪ್ಪನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಕಲಿಸಿದ್ದು. ( ಈ ಕತೆಗೂ ಮೂರನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಕೊನೆಯ ಕತೆ "ಚಾರಣ" ಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯ ಗಮನಾರ್ಹ.)
19. ಒಳಗಿದ್ದವಳು(ನು) - ಶ್ರೀಮಠದ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ರಾಮ ಐತಾಳ - ಹೆಂಡತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ - ಗೆಳತಿ ಅನಸೂಯ - ಅವಳ ಗಂಡ ಹಾಡುಗಾರ ಗಿರಿಧರ ಎಳಿಚಿತ್ತಾಯ - ಪತ್ರ ಹೆಂಡತಿಯ ಹೆಸರಿಗೆ ಬರುವುದೆಂದರೇನು ಎಂಬಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪತ್ನಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಬರುವ ವಿದ್ಯಮಾನ, ಅವಳ ಗೆಳತಿಯರೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಮೂಗು ತೂರಿಸುವ ಗಂಡಂದಿರ ವ್ಯವಹಾರ ಮುಂತಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಜೀವಂತ. ಗಂಡ - ಗೆಳತಿ - ಗೆಳತಿಯ ಗಂಡ -ಮೂವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸರಿ, ಯಾರು ತಪ್ಪು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ತುಯ್ಯುವ ತುಮುಲದಲ್ಲೇ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುಗ್ಧತೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗಳು ರಾಮ ಐತಾಳರ ನಡತೆಯನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ ತಂತ್ರ. ಹೋಗಬೇಕೆ ಬೇಡವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಕತೆಯ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವುದು. ರಾಮ ಐತಾಳರ ಬೆನ್ನುನೋವು, ಗಿರಿಧರ ಮದುವೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಐತಾಳರನ್ನು ವಿಚಾರಿಸದಿರುವುದು, ಅನಸೂಯಳನ್ನೇ ಬೋಳೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ - ಬಳೆ ಒಡೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕಹಳೆಯೂದುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ.
20. ಈ ಕತೆ ಸುಮ್ಮನೇ ಅಲ್ಲ - ಗ್ರೆಗರಿ ಕ್ರಾಸ್ತರು - ರಾಮ ಕಾರಂತರು - ಶ್ರೀನಿವಾಸಯ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಗಿಣಿ ಟೀಚರರ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗ - ಪ್ರೇತ ಬಾಧೆ, ನಿವೃತ್ತ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ ರಾಮರಾಯರ ಮಗ ಆದರ್ಶ - ಕ್ಲಾಸುಗಳ ನಡುವೆ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಬ್ಯಾಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವ ಕತೆ. ರಾಮರಾಯರ ಜೊತೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಆದರ್ಶನ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆ - ವಿಚಾರವಾದಿ ಸಂಘದ ಅಸ್ತಿತ್ವ-ಭಾಷಣ - ಪೋಲೀಸ್/ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ/ಪಂಚಾಯತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಎಲ್ಲರ ಜೊತೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರೂ ಸಿಗದ ಸಹಕಾರ/ಬೆಂಬಲ, ಧರ್ನಪ್ಪನ ಪ್ರೇತವೊ ನಕ್ಸಲ್ ಸಮಸ್ಯೆಯೋ? ಆದರ್ಶನಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಕನಸು ಮತ್ತು ರಾಮರಾಯರು ಮಗನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದ್ದು.
21. ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನ ಪುಣ್ಯ - ಗೆಣಪಣ್ಣ (ಗಣಪತಿಯಣ್ಣ) ಕಾಶಿಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟವ, ಅದನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿ ಆ ಹಣವನ್ನೆಲ್ಲ ಮುಳಿಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ (ನಡತೆಗೆಟ್ಟವಳೆಂಬ ಗುಸುಗುಸು ಇರುವ) ನತ್ತಲಾಬಾಯಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟ ಸುದ್ದಿ - ಪಂಜಿಗದ್ದೆ ಭೀಮಣ್ಣ ಕೊಡುವ ಸುದ್ದಿ - ಗೋವಿಂದಯ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಚೆಂಡೆ ಗೋವಿಂದಯ್ಯನಾದ ಕತೆ. ನತ್ತಲಾಬಾಯಿ - ಮೊಂತೆರೋ ದಂಪತಿಗಳು. ಕಳ್ಳಭಟ್ಟಿ ವ್ಯವಹಾರ - ಶರಾಬು ಗುತ್ತಿಗೆಯ ಗಂಗಣ್ಣನ ವೈರ. ಮೊಂತೆರೊ ಬಂಧನ - ಬಿಡಿಸಲು ತ್ಯಾಂಪಣ್ಣ ಶೆಟ್ಟರ ಸಹಾಯ. ಗಂಗಣ್ಣನಿಗೆ ಶರಾಬು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದ ಜೀಪಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಮೊಂತೆರೊ - ಅತ್ತೆ ಮೇರಿಯ ಪಕ್ಷಾಘಾತ. ಚೆಂಡೆ ಗೋವಿಂದಯ್ಯನಿಗೆ ತಬ್ರಿಕೆರೆ ತಂತ್ರಿಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಗೆಣಪಣ್ಣನ ಭೇಟಿಗೆ ಹೊರಟು-ನಿಂತು-ಹೊರಟು-ನಿಂತು ಸಂದಿಗ್ಧ ಎದುರಿಸುವ ಗೋವಿಂದಯ್ಯ. ಗೆಣಪಣ್ಣನ ಪತ್ನಿಯ ಜೊತೆ ಮಾತೆತ್ತುವ ಗೋವಿಂದಯ್ಯ - ಮಾತಲ್ಲೇ ಜಾಡಿಸುವ ಪ್ರೇಮಕ್ಕ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಇದುವರೆಗಿನ ಕತೆಗಳು

ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಇದುವರೆಗಿನ ಕತೆಗಳ ಈ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಆರಿಸುವಾಗ ಸೀತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕತೆಯೇ, ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕತೆಗಳು ಅನ್ನೋದು ಇಲ್ಲ, ಸೀತಾಪುರವೇ ಒಂದು ಅಮರ-ಅಕ್ಷಯ ಕಥಾಕೋಶ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸೀತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಕತೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅವರು ಆರಿಸಿದರು. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ, ಸೀತಾಪುರವನ್ನು ಅವರು ಎಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಮಾತಿದು. ಕಾರಂತರು ತಮಗೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕನಿಸಿದ್ದನ್ನು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯವೇ ಹೊರತು, ತಂತ್ರ-ವಸ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಯಲ್ಲ, ತಾವು ಆ ಬಗ್ಗೆ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡುದಿಲ್ಲ ಎಂಬರ್ಥದ ಮಾತನ್ನು ಆಡಿದ್ದರು. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಆಡದೆಯೂ ಮಾಡಿದ್ದು ಅದನ್ನೇ. ಅವರಿಗೆ ಕತೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ, ಬದುಕು ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಬದುಕು ಬೇರೆಯಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾತು ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಮಾತು ಬೇರೆಯಲ್ಲ, ಕತೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಬದುಕು, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕತೆ - ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸಂಬಂಧದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸುತ್ತ ಹೋದರೆ, ಸಣ್ಣಕಥಾ ಮಾಧ್ಯಮದ ಇದುವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ, ದೇಶ ವಿದೇಶದ ಸಾಹಿತ್ಯಾಧ್ಯಯನದಿಂದ ಅದು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಹೊಸತನ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ, ಕಸು ಎಲ್ಲದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ತಾಜಾ, ಸಹಜ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ಮಾದರಿಯೊಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಪರಿಯಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅನನ್ಯತೆಯಿದೆ, ಗಹನತೆಯೂ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ನಾವು ಸಾವಧಾನದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದಿದೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದನ್ನು ಸೃಜಿಸುವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪರಿಶ್ರಮದ ತನ್ಮಯತೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಾದಿಯೇ ಅದಕ್ಕಿರುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬಂಥ ಪರಿಜ್ಞಾನವೇನಿದೆ, ಅದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸರತ್ತಿನ ಒಂದು ಭ್ರಮೆ ಕೂಡ ಆಗಿರಬಹುದಾದ ಒಂದು ಅನುಮಾನ, ಕೊನೆಗೆ ನಮಗೆ ಅಂಥ ಸತ್ಯವೊಂದು ಎದುರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಹೊಳಹು ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಬೇಕಿದೆ.

ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಒಟ್ಟು ನಲವತ್ತೆರಡು ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಲೇ ನಾಲ್ಕು ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಇವುಗಳ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಎಸ್.ಪಿ.ಪದ್ಮಪ್ರಸಾದ್, ಮಾಧವ ಕುಲಕರ್ಣಿ, ಎಸ್ ಆರ್ ವಿಜಯಶಂಕರ ಮತ್ತು ಡಾ ವಾಸುದೇವ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಬರೆದಿರುವ ಮುನ್ನುಡಿಗಳು ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದಿ ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕಥನ ವ್ಯವಸಾಯದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಿವೆ. ಈ ಮುನ್ನುಡಿಗಳನ್ನು ಗಮನವಿಟ್ಟು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರೆ ನಮಗೆ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಕತೆಯನ್ನು ಅವರು ಕಟ್ಟುವ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ನೋಟ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಯಾವತ್ತೂ ಮಹನೀಯರು ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಕೊನೆಯ ಮಾತು ಎಂಬಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲವಾಗಿ ನಾವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಚರ್ಚೆಗೊಡ್ಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಈಗಾಗಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಸರು ಮಾಡಿರುವ ಈ ವಿಮರ್ಶಕರು ಸ್ವತಃ ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಿನಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಮಾನ್ಯರ ಮಾತುಗಳು ಅಂಥ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ತೆರೆದಿರಿಸಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಇದುವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ಈ ಎಲ್ಲ ಮುನ್ನುಡಿಗಳೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗುತ್ತವೆ.

"ಸುಂದರಿಯ ಎರಡನೇ ಅವತಾರ" ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿರುವ ಎಸ್.ಪಿ. ಪದ್ಮಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ, ಸಂಕೇತಗಳಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟವಿಲ್ಲ, ತೀರ ಸರಳವೆಂಬಂತೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕತೆಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರದ್ದು ನೇರವಾಗಿ ವಸ್ತುವಿನ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಶಿಖರದತ್ತ ಸಾಗುವ ಕಥನ ಶೈಲಿ. ಪರಸ್ಪರ ದೂರವೆನಿಸುವ ಹಲವು ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸೇರಿಸಿ ಸಂಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಕತೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ತಂತ್ರ ಇವರಲ್ಲಿ ಕಾಣದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪದ್ಮಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ವೈದೇಹಿ, ಬೊಳುವಾರು, ಅನಂತಮೂರ್ತಿ, ತೇಜಸ್ವಿ, ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ, ಚಿತ್ರಶೇಖರ ಕಂಠಿ, ಕುಂವೀ ಅವರ ಕತೆಗಳೊಂದಿಗಿಟ್ಟು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾದ ಒಂದು ಅವಲೋಕನವನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಕಲನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳು 2000ದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಸೃಜನಶೀಲ ವಯೋಮಾನದ ಅವಧಿ ನವ್ಯದ ಉಚ್ಛ್ರಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವಧಿಯೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಬಹುಶಃ ಪದ್ಮಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದುವು ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ನವ್ಯದ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರಂಥ ಸಹಜ ಕಥನಕಾರರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರಪಂಚದ ಅವಗಣನೆಗೆ, ತುಸುಮಟ್ಟಿಗೆ ನವ್ಯ ವಿಮರ್ಶಾ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಒಗ್ಗದ ಬರಹಗಳಾಗಿ ಆ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಅತಿರೇಕವೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂಬ ವಾದದಲ್ಲೂ ಹುರುಳಿದೆ ಎಂಬುದು. ನಾವು ಸಂಕೇತ, ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸುವುದಾಗಲೀ, ಇತರ ನವ್ಯ ಕತೆಗಾರರ ಜೊತೆ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ತೌಲನಿಕವಾಗಿಟ್ಟು ನೋಡುವುದಾಗಲೀ ಮಾಡುವಾಗಲೇ ಒಂದು ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯ ಕಥನ ಪರಂಪರೆಯೊಳಗೆ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರನ್ನಿಟ್ಟು ನೋಡುವ ಸನಾತನಿ ಧೋರಣೆ ತೋರಿದಂತಾಗದೆ? ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕಥನದಲ್ಲಿ "ಇಲ್ಲ"ದವುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತೇವೆ, "ಇರುವ" ಅಂಶಗಳತ್ತ ಅವಗಣನೆ ತೋರುತ್ತೇವೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು.

ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಎರಡನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನ "ಸೀತಾಪುರದ ಕತೆಗಳು". ಇದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಬರೆದಿರುವಂಥ ಮಾಧವ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು "ಕೊಟ್ಟುಕೊಂಡು" ಓದಿದ್ದಾರೆ, ಅಧ್ಯಯನಪೂರ್ಣವಾದ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಬರೆದು ಕೃತಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ಜೀವನವನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜೀವನವನ್ನಾಗಿ ನೋಡದೆ ಅದರ ನೆಲೆ-ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಇಲ್ಲಿಯ ಕತೆಗಳು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ನವೋದಯದ ನಿರೂಪಣೆ, ನವ್ಯರ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಮನೋಧರ್ಮ, ಬಂಡಾಯದ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಧೋರಣೆ - ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಏಕತ್ರಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಡಲಾರೆನೆಂದು ಹಟ ತೊಟ್ಟು ಬರೆದ ಕತೆಗಳಿವು. ಅದಕ್ಕೇ ಈ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಸದ್ಯದ ಕನ್ನಡದ ಕಥಾ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ನೆನಪುಗಳು ಕೇವಲ ಹಳಹಳಿಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗದೆ ಅವುಗಳು ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ದೊರೆಯುವ ಜೀವನದ ಚಿಲುಮೆಗಳಾಗಿ ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾ"ಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಮಾಧವ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರ ಅಭಿಮತ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ, ನೆನಪುಗಳ ಹಳಹಳಿಕೆ, ನವೋದಯ-ನವ್ಯ-ಬಂಡಾಯ ಘಟ್ಟದ ಸಮನ್ವಯದ ಹದ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಬರವಣಿಗೆ - ಈ ಮೂರೂ ವಿಚಾರಗಳು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕಥನಕ್ರಿಯೆಯ ಒಳಗು ಹೊರಗನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಪರಿಕರಗಳನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ನೆನಪುಗಳ ಹಳಹಳಿಕೆ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಹುಶಃ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಅದೇ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರು ಏನನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರದೇ ಇರುವುದೇ ಇದ್ದೀತು. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತಿಗಳಂತೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲ. ಅವರು ಬಾಲ್ಯವನ್ನು, ನೆನಪುಗಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ನವ್ಯ, ನವ್ಯೋತ್ತರ ಲೇಖಕರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಸಮಾಜಮುಖಿ ಧೋರಣೆಯ, ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಲ್ಲುತ್ತ ಬಂದ ಲೇಖಕರಾಗಿರುವುದು. ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಲ್ಲ. ಇದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುಖವೇ ಇದ್ದು ಅದೇ ಕತೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದೊತ್ತಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಬರೆಯುವ ಸಾಹಿತಿ ಎಂದು ಎಸ್.ಆರ್.ವಿಜಯಶಂಕರ್ ಅವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಂದರೆ, ಎರಡು ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಯಾವುದೇ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕನಸು, ಕಲ್ಪನೆ, ಭ್ರಮೆಗಳ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ! ಈ ಎರಡು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕನಸು ಕೂಡ ಕನಸಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ಅತಾರ್ಕಿಕತೆ, ಊಹೆಗಳ ಯಾವುದೇ ಅಂಶಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡು ವಾಸ್ತವದ ಕನಸುಗಳೇ ಆಗಿರುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಅಮೂರ್ತತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕತೆಗಾರ ಕೂಡ ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರೇ ಎನ್ನಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿಯೂ “ಇರುವುದನ್ನು” ಮೀರಿ ಅವು ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.

ನಿಖರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುವ ವಿಮರ್ಶಕರಾದ ಎಸ್. ಆರ್. ವಿಜಯಶಂಕರ್ ಅವರು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಮೂರನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನ "ಸೀತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ"ಯ ಮುನ್ನುಡಿಕಾರರು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಂಕರ ಅವರು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರದು ಮೌಕಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಕತೆಗಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಮಾತು. ಪದ್ಮಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ನವ್ಯ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ನೋಟಗಳು ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಬಯಸಿದ್ದು ಇದನ್ನೇ. ನಾವು "ಕತೆ ಹೇಳುವ" ಕಾಲದಿಂದ "ಕತೆ ಬರೆಯುವ" ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟು, ಕತೆಗಾರಿಕೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರೆಸೆಂಟೇಶನ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ ಎಂಬ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅದನ್ನೊಯ್ದು, ವಸ್ತುವಿಗಿಂತ ಅದನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ಹೇಳುತ್ತೀ ಎನ್ನುವುದೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಮನಸೋತು, ರಾಚನಿಕ ಮತ್ತು ನಿರಚನಾ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು, ಇವತ್ತು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ನೀಡುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅನುಭವ, ಅನುಭೂತಿಯಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವೆಂಬ ನೆಲೆಗೆ ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಇದೇ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಮೌಕಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕತೆಗಾರರಾದ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಫಿಟ್ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗುವುದು ಸಹಜವೇ. ಆದರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ವಿಮರ್ಶಕರದ್ದಾಗಿರುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರಿಗೆ ತಮ್ಮದು ಕತೆಯೆ, ಕಥಾಪ್ರಸಂಗಗಳೇ, ಇವು ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಫಿಟ್ ಆಗುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಕಷ್ಟ. ಆಗ ಅದು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರದೇ ಒಂದಾನೊಂದು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನಾವಿಲ್ಲ, ನಮಗಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರವಿರೋದು ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಚಲನೆಯಷ್ಟೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಿಲೆಬಸ್, ಮಾದರಿ, ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ, ಫಾರ್ಮೆಟ್ ಗಳು ಬೇಕು, ಆದರೆ ಅದೇ ಕತೆಗಾರನ ವಿಧಿಯಾಗಬಾರದು.

ಎಸ್. ಆರ್. ವಿಜಯಶಂಕರ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕತೆಗಾರನನ್ನು ಮೀರಿ ಪಾತ್ರಗಳೂ, ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಕತೆಯೊಳಗೆ ಗರಿಗೆದರುವುದನ್ನು ನಾವು ಸಹಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಅವರು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಅವರು ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದನ್ನು ಕತೆಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹೇಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಅರ್ಥದ ಮಾತನ್ನು ಮಾಧವ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರೂ ತಮ್ಮ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದುಂಟು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬರುವ ಅವೇ ಪಾತ್ರಗಳು, ಅದೇ ಅದೇ ಊರು, ಗೊತ್ತಿರುವ ಜನ, ಗೊತ್ತಿರುವ ಬೀದಿಗಳು, ಗೊತ್ತಿದೆ ಎನಿಸುವಂಥ ನಡೆನುಡಿ, ಆಚಾರ ವಿಚಾರ, ಸರಳ ಸಂಭವನೀಯತೆಗಳು - ಈ ಎಲ್ಲದರಿಂದ ಇಂಥ ಒಂದು ಭಾವನೆ ಸಹಜವೇ. ಅಲ್ಲದೆ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರೇ ಸ್ವತಃ ತಮಗೆ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಜವಾಗಿ ಒಗ್ಗಿದ್ದು ಎಂಬರ್ಥದ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿರುವುದುಂಟು. ಅದೆಲ್ಲದರಾಚೆ ನಾವು ಈ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳು ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರದು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ನಡುವಣ ಅನುಸಂಧಾನದ ಹಾದಿ. ಸಣ್ಣಕತೆಯೊಂದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಓದಿನ ಗಹನತೆಯನ್ನು, ಅನುಭವವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲುದಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನಿದೆ? ಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಕಟೆಂಟ್ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆ ಒಂದು ಮಟ್ಟದ ವರೆಗೆ ಸರಿಯಾದರೂ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅದೇ ಒಂದು ತೊಡಕಾಗುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸುವುದು ವಿಹಿತ. ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪರಿಚಯಕ್ಕಾಗಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳ ಸದ್ಯದ ನಡೆನುಡಿಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ತರುವ ಕತೆ-ಉಪಕತೆಗಳು ಕೂಡ ಒಂದು ತಂತ್ರವೇ.

ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಯ ಬಹುದಾದ ಒಂದು ಮಾತಿದೆ; ಲೇಖಕ ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ, ವಿಮರ್ಶಕ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲೇಖಕನಿಗೆ ಕೃತಿಯಾಗಿರುವುದು ವಿಮರ್ಶಕನಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾ ಪರಿಕರವಾಗಿದ್ದು, ಆ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಅರ್ಥ ಹೊಮ್ಮಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. (ರಾಚನಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ: ಗೆರಾರ್ಡ್ ಜಿನೆಟ್ ಲೇಖನದ ಅನುವಾದ, ಕೇಶವ ಮಳಗಿ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿ "ಸಂಕಥನ"ದಿಂದ.) ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಬರೆದ ಕತೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ, ಕಂಡ, ಕೇಳಿದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿದಂಥವು. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾದ ರಚನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನ "ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೀತಾಪುರ"ದ ಮುನ್ನುಡಿಕಾರರಾದ ಡಾ.ವಾಸುದೇವ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ವಿವರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆ, "ಕೋಟಿಲ್ಲದ ಕೋರ್ಟು" ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರೇ ಕತೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಥನತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತ "...ಅವು ಕತೆಗಳಾಗಬೇಕೆಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವಲ್ಲ. ಅಥವಾ ನೀವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕತೆ ಇದೆ ಎಂದುಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ಕತೆಗಳಾಗಿರಲೂ ಬಹುದು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಬದುಕು, ಅನುಭವ, ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಘಟನೆಗಳು, ಎದುರಾಗುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಯಾವುವೂ ಕತೆಯೋ ಕಾದಂಬರಿಯೋ ಎಂಬ ಸಂದಿಗ್ಧ ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರಮೇಯವಿಲ್ಲ. ಸಾಹಿತಿ ತನ್ನ ಬರಹಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆಕೃತಿ, ಶಿಲ್ಪ, ಪ್ರಕಾರದ ಚೌಕಟ್ಟು ಬೇಕು ಎಂದುಕೊಂಡು ತನಗೆ ಹೇಳಬೇಕಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಅವು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೂಪುರೇಷೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಲ್ಲ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು.

ಮೌಕಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಕೆಲವೊಂದು ಅಲಿಖಿತ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಿದ್ದೇ ಇದ್ದವು. ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು "ಕಥಾ ಪ್ರಸಂಗಗಳು" ಎಂಬ ಉಪಾದಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಗೊಂದಲಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪಾಲಿದ್ದೇ ಇದೆ ಬಿಡಿ. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ "ಕತೆ ಕಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಕತೆ ಬಗೆಯುವ ಬಗೆ" ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜೀಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆ ಕತೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕತೆ ಏನು ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಅಜ್ಜನೋ ಅಜ್ಜಿಯೋ ಅದನ್ನು ರಂಗಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿ, ಸ್ವರದ ಏರಿಳಿತಗಳೊಂದಿಗೆ ರಂಜಿಸುತ್ತಾ, ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸುತ್ತಾ "ಹೇಳುವ ರೀತಿ" ಮುಖ್ಯ. ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ರಾಚನಿಕತೆಯ ಮಹತ್ವ ಮಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂತು. ಮುಂದೇನಾಯ್ತು, ಆಮೇಲೇನಾಯ್ತು ಎಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಿನ್ನೆ ಆಗಿದ್ದೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಏನಾದರೂ ಆಗುವ ಮುನ್ನವೇ ನಿದ್ದೆ ಬಂದು ಬಿಡುವುದು ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯ. ಹೀಗೆ ಅವರು ಒಂದೇ ಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು, ಮಕ್ಕಳು ಅದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಮೌಕಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣ. ಎರಡನೆಯದು, ನಾವು ಪ್ರಸಂಗ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ. ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಬೇಕೋ ಅಲ್ಲೇ ಮುಗಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವೇ ಹೊರತು ನಡುವೆ ಏನೆಲ್ಲ ಅದರೊಳಗೆ ಬಂದು ಹೋಯಿತು ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ! ಇದು ಪರಮೇಶಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೂ ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಕಥಾ ಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೂ ಜಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ! ಇನ್ನು ಮೂರನೆಯದು, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗಗಳೆಂದರೆ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಭಾಗವೇ. ಇದರ ಅನುಕೂಲವೆಂದರೆ ಈ ಪುರಾಣಗಳ ಕತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಿರುವುದೇ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೇಳಿರುವುದೇ! ಹೀಗೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ನೀವು ಅದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಏನು Value Add ಮಾಡಿದಿರಿ ಎನ್ನುವುದೇ ಹೊರತು ಕತೆ ಏನು ಎನ್ನುವುದಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ರಾಚನಿಕತೆಯ ಮಹತ್ವವೇ ಎದುರಿಗೆ ಬಂತು.

ಇಷ್ಟು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕೊನೆಯ ಒಂದು ಸಂಕಲನವನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಮೂರೂ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟು, ಆಕೃತಿ, ಶಿಲ್ಪ ಇಲ್ಲವೇ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರದು ಸಾವಧಾನದ ನಡೆ, ಪುರುಸೊತ್ತಿನ ಶೈಲಿ, ಕಥಾನಕದ್ದು ವೇಗವಿಲ್ಲದ ಚಲನೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಈ ಮುನ್ನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದೂ ಇದೆ. ಇವತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯ ಅಲಾರ್ಮ್ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಎದ್ದು, ಸೆಕೆಂಡಿನ ಮುಳ್ಳು ನೋಡಿಕೊಂಡೇ ಸ್ನಾನ, ಪೂಜೆ, ಟಿಫನ್ನು ಇತ್ಯಾದಿ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಕಚೇರಿಗೋ, ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೋ ಧಾವಿಸುವ ಧಾವಂತದಲ್ಲಿರುವುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಕೃಷಿಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಈ ಬಗೆಯ ಧಾವಂತ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲು ನಡೆಸುವ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯ ಕೂಡ ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದರೆ ಬಾಗಿಲೆಳೆದು ಹೊರಗೆ ಹೊರಟಾರು. ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರು ಸೇದಬೇಕಿಲ್ಲ. ನೆಲದಡಿ ನೀರು ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಬೇಕೆಂದಾಗ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಸೂರಿಗೆ ಕಳಿಸಿ ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಆತ. ಅವನಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ, ಹಿಟ್ಟು ಕಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ, ಒಲೆ ಉರಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಒಮ್ಮೆ ಮಾಡಿದ ಅಡುಗೆ ಕೆಡದಂತೆ ಉಳಿಸಿಟ್ಟು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಯಂತ್ರ-ತಂತ್ರ ಗೊತ್ತು. ಅವನು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಇಳಿದು ಹತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಸಿಟಿಬಸ್ಸಿಗೆ ಕಾದು ಸಮಯ ಹಾಳು ಮಾಡಲಾರ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣದಷ್ಟು ಪುರುಸೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಯಾವ ಸವಲತ್ತೂ ಇಲ್ಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಳ್ಳಿಗನೊಬ್ಬ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಪುರುಸೊತ್ತಾಗಿರಬಲ್ಲ ಭಾವನೆಯಿಂದ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರದ್ದು ಮೌಕಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕಥಾನಕಗಳೆಂತೋ ಅಂತೆಯೇ ಅದು ನಗರ ಜೀವನದಿಂದ ದೂರವುಳಿದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಊರಿನ ಕತೆ ಕೂಡ ಹೌದು. ಈ ಎರಡು ಅಂಶಗಳಲ್ಲದೇನೆ ಈ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣ, ಮಹತ್ವ ಇದ್ದಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ನಾವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕತೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದರ ತಂತ್ರ, ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮೂರನ್ನೂ ಗಮನಿಸುತ್ತ ಹೋದರೆ ನಮಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೆಲವು ಸತ್ಯಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ.

ಪುರುಸೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಆಧುನಿಕ ಓದುಗನಿಗಾಗಿಯೇ ನಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ (Form) ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳೇ ಆಗಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ) 2500-3500 ಪದಮಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಣ್ಣಕತೆಯನ್ನು 1500 ರ ಪದಮಿತಿಗಿಳಿಸಿದವು. ಆದರೆ ನಾವು ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ್ದು, ನಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯಾಗಲೀ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಡಿಮಾಂಡ್-ಸಪ್ಲೈ ತತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಾಗಲೀ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ವಿಧಿಸಬಾರದು, ಅದು ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನ, ಅದರ ಲಯ ಮತ್ತು ಅದು ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿವರಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ತಳ್ಳಿ ಹಾಕದೇ ಅದರ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪೆನಿ ನಾಟಕಗಳಿಂದ ಹವ್ಯಾಸಿ ರಂಗಭೂಮಿ ಸಾಕಷ್ಟನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಾದರಿಯ ಕತೆಗಳು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ತುಂಬ ಇದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಮಾತಿದೆ. ಕಥಾನಕದ ಚಲನೆಯ ಗತಿ ಬೇರೆ, ಕಥಾನಕದೊಳಗೆ ನುಸುಳುವ ಅನಗತ್ಯ ವಿವರಗಳ,ಕತೆ-ಉಪಕತೆಗಳ ಹಾವಳಿ ಬೇರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಆಕೃತಿ/ಶಿಲ್ಪ/ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದದ್ದು. ಮೊದಲನೆಯದ್ದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ “ಗತಿ”ಆಗಿದ್ದಿರಲೂ ಬಹುದು. ತಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿಗೆ ಕತೆಗಾರ ತನ್ನ ಓದುಗನಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಂವೇದನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವನು ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾದ ಒಂದು ವೇಗವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ನುರಿತ ಕತೆಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕತೆಯೊಳಗೆ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ವಿವರಗಳಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕೊ ಅಲ್ಲಿ ಮೌನವನ್ನು ಕೂಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು. ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್ ಹೇಳುವ ಸಿಗ್ನಿಫಿಕೆಂಟ್ ಡೀಟೇಲ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡುವ ಕತೆಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕತೆಯ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯವಾದ ಒಂದು ಪದವನ್ನೂ ಇಡಲಾರರು. ಇದೆಲ್ಲ ಕತೆಯೊಳಗಿನ ವಿವರಗಳು, ಅದರ ಕಥಾನಕದ ಚಲನೆಯ ಗತಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಡುವ ಮಾತಾಯಿತು. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಹೇಳಲಾಗುವ ಸಾವಧಾನದ ನಡೆ, ಪುರುಸೊತ್ತಿನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವೇಗವಿಲ್ಲದ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸುವ ಕಥಾನಕ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳೇನಿವೆ, ಅದು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೋ ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೋ ಕತೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಕೃತಿ/ಶಿಲ್ಪ ಅಥವಾ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಸರಿಯುವಂತಿವೆಯೇ ಮತ್ತು ಕಥಾನಕದ ಏಕಸೂತ್ರದ ಎಳೆಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕತೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ. ಗಮನಿಸಿ, ಅತಿರೇಕಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು, ಸಂತುಲಿತ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪರಂಪರೆ ಬೆಳೆಯುವುದಿದೆ.

ಮೌಕಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಹುಶಃ ಕನ್ನಡದ ಏಕೈಕ ನವ್ಯೋತ್ತರ ಕತೆಗಾರರಾದ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿಕಷಕ್ಕೊಡ್ಡಿಯೇ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದೇ ಇದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಜೀವನಾನುಭವವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಆರೋಪವಿದೆ. ಡಾ||ಕೆ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರಂತೆ ಅಥವಾ ತೇಜಸ್ವಿಯವರಂತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಬದುಕಿಗೆ ಕೊಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅದರ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತಗಳಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬರೆದು ಬದುಕಿದ ಒಂದು ತಲೆಮಾರು ಇವತ್ತಿನ ಕನ್ನಡದ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಕಲ್ಪನೆಯಷ್ಟೇ ಆಗುಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಇವತ್ತು ಬಡ ಮೇಷ್ಟ್ರುಗಳ ಕಾಯಕವಾಗಿಯೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತಿನ ಸಾಹಿತಿ ಡೆಸಿಗ್ನೇಟೆಡ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಫ್ಲ್ಯಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತ ಮನೆಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಲಿಫ್ಟಿನ ಬಾಗಿಲಿಗೂ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಚೇರಿಯ ಬಾಗಿಲಿಗೂ ಹರಿದಾಡುವ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯ ಕೂಲಿಕಾರರೊಂದಿಗೆ, ಸಿಟಿಬಸ್ಸುಗಳ ಡ್ರೈವರು-ಕಂಡಕ್ಟರುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಕು, ಹೋಟೆಲು ಮಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ, ಹಣ್ಣು ಮಾರುವ ಸಾಬಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯ ಮಾತನಾಡುವ ಸಂದರ್ಭ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಆಡುಮಾತಿನಿಂದಲೂ ದೂರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇಂದಿಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಬ್ ಎನ್ನುವುದು ಬೆಂಗಳೂರೇ ಆಗಿರುತ್ತ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿಕೊಂಡ ಯಾವತ್ತೂ ಕತೆ/ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಬರೆದಿರಿಸಿರುವುದೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಬಾಲ್ಯ, ತಾರುಣ್ಯದ ಅನುಭವ, ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನೇ. ಬೆಂಗಳೂರನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತು, ಕನ್ನಡ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊರತೆಯೇನಲ್ಲವಾದಾಗ್ಯೂ, ಎಲ್ಲೋ ಒಂದೆಡೆ ಕೆಲವೊಂದು ಅರೆ-ಕೊರೆ, ಕೊರತೆಗಳತ್ತ ನಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವಂಥಾದ್ದೇ, ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದೇ. ಚಳುವಳಿಗಳಿಲ್ಲದ, ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ತತ್ವ-ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟ ಆಧುನಿಕ ಬದುಕಿನ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲವೊಂದು ನಮ್ಮೆದುರಿಗಿದೆ. ಗಾಂಧಿ, ನೆಹರೂ, ಎಸ್ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್, ಶ್ರೀರಾಮ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಟಿಪ್ಪುಗಳ ಮೌಲ್ಯ, ಆದರ್ಶ, ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರ ಹುಳುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅದು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮೌಲ್ಯ, ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳು ತತ್ಕಾಲೀನ ಅಗತ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು ಬಹುಬೇಗ ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಭ್ರಮನಿರಸನ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ದಿನಗಳು ಕಾದಿವೆ. ಇದು ನಡುವಿನ ಸಂಕ್ರಮಣ ಘಟ್ಟವಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದು ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುವುದು ಶತಃಸಿದ್ಧ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರಂಥ ಜೀವನ ನಿಷ್ಠ ಬರಹಗಾರರು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

"ವರ್ತಮಾನದ ಮುಖಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ನಾನಾ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಭಾವಿಸಿ ಆ ಮೂಲಕ ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದರತ್ತ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಪ್ರಧಾನ ಆಸಕ್ತಿ." ಎಂದೂ ಎಸ್. ಆರ್. ವಿಜಯಶಂಕರ್ ಅವರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಸದಾ ವರ್ತಮಾನದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವವರು. ಅವರ ವರ್ತಮಾನದ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಚಿಂತನೆಯೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ವರ್ತಮಾನದ ಘಟನೆ, ಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ಜೀವನಕ್ರಮ ಎಲ್ಲವೂ ಮೊಗಸಾಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದೇ ತಮ್ಮ ಕಲೆಯ ದರ್ಶನ ಶಕ್ತಿ ಎಂದವರು ತಿಳಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.
"ಅಂದರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆ, ಕಂಡುದರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದೊಂದು ಪ್ರತಿಸೃಷ್ಟಿ ಎಂಬುದು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಸೃಜನಶೀಲ ಮೀಮಾಂಸೆ" ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಎಸ್. ಆರ್. ವಿಜಯಶಂಕರ್ ನಮಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ದಕ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ.

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆನ್ನುವ ಎಸ್. ಆರ್. ವಿಜಯಶಂಕರ್ ಅವರು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಒದಗಿ ಬರುವ ಮಾಯಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತ "ಕತೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿದಿರುವ ವರ್ತಮಾನವನ್ನೇ ವಿವರಿಸಿದರೂ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಂಗದ ಒಂದು ಗಮ್ಮತ್ತು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಪುಟ್ಟ ಊರಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜೀವಗಳ ವಿಚಾರ ತಿಳಿಯುವ ಮಾತು ಕತೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಕತೆ ಹೇಳುವ ಲವಲವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಚೈತನ್ಯ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ." ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಹೀಗೆ ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ವಹಿಸುವ ಕೆಲವೊಂದು ಎಚ್ಚರಗಳನ್ನು ನಾವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಪಟ್ಟಾಂಗದ ಗಮ್ಮತ್ತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಾಗ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅವು ವದಂತಿಯ, ಸಡಿಲ ಮಾತುಗಳ ಮತ್ತು ಆರೋಪ-ಪ್ರತ್ಯಾರೋಪಗಳ ಕಡೆಗೆ ವಾಲುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಫಿಲ್ಟರಿಂಗ್ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಮಾಡಿಯೂ ಅದು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ, ಒಟ್ಟಾರೆ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹದ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಆಪ್ತಭಾವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ, ಈ ಕತೆಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ, ತಾತ್ವಿಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯೇನು ಎಂಬುದರ ಮೌಲ್ಯನಿರ್ಣಯ ಕೂಡ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವಿದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆನ್ನುವ ಎಸ್. ಆರ್. ವಿಜಯಶಂಕರ್ ಅವರ ಮಾತಿನ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಜಗತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ತುಳು, ಕೊಂಕಣಿ, ಕುಂದಾಪುರ ಕನ್ನಡ, ಹವ್ಯಕ ಕನ್ನಡ, ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕೊಂಕಣಿ, ಕೇರಳದ ನಂಟು ಬಿಗಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಲಯಾಳಂ-ಬ್ಯಾರಿ ಪ್ರಭಾವಿತ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಲೋ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದರಿಂದಲೋ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಹಿಂದಿ ದೈನಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಕೇಳಸಿಗುವ ಭಾಷೆಗಳು. ಎಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ತುಳು, ಕೊಂಕಣಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕೊಂಕಣಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆಯ ಲಯ, ನಾದಗಳಿಂದ ಹೊರತಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರಿಗೆ ಹವ್ಯಕ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಇದ್ದ ಭಾಷೆಗಳು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಭಾಗದ ಬರಹಗಾರರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಯವಿದೆ. ನಾನು ಸಿನಿಮಾದವರು ಬಳಸುವ, ಮಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ಬಿಡಿ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಅಪಭ್ರಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಿದ ಯಾವತ್ತೂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಕೃತಿ ರಚನೆಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆಯಾ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ಭಾಗದಿಂದ ಬಂದ ಒಬ್ಬ ಕನ್ನಡದ ಬರಹಗಾರ ಬರೆಯುವಾಗ ಅವನ ಭಾಷೆಗೆ, ಅವನು ಈ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳ ಆಡುಮಾತನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯ ಕೇಳುತ್ತ ಬೆಳೆದವನಾದುದರಿಂದಲೇ ದಕ್ಕುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೊಗಡು ಇದೆ. ಇದು ನಮಗೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನ ಹೋಟೆಲಿನಂಥ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ಜನ ಆಡುವ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಈ ಯಾವತ್ತೂ ಭಾಷೆಗಳನ್ನಾಡುವ ಮಂದಿ ಕಲೆಯುವುದರಿಂದ ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮಲ್ಟಿ ಲಿಂಗ್ಯುಯಿಸ್ಟಿಕ್ (ಬಹುಭಾಷಾ) ಆಯಾಮವನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಎಂದು ಮೊದಲು ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದವರು ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ. ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಹುಕಾಲ ನೆಲೆನಿಂತ ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಣಸಿಗುವ ಈ ಅಪರೂಪದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಯ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಬರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಈ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಭಾಷಾ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನುವುದು ನಿಜವಾದರೂ ಅದರ ಎಳೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಕೃತಿರಚಿಸುವ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿದ್ಧಿಸುವಂಥದ್ದಲ್ಲ. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಇದನ್ನು ಅದರ ಎಲ್ಲ ತಾಜಾತನದೊಂದಿಗೇ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಕತೆಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಒಂದು "ಲವಲವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯ" ದಕ್ಕಿದೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು.

ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ತ್ರೀಮತದ ಪರ ನಿಲುವುಗಳ ಕುರಿತು ಎಸ್. ಆರ್. ವಿಜಯಶಂಕರ್ ಅವರು ನಮ್ಮ ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಅನೇಕ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಗಟ್ಟಿಮನಸ್ಸಿನ, ಗಂಡಿನೆದುರು ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿ ನಿಂತು ವಾದಿಸಬಲ್ಲ, ಬೇಕೆಂದರೆ ಒಲೆಯಾಗಿ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯಬಲ್ಲ (ಧರೆ), ಬುದ್ಧಿ ಕಲಿಸಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭ ಬಂದರೆ ತಾನೇ ಮುಂದಾಗಿ ನಿಂತು ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲ ಹೆಣ್ಣು. ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದ ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಕನಿಕರ,ಅನುಕಂಪ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾತೊರೆಯುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಜೀವ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಪಂಚಾಯಿತಿ ಚುನಾವಣೆಯ ಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯ, ಸೀಮಿತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಲೇವಾದೇವಿ, ಕೃಷಿ-ಕಂಬಳ-ಯಕ್ಷಗಾನ-ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮತ್ತಿತರ ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಅಡುಗೆಯ ವಿವರ/ವರ್ಣನೆ, ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧದ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು - ಇವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುಗಳು. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಫೋಕಸ್ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಸರಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುಶಃ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಅವರು ಕೊಂಚ ವಾಚಾಳಿತನವನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರ ಹೂಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎನ್ನುವ ಅನುಮಾನವೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜಾತೀಯತೆ ಮತ್ತು ಇಂಥ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿನ ಗೊಡ್ಡುತನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೌಢ್ಯದ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರಾಕರಣೆಯೊಂದೇ ಈ ಕತೆಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಅಂಶವೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯವಾಗಲೀ, ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವಿನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಲೀ ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗಾಂಧೀವಾದದ ನೆಲೆಯಾಗಲಿ, ಅಲ್ಲಮನ ತತ್ವಗಳ ಚಿಂತನೆಯಾಗಲೀ ಸೀತಾಪುರದ ಬದುಕಿನ ರೀತಿ-ನೀತಿ, ಮೌಲ್ಯ-ಪ್ರಮಾಣಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಒದಗಿ ಬರಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಗಳಾಗಿವೆಯೇ ಹೊರತು ಅವುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನೇನೂ ಇಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮ್ಯಜೀವನ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಅನುಸಂಧಾನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲ.

ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಧೋರಣೆಯೇ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನವ್ಯಪರಂಪರೆಯ ಉಚ್ಛ್ರಾಯದಲ್ಲೇ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೂ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಯಾವುದೇ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಂಗದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನಾಗಲೀ, ಮಾನಸಿಕ ತುಮುಲ, ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಸ್ವಗತವನ್ನಾಗಲೀ ನಾವು ಕಾಣುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಗಟ್ಟಿಧ್ವನಿಯ ಮಾತುಗಳಲ್ಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ, ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ರಥಬೀದಿಯ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನವರ ಹೋಟೇಲಿನಲ್ಲೋ, ಅವರ ಮನೆಯ ಚಾವಡಿಯಲ್ಲೋ ಇಬ್ಬರಿಗಷ್ಟೇ ಕೇಳುವ ಪಿಸುಮಾತಾಗಿಯೋ ನಡೆಯುವ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಆದರೆ ಈ ಮಾತಿಗೆ ಅಪವಾದವೆಂಬಂತೆ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದ ಮೂರು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಸದಾನಂದ ರಾಯರ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಚುಯೇಶನ್ ಆಗಲಿ, ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಸೊಸೆ ಅಲ್ಲಮನ ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವುಗಳಿಗೆ ಅಲೈನ್ ಆಗುವುದನ್ನೇ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರ ತುಮುಲಗಳಾಗಲೀ, ರಮಾನಾಥ ಮತ್ತು ಅವನಿಯ ಪ್ರೇಮ-ಕಾಮದ ಗೊಂದಲಗಳಾಗಲೀ, ಪಾವಿತ್ರ್ಯ(ಪ್ಯೂರಿಟನ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್) ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಲಿ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳ ಜಾಯಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸದೆಂಬಂತೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂರೂ ಕತೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತರಂಗದ ಪಿಸುಮಾತುಗಳನ್ನು ಕತೆಯಾಗಿಸದ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕಥನ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿದ ಸವಾಲುಗಳಿಗಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಜಾಗತೀಕರಣ, ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರನೀತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಜಗತ್ತು ಕಿರಿದಾಗಿ ಅದೊಂದು ಗ್ರಾಮವೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೋ ಎಂಬಂತೆ ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷತಃ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ Outsider ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಒಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆಲ್ಲ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಅದರ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳೇನು ಎಂಬ ಅಂಶ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ನಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೀತಾಪುರದಲ್ಲಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವರು, ಸೀತಾಪುರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಯಾದವರ ಮರುಭೇಟಿ, ಸೀತಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಉದ್ಯೋಗನಿಮಿತ್ತವೋ, ವ್ಯವಹಾರ ನಿಮಿತ್ತವೋ ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯಾದವರು ಮುಂತಾದ ಬಗೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಇಂಥ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುರಿತ ವಿವರವನ್ನು ಅವಶ್ಯ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಲೋಕಲೈಟ್ ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಸ್ತೃತ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಮೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕುಪ್ಪಣ್ಣಯ್ಯನಾಗಲೀ, ಹಲಗೆಪ್ಪ-ತಗಡಪ್ಪಗಳಾಗಲೀ, ಶೇಕಬ್ಬ-ಹಸನಬ್ಬಗಳಾಗಲೀ, ಸಿರಿಲ್-ಜಾನ್ ಡಿಸಿಲ್ವಗಳಾಗಲೀ ಹೊರಗಿನವರಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಸೀತಾಪುರದವರೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಅಂಶ ಮಹತ್ವದ್ದು.

ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕಥನ ಕ್ರಮ, ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಕತೆಯನ್ನು ತೊಡಗುವ ಕ್ರಮ ಅಥವಾ ತಂತ್ರ, ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ (ಅದರಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯೇನಾದರೂ ಇದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ) ವಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ, ಅವರ ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು - ಈ ಮೂರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕತೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಿ, ಅದರ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲ. ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರು ಕತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಯಾವ ಯಾವ ಪಾತ್ರಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ, ಯಾವೆಲ್ಲ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಕತೆ ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಕತೆಯನ್ನು ಓದಿದವರಿಗಷ್ಟೇ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಹಾಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು (ಸ್ಕೆಚ್ ಮಾಡಿದಂತೆ) ಒಟ್ಟಾರೆ ಕತೆ ಯಾವೆಲ್ಲದರ ಕುರಿತಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಾಣುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿದೆ. ತನ್ಮೂಲಕ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ತಂತ್ರ, ಕತೆಯ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕತೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಅನ್ಯತ್ರ ಸರಿದು ಹೋಗುವ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟು ಮತ್ತು ಯಾವ ಬಗೆಯದ್ದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾದೀತೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಮೊಗಸಾಲೆಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಸ್ತು ವೈವಿಧ್ಯ, ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ/ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ (ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ) ಅಂಶಗಳೇನು ಎಂಬ ಕುರಿತೂ ಒಂದು ಸ್ಥೂಲ ಅಂದಾಜು ಸಿಗಬಹುದು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ