Sunday, August 23, 2015

ಬಿಟ್ಟೂ ಬಿಡದೆ ಕಾಡುವ "ಎಷ್ಟು ಕಾಡತಾವ ಕಬ್ಬಕ್ಕೀ..."

ಈ ಸಂಕಲನದ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಒಂದು ನೆಲೆಯಿದೆ. ವಿಮರ್ಶೆ, ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ವಾಸ್ತವ ಬದುಕನ್ನು, ಅನುಭವವನ್ನು ಒಡ್ಡಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ನೆಲೆ. ಬದುಕು ದೊಡ್ಡದು, ಅನುಭವ ದೊಡ್ಡದು, ಅದನ್ನು ಕತೆಯಾಗಿಸುವ, ಪ್ರಕಟಿಸುವ, ವಿಮರ್ಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶಾ ಹತಾರುಗಳನ್ನು ಫಳಫಳ ಬೆಳಗಿಸಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮೆರೆಯುವುದು ಸಣ್ಣದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪ್ರಕಟವಾಗಿಯೇ ಹೇಳಿ ಅಥವಾ ಲೇವಡಿ ಮಾಡಿ ಮೊದಲಿಗೇ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕವಚ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ಹೊರಡುವುದು ಇದರ ಪದ್ಧತಿ. ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಕತೆಗಳೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಥನದ ತಂತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಹಜವಾಗಿ ಕತೆಗಾರನ ನಿಲುವಿನ ಅಂಶವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕತೆ "ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಾಯಿ" ಕತೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪಾಟೀಲರ "ಮಾಯಿಯ ಮುಖಗಳು" ಮತ್ತು "ದೇಸಗತಿ" ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಇಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಂಡೂ ಓದಬಹುದಾದ ಕತೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟೇ ನೋಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಕತೆಗೆ ಚಿತ್ತಾಲರ "ಕತೆಯಾದಳು ಹುಡುಗಿ" ಮತ್ತು "ನೀವೇ ಬರೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಕತೆ" ಕತೆಗಳೊಂದಿಗೂ ಒಂದು ನಂಟಿದೆ. ಒಂದು ಕತೆಯೊಂದಿಗಿರುವ ನಂಟು ಕಥಾನಕಕ್ಕೂ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಾಲರು ಕೂಡಾ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂಥ ಒಂದು ನೆಲೆಯನ್ನು ದುಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇದೇ ರೀತಿ ಈ ಸಂಕಲನದ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶವೂ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯವರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ‘ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ನಡೆದದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಷರವೂ ಸುಳ್ಳು ಅಥವಾ ನಡೆಯದೇ ಇದ್ದುದು ಇಲ್ಲ’ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿ "ನೀವು ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಲು ಇದೇನೂ ಕಟ್ಟುಕತೆಯಲ್ಲ, ಗೊತ್ತಾಯ್ತಲ್ಲ! ಇದೆಲ್ಲ ನಡೆದದ್ದೇ ಹೀಗೆ! ಹೋಗಿ ಯಾರನ್ನ ಬೇಕಾದ್ರೂ ಕೇಳಿ ಬೇಕಾದ್ರೆ! " ಎಂದು ಅಪರೋಕ್ಷ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವವರು. ತಮಾಷೆ ಎಂದರೆ ಹಾಗೆ ಹೇಳುವವರೂ ಕೂಡ ತಾವು ಬರೆದುದನ್ನು ‘ಕತೆ’ ಇಲ್ಲವೇ ‘ಕಾದಂಬರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಇದು ‘ಆತ್ಮಕಥನ’ವೆಂದೋ, ಒಂದು ‘ಅನುಭವ ಕಥನ’ ಎಂದೋ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ನೇರ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಣಕಿದರೆ ಫಾರ್ಮೇಟ್ ಎನ್ನುವುದೆಲ್ಲ ಒಂದು ಭ್ರಮೆ, ಇವತ್ತು ಫಾರ್ಮೆಟ್ ಎನ್ನುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ದಬಾಯಿಸಿ ಫಾರ್ಮೆಟ್ ಬಗ್ಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ನೀವೇ ಯಾವ ಹಳೆಗಾಲದ ಗುಗ್ಗುಗಳೋ ಎಂದು ನಿಮಗೇ ಅನಿಸಬೇಕು ಹಾಗೆ ಘರ್ಜಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಮ್ಮ ಕತೆ/ಕಾದಂಬರಿಗೆ ‘ಇದು ಫಾರ್ಮೆಟ್ಟಿನ ಹಂಗಿಲ್ಲದ ಕೃತಿ’ ಎನ್ನುವ ಅಥವಾ ತಮ್ಮದು ‘ನುಡಿಚಿತ್ರ’, ತಮ್ಮದು ‘ಹರಟೆ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಕರಟೆ’ ಅಥವಾ ‘ಸೃಜನಶೀಲ ಸಂಕಥನ’ ಎಂದೋ ಇನ್ನೇನೋ ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳದೆ ತಮ್ಮದು ಸಾದಾ ಕಥಾಸಂಕಲನವೇ, ಅಪ್ಪಟ ಕಾದಂಬರಿಯೇ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವಿಚಿತ್ರ. ಎಷ್ಟೇ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಡೆದದ್ದು ಮತ್ತು ಒಂದಿಷ್ಟೂ ‘ಕೈಯಿಂದ ಹಾಕಿದ್ದು’ ಇಲ್ಲದ ವರದಿಗಾರನ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ತೊಳೆದಿಟ್ಟ ವಿವರಗಳೇ ಇದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ನೀವು ಕತೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಹೊರಟಾಗಲೇ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಕಸುಬು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ನೀವೇ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಿಮ್ಮದೆ ಕಸುಬಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದಿರುವಿರಾದಲ್ಲಿ, ಆ ಕಸುಬಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಓದುಗರಿಗೆ (ವಿಮರ್ಶಕರು ಓದುಗರೇ) ಬಿಡಿ. ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಷ್ಟೇ ಕೃತಕವಾದದ್ದು ಕತೆಗಾರನ ‘ಕತೆಗಾರಿಕೆ’ಯ ಹತಾರಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ದೂರುವುದು ಮೂರನೆಯವರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಧನೆ! ಹೀಗೆ ಈ ಸಂಕಲನದ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳು ತಾವು ವಿಮರ್ಶಾತೀತ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಕತೆ ವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಹಂಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ. ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಬಂಧವುಳ್ಳ ಯಾವುದೂ ಓದಿನ ನಂತರದ ಚರ್ಚೆ, ಜಿಜ್ಞಾಸೆ, ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಆ ಕೃತಿಯ ಕುರಿತ ಕೆಲಕ್ಷಣದ ಚಿಂತನೆ ಇಲ್ಲದೇ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಓದಿ ಹಾಗೆ ಮರೆಯಬಹುದಾದ ಬರಹಗಳ ವಿಚಾರ ಬೇರೆ.

ಇಲ್ಲೇ ವಿವರಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೀರಿಕೊಂಡ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಡಾಕ್ಟರೊವ್ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು. ಈತ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ, ಚರಿತ್ರೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯದೇ ಇದ್ದ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ನಡೆದ ಹಾಗೆಯೇ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತ ಚರಿತ್ರೆ ಯಾವುದು, ಕಲ್ಪನೆ ಯಾವುದು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗದ ಹಾಗೆ ಬರೆದು ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದ! ಈ ಬಗ್ಗೆ, ಈ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ, ವಾಗ್ವಾದ ಎಲ್ಲ ನಡೆದಿತ್ತಂತೆ. ಈತ ಒಂದೆಡೆ ಎಲ್ಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಬರೆದಿದ್ದೂ ಫಿಕ್ಷನ್ನೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನಿತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಎಂದು ನಾವು ಕರೆಯುವುದನ್ನು ಬರಹಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ಫಿಕ್ಷನ್ ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮತ್ತೂ ಒಬ್ಬಾತ, ಹಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸ ಹೇಳಿದ್ದು, ನನಗೀಗ ಆತನ ಹೆಸರು ಮರೆತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎಸ್. ದಿವಾಕರ್ ಅವರ ಬಳಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರೂ ಈ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಫಿಕ್ಷನ್ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಾಡಿ-ಕದಡಿ-ಹಿಂಡಿರುವ ವೈಚಿತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಈ ವಿಚಾರವಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಅವರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಗಳು ಬೇಡ. ಅನುಭವ ನಿಷ್ಠೆಯ ಅತಿರೇಕಗಳಿರಬಹುದು ಇವೆಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೆ ವಿ ಅಕ್ಷರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಒಂದು ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಎರಡಲುಗಿನ ಶಬ್ದ "ಅರ್ಥದ ಅಹಂಕಾರ" ಕೂಡ ಇಂಥ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೂ ಅದನ್ನೂ ಆಸಕ್ತರು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಆ ಉಪನ್ಯಾಸ ಚುಕ್ಕುಬುಕ್ಕು ತಾಣದಲ್ಲಿ ಕೇಳಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಅನುಭವವೊಂದು ಕತೆಯಾಗುವ, ಕತೆಮಾಡುವ, ಕತೆ ಬರೆಯುವ, ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ತದನಂತರ ಅದನ್ನು ಓದುವ/ಕೇಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಹಜವಾದದ್ದು ಇದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಕತೆಗಾರನಿಗೂ, ಓದುಗನಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಯಾವ ಹಕ್ಕಿಯೂ, ಪ್ರಾಣಿಯೂ ಮಾಡದ ಕಿತಾಪತಿಯಿದು!

ಇನ್ನು ಮೂರನೆಯದು, ಒಂದು ಕಥಾವಸ್ತು ಧರ್ಮ, ಸ್ತ್ರೀಮತ, ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಅಂಥ ‘ಇವತ್ತಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿಚಾರ’ಗಳಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಸಂಗತಿಯ ಸುತ್ತ ಇರುವಾಗ ಕತೆಗಾರ ವಹಿಸುವ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಜಾಗೃತೆಗಳು ಕತೆಯ ಆಕೃತಿ, ಆಶಯ ಮತ್ತು ಕಥನದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೆಗೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳಿಗೆ ಕತೆಗಾರ ಎಚ್ಚರವಹಿಸುತ್ತ ಹೂಡುವ ತಂತ್ರಗಳು ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಕಲನದ "ಎಷ್ಟು ಕಾಡತಾವ ಕಬ್ಬಕ್ಕೀ..." ಕತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲರು ಭೀಮಶಿಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿಜ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸ ಬೇಕಾದ ನೆಲೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆಯೇ, ನಿಜವೂ ಆಗಿರಬಹುದಾದ, ಸುಳ್ಳೂ ಆಗಿರಬಹುದಾದ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ತೂಗಿಸುತ್ತ ಉಳಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಪೂರ್ತಾ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮಾನಸಿಕ ವಿಭ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೇನೂ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆ. (ಈ ಕುರಿತು ಅವರು ಅನುಬಂಧದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ) ಮುಖ್ಯವಾಗ ಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇನೂ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿಯೂ ಹೇಳುವ ಮಾತಿದು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಮಗೆ ಕೆ ವಿ ಅಕ್ಷರ ಅವರ "ಅರ್ಥದ ಅಹಂಕಾರ"ದ ಕಬಂಧ ಬಾಹುಗಳ ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟುವುದೂ. ನನ್ನ ಇಡೀ ಬರಹ ಈ "ಅರ್ಥದ ಅಹಂಕಾರ"ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಇರಿಸಿಕೊಂಡೇ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾದರೂ ಆಡಬೇಕಿದೆ!

"ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಾಯಿ" ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಎದೆ ಕಲಕುವ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು, ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ನಮಗೆ ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ನಾವು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮಾನವೀಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಮೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದರ ಕಡೆ ಅದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನಾವೆಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜ್ಞ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಹಾಗೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಫಿಟ್ ಅನಿಮಲ್ ಆಗುವ ಹಾದಿ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಕತೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸದೇನನ್ನೂ ಹೇಳದ ಅದೇ ಹಳೆಯ ಕತೆಯಿದು ಎಂದು ನಮಗನ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೊತ್ತಿಗೇ, ಹಾಗನ್ನಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಆತ್ಮವುಳ್ಳ, ಸತ್ವವುಳ್ಳ ಕತೆ ಕೂಡ.

"ಎಷ್ಟು ಕಾಡತಾವ ಕಬ್ಬಕ್ಕೀ..." ಈಗಾಗಲೇ ಚುಕ್ಕುಬುಕ್ಕು ತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ("ಪುನರ್ಭವ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ), ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಕತೆ. ಒಂದು ಹಂತದ ವರೆಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವದ ಆಯಾಮದಲ್ಲೇ ಸಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿದ ಕತೆ ಅದೇ ಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಉದ್ದೇಶವೇನೂ ತನಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಇದೊಂದು "ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ-ಆದರೂ ನಂಬಲೇ ಬೇಕಾದ" ವಿದ್ಯಮಾನ ಎಂಬ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅಂಥ ಆಯಾಮದ ಕೋನದಲ್ಲಿಯೇ ನಾವು ಬದುಕನ್ನು, ಅದು ನಮ್ಮ ಮುಖಕ್ಕೆ ಒಗೆಯುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಬನ್ನಿ, ಇದನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಓದುಗನನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತಲೇ ಓಹ್, ಎಂಥ ಅದ್ಭುತ ಕತೆಯಿದು ಎನ್ನುವ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನಾದರೂ ಕತ್ತಲೆಗೆ ಕಣ್ಣು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು ಕನಿಷ್ಟ ತಡಕಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ತಡಕಾಡಲು ಕತೆಗಾರರು ಏನನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಕಂಡುಕೊಂಡು ಸ್ವಲ್ಪ ಪೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾನೆ ಕೂಡ!

ಕೊನೆಗೂ ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಕತೆ "ಇಂಥ ಎಲ್ಲಾ ಚರ್ಚೆಗಳೂ ಸಾಗಿದಂತೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅಮೂರ್ತವೂ ಅಸಂಗತವೂ ಆಗುತ್ತ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳತ್ತವೆಯೋ ಏನೋ!" ಎಂಬ ಅದೇ ಹಳಸಲು ರಾಗವನ್ನೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೀಂಟುವ ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯ ನೆಲೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರನ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬೆಥ್ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಿಥ್, ಡಿಗಸ್‌ಕರ್ ತಳವಾರ ಬಸವಂತನ ಮಗನ ಭಯಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸುವ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯ - ಇವೆರಡರ ಜೊತೆ ಅನುಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ಒಡ್ಡುವುದಕ್ಕೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.

ಭೀಮಶೀಯದು ಬರಿಯ ವಿಭ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ಕತೆಗಾರರು ಓದುಗನಿಗೆ ಒಡ್ಡುವ ಅತಿಯಾದ ವಿವರಗಳೇ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ತೊಡಕು ಎನ್ನುವಾಗ ನಾನು ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಕತೆಗೆ ಒಂದು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಆಯಾಮವನ್ನು ಹೇರುವ ನಿಲುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಅಳುಕು ಇರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅದು ವಿಭ್ರಾಂತಿ ಎಂದೇ ಸಾಧಿಸುವ ಉಮೇದಿನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಓಘ ಬಹುಬೇಗ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಜೈನರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಹುಂಬ ವಾದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುವ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದೆಲ್ಲ ಅಗತ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲವೆನ್ನುವಷ್ಟು ಕತೆ ಬೇರೆಯೇ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭೀಮಶೀಯದು ನಿಜಕ್ಕೂ ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ, ಆದರೆ ವಿವರಗಳು ‘ಮ್ಯಾಚ್’ ಆಗುವುದರಿಂದ ನಂಬಲೇ ಬೇಕಾದ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಕ ಸತ್ಯ ಎನ್ನುವುದೇ ಆದಲ್ಲಿ ಕತೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಸೀಮಿತವಾದ ನೆಲೆಯದ್ದು. ಕತೆಯ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿಗಷ್ಟೇ ಬದ್ಧವಾದದ್ದು.

ಹಾಗಲ್ಲ, ಅದು ಕೇವಲ ವಿಭ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನುವ ನಿಲುವಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಆಗ ಹಿಂಸೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಭೀಮಶೀಯ ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸು ಹೂಡಿದ ಒಂದು ಯೋಜಿತ ಹೋರಾಟ ಇದು ಎಂದಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತು. ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಒಂದು ವಿಭ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಈ ಭ್ರಾಂತಿಯ ತರ್ಕಬದ್ಧ ವಿವರಣೆ ನಾವು ಭಾವಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರದೇ ಅದನ್ನು ಬೇರೆಯೇ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲು ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದೀತು ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ನನ್ನದು. ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕತೆಗಾರರ ನಿಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇರುವುದು ಕೃತಿಯೊಂದರ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ತೊಡಕಾಗಬಾರದು ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆ ನೆಲೆಯ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಸರಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳು ಏನನ್ನಾದರೂ ಗ್ರಹಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಇಂಥ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಅದು ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ವಿವರಿಸುವಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದು ನಿಜವೇ. (ಆಸಕ್ತರು ದಯವಿಟ್ಟು Micho Kaku ಬರೆದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೃತಿ Future of Mind ಗಮನಿಸಬಹುದು.)

ಕೊನೆಗೂ ನಾವು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ನಿಲ್ಲಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಾಧಕ ಬಾಧಕಗಳೇನು ಎಂಬ ವಿವೇಚನೆ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸಾಧಿಸುವುದೇನು ಎಂಬ ತರ್ಕ ಮುಖ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬುಗೆಯೊಂದು ಜನ್ಮಾಂತರಕ್ಕೂ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡೇ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕುರುಡಾಗಿ ಅದರ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಉಳಿದುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ (ಸಂಬಂಧ/ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ/ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂವೇದನೆಗಳು) ಮೆಟ್ಟಿನಿಲ್ಲಲು ಉದ್ಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿಯೇ ಭೀಮಶೀಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಬೇಕಿದ್ದುದು ಮುಖ್ಯವಾಗದೇ, ಮೊಂಡುತನವಷ್ಟೇ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಸೂಚನೆ. ಇಂಥದ್ದರ ಮುಂದುವರಿಕೆ, ಅದು ಪುನರ್ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಆಗಲೊಲ್ಲದೇಕೆ, ಆಗುವುದು ವಿಕಾಸದ ಹಾದಿಯನ್ನಂತೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೆ? ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅನಿಸುವ ಮಾತಿದು. ಆದರೆ ಪಾಟೀಲರು ಮೂಗನೊಬ್ಬನ ಸಂವೇದನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತು ನೀಡುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಒಂದು ಹೊಸ ಜನ್ಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡೆನೇ ಹೊರತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕುರಿತಾದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳೊಂದೂ ತಮಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಒಪ್ಪಬಹುದಾದ ಮಾತೇ. ಕತೆಗಾರ ತಾನು ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳಲು ಯಾವೆಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ದುಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದನ್ನು ತರ್ಕಕ್ಕೊಡ್ಡಿ, ವಾಸ್ತವದ ಅಥವಾ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ತೂಗಬೇಕಾದುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಅಂಶ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಮೊದಲಿಗೇ ಕತೆಗಾರ ವಹಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಅಥವಾ ಮಾನವೀಯ ನೆಲೆಯಿಂದ, ಎದೆಕಲಕಿದ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ, ಕಲೆಯ ಕಸುಬುದಾರಿಕೆಯ ಗಿಲ್ಮಿಟ್ ಇಲ್ಲದೇನೆ ಹೇಳಲು ಹೊರಟಿದ್ದಷ್ಟೇ ಎಂಬ ನೆಲೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿಯೂ ಇದೆಲ್ಲ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ನಾವು ಮನುಷ್ಯರಾಗುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಇಂಬು ದೊರೆಯುತ್ತ ಬಂದಿದೆ, ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಮನುಷ್ಯರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವಾಗಿರುವಾಗಲೂ, ಚಿತ್ತಾಲ, ಪಾಟೀಲ, ಜಯಂತ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ನಿಜವಾಗಿರುವಾಗಲೂ, ಬರಹಗಾರರೂ, ಓದುಗರೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲರಾಗಿರುವಾಗಲೂ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಇಷ್ಟೊಂದು ಹಿಂಸೆ, ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಅನ್ಯಾಯಗಳು ಕೂಡ ಇರುವುದು ಫ್ಯಾಕ್ಟ್. ಫಿಕ್ಷನ್ ಅಲ್ಲ. ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸರ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಿರುವುದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎಚ್ಚೆಸ್ವಿಯವರು ಹೇಳಿದರೆಂದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೆ ವಿ ತಿರುಮಲೇಶರು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದುಡಿದು ಬೆಳೆ ತೆಗೆವ ರೈತನ ಕಾಯಕದಷ್ಟು ಸಾಹಿತಿಯ ಕಾಯಕ ದೊಡ್ಡದಲ್ಲ ಎಂಬರ್ಥದ ಮಾತನ್ನಾಡಿದ್ದರು. ನಾವು ಒಂದಿಷ್ಟು ಮಂದಿ ಬರೆಯುವುದು, ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು, ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಹಾತೊರೆಯುವುದು, ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಸನ್ಮಾನ-ಸತ್ಕಾರ ಬೇಕು ಎಂದೆಲ್ಲ ಲಾಬಿ ನಡೆಸುವುದು-ನಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾಗುವವರನ್ನು ತಡೆಯದಿರುವುದು, ಅವೆಲ್ಲ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಸಂತೋಷದಿಂದಲೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಕಾಯುವುದು, ಯಾರೋ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿ ಮನಸ್ಸು ಮುದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೋ-ಹಿರಿಹಿರಿ ಹಿಗ್ಗುವುದೋ ಮಾಡುವುದು - ಮುಂತಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಾದರೂ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವಾಗಲೇ ಇದೆಲ್ಲ ಏನೂ ಇಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವವರು ತುಂಬ ಮಂದಿ ಇಲ್ಲವೆ? ಮತ್ತು ಅವರೆಲ್ಲ ಸುಖವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಭಿರುಚಿ, ಬಳಕೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮೃದ್ಧಿಕಾಲದ ಮಾತಾಯಿತು ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? "...........our best songs are those that tell us of our saddest tales" ಎಂಬ ಡಾ.ಪ್ರಭಾಕರ ಮ.ನಿಂಬರಗಿಯವರು "ಸ್ಪಂದನ" ದಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ ಮಾಡಿರುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಯೂ ಈ saddest tales ಅಥವಾ ಈ songs ಕೊನೆಗೂ ತಲುಪುವುದು ತಲುಪಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಇರುವವರನ್ನಾಗಿರದೇ, ತಲುಪುವ ಮುನ್ನವೇ ತಿಳಿದಿರುವ ಮತ್ತು ತಿಳಿದೂ ಏನೂ ಬದಲಾಗದೇ ಉಳಿದಿರುವ ಮಂದಿಯನ್ನೇ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಕಠೋರ ಸತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಹೀಗಾಗಿಯೋ ಏನೋ, ಚಿತ್ತಾಲರಾದಿಯಾಗಿ ಕತೆಯ ಕಸಬುದಾರಿಕೆಯ ಕೃತಕತೆಯನ್ನು ಹಂಗಿಸಿ, ನಿಂದಿಸಿ ತೊಡಗುವುದೂ ಕತೆಗಾರನ ಗಿಮ್ಮಿಕ್ ಆಗಿ ಕಾಣುವ, ಕ್ಲೀಷೆ ಎನಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದನ್ನು ನಾವು ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, August 11, 2015

ಕಥೆ ಹುಟ್ಟುವ ಪರಿ

ಒಂದು ಕತೆ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೀಜ ಮೊಳೆಯುವುದು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ? ಆಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಅದು ಮೈಕೈ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ನಾವು ನಿಜವಾಗಿ ಹಾಯ್ದುಬಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಜೊತೆ ನಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆ, ದೊಡ್ಡಸ್ತಿಕೆಗಳೆಲ್ಲ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ!

ಮೊತ್ತ ಮೊದಲಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಒಂದು ಮಹದಾಸೆಯಾಗಿದ್ದ ನನ್ನಂಥ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕತೆಗಾರರು ಬರೆಯುವ ಕತೆಯ ವಸ್ತು, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿ ಎಂದು ಇವತ್ತು ನಾವು ಏನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆಯೋ ಅದರ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಸಹಜ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಹೀಗೆ ನಾನು ಸುಮಾರು ಮುವತ್ತು ಕತೆಗಳನ್ನಾದರೂ ಬರೆದು ಕತೆಗಾರನಾಗಿಯೇ ಬಿಟ್ಟೆ ಎನ್ನುವ ಜಂಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗರ ದೇಶಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ಕಳಿಸಿದೆ. ದೇಶಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ, ಅದು ಸದಾ ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಮಾನದಂಡದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನನ್ನ ಕತೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಒಂದು ದಿನ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7,2005) ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗರ ಫೋನ್ ಬಂತು! ಸ್ವಲ್ಪಹೊತ್ತು ವಿರಾಮವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಹುದೇ ಎಂದು ತೊಡಗಿದ ವಿವೇಕ್ ಆವತ್ತು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಮಾತನಾಡಿದರು. ನಾನು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಅದನ್ನು ಅವರಿಗೇ ಈಮೇಲ್ ಮಾಡಿದೆ. ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಅದರಲ್ಲೇನಾದರೂ ತಪ್ಪಿದ್ದೇನೆಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನ ಕತೆಯನ್ನು ಕೈಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಅದನ್ನು ಎಳೆ ಎಳೆಯಾಗಿ ಜಾಲಾಡಿದ ವಿವೇಕ್ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡಿದ್ದೆ. ನಿಮಗೆ ಕತೆ ಕಳಿಸಿ ಅದು ತಿರಸ್ಕೃತರಾದವರಿಗೆಲ್ಲ ಈ ತರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತೀರಾ ಎಂದೊಮ್ಮೆ ಕೇಳಿದ್ದೆ ಕೂಡ!

ನಿನ್ನ ಕತೆ, ಕತೆಯ ವಸ್ತು, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಲಹೆ-ಸೂಚನೆ ಕೊಡಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ನೀನು ಹೇಳುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಕಾಣಿಸುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ಕತೆಯ ಕೆಲವೊಂದು ವಾಕ್ಯ, ಸಂದರ್ಭ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಇಡೀ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಬರಬೇಕಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಕಾಣುತ್ತ ನಾಲ್ಕು ತರ ಯೋಚಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ನೀನು ಅದರಿಂದ ದೂರ ನಿಂತವನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳತೊಡಗಿದೊಡನೆ ಅದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ಗಳು ಆಗಿಬಿಟ್ಟು ಓದುಗನಿಂದಲೂ ಹೊರಗೇ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತವೆ. ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಗೆ, ಆಗ ಅವು ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ. ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಾತುಕತೆಗಳು, ವಿವರಗಳು ಏನಿಲ್ಲ ಅನಿಸುವಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು.

ನಿನ್ನ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ರಜನಿಯ ಗಂಡ ಸಾಯುವುದು, ಅವಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದೆಲ್ಲ ತುಂಬ ಆದ ಕೂಡಲೇ ಓದುಗ ದೂರವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಒಂದು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಹತ್ತು ಹದಿನೈದು ವಸ್ತುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸು ಎಂದಾಗ ನೀನು ಏನನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೀ ಎಂಬುದರ ಮೂಲಕ ಏನನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತೀ ಎನ್ನುವುದು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬರೇ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನೇ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ. ಆದರೆ ಅದು, ಆ ವಿವರಣೆ ಏನನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಸಂಗತಿಗಳಿವೆ, ಘಟನೆಗಳಿವೆ. ಅದನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆದ ಕತೆ ಏರಿದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆ ಹೇಗೆ? ಪಿಸುನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಇಂಥದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳತೊಡಗಿದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳಿಗೆ ಬರುವಾಗ ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸು ಅಂಥದ್ದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ನಾವು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದೆಲ್ಲ ಒಂಥರಾ ನಮ್ರನಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವ ದಾರಿ. ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನ ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಬರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಹಂಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿವೇಕ್ ತರವೇ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ನನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಕೆಲವೊಂದು ಕತೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಓದಿ ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಸು, ಇದರಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಭಾಗ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕು, ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಅಂತೆ ಕಂತೆ ಮಾಡಿ ಹೇಳ್ತೀ, ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡು, ಕತೆಯನ್ನು ವರ್ತಮಾನದ ಹುಡುಕಾಟವಾಗಿಸು, ಗೊತ್ತಿರುವ ಕತೆಯನ್ನೇನು ಬರೆಯುತ್ತೀಯ, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಕತೆಯನ್ನು ಬೆನ್ನತ್ತಿ ಹೋಗು ಎಂದೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಆದ ತರಬೇತಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಲೆಬಸ್ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆಯಬೇಡ. ನವ್ಯ-ಬಂಡಾಯ, ಕತೆ ಎಂದರೆ ಹೀಗಿರಬೇಕು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆ, ಮೆಸೇಜು, ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ತಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆಯಬೇಡ. ನೀನು ಮಾತ್ರಾ ಬರೆಯಬಹುದಾದ, ನೀನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಂಥ ಕತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ ನಿನ್ನೊಳಗೆ, ನಿನ್ನ ಕನಸುಗಳಿದ್ದ ಹಾಗಿನವು. ನೀನು ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದಾದವು. ಅಂಥವನ್ನು ಬರೆ. ಅದು ತೀರ ಸಣ್ಣ, ಸರಳ, ಸಿಂಪಲ್ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಆಗಿರಬಹುದು, ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ನೀನದನ್ನು ಉಳಿದವರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆ ಎಂದಿದ್ದರು ಜಯಂತ್. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬರಹದಲ್ಲಿ ಬರೆದವನ ಮನಸ್ಸೊಂದು ಕೂತು ಬರಹದಾಚೆಗೂ ಓದುಗನ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುವ ಬಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದವರು ಜಯಂತ್. ನನಗ್ಯಾಕೆ ಯಾರೂ ಈ ಮಾತನ್ನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ ಅನಿಸಿತ್ತು ಕೇಳಿದಾಗ. ನನ್ನ ಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಎಚ್.ಎಸ್.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಕರೆ ಮಾಡಿ ನನ್ನ ಕತೆಗಳ ಅನೇಕಾನೇಕ ಕೊರತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕತೆಗಾರ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ದತೆಯನ್ನು ಕತೆಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ದತೆಯನ್ನಾಗಿಸದೇ ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಹಾಗೆ, ಚಿತ್ತಾಲರ ಪಾತ್ರದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯನ್ನು ಕತೆಯಾಗಿಸಿ ಬರೆಯಬೇಕು. ಅವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಪಾತ್ರದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯನ್ನು ಕತೆಯಾಗಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕತೆಯ ಪಾತ್ರಗಳ, ಇತರ ವಿವರಗಳಷ್ಟೇ ಗಮನ ವಸ್ತುಲೋಕದ ವಿವರಗಳಿಗೂ ಕೊಡಬೇಕು. ಮುಂತಾದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನವರು ನೀಡುವ ಪ್ರಯಾಸ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.

ತುಂಬ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರೀತೀಯ ಎಂದವರಿಗಿಂತ ಥತ್ ಎಂದು ಉಗಿಯದೇ ನನ್ನ ಮಿತಿ-ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ರೀತಿನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದವರು ಹೆಚ್ಚು ನಿಜ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಹರಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ತಾಲರ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಲಂಕೇಶರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಚದುರಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸಲಹೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಪೊರೆದಿವೆ. ಆದರೆ ಇಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಇವರೆಲ್ಲ ಬಯಸಿದ ಕತೆಗಾರ ನಾನಾಗಿಬಿಟ್ಟೆ ಎಂದೇನಲ್ಲ. ಕಥನ ಕಲೆ ಎಂಬುದು ಸುಲಭದ ವಸ್ತುವಲ್ಲ, ಬರೆಯಲು ಬಂದವರೆಲ್ಲ ಅದು ಸಿದ್ಧಿಸಿದವರಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬರೆದಿದ್ದೆಲ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರತೆಯ ವಿವೇಕವನ್ನು ಈ ಮಹನೀಯರ ಒಡನಾಟದಿಂದ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಬರೆಯುವ ವೇಗ ಸ್ವಲ್ಪ ತಗ್ಗಿತು. ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

ಈ ನಡುವೆ ಸಾಹಿತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡವರ ನಡುವಿನಿಂದಲೇ ಮನ ಮುದುಡುವಂಥ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳೂ ಎದ್ದು ಬಂದಿದ್ದಿದೆ. ಈರ್ಷ್ಯೆ, ಉತ್ಸಾಹ ತಗ್ಗಿಸಲೆಂದೇ ತೂರಿಬಿಟ್ಟ ಮಾತು, ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನೇ ಎತ್ತಿ ಆಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಸಣ್ಣತನ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಿದೆ. ನೀನು ಇನ್ನೊಂದು ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಏನೂ ಬರೆಯದೇ ಬರೇ ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಒಬ್ಬರು ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕರು ನನ್ನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಜೀವನಾನುಭವವಿಲ್ಲ, ಅವರಿವರು ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಓದಿಕೊಂಡು ಅದೇ ಜೀವನ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ನನ್ನದನ್ನು ಬರೆಯುವ ‘ವ್ಯಸನ’ಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಬರೆದರು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಿರಿಯರು ನನಗೆ ಕನ್ನಡವೇ ಸರಿಯಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬರೆದುಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಬ್ಲಾಗ್ ಓದುಗರ ಬೆಂಬಲ ಯಾಚಿಸಿ ತಾವು ಹೇಳಿದ್ದು ಸರಿ ಎಂದು ಅಭಿಮತ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಹೆಸರುಗಳು, ಒಡನಾಟ ಗಮನಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಅವರ ಇವರ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಿ ದೂರ ಮಾಡಿದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇದೆಲ್ಲ ಬರೆಯುವ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಅಂಥ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಬಗೆ. ಆಗೆಲ್ಲ ಏನೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದರೆ ಹೀಗೇನಾ, ಯಾವ ಪುರುಷಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತಿ ಅನಿಸಿಕೋ ಬೇಕು ಅನಿಸಿದ್ದಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಏನಾಯಿತೆಂದರೆ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಗಳೊಂದಿಗಿನೆ ಒಡನಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ‘ಎಚ್ಚರ’ ಮೂಡಿತು. ಅದರ ಗಾಂಭೀರ್ಯದ ಅರಿವು ಮೂಡಿದ ಹಾಗೆಯೇ ಅದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಅನೇಕರ ಗಿಮ್ಮಿಕ್ಕುಗಳು, ಸಣ್ಣತನ, ಅಡ್ಡದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿ ಕೂತವರ ಚರಿತ್ರೆಗಳೂ ಗೊತ್ತಾಗಿ ಕತೆಗಾರ, ಸಾಹಿತಿ, ದೊಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯ ಎಂದೆಲ್ಲ ಅನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮನುಷ್ಯ ಅನಿಸಿಕೊಂಡರೇ ಸಾಕು ಅನಿಸಿತು. ಇದೆಲ್ಲ ಒಂದು ಹಂತ, ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗಬೇಕಾದ, ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತ.

ಆದರೆ ಬರೆಯುವ ವಿದ್ಯಮಾನ ಈ ‘ಎಚ್ಚರ’ದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಸುಪ್ತವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ನಾವು ಇಂಥಾದ್ದನ್ನೇ ಬರೆಯಲು ಹೊರಟಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಕತೆಗಾರನದ್ದು. ಇನ್ನೆಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಬರೆಯಬೇಕೆಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಒಂದು ಬರೆದಿದ್ದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ! ಮತ್ತೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕನಸಿನಲ್ಲೂ ಕಲ್ಪಿಸಿರದ ಏನೋ ಒಂದನ್ನು ಬರೆದು ಅದು ಬೇರೆ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಸೋಜಿಗದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದ ಮುಜುಗರದ ಸ್ಥಿತಿ! ಇದು ಎಂಥೆಂಥ ದೊಡ್ಡ ಕತೆಗಾರರನ್ನು,ಕಾದಂಬರಿಕಾರರನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಸತ್ಯ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ?

ಸರಳವಾಗಿ ಇಷ್ಟು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನೇನೋ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬದುಕು ನಮಗೆ ಕೊಡಬಹುದಾದ್ದು ಕೇವಲ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಎಂದು ಅರಿವಾದ ಮೇಲೂ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನ ಅನುಭವವಾಗಿ ರಕ್ತಕ್ಕಿಳಿಯಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಯ ತಗಲುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತತ್ಕ್ಷಣಕ್ಕೇ ಅದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಮಗೆ ತಟ್ಟಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಂತೂ ಒಂದು ಅನುಭವ ಜೀರ್ಣವಾದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಅದರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಕುರಿತೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಯಿತು, ನನಗೇ ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಗಬೇಕು, ಇದು ಏನು ಮಾಡಿದ್ದರ ಫಲ ಅಥವಾ ಏನಿರಬಹುದು ಇದರ ಮರ್ಮ? ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಜಾಣತನವಾದೀತು, ಮುಂದೆ ಅದರಿಂದ ವಿಷಾದಪಡುವುದು ತಪ್ಪೀತು ಎಂದೆಲ್ಲ ಮನಸ್ಸು ನಡೆದು ಹೋದದ್ದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥಹಚ್ಚುವ ಕೆಲಸ (ಅದನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದೇ ಹೇಳುವವರು ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ) ಮಾಡುವುದಿದೆ. ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಬಹುಷಃ ಈ ಚಟ ಹೆಚ್ಚು. ಎಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಎಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಯಾವತ್ತೂ ತಾವು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಸಾಹಿತಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರಂತೆ! ಅಂತೂ ಹೀಗೆ ಭೂತದ ಅನುಭವವನ್ನು ಪ್ರೊಫೆಟಿಕ್ ಆಗಿ ನೋಡುವ, ಅದರ ಅರ್ಥ-ಸಂಕೇತ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಟ ಇರುವ ಮಂದಿಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳು ಕಾಣತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಸರಿ, ಇದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಗೆರೆ ಎಳೆದಂತೆ ಹೇಳಲಾಗದ ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ನಾವು, ಕತೆಗಾರರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅದರ ಅರ್ಥ ಶೋಧಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕತೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿಧುರ ಮತ್ತು ವಿಧವೆ ನಡುವಿನ ನವಿರಾದ ಸಂಬಂಧವೊಂದು ಸುರುವಾಗಿ ಇಬ್ಬರ ಪೂರ್ವದ ದಾಂಪತ್ಯದ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನೂ ಎಳೆ ಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತ ಹೋಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತ ಬಂದು ಕ್ರಮೇಣ ಜೋಡಿಗಳೇ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಇಬ್ಬರ ಮಕ್ಕಳೂ ಈ ತರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಇತ್ಯಾದಿ ಘಟನಾವಳಿಗಳು ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ದೈಹಿಕವಲ್ಲದ ಪ್ರೇಮ ದೈವಿಕವಾದದ್ದು, ದೈಹಿಕವಾದದ್ದು ಕೊಳಕು ಎನ್ನುವಂಥಾ ಒಂದು ಸ್ಥಾಪಿತ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕತೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಯಾಕೆ ವಿಧವೆ-ವಿದುರರೇ ಆಗಿರಬೇಕು? ಇದು ಕತೆಗಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಅನುಕೂಲಶಾಸ್ತ್ರ. ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಯಾಕೆ ಪತಿ ಅಥವಾ ಪತ್ನಿ ಇದ್ದಿರಬಾರದು? ಅಥವಾ ಯಾಕೆ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಅವಿವಾಹಿತವಾಗಿರಬಾರದು? ಯಾಕೆ ದೈಹಿಕವಾದದ್ದು ಅಪವಿತ್ರ ಸಂಬಂಧವಾಗಬೇಕು? ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹ ಒಂದೇ ಜೀವದ ಅವಿನಾಭಾವದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಗಗಳಲ್ಲವೆ? ದೇಹವೇಕೆ ಕೊಳಕು, ಮನಸ್ಸೇಕೆ ಪವಿತ್ರ! ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳಿಂದ ಕತೆಗಾರ ಹೊಸ ಹೊಸ ದರ್ಶನಗಳತ್ತ ಕತೆಗಳ ದಾರ ಹಿಡಿದು ಶೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಶೋಧ ಓದುಗರದ್ದೂ ಆಗುವುದು ಅದೊಂದು ಸೊಗಸಾದ ಕತೆಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅದೃಷ್ಟವೂ ಕೈ ಹಿಡಿದು ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೆ ನಾವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಪರಂಪರೆ ಇವತ್ತು ಬಹಳ ಬೆಳೆದುಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ, ನಾನು ಇಂಥಾ ಊರಿನ ಕಡೆ ಏನೋ ಕೆಲಸದ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇಂಥವರು ಸಿಕ್ಕಿದರು. ಅವರು ತಾವು ಎಲ್ಲಿಯೋ ಕೇಳಿದ ಘಟನೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಬಯಸುವೆನು - ಮಾದರಿಯ ಕತೆಗಳಿದ್ದವು. ಮುಂದೆ ನೇರವಾಗಿ ನಾನು ಇಂಥವಳ ಮೊಲೆಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿದಾಗ ಅವಳಿಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಪ್ರಾಯ ಎನ್ನುವ ಆಘಾತಕಾರಿಯೂ ರೋಮಾಂಚಕವೂ ಆದ ಆರಂಭವುಳ್ಳ ಕತೆಗಳು ಬಂದವು. ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ತನಕವೂ ನಾವು ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕತೆ’ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವುಗಳು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮ, ಖುಶಿಯಾಗುವುದು, ಆಘಾತವಾಗುವುದು, ಮನಸ್ಸು ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿದಂತಾಗುವುದು, ಬದುಕೇ ಬೇರೆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತಾಗುವುದು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತರ ರೂಪುತಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ನವ್ಯವಾಗಲಿ, ಬಂಡಾಯವಾಗಲಿ, ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಆಗಲಿ ‘ಕತೆ’ಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ರೂಪುಗೊಂಡ ಕತೆಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತೊಂಭತ್ತರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ ಅವು ಭಾವಗೀತೆಯ ಲಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು. ಹೇಳುವುದೇ ಒಂದು ಕಾಣಿಸುವುದೇ ಒಂದು ಅನಿಸತೊಡಗಿತು. ಕತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ‘ಇಷ್ಟೇ’ ಅಲ್ಲದ ಹರಹು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕತೆ’ ಗೌಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಾವದೀಪ್ತಿಯ ಉದ್ದೀಪನ ಪ್ರಯತ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆಯತೊಡಗಿತು. ಅಲ್ಲಿ ನವೋದಯದ ಲಯವಿದ್ದೂ ಗಮ್ಯ ‘ಭಾವ’ವಾಗದೆ ‘ಬುದ್ಧಿ’ಯಾಗುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು. ಇದು ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಂಥ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಶಕ್ತ ಕತೆಗಾರರು ಇದ್ದರು ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ. ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಯು ಬಂಡಾಯ, ದಲಿತ ಇತ್ಯಾದಿ ಕವಲುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರೂ ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಠ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನುಪಡೆಯದೇ ಇಂಥ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೂ ಅಗಿತ್ತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ನವ್ಯ ಕತೆಗಾರರು ಇಂಥ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡರು ಕೂಡಾ. ಹಾಗಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿದ ಲಂಕೇಶ್ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿಯವರಲ್ಲದೆ, ಆಲನಹಳ್ಳಿ, ಖಾಸನೀಸ, ದೇವನೂರು, ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ, ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿ, ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ, ಕೇಶವ ಮಳಗಿ, ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್, ಕೆ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ, ವೈದೇಹಿ, ಮೊಗಳ್ಳಿ ಗಣೇಶ್, ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆ, ಚಿಂತಾಮಣಿ ಕೂಡ್ಲೆಕೆರೆ, ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಅಗಸನಕಟ್ಟೆ, ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯ, ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಮುಂತಾದವರು ಹೊಸದೇ ಆದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತ ಬಂದರು. ಅನುವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಸನಿಹವಾಗಿದ್ದು ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಹೊಸ ಹಾದಿ ತೆರೆದವು.

ಹೀಗೆ ಜೀವನಾನುಭವದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ, ಕಥಾಪರಂಪರೆಯ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಪರಿಚಯ, ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಒಡನಾಟ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸುಪ್ತಮನಸ್ಸಿನ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಗುಪ್ತಕೈವಾಡ, ಮೈಮರೆಯದಂತೆ ಕಾಪಾಡುವ ಸದುದ್ದೇಶದ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಟೀಕೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ಕತೆಯೆಂಬುದು ರೂಪು ತಳೆಯಲು ಮೊತ್ತ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಬೇಕಾಗುವುದೇ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಒಂದು ಮನಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಯಾರೇ ಆದರೂ ತಲುಪಬೇಕಾದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಸ್ತಿಯವರು ಕತೆ ಹೇಳಲು ತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಪಿಚ್ ನಮಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸಲು ಆಗ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಕತೆ ಬರೆಯಲು, ಕತೆಯೊಂದನ್ನು ಹೇಳಲು ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಉಪಾಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದ್ದರೆ ಅದು ಕಸಬುದಾರಿಕೆ, ಕತೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

ಇಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಒಂದು ಕತೆ ‘ರುಕ್ಕುಮಣಿ’ ಹುಟ್ಟಿದ, ಅದರ ಕೆಲವೊಂದು ಪಾತ್ರಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ ಬಗೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ ನಾನು ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಮನೆಯ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಐದು-ಐದೂ ಕಾಲಿಗೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸು ಪೇಪರ್ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಕಂಡು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡೆ. ಆ ಹೆಂಗಸನ್ನು ನಾನು ಆಫೀಸಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬರುವಾಗ ನೋಡಿದ್ದೆ. ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿದ್ದ, ಎತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಗಿದ್ದ, ನೋಡಿದರೆ ಗೌರವ ಹುಟ್ಟುವಷ್ಟು ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದ, ಚಂದದ ಹೆಂಗಸು. ಸುಮಾರು ಐವತ್ತರ ಹತ್ತಿರ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ವಯಸ್ಸು. ಆಕೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯೆದುರಿನ ಬೀದಿ ದೀಪದಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ನಿಂತು ತನ್ನ ಚೀಲದಿಂದ ಒಂದು ಪೇಪರನ್ನು ತೆಗೆದು ತಾನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಮೇಲೆ ಮುಂದೆ ಪೇಪರ್ ಹಾಕುತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಳು. ಈ ಹೆಂಗಸೇ ಈ ಕತೆಯ ಮೂಲ ಎಳೆ, ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಎನ್ನುವುದು ಅಷ್ಟು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಐವತ್ತು ಮೀಟರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಪಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಹದಿಹರಯದ ಹುಡುಗರು-ಹುಡುಗಿಯರು ಅಶ್ಲೀಲವಾಗಿ ಕುಣಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಭಜರಂಗದಳದವರೋ, ಸಂಘಪರಿವಾರದವರೋ ಈ ಶ್ರೀರಾಮಸೇನೆಯವರೋ ಒಂದು ಅಪರಾಹ್ನ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ರಂಪ ಎಬ್ಬಿಸಿದರು. ಅದು ನಮ್ಮ ಟೀವಿ ಚಾನಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರ ವಿವರವಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಹಿಂದೆ ಸರಕಾರ ನೈಟ್ಕ್ಲಬ್ಬುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರು ಕುಣಿಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ಆ ಹುಡುಗಿಯರು ಕೊನೆಗೆ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯಂಥ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ಒಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ‘ಸುರಾ ಸುಂದರಿಯರ ಮುಡಿಗೆ’ ಎಂದು ಈ ರೀತಿ ನೆಲೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಕುರಿತೇ ಒಂದು ಕವನ ಬರೆದಿದ್ದು ಅದರ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾದ ವಿವರಗಳಿಂದ ಅದು ನನ್ನನ್ನು ತುಂಬ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ನನ್ನ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ತಂಗಿಯ ಮೊಬೈಲನ್ನು ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಚಿಂದಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಆನಂತರ ತುಂಬ ನೊಂದುಕೊಂಡು ಹೊಸ ಮೊಬೈಲ್ ಕೊಡಿಸಿದ್ದ. ಇನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯ ನಾವಿಲ್ಲಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೀಲ ಕರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅನಾಮಿಕರ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಓದುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇವೆ. ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಲಾಡ್ಜ್ಗಳಲ್ಲಿ ನೇಣು ಬಿಗಿದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹುಡುಗಿಯರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೆ. ಈಚೆಗೆ ಇಂಥವು ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಇಂಥ ಘಟನೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಗಿದೆಯೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಇವಿಷ್ಟೂ ಘಟನೆಗಳು ಈ ರುಕ್ಕುಮಣಿ ಕತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸೀಮಾ ಕೂಡಾ ನಾನು ದಿನನಿತ್ಯ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ, ತುಂಬ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಸೌಂದರ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದ ಆಕೆಯ ಬಾಡಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ನಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗಿ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥ ಛಾಯೆಯನ್ನು ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಲು ಈ ಪಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ರಾಮನ ಟೈಲರ್ ಅಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತು ಗುಂಪು ಸೇರುವ ಪಡ್ಡೆ ಹುಡುಗರ ನಡವಳಿಕೆ ಕೂಡಾ. ಆದರೆ ವಿಚಿತ್ರ ನೋಡಿ, ಇದಿಷ್ಟನ್ನೂ ಹೇಳಿದರೂ ಕತೆಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಈ ಕತೆಯ ಹೆಸರು ರುಕ್ಕುಮಣಿಯಾದರೂ, ರುಕ್ಕುವೇ ಈ ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾದರೂ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ರುಕ್ಕುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ನೇರವಾದ ವಿವರಗಳೇ ಇಲ್ಲ. ಇಡೀ ಕತೆ ಅಪ್ಪಿಯಮ್ಮನನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ನಮ್ಮ ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಇವತ್ತು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮೊಬೈಲ್, ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹಣವಿದ್ದವರಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಖಯಾಲಿ, ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ತುದಿಗಾಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಸಾಲ ಕೊಡುವ ಬ್ಯಾಂಕು ಮತ್ತಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್, ಕೂಪನ್ ಮಾರುವವರು, ಕೊನೆಗೆ ರೋಮಾನ್ಸಿನ, ಮಾತು(ಚಾಟ್)-ಸ್ಪರ್ಶ-ಡ್ಯಾನ್ಸು ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ದೇಹದ ವ್ಯಾಪಾರ. ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಒಬ್ಬ ಗ್ರಹಸ್ಥ ತಾನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಹುಡುಗಿಯರ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ಲಿನ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಅಡ್ಡಖರ್ಚಿಗೆ ಬರುತ್ತದಲ್ಲ ಎಂದು ಇಂಥ ಅಡ್ಡದಾರಿಯ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟು ತಾನೂ ಕಾಸುಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಉತ್ತರಭಾರತದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಎಂದೆಲ್ಲ ಕಲಿಯಲು ಬಂದ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಇದೆಲ್ಲ ಒಗ್ಗಿಬಿಟ್ಟಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಆಘಾತಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸರದಿ ನಮ್ಮಂಥ ಸೊ ಕಾಲ್ಡ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಹುಡುಗರದ್ದಾಗಿತ್ತು! ಇದರ ನಡುವೆ ನಮ್ಮ ಸಂಘಪರಿವಾರವಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಯೋಚಿಸುವವರು ಹೇಳುವ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿದೆ! ಆದರೆ ರುಕ್ಕುಮಣಿಯಂಥ ಎಳೆಯ ಜೀವಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬದುಕು-ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುರಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ನಿಂತವರು ಮತ್ತು ನಿಲ್ಲುವವರು ಯಾರೆಂದರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ! ಇದನ್ನು ಕಾಲದ ಮಹಿಮೆ ಎನ್ನಬೇಕೇ ಅಥವಾ ನಮ್ಮಂಥವರಿಗೆ ಸುರುವಾಗಿರುವ ಜನರೇಶನ್ ಗ್ಯಾಪ್ ಅಷ್ಟೇ ಎನ್ನಬೇಕೆ ಎಂಬಂಥ ಒಂದು ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ರುಕ್ಕುಮಣಿಯಂಥ ಕತೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಚಿತ್ರ ನೋಡಿ, ನಾನು ಮೇಲಿನ ಪರಿಚ್ಛೇದದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದರೂ ಕಾಣಿಸದಿದ್ದ ಕತೆಯ ಹೊಳಹು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದಂತಿದೆ!

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸದೇ ಉಳಿದು ಹೋದ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಂದಲೋ ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು,ತಿಳಿದು ಮತ್ತು ತಿಳಿಯದೆ! ಅರೆಮಂಪರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಕನಸನ್ನು ನೆನಪುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವನ ಸ್ಥಿತಿಯಿದು, ಕತೆಯೊಂದು ಹುಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆದುರು ನಿಲ್ಲುವುದು! ರುಕ್ಕುಮಣಿ ಕತೆಯನ್ನೇನೋ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿ ಇನ್ನುಳಿದ ಕತೆಗಳ ಹುಟ್ಟು-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದ ನನಗೇ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ ಮತ್ತು ಈ ನಿಜದಲ್ಲೇ ನೀವದರ ವೈಚಿತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಕಾಣಬೇಕಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇದು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಕತೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಕತೆಗಳ ವರೆಗೆ ನಡೆದು ಬಂದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಹೊರತು ಎಕಾಎಕಿ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿಯುವಂಥಾದ್ದೂ ಅಲ್ಲ. ಅರಿವು ನಮ್ಮನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟ ಬೇಕು. ಬರೇ ಅರಿವು ನಮ್ಮನ್ನು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಬದಲಿಸಿಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮದಾದಾಗ ನಾವು ಬದಲಾಗಿರುತ್ತೇವೆ. ನನ್ನ ಅರಿವು ನನ್ನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಅರಿವಿನಿಂದಲೇ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

(ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಕಥೆ ಹುಟ್ಟುವ ಪರಿ ಸಂಕಲನಕ್ಕಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದು, ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿಲ್ಲ. ರುಕ್ಕುಮಣಿ ಕತೆ ‘ಭಾಮಿನಿ’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 2010ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು.).
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, August 10, 2015

ಹೊಸತನದ ‘ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ತ’

ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್, ಡಾ|| ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ ಕಾಗಿನೆಲೆಯವರಂತೆಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಗಳಿರುವ ಬರಹಗಾರ. ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿದ್ದು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮೂಲಕವಷ್ಟೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಇವತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಲೇಖಕರೇ ಅದನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.

ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನ "ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ತ"ದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದವರಾದರೂ ಸದ್ಯ ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ಪರಿಸರ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಅಮೆರಿಕೆಯದೇ. ಹಲವಾರು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕತೆಗಾರರನ್ನು ಕಂಡ ನಾವು ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ, ಭಾಷೆ, ಜನ, ಕಥಾನಕಗಳನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೇನೊ. ಆದರೆ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕರ ಕತೆಗಳು ನಮ್ಮೆದುರು ತೆರೆದಿಡುವ ಜಗತ್ತು ವಿಭಿನ್ನವಾದುದು.

ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಿದ್ದಿ ತೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಬರೆದಿದ್ದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸ್ಥೆ ಅವರಿಗಿದೆ. ಇವತ್ತು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಹಾಗೆ ಅಚ್ಚು ಹಾಕಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಆತುರದ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ನಾವಿದ್ದರೂ ಇಂಥ ಸಂಯಮದ ಕತೆಗಾರರು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಬರೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇವರಿಗಿರುವ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪುಂಖಾನುಪುಂಖ ಬರೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಬರೆದಿದ್ದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ನಿಷ್ಠೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬರವಣಿಗೆಯ ಓಘ ಕುಂಠಿತವಾಗಲೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಕೂಡ ಸಕಾರಣವಾದುದೇ. ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಬಹುಮಾನ ವಿಜೇತರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮುಂದೆ ಕತೆ ಬರೆಯುವುದೇ ಅಪರೂಪವಾಗುವುದು ಇಂಥ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬರವಣಿಗೆಯ ಕುರಿತ ಗೌರವ ತನ್ನ ಓದುಗರ ಸಮಯ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಹಣದ ಮೇಲಿನ ಗೌರವ ಕೂಡ ಆಗುವುದರಿಂದ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಂಥ ನಿಧಾನವೂ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ.

ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಒಲವು-ನಿಲುವುಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅದು ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಕಿಟಕಿಯೂ ಆಗಿದ್ದೆಲ್ಲ ಹಳೆಯ ಕತೆ. ಕಥಾನಕದ ಹಂಗು-ಆಧಾರ ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಸ್ತರದಿಂದಲೂ ಅದು ಪಲ್ಲಟಗೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಿದೆ. ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಘಟನೆ/ಕುತೂಹಲಕರ ಸಂಗತಿ/ವಿದ್ಯಮಾನ ಕತೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದು ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕಷ್ಟಾಯಿತೆಂಬ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯಿತು. ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಭೂತಕಾಲದ ಏನನ್ನೋ ಹೇಳುವ, ವರದಿ ನೀಡುವ, ಹಿಡಿದುಕೊಡುವ, ಕಾಣಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳೆಲ್ಲ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು-ಹೋಗಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಹುನ್ನಾರು ನೇಯುವ ವಿವರಗಳು, ಪಾತ್ರಗಳು, ಘಟನೆಗಳು ಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಕಾಲ ಬಂದಿತು. ನಿರೂಪಣೆಯ ಹದ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ಕಸು ಇಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇವತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುವ ಬರಹಗಾರರ ಒಲವು ಕಾದಂಬರಿಯತ್ತ ಹರಿದಿದೆ. ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರುಗಳಿಗೆ ಇವತ್ತು ಸಾವಿರ-ಸಾವಿರದೈನೂರು ಪದಗಳಿಗಿಂತ ದೀರ್ಘ ಕತೆಗಳು ಬೇಡ. ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಿಗೆ ಗೇಟ್ ಪಾಸ್ ನೀಡಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ದೀಪಾವಳಿ/ಯುಗಾದಿ ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕತೆಗಳು, ಆಹ್ವಾನಿತ ಕತೆಗಳು ತಿಂಗಳೊಪ್ಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವುದರಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಕತೆಗಾರರ ಈ ಬಗೆಯ "ಶ್ರೇಷ್ಠ" ಕತೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಓದುಗರು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಅನುಮಾನವೇ. ನಾನಂತೂ ಜಾಹೀರಾತು/ಲಾಟರಿ/ಉಚಿತ ಪುಸ್ತಿಕೆ/ಸ್ಯಾಶೆಗಳ ಕಟ್ಟಿನಂತೆ ಬರುವ ವಿಶೇಷಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಮೋಹ ತೊರೆದಿದ್ದೇನೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕತೆಗಾರರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ ತರುವ ಪರಿಪಾಠ ಇಲ್ಲವಾಗಿರುವುದು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಂಶ. ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥಮಾಲಾ ಹೊರತಂದ ಹಲವು ಲೇಖಕರು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬರೆದ ಖೋ ಕಾದಂಬರಿ, ಸಂಚಯ ಹೊರತಂದ ಬಹುಮಾನಿತ ಕತೆಗಳ ಅವಧೂತನೊಬ್ಬನ ಅವಸಾನ ಸಂಕಲನ, ಅಂಕಿತ ಹೊರತಂದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಕರೆ ಮತ್ತು ತಾಜಮಹಲ್ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು - ಇಂಥ ಕೆಲವೇ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮಗೆ ಲಭ್ಯ. ಇಂಥ ಸಂಕಲನಗಳು ಹೊಸ ಕತೆಗಾರರ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳನ್ನು ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಥೂಲ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ಶತಮಾನದ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಎಂದೋ, ಕನ್ನಡ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಎಂದೋ ಎಸ್.ದಿವಾಕರ್, ಜಿ ಎಚ್ ನಾಯಕ, ಬೊಳುವಾರು, ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹನೂರು ಮುಂತಾದವರು ಹೊರತಂದ ಸಂಕಲನಗಳು, ಜಿ ಎಸ್ ಅಮೂರರ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಕುರಿತೇ ಇರುವ ಗ್ರಂಥ ನಮಗೆ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾದೀತು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕತೆಗಳು ಸರಳವಾಗಿವೆ. ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ ಗೆಳೆಯನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಷ್ಟೇ ಸರಳವಾಗಿ, ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಥನ ಕೌಶಲದ ವಿಶೇಷ ಮೆರುಗಿಗೆ ಮರುಳಾಗದೇ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ರೀತಿ ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಹೀಗೆ ಇವು ಅನುಭವವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡ, ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹದವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಥಾನಕಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಅನುಭವ ನಿಷ್ಠ, ನೇರ-ಸರಳ ನಿರೂಪಣೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡೂ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ನಡೆಸಿರುವ ಕೆಲವು ಕುತೂಹಲಕರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು. ಪ್ರಯೋಗ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಓದುಗರ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುವ ಕತೆಗಳೆಂದೋ, ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ದಂಗು ಬಡಿಸುವ ಕತೆಗಳೆಂದೋ, ಇತಿಹಾಸ-ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪುನರ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಕತೆಗಳೆಂದೋ, ಅಮೂರ್ತ/ಅಸಂಗತ ಕತೆಗಳೆಂದೋ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡೂ ಕಾಣದಂಥ ಒಂದು ಹೊಸತನವಿದೆ. ಈ ಕತೆಗಳು ಸಿದ್ಧಮಾದರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಯೋಗದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆಲೆಯಿಂದ, ಕಥಾನಕದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಇದುವರೆಗಿನ ಪಾರಂಪರಿಕೆ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ನೀಡುವ/ಜೋಡಿಸುವ ಹೊಸತನದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಳವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಹೀಗೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು:

1. ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆಲೆಯಿಂದ:

(a) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಕತೆಗಾರರ ಮೊದಲ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಬಾಲ್ಯ, ಹುಟ್ಟೂರು, ಕಳೆದು ಹೋದ ಕಾಲದ ಚಿತ್ರ, ಆ ಕಾಲದ ಕತೆ, ಅನುಭವ, ಪರಿಸರ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದೂ ಇಲ್ಲದಂತಿವೆಯೇ ಹೊರತು ಅವು ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕತೆಗಾರ ತನ್ನ ವರ್ತಮಾನದ ಚಿತ್ರ, ಅನುಭವ, ಕತೆ, ಪರಿಸರವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ರಚಿಸಿದ ಕತೆಗಳೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದಾದ ರಚನೆಗಳು.

(b) ಈ ಕತೆಗಳ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೃತಕವೆನ್ನಿಸುವಂಥ ರೂಪಕಗಳ ಬಳಕೆ, ಭಾಷೆಯ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕತೆ/ಕಲಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ, ಸನ್ನಿವೇಶ/ಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಸಂಯೋಜನೆ, ಕಥಾನಕದ ನಡೆಯನ್ನು ಕತೆಯ ತಾತ್ವಿಕ/ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಂಥ ರಾಚನಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

(c) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುವ ಅಂತ್ಯದ ಪಂಚ್ ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಅಂಥ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡಿದಂತಿಲ್ಲ. ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಆ ಕಾಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಒಂದು ಹದವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

2. ಕಥಾನಕದ ನೆಲೆಯಿಂದ:

(a) ಈ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳ ವಸ್ತುವೂ ಹೊಸತನದಿಂದ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮರದ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೂಕಮರ್ಮರ ಕತೆಯನ್ನು ಸಂದೀಪ ನಾಯಕರ ಉರುಳಿತೊಂದು ಮರ ಕತೆಯ ಜೊತೆಗೂ, ಅನಾಥರು ಕತೆಯನ್ನು ಪಿ ಲಂಕೇಶರ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಕತೆಯ ಜೊತೆಗೂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಉವಾಚ ಕತೆಯನ್ನು ಕೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ವೈಶಂಪಾಯನದಲ್ಲಿ ಪಾಲು, ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರರ ಒಂದು ಫೋಟೋದ ನೆಗೆಟಿವ್ ಕತೆಯೊಂದಿಗೂ, ಬಹುರೂಪಿಗಳು ಕತೆಯನ್ನು ಎಂ ಎಸ್ ಶ್ರೀರಾಮ್ ಅವರ ಶಾರದಾ ಮೇಡಂ ಅಬ್ಸೆಂಟು ಕತೆಯೊಂದಿಗೂ ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಗಮನಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದರೊಂದಿಗೊಂದನ್ನಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೂ ಈ ಅಂಶ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

(b) ಹೀಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪು/ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಕ್ ಸಂವೇದನೆಗಳ ನೆರವು, ಭಾವುಕತೆಯ ಪರವಶತೆ, ವಿವರಗಳ, ಭಾಷೆಯ ಮೋಹಕತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಹೊಸತನ್ನೇ ಹೇಳ ಹೊರಟ ಕತೆಗಾರ ತಾನು ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಅದು ಓದುಗನನ್ನು ರಂಜಿಸುವ ನೆಲೆ ಯಾವುದು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಿಲುವು ಏನಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದನ್ನು ನಾವು ಊಹಿಸಬಹುದಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ಒಂದು ಹೊಸತನದ ಹಂಬಲವೇನಿದೆ ಅದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಇಂಥ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ತೊಡಗುವ ಶೋಧವೇನಿದೆ ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಶೋಧವೇ ಆಗುಳಿದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಮಹತ್ವದ್ದು.

3. ಇದುವರೆಗಿನ ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಬಂದ ಪ್ರಯೋಗ-ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪರಂಪರೆ ರೂಪಿಸಿರುವ ಸಿದ್ಧಮಾದರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟೇನಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಕತೆಗಳು ಜೋಡಿಸುವ - ಕೊಡುವ ಹೊಸತನವೇನಿದೆ, ಅದನ್ನು ನಾವಿನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಾಲಾವಕಾಶ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯಾದರೂ, ಈ ಕತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಭರವಸೆಯ ನೆಲೆಯಿಂದಲೂ ನಾನು ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಹೀಗೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಇದು ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನವಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಾರ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಳೆಯ ಮನಸ್ಸಿನ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕತೆಗಾರನಲ್ಲ. ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕೆಲಕಾಲದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಿದ್ದುತ್ತಿದ್ದೆನೆಂದು ಅವರೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಲೂ, ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ಕಥಾವಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆಯ ಲಯಗಳಿಂದಲೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ್ದು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕತೆಗಾರನನ್ನೇ. ಹೀಗೆ ತುಸು ತಡವಾಗಿ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದಲೇ (ತಡವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲ) ಈ ಕತೆಗಳು ಹೀಗಿದ್ದಿರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆ.

ಕತೆಗಾರನ ಭಾವಕೋಶದ ತುಷ್ಟಿ-ಪುಷ್ಟಿಗಳು ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪು, ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನೇ ಬಹುವಾಗಿ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಬಲಿಯುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ಯಾವಾಗ ಬರೆಯಲು ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಆತ ಬರೆಯ ತೊಡಗಿದಾಗ ತನ್ನ ಕತೆಯ ಪರಿಸರ, ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಪುನರ್-ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅವನು ಆಶ್ರಯಿಸುವ ನೆನಪು-ಸ್ಮೃತಿಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಕತೆ-ಕಾದಂಬರಿಗಳ ರಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿದ್ದು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಡವಾಗಿ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ತುಸು ಹಳಹಳಿಕೆಯಿದೆ ಎಂದು "ಇನ್ನೊಂದು ಸಂತೆ"ಗೆ ಬರೆದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಓದಿದ ಯಾರಿಗೂ ಅವರು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಇಪ್ಪತ್ತು-ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಬರೆಯಬೇಕೆತ್ತೆಂದು ಅನಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹಾಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ತುಸು ಕಷ್ಟ. ಏಕೆಂದರೆ, ನಾಯಕ್ ಅವರ ಕತೆಗಳು ನಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಗತಕಾಲದ ವಸ್ತು, ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರದೆ ವರ್ತಮಾನದ ವಸ್ತು, ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನೇ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಹರೆಯದಲ್ಲೇ ಬರೆದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ತಿದ್ದುತ್ತ ಬಂದು ತಡವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅವರ ಮಾಗಿದ ಮನಸ್ಸು, ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವನಾನುಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧ ನಿಲುವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳೇ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಅರೆ-ಕೊರೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹೊರಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆಯಲ್ಲವೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಬಹುಶಃ ಇದೂ ಕೂಡ ಅಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ತಳವಿರುವ ವಾದವಲ್ಲ. ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಅವರ ‘ಅಂಕುರ’ ಸಂಕಲನದ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಯಂತ್ ಇಪ್ಪತ್ತರ ಪ್ರಾಯ ದಾಟುವ ಮೊದಲೇ ತಮ್ಮ ಕವನ ಸಂಕಲನಕ್ಕಾಗಿ ಅಕಾಡಮಿಯಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದರು.

ಮಸಾರಿ ಕತೆ ಏನನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಇಲ್ಲಿ ಕತೆಗಾರ ಓದುಗನ ಗಮನವನ್ನು (ಕುತೂಹಲವನ್ನು) ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ತಂತ್ರವೇ ಒಂದು, ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಹೌದಾದರೂ ಅದರ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ಬಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವಂತಿದೆ. ಅಂತ್ಯದ ಪಂಚ್ ಬಗ್ಗೆ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತಿಗೆ ಇದು ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಏರಿರೆನ್ನಯ ರಥವಾ ಕತೆಯ ನೈತಿಕ ನೆಲೆಯ ಸಂಘರ್ಷವೇನೇ ಇರಲಿ, ಅದರ ಅಂತ್ಯದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೂಕಮರ್ಮರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂತಯ್ಯನ ಪಾತ್ರದ ‘ಹೇಳದುಳಿದ’ ಮಾತುಗಳೇ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತವಾಗುವಂತೆ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿಯೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಅನಾಥರು ಕತೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನೂ ಬೇರೆ ರೀತಿ, ಹೆಚ್ಚು ವಾಚ್ಯವಾದ ರೀತಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಪಾಯ ತೆರೆದೇ ಇತ್ತು. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವ, ಕತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ನೀಡುವ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಕತೆಗಾರರು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಮನಸೋತಿದ್ದರೂ ಹಂದರ ಸಡಿಲವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಎಚ್ಚರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮಗೆ ಗೋಚರಿಸುವುದು ಬಹುಷಃ, ನಾಮಕಾವಸ್ತೆ ಕತೆಯ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ. ಅದು ಹೀಗಿದೆ:

"ಇದೊಂದು ನಡೆದ ಘಟನೆಯ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದ ಕತೆ. ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲದ ರಂಗನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿಲ್ಲವಾದರೂ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ದೂರವಾಗಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳು ನುಸುಳಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಸತ್ಯಕಥೆ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ." - ಈ ಮಾತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ಸಂಜೆಯ ವೃತ್ತಾಂತ ಕತೆ ಬಹುಷಃ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಸಂಯಮದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಒಂದು ಕತೆ. ವಸ್ತು ಭಾವುಕ ಸಂವೇದನೆಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಕ್ಷಣಭಂಗುರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಹಾಗೆ ಭಾವುಕ ಸಂವೇದನೆಗಳು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ತಾರ್ಕಿಕ ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ನಿಲ್ಲುವಂಥದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅದನ್ನು ಮದುವೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇಸೆ ಎರಚಿದಷ್ಟೇ ಮಿತವಾಗಿ (ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಚೆಲ್ಲಿದಂತೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ತಲುಪದಂತೆ - ಯುಆರ್‌ಎ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳದೇ ಉಳಿಸಿರುವುದೆಲ್ಲ ಓದುಗನ ಹೆಗಲೇರಿ ಕೂರುತ್ತದೆ. ಬಕುಳದ ನೆರಳು ಕತೆಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಕೂಡ ಇಂಥದೇ ಆದರೂ ಅದು ಒಂದು ಸಂಜೆಯ ವೃತ್ತಾಂತ ಕತೆಯಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಏಕೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ತೊಡಗುವ ಶೋಧವೇನಿದೆ ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಶೋಧವೇ ಆಗುಳಿದಿದೆ ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ನೀಡಿದ ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ತ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ ಅಂಶ. ಮನುಷ್ಯ ಎಂಬುದು ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ, ಚಿತ್ತ, ಸುಷುಮ್ನಾ ಎಂಬ ಆರು ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಚಿಂತನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯೊಂದೇ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯಮಾತ್ರದವ ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸುಷುಮ್ನಾ ಅವಸ್ಥೆಯ ನಡುವಿನ ಚಿತ್ತದ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವೇದ್ಯವಾದುದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ನಿಲುಕುವಂತೆ ವಿವರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥನಿರುವುದರಿಂದಲೇ (ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದೋ, ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ (ಇರುವ) ಊನ/ನ್ಯೂನತೆ ಕಾರಣವೋ ಅದು ಬೇರೆಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆ) ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅವು ನಿಜವಿರಬಹುದಾದಾಗ್ಯೂ ಸಮರ್ಥನೀಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಜಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳೆಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ - ಇದು ಒಂದು ತರ್ಕ. ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ತ ಕತೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಪರೂಪದ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಕೈಯಿಕ್ಕಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಳಹು ಇದೆ.

ಮನುಷ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ತೊಡಗಿ ಇವತ್ತಿನ ವರೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಭೂತ ಶೋಧ ಒಂದೇ. ಅದು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಹಿಡಿಯದೇ ಬದುಕಿನ ರಂಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ದಬ್ಬಲ್ಪಟ್ಟ ತಾನು ಇಲ್ಲಿನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾದರಿಯೊಂದು ಇರುವುದೇ ಆದರೆ ಅದು ಯಾವುದು ಎಂಬ ಶೋಧವೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನಲ್ಲ. ನಾನು ಯಾರು, ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ, ಎಲ್ಲಿದ್ದೆ, ಸಾವು ಎಲ್ಲದರ ಅಂತ್ಯವೇ, ಮನಸ್ಸು ದೇಹಾತೀತವಾಗಿರಬಹುದೆ, ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಲ್ಲಿರುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ಇಲ್ಲವಾಗುವುದು ಎಂದರೇನು ಮುಂತಾದ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಆವತ್ತೂ ಈವತ್ತೂ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ಬದುಕಿಗೆ ಬಂದುದಾಗಿದೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕೂರುವ ಬದಲು ಅದನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಎಂದ ಕಾರಂತರ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇವೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಸತ್ಯ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ! ವಿಶೇಷತಃ ಸಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇವು ಸೆಳೆಯಲೇ ಬೇಕು.

ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಪಟ್ಟು-ಮಟ್ಟುಗಳು ಕುತೂಹಲವನ್ನಂತೂ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲದ, ಸಾಕಷ್ಟು ಚಿಂತನ-ಮಂಥನದ ತರುವಾಯ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಹದವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದೊತ್ತಿ ಸಾಗುವ ಹೊಸ ಹೊಸ ರಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಹೊಸತನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪರಂಪರೆಗೆ ಜೋಡಿಸಲಿ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

"ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ"ನಿಗೆ ನೂರು

1915ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಎಂ ಎಸ್ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ" ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ ನೂರು ವರ್ಷ! ಇದು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ಇದರ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲ. ಆರಂಭಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೇ ಭಿನ್ನ ಸೊಲ್ಲೊಂದನ್ನು ನುಡಿದ ನವೋದಯದ ಮಾರ್ಗಪ್ರವರ್ತಕ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇದರದ್ದು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು ಕೂಡ. ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಪರಿಷತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಅದರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು.

ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಅವರ "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ"ಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮರ್ಶಕರೂ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿಯೇ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. "ಕನ್ನಡ ಕಥನ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಕಾದಂಬರಿ" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜಿ ಎಸ್ ಅಮೂರ ಅವರು ಈ ಕೃತಿ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಕೊಡುಗೆಯ ನಿಜವಾದ ಕಲ್ಪನೆಯಿಲ್ಲದ ನಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶಕರ ವಿವೇಕದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ! ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ, ಕೆ.ವಿ.ನಾರಾಯಣ, ಜಿ.ಎಚ್.ನಾಯಕ, ಶಿವರಾಮ ಪಡಿಕ್ಕಲ್, ಡಿ.ಆರ್. ನಾಗರಾಜ್, ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತಕೋಟಿ, ಟಿ.ಪಿ. ಅಶೋಕ್, ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ, ಮ.ಶ್ರೀಧರ ಮೂರ್ತಿ - ಹೀಗೆ ಸಾಲು ಸಾಲಾಗಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹತ್ತು ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ/ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ:

1. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಲವು-ನಿಲುವುಗಳೇನು, ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಅನುಸಂಧಾನ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ.
2. ಆರಂಭಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ತುಡಿತಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಬೌದ್ಧಿಕ/ಚಿಂತನಾ ಪ್ರಧಾನ ಧಾರೆಯತ್ತ ಹರಿಯಿತು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು ಹೇಗೆ.
3. ಮೊದಲಿಗೆ ಆದರ್ಶದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಧರ್ಮ-ಪರಂಪರೆ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮುಂತಾದ ಹಿಂದೂಪರ ನಿಲುವುಗಳು ವಿಜೃಂಭಿಸಿದ್ದು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರ-ವಿರೋಧ ನಿಲುವುಗಳೇನಿವೆ.
4. ನಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರ ಮೇಲೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ/ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಣ್ಣವನರ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದೆ?
5. ಈ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾದಿಯಾಗಿ ಮುಂದೆ ದೇಸೀ ಮಾದರಿಯೊಂದರ ಕಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಗಿತ್ತು, ಅದರ ಕೊಂಡಿ ಎಲ್ಲಿ ಕಳಚಿತು.
6. ಈ ಆರಂಭಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸಾಮಾಜಿಕ/ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯಚಿಂತನೆ-ಪ್ರಭಾವಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಒಡ್ಡಿದ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಯಾವುದು, ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದೆ.
7. ಆ ಕಾಲದ ಬಂಗಾಳೀ, ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಮೇಲೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗಿದೆ.

- ಹೀಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆ-ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳು ಒಂದೆರಡಲ್ಲ. ಎಂ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕಾದಂಬರಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸ್ತ್ರೀಮತದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇಂಥ ಚರ್ಚೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವೇ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಂದ ನಮಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿ ಕೂಡ ಒದಗುವುದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲ ಚರ್ಚೆ ಕುತೂಹಲಕರವೇ. ಆದರೆ, ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸುಮ್ಮನೇ ಅದನ್ನು ಓದುವ ಖುಶಿಗಾಗಿ ಓದುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ಇವತ್ತು, ಕಾದಂಬರಿ ಹುಟ್ಟಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ, ಕಳೆದ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೇ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗ ಕಂಗಾಲಾದಾನು!

ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕಾದಂಬರಿ "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ"ವನ್ನು ಇವತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅಂದರೆ ಈ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಓದಿದಾಗ ಏನನಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಹಾಗೆ ಓದುವಾಗ ಒಂದು, ನಾವು ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡು ಓದುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಅದನ್ನು ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡೂ ಓದುತ್ತೇವೆ. ಇದೊಂದು ಬಗೆಯ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು ಖಚಿತ. ಈ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಕೃತಿ "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ" ಎನ್ನುವುದೇ ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಮತ್ತೆ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಕೃತಿಯಾಗಿ ಅದು ಉಳಿದಿರುವುದೇ ಇಂಥ ಕಾರಣಗಳಿಂದ.

ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೇ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತೆಂಬ ಅಂಶ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಸರಿಯಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿನಾಕಾರಣ ಬಡಿದು-ಹೊಡೆದು, ಹೆದರಿಸಿ ತನ್ಮೂಲಕವೇ ವಿದ್ಯಾವಂತರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತೇನೆಂದು ಬಹ್ವಂಶ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿಯೇ ನಂಬಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಈತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ದ್ವೇಷ-ಅಸಹನೆ-ಅಸಮಾಧಾನಗಳು ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿವೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅಮೀಲ ದುರಾಸೆಯವ. ದೊರೆಯೆದುರು ಪೆದ್ದನಂತೆಯೂ, ಅಮಾಯಕನಂತೆಯೂ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು ಊರಲ್ಲಿ ಲಂಚ ತಿನ್ನುತ್ತ, ಕಳ್ಳಕಾಕರನ್ನು ಸಲಹಿ ಪೊರೆಯುತ್ತ ಅವರು ಕದ್ದ ಮಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಪಡೆದು ಸುಖ ಪಡುವ ಲೋಲುಪ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕೊಲ್ಲಾಪುರದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯವನ್ನೇ ತನ್ನ ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಭಕ್ತರನ್ನು ವಂಚಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ದೋಚಿ ತನ್ನ ಐಷಾರಾಮಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡವನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈತನೂ ಕಳ್ಳಕಾಕರನ್ನು ಪೊರೆಯುತ್ತ, ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೀಯುತ್ತ, ಅವರ ಕಳವಿನ ಪಾಲು ಪಡೆಯುವ ದುರುಳ. ಪ್ರಜಾಜನಹಿತ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಅಧಿಕಾರಿ, ಬೆಳೆಯುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಬೋಧಿಸಬೇಕಾದ ಗುರು, ದೈವಭಯ-ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪಿಸಬೇಕಾದ ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿ - ಇವರ ನಡೆನುಡಿ, ಆಚಾರ ವಿಚಾರ ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಅಪಾರ ಜೀವನಾನುಭವ, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದ ಹುಳುಕು-ಹುಣ್ಣುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ನೋವು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ತಟ್ಟದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಲಿಗರು ಮತ್ತು ತೊರೆಯರ ಜಾತಿ ಜಗಳ, ವೈಮನಸ್ಯ, ಸಾವು ನೋವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮಟ್ಟದ ಹೊಡೆದಾಟ ಬೇರೆ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿಯುವ, ಸಮಾಜದ ಸಾಮರಸ್ಯ ಕಾಯಬೇಕಾದವರೇ ಅದನ್ನು ಕೆಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಬಹುಷಃ ಇಲ್ಲಿ ಇದು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಂದರ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ!

ಇದು ಸಮಾಜದ ಮಾತಾಯಿತು. ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯನ್ನೂ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಸೀತೆ-ತಿಮ್ಮಮ್ಮ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅಮಾಸೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಅಮಾಸೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ಮುತ್ತೈದೆಯ ಕತೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತಿದೆ. ಪಾಠ ಹೇಳುವ ಗುರುವಿನ ಕೃತಘ್ನ ನಡೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜಾರಿಯ ಪರಸ್ತ್ರೀ ವ್ಯಾಮೋಹವೂ ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನೆಲೆಯ ನೈತಿಕ ಪತನವನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಅಸಮಾಧಾನ, ವಾಸ್ತವ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತ ಸಿಟ್ಟು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಿಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ನಮಗೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ತರ್ಕಶುದ್ಧ ಮನೋಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯವಾಗುವುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವಗಳು, ಅದು ಪಾರಂಪರಿಕ(ಧಾರ್ಮಿಕ)-ಆಧುನಿಕ ನೆಲೆಯದ್ದಾಗಿರಲಿ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ-ದೇಸೀ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನದ್ದಾಗಿರಲಿ, ಭಾವುಕತೆ-ಬೌದ್ಧಿಕತೆಯ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನದ್ದಾಗಿರಲಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸಾರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನ ಒತ್ತು ಯಾವುದರ ಕಡೆಗೆ ಎಂಬ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಆಗಿರಲಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕೃತಿ ಈ ಪ್ರಭಾವ, ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಎದುರಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಅದನ್ನೊಡ್ಡುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕುರುಡಾಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ಅದು ಈ ಕೃತಿಯ ಕೊರತೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬಹುಷಃ ಇವತ್ತು ನಾವು ಈ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊರಳಿ ನೋಡುವ ಪ್ರಮೇಯವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೊ!

ಇದು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ಪಾತ್ರಗಳ ಒಂದು ಪ್ಲಾಟ್ ಅಲ್ಲ. ಆದರ್ಶದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಾಗಿಯೇ ರೂಪಿಸಿದ ತಂತ್ರವಲ್ಲ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಪುರಾಣಗಳ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವ್ಯಾಕರಣದ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಧೀರರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದರೂ ಓದುಗ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಥಾನಕದ ಹಂದರ, ಸುಂದರ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಇಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದೇಶದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕಾದಂಬರಿಯ ತಂತ್ರ, ನಿರೂಪಣೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಕಥಾನಕದ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇಗ, ಕೌತುಕ ಎಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ತೀರ ಸಹಜ-ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನಡೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕತೆಯಲ್ಲ, ವಾಸ್ತವದ ನಿರೂಪಣೆ ಎಂದೇ ಅನಿಸುವಷ್ಟು ಸಹಜತೆಗೆ ಒಲಿದಿದೆ.

ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಕೆಡುಕು (evil)ಗಳಿಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಆದರ್ಶದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ತುಸು ಮೆಲೊಡ್ರಾಮ ಇದ್ದೂ ಅದು ಸಹ್ಯವಾಗುವುದು. ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಒಳ್ಳೆಯತನ ಮತ್ತು ಅರುಂಧತಿ-ಸೀತೆಯರ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯದ ವರ್ಣನೆ-ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಕಂಡರೆ, ಸಂಜವಾಡಿ ಜೋಯಿಸರು, ಸದಾಶಿವ ದೀಕ್ಷಿತರು, ಮಹಾದೇವ, ಪಶುಪತಿ ಸಾಂಬಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಪಾರ್ವತಮ್ಮ, ವೆಂಕಮ್ಮ, ಅಮಾಸೆಯ ಅಕ್ಕನನ್ನು ಐವತ್ತು ವರಹ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಅಮಾಸೆಯನ್ನು ಸಾಕಿ ಸಲಹುವ ಮಾದೈಯ್ಯ, ತಲಚೇರಿ ಶೇಷಯ್ಯ, ಹಗಲು ವೇಶದ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ, ಆನಂದ ಭಟಜಿ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರಗಳು ಸಾತ್ವಿಕತೆ, ಆದರ್ಶ, ಒಳ್ಳೆಯತನದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮೂಡಿಸುವಂಥವೇ ಆದರೂ ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಚಿತ್ರಣವೇನಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೆ ಒತ್ತು ಇರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟಿದ್ದೂ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಚಿಂತನೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷವಿಲ್ಲ ಎಂಬ, ಸಹಗಮನವನ್ನು, ಮಂತ್ರ-ತಂತ್ರಗಳಂಥ ಮೌಢ್ಯವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ, ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ಕೆಲವೊಂದು ತಿರುವುಗಳಿಂದ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಲುಪ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬಹುಷಃ ನಾವು ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಾಲಮಾನದ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆ, ಸಹಗಮನ ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಇವತ್ತು ಆದರ್ಶದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವುದಂತೂ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತಂತಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಪುರಾಣದ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಅಹಲ್ಯೆ, ದ್ರೌಪದಿ, ತಾರಾ, ಸೀತಾ, ಮಂಡೋದರಿಯರಿಗೆ ದಕ್ಕಿದ ಪತಿವ್ರತಾ ಶಿರೋಮಣಿ ಅವಾರ್ಡನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಇಲ್ಲದೇ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂದು ಕೂಡ ನಮ್ಮ ಸ್ತ್ರೀಮತ ಇಂದು ಒಪ್ಪಲಾರದು. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಶೋಷಣೆಯನ್ನೋ, ಗಂಡಸಿನ ಭಂಡತನವನ್ನೋ ಆಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಡುವವಳೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಇವತ್ತು ಎಸ್.ಎಲ್.ಭೈರಪ್ಪ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿರೋಧವನ್ನು ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೇ ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದೇ ಉತ್ತರದೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಓದುಗನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳಿವೆ, ಉಳಿದವರಿಗೆ ಇಲ್ಲ.

ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರದ್ದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಗ್ರಹಿಕೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಗ್ರಹಿಕೆ. ಅವರ ಚಿತ್ರಣದ ವಿವರಗಳು ರೂಪಿಸಿದ್ದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಚಿತ್ರ. ಎಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸ್ತವ ಬದುಕಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆದರ್ಶವನ್ನು, ಕಥಾನಕದ ತಿರುವುಗಳನ್ನು, ಅವರ ವಾಸ್ತವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಪ್ಪದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿ "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ" ಎಂದಿಗೂ ನಿಲ್ಲುವ ಕೃತಿಯೇ ಸರಿ.
(ಕೃತಜ್ಞತೆ: ಶ್ರೀ ರಾಜಶೇಖರ ಜೋಗಿನ್ಮನೆ)
==================================================
ಎಂ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟಣ್ಣ (1854-1930)
ಎಂ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಮೈಸೂರು ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ. ಹುಟ್ಟಿದ ಹತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅಜ್ಜಿ, ಸೋದರತ್ತೆಯ ದೇಖರೇಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರು. ಇವರು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದವರು. ಮೈಸೂರು ಇವರ ತಾಯಿಯ ತವರು. ಮೈಸೂರಿನಲಿ ಎಫ್ ಎ (ಈಗಿನ ಪಿಯುಸಿ) ಮುಗಿಸಿ ಮದರಾಸಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ತರಗತಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ ಕ್ಷಾಮದಿಂದಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗದೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಕೋಲಾರ, ಮೈಸೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪನ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ತದನಂತರ ಮತ್ತೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕೂತು 1885ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಈಗಿನ ಹೈಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಕಾರರಾಗಿಯೂ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದುಡಿದು ಮುಂದೆ ಅಮಲ್ದಾರರಾಗಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಚಾಮರಾಜನಗರ, ನೆಲಮಂಗಲ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಮುವ್ವತ್ತಮೂರು ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಎಸ್.ದಿವಾಕರ್ ಅವರಿಂದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿರುವ "ನೀತಿ ಚಿಂತಾಮಣಿ(1884)" ಮತ್ತು "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ" ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರೂ "ಮುಸುಗ ತೆಗೆಯೇ ಮಾಯಾಂಗನೆ", "ಪೇಟೆ ಮಾತೇನಜ್ಜಿ", "ಅವರಿಲ್ಲದೂಟ" ಕಾದಂಬರಿಗಳೂ ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಕತೆ, ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ, ರೂಪಾಂತರ/ಭಾಷಾಂತರ, ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಮುಂತಾಗಿ ಹಲವು ಹತ್ತು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸ್ವತಃ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿ ಹಲವಾರು ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕಾದಂಬರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು, ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವರಲ್ಲಿಯೂ ಇವರು ಮೊದಲಿಗರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Sunday, August 9, 2015

ಕಥನ ಕುತೂಹಲ

ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಖ್ಯಾತ ಕತೆಗಾರ ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ ಅವರು ಮಾತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರು ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೆ. ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಬಳಗಾರ ಅವರು ತಾವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೊಡಚಾದ್ರಿಗೆ ತಮ್ಮವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಂಜು ಕವಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ತಮಗಾದ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವದ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡೇ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಕೊನೆಗೂ ಅದು ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆಯೋ ಈಗಲೇ ಹೇಳಲಾಗದು ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದರು. ನನಗಂತೂ ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರರ ವಿವರಣೆ ಕೇಳಿಯೇ ಆ ಕಾದಂಬರಿ ಯಾವಾಗ ಹೊರಬರುವುದೋ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿತ್ತು. ಆವತ್ತೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೆಮಿನಾರ್ ಪೇಪರ್‌ನ ಕೀನೋಟ್ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ನನಗೇ ಕೊಟ್ಟು ತಮ್ಮೂರಿಗೆ ಮರಳಿದ್ದರು. ಅದು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತ ತಾತ್ವಿಕ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ವೇದಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ. ಅದರಲ್ಲಿದ್ದುದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಭರ್ತೃಹರಿಯ ವಾಕ್ಯ-ಪದ ಸಂಬಂಧ ಕುರಿತ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ, ಶಬ್ದ (ಪದ), ಸದ್ದು, ಧ್ವನಿಶಕ್ತಿ, ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅದು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮ ಹಾಗೂ ಭಾಷೆಗೆ ಅತೀತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿರುವ ಜ್ಞಾನದ ಎಳೆಗಳೇನಿವೆ, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ್ದು, ಆ ಕುರಿತ ಚಿಂತನೆ. ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ ತಮ್ಮದೇ ಅನುಭವ ಕಥನ ಮತ್ತು ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳು ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಅವರ ಬರಲಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅತೀವ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆ.

ತೀರ ಈಚೆಗೆ, ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗರ ಊರುಭಂಗ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಇಂಥವೇ ವಿಚಾರಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದವು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನ ಅವರು ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಬರೆದಾದ ಮೇಲೆ ತಾವು ಬರೆದಿದ್ದು ತಮ್ಮ ‘ಸ್ವಂತ’ ಅನುಭವವೇ ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಮಹತ್ವದ ಮಾತೊಂದನ್ನು ಆಡಿದರು. ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಕೆಸ್ ಹೇಳಿದ "Life is not what one lived, but what one remembers and how one remembers it in order to recount it" ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ನಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ನಾವು ಮರು-ಜೋಡಿಸಿ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಕ್ರಮವಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದೇ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕರ ಎನ್ನುವ ವಿವೇಕ್ ಈಚೆಗೆ ನಿರೂಪಣೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ (ಸತ್ಯಕಥೆ-ಆತ್ಮಕಥೆ-ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ-ವರದಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಥೆ-ಫ್ಯಾಂಟಸಿ) ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕೌತುಕದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳಿಯೇ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡಿದ್ದೆ. ಬಹುಶಃ ಆಗಲೇ ಅವರು ನನಗೆ Jose Saramago ಎಂಬ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು. ಈತ ಸುಮಾರು ತನ್ನ ಅರವತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದ ಅಪರೂಪದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ಒಂದು ವಯಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಗೆ ‘ಬೇಕಾದ’ ವಿವರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖಕರು ವಯಸ್ಸಾದಂತೆಲ್ಲ ಸೃಜನೇತರ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಹೊರಳಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ತಮ್ಮದೇ ಮಾತಿಗೆ ಅಪವಾದವೆಂಬಂತೆ ಇರುವ ಈತನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವೇಕ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ನಮ್ಮ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಕೂಡ ತಡವಾಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿಗಳನ್ನು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಂಭೀರ ಕಥೆ-ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಂಥ ಒಬ್ಬ ಅಪೂರ್ವ ಲೇಖಕರೆಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು.

ಮುಂದೆ ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ, The Ring of Memory ಓದುತ್ತ ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳು ಹೇಗೆ ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಅಚ್ಚರಿಗೆ ಒಳಗಾದೆ. ಆ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ Remembering and Forgetting in Indian Literatures ಎಂಬ ಅಡಿಬರಹವಿದೆ. ಈ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ನಾವು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಮರೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಕುರಿತಾಗಿ ರಾಮಾನುಜನ್ ಬಹುಸೊಗಸಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಎಲ್ಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬರಹಗಳೂ, ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಳೂ ಸಮಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದು ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತೇ ಇದೆ. ಅವರ ಕೊನೆ ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ಬಿಡಿ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಕವನಗಳು ಸೇರಿ Uncollected Poems and Prose ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವುದು ಕೂಡ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರಬಹುದು. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ The Ring of Memory ತುಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಶಕುಂತಲೆಯ ಕತೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ರಾಮಾನುಜನ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಗಹನವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಮಗ್ರ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಮೃತಿ, ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನೆನಪಿಡುವುದು, ಅರಿಯುವುದು, ಗುರುತಿಸುವುದು, ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಾಳಿದಾಸನ ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಶಾಕುಂತಲಾ, ಮೇಘದೂತ, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ದಶಾವತಾರದ ಪ್ರಕರಣ, ಬಸವಣ್ಣ - ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯವರ ವಚನಗಳು, ಬುದ್ಧನಿಗಾದ ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಶತಾವಧಾನ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾವಧಾನದ ಪರಂಪರೆ, ಪ್ಲೇಟೋನ ಕೃತಿ, ಕಥಾಸರಿತ್ಸಾಗರದ ಕತೆಗಳ ಸ್ವರೂಪ, Kaw R K, ಬಿಲ್ಹಣ ಮುಂತಾದವರ ಬರಹ - ಹೀಗೆ ಯಾವ್ಯಾವುದೋ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತ ಅವರು ವಿವರಿಸಿರುವ ಬಗೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ವಿರಹ ಅಥವಾ ವಿಪ್ರಲಂಭ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಲವು ವಿಯೋಗಗಳು) ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ-ಸಾಮೀಪ್ಯ-ಸಾಂಗತ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರದೇ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ, ಗೈರುಹಾಜರಿ, ವಿಯೋಗ ಅಥವಾ ವಿರಹವೇ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. Absence-Presence ಮತ್ತು ನೆನಪಿಗೆ ಕಾರಣೀಭೂತವಾಗುವ ಒಂದು Mark - ಈ ಮೂರರ ಸಂಬಂಧ ಕುರಿತ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ದೇವರ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲೂ ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದು ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಲೇಖನಕ್ಕೆ Remembering and Forgetting in Indian Literatures ಎಂಬ ಅಡಿಬರಹವೂ ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಹತ್ತು ಹಲವು ಕೃತಿ, ಚಿಂತನಾ ಕ್ರಮ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯ ಕೌಶಲ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಓದುಗರು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಈ ಪ್ರಬಂಧದ ಚೌಕಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ ಇದು ಓದುಗನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಅವರ ಊರುಭಂಗ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಮೊರಿ ಮತು ತತ್ಸಂಬಂಧಿ ವಿಚಾರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಬಂದಿದ್ದು ನಿಮಗೆಲ್ಲ ನೆನಪಿರಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿ ತನ್ನ ನೆನಪು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಓದುಗ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದನ್ನು ತನ್ನದೇ ಅನುಭವ, ನೆನಪು ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ re-construct ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಊರುಭಂಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನಿಸಿದ್ದೇವೆ.

ಮಾರ್ಕೆಸ್ ಕೂಡ "Life is not what one lived, but what one remembers and how one remembers it in order to recount it." ಎಂದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಮನೋವಿಕಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಹತ್ವವಿದೆ.

Jose Saramago ತನ್ನ Note Book ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ:
"In physical terms we inhabit space, but in emotional terms we are inhabited by memory. A memory composed of a space and a time, a memory inside which we live, like an island between two oceans - one the past, the other the future."
.....
.......
ಎಂಟು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಒಂದು ಚಲಚಿತ್ರದ ಹಾಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೆ ಅದು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ:
"The place was there, the person appeared, then the person left, the place continued, the place having made the persons, the person having transformed the place."

Jose Saramagoನ ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಹೆಸರೇ Small Memories.

ನಮಗೂ ಗತವನ್ನು ನೆನೆಯುವುದೆಂದರೆ, ಕಳೆದು ಹೋದ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಓದುವುದು ಎಂದರೆ ಇಷ್ಟ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಲೇಖಕರ ಬಾಲ್ಯದ ಅನುಭವ, ಊರು-ಕೇರಿಯ ವಿವರಗಳು, ಕಥಾ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆತ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಬದುಕಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಲೇಖಕನ ಬಾಲ್ಯದ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಹೊಂದಿದಂತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ನಾವೂ ನಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು, ಬಾಲ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು, ಹುಟ್ಟೂರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದಷ್ಟು ಬೇರೇನನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಸಲಾರೆವೇನೊ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ನೆನಪುಗಳ ಮಾತು ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭವನ್ನೂ ಹಾದು ಹುಟ್ಟಿಗೂ ಮುನ್ನದ ನೆನಪುಗಳತ್ತ ಚಲಿಸಬಲ್ಲುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್. ಜ್ಞಾನೋದಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಬುದ್ಧ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹಾಗಂತೆ.

ವಿಕ್ರಮ್ ಹತ್ವಾರ್ ಅವರು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕದಲ್ಲಿ (15/03/2015) "ಎದೆಗೆ ಬೀಳದ ಮಾತು" ಎಂಬ ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದು ಕೂಡ ನೀವು ಓದಿರಬಹುದು. ಸಂವಹನ ಶೂನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಈ ಕಾಲದ ಲಕ್ಷಣವೇ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತ ಎತ್ತಿದ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಚಾರಗಳಿಗೂ ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು, ವ್ಯಾಟ್ಸಪ್ ತರದ ಸಂವಹನದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು, ಒಬ್ಬರೇ ಕೇಳುವ ಸಂಗೀತ, ಒಬ್ಬರೇ ಆಡುವ ಆಟಗಳು, ಟೀವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಎಂದೆಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮುಕ್ತ ಮಾತುಕತೆಯ ಛಂದ ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ನಾಟಕದ ಮಾತು, ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದೇ ಆಡುವ-ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾವು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೇ ಆಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ್ದು ಕೂಡ ಇದೆಯಲ್ಲವೆ? ನಾವು ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಆಡಿದ್ದನ್ನು - ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಇದೆಯಲ್ಲವೆ? ಬಹುಶಃ ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರು ಇದನ್ನು ಕೂಡಾ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಮಾತು ಎದೆಗೆ ಬೀಳುವುದು ಎಂದರೇನೆಂದೇ ನಾವು ಮರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎನಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೇ.

ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಅಪಾಯ ಕೂಡ ಇವೆ. ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲೇ ಬದುಕುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮನೋರೋಗವೂ ಆಗಬಹುದು; ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರ್ಮುಖಿಯನ್ನಾಗಿಯೂ, ಸ್ವಕೇಂದ್ರೀತರನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಬಹುದು ಎನ್ನುವುದು ಮೊದಲನೆಯದು. ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಚನೆ - ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರೆ ಗುರುತಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಗುರುತು - ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವ್ಯಕ್ತಿ/ವಸ್ತು/ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡುವ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಎರಡನೆಯದು. ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ರಿಚ್ಯುವಲ್‌ನ ಸಂಭ್ರಮವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಮಗೆ ದೇವರು, ಧರ್ಮ, ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣ ಎಲ್ಲವೂ ಇರುವುದು ಅಂತರಂಗದ ಅರಳುವಿಕೆಗೆ, ಆಂತರಿಕವಾದ ಅರಿವು, ಜ್ಞಾನ, ವೈಚಾರಿಕತೆ ಹೆಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ. ಆದರೆ ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವ, ಸಂಭ್ರಮ, ಗದ್ದಲ, ಲೌಡ್ ಸ್ಪೀಕರು, ಚಿನ್ನದ ರಥ, ಪ್ರದರ್ಶನದ ಭರಾಟೆ ಇವುಗಳೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟರೆ ನಾವು ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದೂರವಾದಂತೆಯೇ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯ ನಮ್ಮ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಭಾಷೆಯ ಹಂಗಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತ ಭಾಷೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆಯೆಂಬ ಎಚ್ಚರ ನಮಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು. ಏನಿದ್ದರೂ ಮರೆಯುವ ಮತ್ತು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ ದಿನಗಳಿವು.

ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಾಜ ವಸ್ತಾರೆ "ಅನಿಸಿದ್ದಾಗುವ ವರವೂ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಎಂಬ ಮೂಲಕವೂ..." ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ವಸ್ತಾರೆಯವರ ಈ ಮಾತು ಗಮನಿಸಿ:
"..........ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು- ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಆಗಿಬರಿಸುವುದು’ ಎಂಬ ವಿಚಾರ; ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು ‘ಆಗಿಸಿಕೊಳ್ಳು’ವುದೇ- ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇಡೀ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ನನಗೆ ಸದಾ ಅನಿಸುವುದಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಏನೂ ಅನ್ನಿಸದೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಆಗಿಬರದು! ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಪೆನ್ಸಿಲು ಒಂದು ‘ಮೂಲಕ’ವಸ್ತು ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಆಗಿಬರುವ ಉಪಕರಣ ಅಷ್ಟೆ. ಯೋಚಿಸಿ: ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಆಗಿಬರಿಸುವ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಮೊದಲು ಅನಿಸುವುದು; ನಂತರ, ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದು ‘ನಿಜಕ್ಕು’ ಆಗುವುದು. ಅಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಮೂಡಿದ ಊಹೆ ಅಸಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಡುವೆ- ಅದರ ಚಿತ್ರಿಕೆಯಾಗಬೇಕು; ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲೊಂದು ಪರಮೋಚ್ಚ ದಾವೆಯೇ ಸರಿ. ಸರಳವಾಗಿ- ಊಹಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಕೃತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ವಿನ್ಯಾಸ."

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೇಖನ, ಪ್ರಬಂಧ, ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಸ್ರೋತವಾದ ಎಳೆ, ಬರಹ ಅಥವಾ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅನುಭವವೊಂದು ಮೂಡುವ ವಿಸ್ಮಯದ ಕುರಿತಾದ್ದೇ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರೆದಂತೆಲ್ಲ ‘ಸ್ವಂತ’ ಅನುಭವವೇ ಆಗುವ ಮಾತು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ‘ಆದ’ ಅನುಭವವನ್ನು ಬರೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ‘ಬೇಕಾದ’ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಒದಗಿ ಬರಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬಹುದು, ಅದರ ಮಾತು ಬೇರೆ. ಆದರೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಬರೆಯುತ್ತ ತನಗೆ ಇದುವರೆಗೂ ಆಗಿರದ ಒಂದು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಲೇಖಕ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಆ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ?!

ಜಗತ್ತು, ಅನುಭವ, ಚಿಂತನೆ, ಸಂವೇದನೆ, ಭಾವಕೋಶ ಅಥವಾ ಇನ್ನೇನೇ ಅನ್ನಿ, ಅದು ಇಲ್ಲೇ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಪಕ್ಕ ಒಂದು ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಬಿದ್ದಿರುವಂತೆ. (ಇದು ಕೇಶವ ಮಳಗಿಯವರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ಅವರು ನದಿ ಮತ್ತು ದಂಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತ ಒಂದೆಡೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಅದೇ ನೀರೆ? ಅದಕ್ಕೆ ಸತತ ಸಾಂಗತ್ಯವನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಲು ಅದೇ ಕಲ್ಲೇ, ಸದಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ?) ಕತೆಗಾರ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರ. ಭೌತಿಕವಾಗಿ ನಾವು ಒಂದು ಅವಕಾಶ (ದೇಹ)ವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಭಾವಕೋಶ ಮಾತ್ರ ನೆನಪು (ಸ್ಮೃತಿ)ಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆ ನೆನಪು ಅಥವಾ ಸ್ಮೃತಿ ಯಾವುದರಿಂದಾಗಿದೆ? ಅದು ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲಗಳಿಂದಾಗಿರುವಂಥಾದ್ದು. ಭೂತಕಾಲ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯತ್ ಕಾಲ ಎಂಬೆರಡು ಸಾಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪದಂತೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಈ ದೇಶ-ಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (ತೀರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ) ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಆತ. ಇದಕ್ಕೆಂದೇ ಎಂಟು ಶತಮಾನಗಳ ಒಂದು ಕಾಲಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಪರಂಪರೆ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅವು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ತನ್ನ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ನೆನಪು ವೈಯಕ್ತಿಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಹರಿವ ನದಿಯ ನೀರಿನಂತೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ನೀರಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ ನಿಂತ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ!

ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಕಟ್ಟುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡ ತೊಡಗಿದರೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ನಾಗರಾಜ ವಸ್ತಾರೆಯವರು ‘ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು’ ನಿಜಕ್ಕೂ ‘ಆಗಿಸುವ’ ಕೈಂಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಪೆನ್ಸಿಲ್’ ಎಂಬ ಮೂಲಕ ಮಹಾಶಯನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತ ಹೋದ ವಿನ್ಯಾಸವೊಂದು ಕೊನೆಗೂ ನಿಜವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಆದಿ-ಅಂತ್ಯದ ಜಾತಕ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?

ಈಚೆಗೆ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಕತೆಗಾರ ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅಪಾರ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಹನೆಯಿಂದ "ಕಥೆ ಹುಟ್ಟುವ ಪರಿ" ಎಂಬ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಅದನ್ನು ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತೆರಡು ಮಂದಿ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ಕಥೆಗಾರರು ತಾವು ಕತೆ ಬರೆಯುವ ಕ್ಷಣದ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ "ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು" ಬರೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತಾವು ಪೂರ್ತಿ ಸಫಲರೆಂದಾಗಲೀ, ಹೀಗೆ ತಾವು ವಿವರಿಸಿದ್ದು ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯವೆಂದಾಗಲೀ ಸ್ವತಃ ಈ ಕತೆಗಾರರಾಗಲೀ, ಅವರನ್ನು ಓದುವ ನಾವಾಗಲೀ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದಿಲ್ಲ. ಈ ಒಂದು ವೈಫಲ್ಯದ ಭಯದಿಂದಲೇ ಕನ್ನಡದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ, ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್, ಟಿ ಜಿ ರಾಘವ, ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ, ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್, ಕೆ ವಿ ತಿರುಮಲೇಶ್, ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್, ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆ, ಶಾಂತಾರಾಮ ಸೋಮಯಾಜಿ, ಎಸ್ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್, ಜೋಗಿ, ಸುಮಂಗಲಾ, ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ ಕಾಗಿನೆಲೆ, ಸಂದೀಪ ನಾಯಕ, ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್, ವಿ ಎಂ ಮಂಜುನಾಥ್, ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದ್, ಶ್ರೀಕಾಂತ ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದವರು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವರೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದವರೂ ಯಾರೆಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತ ಅಥವಾ ವಿವರಿಸದೇ ಕನ್ನಡದ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಾರರು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಸತ್ಯ.

ಈ ಸೃಜನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತು ಆಡಿದ್ದು, ಆಡಬಹುದಾದ್ದು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೂ ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು - ಒಂದೆಡೆ ಇರುತ್ತ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ‘ಆಗುವುದು’ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇರುತ್ತ ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಂತರವಿದೆಯಲ್ಲ ಅದರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಯೋಚಿಸುವುದು ಈ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ತಮ್ಮ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಮಟ್ಟು-ಪಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರಬಹುದಾದ ‘ಮೂಢನಂಬಿಕೆ’ಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಹೊರತು ನಿಜಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಏಕಾಂತದ ಸೃಜನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿಲ್ಲ. ಸೇವಂತಿ ಹೂವಿನ ಟ್ರಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ "ನಾಳೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ" ಎಂದಾಕೆ, ಗಾಳಿ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಪಾಯಸ ಹಿಡಿದು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಅಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದಂತೆ ಕದ್ದು ನಿಂತು ಅವನನ್ನೂ-ಅವಳನ್ನೂ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೇ ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಂಡ ‘ಅವಳು’, ಬೈಸಿಕಲ್ ವಾಪಾಸು ಕೇಳಲು ಹೋಗಿಯೂ ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮಾಸ್ತರರು...ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಮೈತಳೆದವರೇ ಹೊರತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ತಮಗೆ ಅವರನ್ನು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮೈದಾಳಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಉದ್ದೇಶವೇನೂ ಇದ್ದಿದ್ದಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ, ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಒಟ್ಟು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಹೊರಟ ಹೊಳಹಿನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ಜಯಂತರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಬಹುದು, ಬಿಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಸೃಜನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಇದಂಇತ್ಥಂ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ ಮುಗಿಸಬಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದಂತೂ ಸುಳ್ಳೇ.

ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ತಾವು ಬರೆಯುವ ಮುನ್ನ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಿರುವ ಕತೆಯನ್ನು ಏನು ಬರೆಯುವುದು, ಬರೆಯುತ್ತಾ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಅದು ತಮಗೆ ಒಂದು ಶೋಧವಾಗಬೇಕು ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿರುವುದಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವರು ತಮಗೆ ಇಡೀ ಪ್ಲಾಟ್ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದಂತಾದ ಬಳಿಕವೇ ತಾವು ಪೆನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಎಂದಿರುವುದೂ ಇದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಒಂದು ಊಹೆ, ಹೊಳಹು ಅಸಲಿನಲ್ಲಿ ಆವರ್ಭವಿಸುವ ಈ ಎರಡು ಸಾಗರಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವೀಪವೇನಿದೆ, ಅದು ಬಹುಶಃ ವಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ದಕ್ಕದ್ದು. ವಾಚ್ಯವಾದುದೆಲ್ಲ ಅಸಲಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುನ್ನ, ಅದು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ!!!

ಎಂದೋ ಕೇಳಿದ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಲೇ ಬೇಕೆನಿಸುವಾಗ ಅದರ ಸ್ವರ ಪ್ರಸ್ತಾರ ಸ್ಮೃತಿಗೆ ದಕ್ಕದೇ ಹೋಗುವ, ಹಾಡಲಾಗದ ಭಯಂಕರ ನಿರ್ವಾತದ ಸ್ಥಿತಿಯಿದು! ಮರೆತ ರಾಗ, ಮರೆತ ಚಿತ್ರ, ಮರೆತ ಪರಿಮಳ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವಂತೆ ವಿವರಿಸೆಂದರೆ ವಿವರಿಸಲಿ ಹೇಗೆ! ನಮ್ಮ ಯಕ್ಷಗಾನದ/ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಪ್ರತಿಬಾರಿ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ (ವಾಚಿಕ) ಬೇರೆ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರುವುದಾದರೂ ಅದರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ಪುರಾಣ (ಪಠ್ಯ) ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗೂ ಇದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಕತೆಗೆ, ಕಾದಂಬರಿಗೆ, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಹೇಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು? ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದಂತೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ಅದೇ ಕತೆಗಾರ ಮರಳಿ ಬರೆಯಬಲ್ಲನೆ? ಬರೆದರೆ ಅದು ಅದೇ ಕತೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆಯೆ?

ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರುವಂತೆ ಆರ್ಹಾನ್ ಪಮುಕ್ ಬರೆದ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಇನ್ನೊಸೆನ್ಸ್ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಿದೆ. ಪಮುಕ್‌ಗೆ ಬರವಣಿಗೆ ಹೇಗೋ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಕೂಡ ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಂದು ಕೃತಿ ಅಲ್ಲ. ಆತ ಸ್ವತಃ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂಥ ಒಂದು ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದು ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಆತ ಹೇಳುವ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಗುರುತ್ವವಿದೆ, ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಕೆಮಾಲ್ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಾಯಕ.

ಸಮಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದು ಕಾಲವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿಕೊಂಡು ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮಂಡಿಸುವ ಒಂದು ತತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಮಾಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಷಣಗಳು (Single Moments) ವರ್ತಮಾನವಿದ್ದಂತೆ. ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೀಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಮಯ ಎನ್ನುವುದು ಈ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಜೊತೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ತಂತುವಿದ್ದಂತೆ. ಹಾಗೆ ಒಂದು ವರ್ತಮಾನದ ಕ್ಷಣವನ್ನು ವರ್ತಮಾನದ ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ತಂತು `ಸಮಯ'ವನ್ನು ಯಾರೂ ಅವಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಮಾಡುವಂತೆ (ಇಂಡಲ್ಜೆಂಟ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ, ಅದು ಓದು, ಟೀವಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಮದ್ಯ, ಭಜನೆ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದು), ಸಮಯವನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಟ್ಟು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಅರ್ಥ ನಾವು ಸಮಯ ತೋರಿಸುವ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಿನ, ವಾರ, ತಿಂಗಳು ವರ್ಷ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರುಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಇರುತ್ತೇವೆಂದಲ್ಲ. ಅವು ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು - ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ - ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಸ್ತುಗಳು. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಕೂಡ ಒಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂಥ ಅಪೂರ್ವ ತಂತುಗಳಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೀವು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಳಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವ ಬಾಚಣಿಗೆಯಿರಬಹುದು, ನಿಮ್ಮ ಪೆನ್ನು ಆದೀತು ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಪರ್ಸ್ ಇದ್ದೀತು. ಅದು ಕೇವಲ ವಸ್ತುವಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನೀವೂ ಒಪ್ಪುತ್ತೀರಿ. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ನಾವು "ಸಮಯ"ವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಆ ಸಮಯದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೂಡ ಚಿರಂತನವಾಗಿಸಬಹುದು!

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೇ, ಈಗ Innocence ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಮನ ಹರಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅಪರೂಪದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಮಾಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಫ್ಯೂಸನ್ನಳ ಪ್ರೀತಿ, ಅವಳ ದೇಹದ ಸುವಾಸನೆ, ಅವಳ ಸ್ಪರ್ಶ, ಒಂದೊಂದೇ ಘಟನೆ (ಕ್ಷಣ)ಗಳ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನರ್-ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಾಡಿದ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇರುವುದೆಲ್ಲ ತೀರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳು. ಅವಳು ತುಟಿಯೊತ್ತಿ ಹೀರಿದ, ಪಾನೀಯವಿನ್ನೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಉಳಿದಿರುವ ಗ್ಲಾಸ್, ಅವಳ ಕೂದಲಿನ್ನೂ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೇರ್ ಪಿನ್ನು, ಅವಳ ತುಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಕೂತು ಎಂಜಲನ್ನೂ ಸೋಕಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದಾದ 4,213 ಸಿಗರೇಟ್ ತುಂಡುಗಳು, ಅವಳು ಕೈಯಾರೆ ಹಿಡಿದು ಕುಲುಕಿಸಿರಬಹುದಾದ ಡೈನಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್ ಮೇಲಿನ ಸಾಲ್ಟ್ ಶೇಕರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಥವೇ (ಕ್ಷುದ್ರ)ದೈನಂದಿನವನ್ನು (ತನ್ಮೂಲಕ ಫ್ಯೂಸನ್ನಳನ್ನು) ತೋರಿಸುವ (ನೆನಪಿಸುವ) ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿರುವಂಥವು.

ಹಾಗೆಯೇ ಇಂಥ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು, "ಸಮಯ"ವನ್ನು, ತನ್ಮೂಲಕ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪುನರ್-ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನುಷ್ಯ Innocent ಕೂಡಾ ಆಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ, ಬುದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ನೀವು ಈ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಈ 4,213 ಸಿಗರೇಟು ತುಂಡುಗಳು ಕೇವಲ Disposable ಕಸ. ಆದರೆ ಕೆಮಾಲ್ ಈ ಪ್ರತಿತುಂಡಿನ ಹಿಂದಿರುವ ನೆನಪನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ. ಆ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಫುಸನ್ ಹೇಗೆ ಆರಿಸಿದಳು, ಆರಿಸುವಾಗ ಎಷ್ಟು ಒತ್ತಡ ಹಾಕಿದಳು, ತಿರುಚಿದಳೇ, ಸುಮ್ಮನೇ ಒತ್ತಿ ಆರಿಸಿದಳೇ, ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ನಲ್ಲಿಯ ನೀರಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಆರಿಸಿದಳೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಬಲ್ಲ. ಅದರ ಬೆನ್ನಿಗೇ ಅವನಿಗೆ ಆ ಕ್ಷಣದ ಫ್ಯೂಸನ್ನಳ ಮೂಡ್, ಆ ಸಂದರ್ಭ, ಆ ದಿನ, ಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲವೂ ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ ಅವನು ಫ್ಯೂಸನ್ನಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ, ಅವನ ಸಂತೋಷ - ಅದು ಯಾವತ್ತೂ ಫ್ಯೂಸನ್ನಳೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ - ವನ್ನು ಮರಳಿ ಬದುಕಬಲ್ಲ! ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತು ನಮಗೂ -"ಕೊನೆಗೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುವುದು ಮುಖ್ಯ".

ನಿಜಕ್ಕೂ ಪಡೆದ ಅನುಭವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು, ಇದುವರೆಗೂ ಆಗದ ಒಂದು ಅನುಭವವನ್ನು ಬರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಪಡೆಯಲು ಕೂಡ ಪಡೆದ ಅನುಭವ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಒಂದು ಮಾರ್ಗ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದೂ ಆಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಅನುಭವವನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಂಥಾ ಸಿದ್ಧತೆ ಬೇಕಾಗುವುದೆಂದರೆ ಓದಿದಾಗ ಓದುಗನಿಗೂ ಅದರ ಆವಾಹನೆಯಾಗುವಂತೆ ಬರೆದುದು ಮೂರ್ತೀಭವಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಂಥ ಆವಾಹನೆಯ ಸುಖ ಕಥೆಗಾರನಿಗೆ ದಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಅದು ಓದುಗನಿಗೂ ದಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ! ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಮಯದ ಮೂಲಕ ಜೋಡಿಸಿ ನೆನಪುಗಳಾಗಿಸಬಲ್ಲ ತಂತುಗಳು ಎಷ್ಟು ಅಗತ್ಯವೋ, ಒಂದು ಬಗೆಯ ಇನೊಸೆನ್ಸ್ ಕೂಡ ಅದಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಗತ್ಯ. ಅಂದಹಾಗೆ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಅನುವಾದಿತ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಹೆಸರು Dots and Lines!
ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರರ ಆಡುಕಳದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೂ ಅವರು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಭಾಗ ಇರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೆ, ಅದೇನೊ ಹೇಳಿದ್ದು ಹೌದು, ಆದರೆ ತಿದ್ದುತ್ತಾ ತಿದ್ದುತ್ತಾ ಅದೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೇಡವಾಯಿತೊ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಮಾರಾಯ ಎಂದುಬಿಟ್ಟರು! ನಾನೂ ಅವರು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ, ಮುಂದೆಂದಾದರೂ ಅವರು ಇನ್ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಸಶಕ್ತ ಬಂದೇ ಬರಬಹುದೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ನನಗಂತೂ ಇದೆ!
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, June 30, 2015

ಕತೆಯೆಂಬ ಮಾಯಾ ಕೋಲಾಹಲ

ಮೌನೇಶ್ ಬಡಿಗೇರ್ ಅವರ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ "ಮಾಯಾ ಕೋಲಾಹಲ"ದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಂ ಟೈಮ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಇದನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೌನೇಶ್ ಅವರು ಇದುವರೆಗಿನ ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢ ಬದುಕಿನ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ ತಮಗೆ ದಕ್ಕಿಸಿದ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವು ತಮಗೆ ತಟ್ಟಿದಷ್ಟೇ ತೀವ್ರವಾಗಿ - ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕನಸು, ರೂಪಕ, ವ್ಯಂಗ್ಯ, ವಿನೋದ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು- ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಳೆ. ಇದನ್ನು ಅವರು ಸಹಜವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂಬುದೇ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಥನದ ಗಿಮ್ಮಿಕ್ ಇಲ್ಲ, ಏನೋ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂಬ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಲಿ, ಯಾರಿಗೋ, ಯಾವುದಕ್ಕೋ ಬದ್ಧನಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಅಸಹಜ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಲಿಮಿಟೇಶನ್ಸ್ ಆಗಲಿ ಅವರಿಗಿಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಓದುಗನಿಗೆ ಮೊದಲಸಲಕ್ಕೇ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದುಬಿಡುವ ಸತ್ಯ. ಮೌನೇಶ್ ನಮಗೆಲ್ಲ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ನಾಟಕಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕಪ್ರಿಯ. ಹಾಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ನಾಟಕಕಾರ ಮಾತ್ರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ಕಲಿವ, ಕಲಿತಿರುವ, ದೇಹದ ಚಲನೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ರಂಗ ಚಲನೆ, ಕತ್ತಲು-ಬೆಳಕಿನ ವಿನ್ಯಾಸ, ಸಂಗೀತವೂ ಆಗಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಸದ್ದು, ಸಂಭಾಷಣೆ(ಟೆಕ್ಸ್ಟ್)ಯನ್ನು ಮೀರಿ ರಂಗಭಾಷೆಯ ಸಶಕ್ತ ಬಳಕೆ (ಅದರ ಧ್ವನಿಶಕ್ತಿಯ ಅರಿವು), ಯಾವುದನ್ನೂ ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ನಾಟಕೀಯತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣುಗಳು - ಇವೆಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅರಿವು ಬೇರೆ ಹೊಸ ಕತೆಗಾರರಿಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೌನೇಶ್ ಅವರಿಗೆ ಇದ್ದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇನ್ನು ಇವರ ಪುಟ್ಟ ಪರಿಚಯದ ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಗಮನಿಸಿ " ಓದಿದ್ದು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಓದು ಬಿಟ್ಟದ್ದು ಎಂದರೇನೇ ಹೆಚ್ಚು ಸತ್ಯ. ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಡಿಪ್ಲೊಮೋವನ್ನ ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ಬಿಟ್ಟು ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಹಾರಿದ್ದು, ಈ ಎಡಬಿಡಂಗಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು, ಓದಿದ್ದನ್ನ ಬರೆದದ್ದು, ಬರೆದದ್ದನ್ನ ಹರಿದದ್ದು! ನಂತರ ನೀನಾಸಂ ರಂಗಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಅಭ್ಯಾಸ, ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಮುರಿಕೆ!"

ಜೋಗಿಯವರ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನ, ಓ ಎಲ್ ನಾಗಭೂಷಣ ಸ್ವಾಮಿಯವರಂಥ ನುರಿತ ವಿಮರ್ಶಕರ ಒಂದು ಮುನ್ನುಡಿ ಮತ್ತು ಮೌನೇಶರ "ಕಥನ ಕೋಲಾಹಲ" ಎಂಬ ಪ್ರವೇಶಿಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಮೌನೇಶರ ಕತೆಗಳ ಓದಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂಬುದು ಮೌನೇಶರಿಗೆ ಏನು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವರು ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಬರಹಗಾರ ಎಂಬುದು ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ನವ್ಯ ಕಥಾಪರಂಪರೆಯ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದಲ್ಲೇ ಕುಬ್ಜನಾಗುತ್ತ, "ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ದೈನಂದಿನ"ಗಳಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಏನೋ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಒಳಗಿನ ಬೆಂಕಿ ಆರಿಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಹಳಸಲು ಹಪಹಪಿಕೆಯ ಸ್ವಗತಪಾಠವಾಗಿ ಬಿಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಕತೆಯೊಂದು "ಕ್ರೈಂ ಡೈರಿ" ಕತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವದೊಂದಿಗಿನ ಅನುಸಂಧಾನ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಕೆಟ್ಟು ಹೋದ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಕನ್ಸೂಮರಿಸಂ ಕುರಿತೇ ಇರುವ ಕತೆಯಾದ "ಶಫಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ಸ್" ಕೂಡ ವಾಸ್ತವದೊಂದಿಗಿನ ಅನುಸಂಧಾನದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅರಸುವ ಕತೆಯೇ. ಈ ಅನುಸಂಧಾನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಒಂದೊಂದು ಕತೆಯೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಭಿನ್ನವಿಭಿನ್ನ ಹಾದಿಗಳು ಮೋಡಿ ಮಾಡುವಂತಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಚಿಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ವಿ" ಕತೆಯ ಸೆಲ್ವಿ ಅದನ್ನು ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ (ಚಿಟ್ಟೆ ಹಿಡಿವ) ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ, "ಮಾಯಾಕೋಲಾಹಲ"ದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯವನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಮರಳಿ ತನ್ನ ಸಂವೇದನೆಗೆ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿಯೇ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಆಶಾವಾದವಿದೆ. ಮೌನೇಶರ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ವರ್ತಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಟುವಾಗಿ, ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣವಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯಂಗ್ಯ, ವಿಡಂಬನೆ, ವೈನೋದಿಕ ಧಾಟಿ ಸಹಕರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ನವ್ಯರಲ್ಲಿ ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ಗುಣವೇ. "ಕ್ರೈಂ ಡೈರಿ" ಮತ್ತು "ಶಫಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ಸ್" ಕತೆಯ ನಿರೂಪಕ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, "ಫೋಟೋದೊಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ಮುಖ" ಕತೆಯ ನಿರೂಪಕಿಯೂ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ, "‘ದೊಡ್ಡಮನೆ’ ಪಾಪಮ್ಮ" ಕತೆಯ ನಿರೂಪಕನೂ ತನ್ನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ವಿಚಾರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು "ಮಾಯಾಕೋಲಾಹಲ" ಕತೆ ಕೂಡ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ವರ್ತಮಾನದ ಅತಿರೇಕಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸುತ್ತಲೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕತೆಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಧ್ವನಿ ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಸೀಮಿತವಾಗದೇ ಅದರಾಚೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಈ ಕತೆಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.

"ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ" ಕತೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಡುವ, ಬಹುಕಾಲ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಕತೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಸಂಕಲನದ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳಂತೆಯೇ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಮೌನೇಶ್ ಪ್ಲಾಟ್ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರ ಪಾತ್ರಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ರೂಪುರೇಷೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ನಳನಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅಜ್ಜ, ಗೌರೀಕಾಕ, ಅವನ ರಾಜಕೀಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು, ಮದುವೆ, ಈ ಎಲ್ಲದರ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಸಾಗುವ ಕಾಲಮಾನದ ಪಲ್ಲಟಗಳು, ಅಜ್ಜನ ಹೊಸ ಖಯಾಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ನಿರೂಪಕನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಚಿತ್ರ ಯಾವುದೂ ಒಂದು ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ಚೌಕಟ್ಟಲ್ಲ, ತಂತ್ರವಲ್ಲ, ತಾನು ಹೇಳಹೊರಟಿದ್ದು ಇದನ್ನೇ ಎಂದು ತಲುಪಬೇಕಾದ ಗಮ್ಯದ ಚಿಂತೆಗಳ ಹೊರೆಹೊತ್ತ ಪಯಣವಿದಲ್ಲ; ಜಯಂತರು ಎಲ್ಲೋ ಒಂದೆಡೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಲಗ್ಗೇಜಿಲ್ಲದ ಪ್ರಯಾಣ! ಆದರೆ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದು, ಹೀಗೆ ಹೊರಟಾಗ ಕತೆಗಾರ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲಿಗೂ ತಲುಪುವುದೇ ಇಲ್ಲ! ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಅಚಾನಕ್ ಎಂಬಂತೆ ಮುಕ್ತಿಧಾಮವನ್ನೇ ಕಂಡುಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ!! ಹಾಗಾದಾಗಲೇ ಓ ಎಲ್ ನಾಗಭೂಷಣ ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಕತೆಗಾರ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೂ, ಓದುಗ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜಸ್ಟ್ ಛಾನ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಚಲಿಸಿ ಹೋ(ಗ)ದ ಚಹರೆಗಳು" ಕತೆಗೆ ಬಾಲ್ಯಕಾಲದ ನಾಯಿಯೊಂದರ ಕತೆ ಮತ್ತು ತತ್ಸಂಬಂಧಿ ಗೆಳೆಯನನ್ನು ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ಒಮ್ಮೆ ಕಂಡು ನಿಜ ಹೇಳಿಬಿಡಬೇಕೆಂಬ ತುಡಿತ - ಎರಡೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣಿಸದೆ ಸೇರಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದು ಮತ್ತು "ಶಫಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ಸ್" ಕತೆಯ ಟೀವಿ, ಕನ್ಸೂಮರಿಸಂ ಕುರಿತ ಅಚ್ಚರಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಬಾಂಬು, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಕೋಮುವಾದದ ಎಳೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು - ಇಂಪ್ರೂವೈಸೇಶನ್ ಅನಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಒದ್ದೆ ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಕೂತಂತೆ ಕೂತ ಭಾವ ತರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ನನಗೆ ಹಾಗನಿಸಲು ನನ್ನವೇ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು. ನನಗೆ "ಚಲಿಸಿ ಹೋ(ಗ)ದ ಚಹರೆಗಳು" ಕತೆಯನ್ನು ಓದುವಾಗ ಪದೇ ಪದೇ ನೆನಪಾದುದು ಸಂದೀಪ ನಾಯಕರ ಹೆಸರಾಂತ ಕತೆ "ಕರೆ". ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಾವಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬ ಮುದುಕ ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ಒಮ್ಮೆ ಕಂಡು ಸಾಯುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಯಾರನ್ನೋ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಬರಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ತನಗೆ ಕರೆ ಬಂದಿದೆ ಮತ್ತು ತಾನು ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಕರೆ ಕಳಿಸಿದ್ದಾನೆ; ನಡುವೆ ಕತೆಯಿದೆ, ಓದುಗನಿದ್ದಾನೆ. ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ಒಂದು ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯ ಚಿತ್ರವಿದೆ. "ಒಳ್ಳೆಯವನು" ಸಂಕಲನದ "ಕೈಹಿಡಿದವರು" ಕತೆ ಅದು.

"ಫೋಟೋದೊಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ಮುಖ" ಕತೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಒಂದು ಕತೆ ಎಂದು ಅನಿಸುವುದು ಅದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನ ವಿಲಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ರೈಂ ಡೈರಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ, ಈ ವಿಲಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಮನೋಧರ್ಮವೆಂದೇ ಕರೆಯಬೇಕೇನೊ, ಅದಕ್ಕೂ ಈ ಕ್ರೈಮ್‌ಗಳಿಗೂ ಯಾವುದೋ ನಂಟು ಇದ್ದೇ ಇದೆ ಎನಿಸುವಂತೆ. ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕತೆ "ಕ್ರೈಂ ಡೈರಿ"ಯಲ್ಲೇ ಇಂಥ ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಟೀವಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದವರಷ್ಟೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಿಕ್ಕಿ ಬೀಳದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ಸ್ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಬಿಡಿ, ತಮ್ಮ ಕ್ರೈಮ್ ಎಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ತಮಗೇ ಎಂದೂ ಅನಿಸಿದೇ ಇರುವಂಥ ನಿಷ್ಪಾಪಿ ಪಾಪಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ, ನನ್ನಂಥವರು, ನಿಮ್ಮಂಥವರು. ನಾವು ಯಾವತ್ತೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಟಕಟೆಯಲ್ಲಿ, ನೇಣುಗಂಭದೆದುರು ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ, ನಮಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ನಾವು ಮಾಡಬಾರದಿತ್ತು, ಆಡಬಾರದಿದ್ದು, ಹಾಗಾಗಬಾರದಿತ್ತು ಎನಿಸಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅನಿಸಿದ್ದರೂ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಡೆಬಿಡದೆ ಕಾಡಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ, ಅಂಥಾ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ನರಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದು ನಮಗೆ ಬಂದುದೇ ಆದರೆ ಅದು ಆಗ ರೋಗ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ ಕೂಡ. ನಾವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಲು, ಪ್ರಬುದ್ಧರಾಗಲು, ಬೆಳೆದವರಾಗಲು ಹೊರಟವರಲ್ಲವೆ ಮತ್ತೆ. ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದಿತ್ವ, ಸಂವೇದನೆ, ಭಾವಸ್ಪಂದನದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಇರಬೇಕೆ, ಹಳಹಳಿಕೆ ಇರಬೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಖಚಿತ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವಿರುವಾಗಲೇ ಈ ಕತೆಗಳು ಕಾಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರು ಈ ಫೋಟೋದಲ್ಲಿ ಬಂದವನು ಮನೆಗೂ ಬಂದು ಕದ ತಟ್ಟಿದನೇ ಎಂಬಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಮನುಷ್ಯ ಸಾಧಿಸುವ ಆ ಒಂದು ಹಂತವೇ ಈ ಒಂದು ರೋಗದ ಮೂಲವೇ ಅಥವಾ ಅದು (ಅದೇ) ಕ್ರೈಮ್ ಡೈರಿಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಚಿದಂಬರ ರಹಸ್ಯದಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆ. ನಮ್ಮ ವ್ಯಗ್ರ ಘಳಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಗೇ ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವಸ್ಥ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟು ನಾವು ನಾವೇ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಓದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೂಡ, ಉತ್ತರವಲ್ಲ.

"‘ದೊಡ್ಡಮನೆ’ ಪಾಪಮ್ಮ" ಹಾಗೂ "ಚಿಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ವಿ" ಕತೆಗಳು ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವರ್ಗಸಂಘರ್ಷದ ಎಳೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮೊಡಲಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕತೆಗಳು. ಉಳಿದ ಕತೆಗಳೆಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನೆಲೆಯ ವಿವರ ಮತ್ತು ಕಥಾನಕದ ಚೌಕಟ್ಟು ಹೊಂದಿದ್ದೇ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಧೋರಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಈ ಎರಡು ಕತೆಗಳು ಒಂದು ವರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ "ಚಲಿಸಿ ಹೋ(ಗ)ದ ಚಹರೆಗಳು", "ಚಿಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ವಿ" ಮತ್ತು "ಮಾಯಾ ಕೋಲಾಹಲ" ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ ಸಂಕಲನದ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳೂ ಉತ್ತಮ ಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಕತೆ ನಿರೂಪಕನದ್ದೇ ಎಂದಲ್ಲ. "‘ದೊಡ್ಡಮನೆ’ ಪಾಪಮ್ಮ" ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಪಮ್ಮ ಕತೆ ಹೇಳುವವಳು, ನಿರೂಪಕನಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ "ಚಲಿಸಿ ಹೋ(ಗ)ದ ಚಹರೆಗಳು" ಮತ್ತು "ಮಾಯಾ ಕೋಲಾಹಲ" ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗೌರೀಕಾಕ ಮತ್ತು ಶಂಕರಮೂರ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಹೆಸರಿಗೆ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯಿದ್ದರೂ ಅವರೇ ಅಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕರೂ ಆಗಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಹೀಗೆ ಸಂಕಲನದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನೆಲೆಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಮಾತಿಗೆ ಅಪವಾದವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಕತೆಗಳು ಇವೆರಡು. ಪಾಪಮ್ಮ ತೆರೆದಿಡುವ ಕತೆಗೂ ಸೆಲ್ವಿಯ ಕತೆಗೂ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಸಾವಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದುರಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮವುಳ್ಳದ್ದು ಎಂದೇನಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರ ನಿಜವಾದ ದುರಂತವಾಗಿರುವ ಬದುಕು ಏನಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮಗಳಿವೆ. ಇದು ಈ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ತುಂಬ ಹಿಂದೆ ಅನನ್ಯ ಕತೆಗಾರ ಕೇಶವ ಮಳಗಿಯವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಹೇಳಿದ್ದರು, ನಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಲಿತ ಸಂವೇದನೆಯ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತಗೊಂಡ ದಲಿತರು ತಮ್ಮ ಬದುಕು ದುರಂತವೆಂದು ತಿಳಿದಿರುವ, ಅಂಥ ಅರಿವಿರುವ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಬರೇ ಗೋಳನ್ನೇ ಅಭಿನಯಿಸುವ ದಲಿತರು. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ದಲಿತರಿಗೆ ತಮ್ಮದು ದುರಂತವೆಂಬ ಅರಿವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಇದ್ದರೂ ಅವರು ಹಾಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ದುರಂತವೆಂದರೆ ಅವರು ಅಂಥ ಬದುಕನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದಲೇ ಬದುಕುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೇ ತಮ್ಮದು ದುರಂತವೆಂಬ ಅರಿವು ಬಾಧಿಸುತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ. ಆದರೆ ಕತೆಗಾರ ಪ್ರಾಜ್ಞನಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಎಜುಕೇಟೆಡ್ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ನಮಗೆ ಅವರ ಸಹಜ ಬದುಕನ್ನು ದುರಂತವೆಂಬಂತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಂಥ ಕತೆಗಳು ವಾಸ್ತವದ ಚಿತ್ರಕೊಡಲು, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಲು ಸೋಲುತ್ತವೆ. ಬಹುಷಃ ದೇವನೂರ ಮಹದೇವ ಅವರೇ ಇದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ, ಮೀರಿದ ಕತೆಗಾರ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. (ಮಳಗಿಯವರ ಒಟ್ಟು ಮಾತಿನ ಗ್ರಹಿಕೆ ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇತಿಮಿತಿಗಳ ಲೇಪ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಕಾಣಿಸಿದ್ದೇನೆ). ಈ ಮಾತು ಏಕೆ ನೆನಪಾಯಿತೆಂದರೆ, ಮೌನೇಶ್ ಬಡಿಗೇರ್ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಈ ದುರಂತ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಮೆಲೊಡ್ರಾಮ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ.

"ಮಾಯಾ ಕೋಲಾಹಲ" ಕತೆ ಈ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ನೀಡಿದ ಪುಟ್ಟ ಕತೆ. ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕತೆಯಿದ್ದರೆ ಅದು ಇದೇ.

ಮೌನೇಶರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅವರು ಕನಸುಗಳನ್ನು, ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒಂದಿನಿತೂ ಅಸಹಜವೆನ್ನಿಸದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕತೆಗೆ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಡುವ ಲೀಪ್. ಒಮ್ಮೆ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ಹೇಳಿದ್ದ ಮಾತು, ‘ನೀನು ಬರೆಯುವ ಕತೆ ನೀನು ಮಾತ್ರಾ ನೋಡಬಹುದಾದ ಕನಸಿದ್ದಂತೆ!’ ಮೌನೇಶರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳು ಕನಸಿನಿಂದಲೇ ಎದ್ದು ಬಂದವೇ, ಅಥವಾ ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕನಸಿದೆವೇ ಎನ್ನಿಸಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನಸುಗಳು, ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕತೆಗಳು ಕೂರುತ್ತವೆ.

ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕತೆಗಳನ್ನು ಯಾವ ಹಮ್ಮುಬಿಮ್ಮು ಬಿಗುಮಾನವಿಲ್ಲದೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮೌನೇಶ್. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಾಗ ಅವರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಅವರು ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳಿದ್ದರು, ಇದೆಲ್ಲ ಬೇಡ ಕಣ್ರೊ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಕತೆಗಳನ್ನೇ ಒಮ್ಮೆ ಓದಿ ನೋಡಿ, ನಿಮಗನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಹೇಳಿ. ಅದೇ ನಿಜವಾದ ಅಭಿನಂದನೆ - ಎಂಬರ್ಥದ್ದು. ಅದು ಸರಿ. ಜೊತೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಹೇಳದಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು ಮೌನೇಶ್...
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, June 13, 2015

ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನ ಕತೆಗಳು - ಹೇಳಲಾಗದ ಕತೆಗಳ ಕಥನ

ಕೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಅವರ ಕತೆ, "ನಿಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರೇಮದ ಕಥೆ" ಬಹುಷಃ ಇವತ್ತಿಗೂ ನನ್ನಂತೆಯೇ ಇತರ ಬಹುಮಂದಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿ ನಿಂತಿರುವ ಒಂದು ಕತೆ. ಆ ಕತೆಯ ಮೋಹಕತೆ ಅದರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಿರಲಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಕಥನ ಕೂಡ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಊರು, ಅಲ್ಲಿ ಆಡುವ ನಾಟಕ, ಅದನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗುವ ನಟರ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೇ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗುವ ಇಡೀ ಊರು, ಪುಟ್ಟರಾಜುವಿನ ಪ್ರೇಮ, ಮದುವೆ, ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ವೈಚಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ನಾವೂ ನೀವೂ ಕಂಡು ಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಜಧರ್ಮ, ಹೀಗೆ ಅದೊಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಕತೆ. ಅದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದು ಕೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಅವರು ತಮ್ಮ ಓದುಗನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ನೆಲೆ, ಕತೆ ಹೇಳುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತಾವು ಯಾರಿಂದ ಕೇಳಿದೆವೊ ಅವರಿಂದ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಓದುಗನಿಗೆ ದಾಟಿಸುವ "ಕತೆಗಾರ"ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಹಿಸುವ ನಿರೂಪಕನ ಪಾತ್ರದ ನೆಲೆ, ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವಂಥ ಒಂದು ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಮಗೆ ಒಡೆದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಇದೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕತೆ.

ಈಗ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಅವರ ಹೊಸ ಕಥಾಸಂಕಲನ, "ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನ ಕತೆಗಳು" ಬಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆ ಪಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರು ಬಹಳ ಆಳವಾದ ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದು, ಆಗದ್ದು ಯಾವುದು ಎಂದು ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮುಲಾಜನ್ನೂ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅವರು ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಕಥನ ಕೌಶಲದ ಪಟ್ಟು-ಮಟ್ಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಚ್ಚರಿದಾಯಕ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು, ಮರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬಿಡಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ತಮಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನಷ್ಟೇ ಹೇಳಲು ಯೋಗ್ಯವೆನಿಸಿದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವರು ಈ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳನ್ನು "ಇದು ಕನ್ನಡದ ಹೊಸ ದಾರಿಯ ಸುಳುಹು" ಎಂದು ಕರೆದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿ. ಈ ಮುನ್ನುಡಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೆ ರಘುನಾಥ್ ಅವರ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಒಂದು ಪ್ರವೇಶಿಕೆ ಕೂಡ ಇದ್ದು ಇದೂ ಕೂಡ ಕೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಅವರ ಹೊಸ ಕತೆಗಳ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ.

ಕಥಾಸಂಕಲನವನ್ನು ಓದಿದ ಬಳಿಕ ಕೆ ಪಿ ಸುರೇಶ್ ತಮ್ಮ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸದಾಗಿ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೇನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ ಎನಿಸುವುದು ಸಹಜವೇ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಒದಗಿ ಬಂದಾಗ ಆ ಬಗ್ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಚರ್ಚಿಸುವುದು, ಬರೇ ಚರ್ಚೆಗಾಗಿಯಾದರೂ ಕೆಲವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಕೆಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಮಾತು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅಗತ್ಯ.

ಇಲ್ಲೊಂದು ಕಡೆ "ಆತ್ಮೀಯವೆನ್ನಿಸುವಾಗಲೂ ಅಷ್ಟು ದೂರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ" - ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಕೆ ಪಿ ಸುರೇಶ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾತು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಹಿರಿಯರಾದರೂ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ವ್ಯವಹರಿಸಿದವರು. ಸಾಕಷ್ಟು ಅಂತರಂಗದ ಮಾತುಕತೆ ಕೂಡ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ನಡೆದಿದ್ದಿದೆ. ಹಿರಿಯರೂ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿರುವವರೂ ಆಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಮವಯಸ್ಕರಂತೆಯೇ ಒಂದು ಸ್ನೇಹದ ಪಾತಳಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿದ್ದಿದೆ. ಈಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಇದು "ಆತ್ಮೀಯವೆನ್ನಿಸುವಾಗಲೂ ಅಷ್ಟು ದೂರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ" ಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆದುರು ನಿಲ್ಲುವುದು ನನಗಂತೂ ಎದೆಯೊಡೆಯುವ ಸಂಗತಿ.

ಕೆ ಪಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರ ಅನುಭವದ ಮಾತಿಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಬದಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನ್ನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ನಾನೂ ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಇದು ಮಾತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚಿತು. ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಮಾತು-ಸ್ನೇಹ-ವ್ಯವಹಾರ ಬೇರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆತ್ಮೀಯತೆಯೇ ಬೇರೆ. ಆದರೆ ಸಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಬ್ಬನೇ ಕೂಡ ಹೌದು. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಛಂದಸ್ಸೇ ಆತನ ರಚನೆಯಲ್ಲೂ ಒಡಮೂಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲೊಂದು ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅಂದರೆ, ನನ್ನ ಓದುಗ ಯಾರು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಅದು ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಸುಧೇಂದ್ರ ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳನ್ನು ತಾವು ತಾಯಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದುಕೊಂಡು ಬರೆಯುತ್ತಾರಂತೆ. ಕಾಗಿನೆಲೆಯವರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಓದುಗ ಯಾರು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ ಪಿ ಲಂಕೇಶ್ ತಮ್ಮ ಸಂಚಿಕೆಯ ಟೀಕೆ-ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಿಮ್ಮಿ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿಯನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಬರೆದಿದ್ದೂ ಉಂಟು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಓದುಗ ಎಂಬುದು ಸಮಷ್ಠಿಯೇ ಹೊರತು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಓದುಗ ಸಮಷ್ಠಿಯಿಂದ ಆಯ್ದ ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಆವಿರ್ಭವಿಸುವುದು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲೋ ಕೆಲವೆಡೆ ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೂಡ ಹೌದು. ಬರೆಯುವ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವರಿಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರುವ ಈ ಮಲ್ಟಿ ಶಿಫ್ಟ್ ಏನಿದೆ, ಅದೇ ಈ ಆತ್ಮೀಯವೆನ್ನಿಸುವಾಗಲೂ ಅಷ್ಟು ದೂರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಶೈಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅಂದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಓದುಗ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ತೀರಾ ಗೊತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಎಲ್ಲರೂ ಯಕಃಶ್ಚಿತ್ ಮನುಷ್ಯರೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಆದರೆ, ಒಂದಷ್ಟು ತೀರಾ ಅಪರಿಚಿತ, ಅನೂಹ್ಯ ಮತ್ತು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ "ವಿಚಾರ" ಕೂಡ ಹೌದು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವನ ಎದುರು ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ನಗ್ನನಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲು ಇಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಕೂಡ ನಿಜವೇ. ಹಾಗಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನನಗೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಅನುಭವಿಸಿರುತ್ತ ಅದು ಆತ್ಮೀಯವೆನ್ನಿಸುವಾಗಲೂ ಅಷ್ಟು ದೂರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶೈಲಿ ಎಂದುಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟರೆ ಎದೆಯೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಹುಷಃ ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಕೆ ಪಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರ ಮಾತು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಡಿತು.

ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಅದೇ "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶೈಲಿ" ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾಸ್ತಿ ಓದುಗರೊಂದಿಗೆ ಅಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಕತೆ ಸುರು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡರೂ, ಓದುಗರ ಜೊತೆ ಎರಡು ಮಾತನ್ನಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದರೂ ಅವರು ಎಲ್ಲೋ ಗೆರೆಯಾಚೆಗೇ ನಿಂತಂತಿರುತ್ತದೆ. ತೇಜಸ್ವಿ ಥರ ದಿನವೂ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ನಮ್ಮೂರಿನ ಗೆಳೆಯನಂತಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಲಂಕೇಶ್ ಥರ ಅದೂ ಇದೂ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುವ ಮೇಷ್ಟ್ರು ಕೂಡ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹೆನ್ರಿ ಮಿಲ್ಲರ್ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು.

"Read him for five pages, ten pages, and you feel the peculiar relief that comes not so much from understanding as from being understood. "He knows all about me," you feel; "he wrote this specially for me.""

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಓದುಗನಿಗೂ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಓದುವಾಗ ಆಗಿಯೇ ಇರುವ ಅನುಭವವಿದು. ಕೃತಿಕಾರ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ, ಇದು ತನ್ನದೇ ಕತೆ, ಈ ಸಂವೇದನೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನವೇ ಎನಿಸದೇ ಇರುವ ಓದುಗ ಯಾರೂ ಇರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಸಾಹಿತ್ಯ ನಮ್ಮದಾಗುವ ರೀತಿಯೇ ಇದು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರೇಮದ ಕತೆಯನ್ನು ನಮಗೇ ಹೇಳಬಲ್ಲ ಕತೆಗಾರ ಆಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಕೂಡ. ಇದಕ್ಕೆ ಅನನ್ಯ ಪ್ರೀತಿ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಓದುಗನ ಜೊತೆ ಅಂತರಂಗದ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರಬಹುದಾದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ. ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಕಾಲ ಅದಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ಪೂರಕವಾಗಿರುವಂತೆಯೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದಿ ಲೇಖಕನಾದವನು ಹಲವು ಬಗೆಯ ಇರಿಸು-ಮುರಿಸುಗಳನ್ನೆದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

"ಓದುಗರೊಡನೆ..." ಎಂದು ತೊಡಗುವ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಮಾತುಗಳು ತೊಡಗುವುದೇ ಹೀಗೆ:

"ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ದಿನ ಹೀಗಾಯಿತು. ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೀಗಾಗಲು ಶುರುವಾಯಿತು.

" ಬರವಣಿಗೆ ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾದರೂ ನಾನು ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲೂ, ಓದುಗರಿಂದಲೂ ಕೆಲ ಮುಖ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು/ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಿರುವುದು ನನಗೇ ಗೊತ್ತಿದ್ದು ಕೂಡ ನಿಸ್ಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದೆ. ಏನಾದರೂ ಸರಿ ಇದನ್ನು ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲೇಬೇಕು, ಎದುರಾಗಲೇ ಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರೆ, ಇಂತಹ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನಾನು ನನ್ನಿಂದಲೂ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಅರಿವಾಯಿತು. ಆಯ್ತು, ಈಗ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತೋರಿಸುವುದು ಬೇಡ, ಎಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಬೇಡ, ಬರೆದು ಮುಗಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಹರಿದು ಹಾಕಿಬಿಡುವುದು ಎಂದು ನನಗೆ ನಾನೇ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡರೂ ಒಂದೆರಡು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನನಗೆ ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಾನೇ ನನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಯ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ, ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ, ಓಘದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರಬಹುದೆಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು."

ಬಹುಷಃ ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರನಿಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಕತೆಗಳನ್ನು ಅವು ಎಷ್ಟೇ ಆಪ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಎಷ್ಟೇ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಎಷ್ಟೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ, ಹಾಗೆಲ್ಲ ಆಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಅವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಕೂಡ ಎಂಬಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗುವುದು ಕೂಡ ಸಹಜವೇ. ಆಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅವನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕತೆಗಾರನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಸರಿ, ಹೇಳದೇ ವಿಧಿಯಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ಹೊಸ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ, ಅನೂಹ್ಯತೆಯನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಬ್ಸ್ಟ್ರಾಕ್ಟ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದೂ ಒಂದು. ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು, ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಅನುಭವಗಳನ್ನು, ಫ್ಯಾಂಟಸಿಯನ್ನು, ನಿಜವೋ ಭ್ರಮೆಯೋ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ತರುವುದು ಒಂದು. ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹಲವು ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಅರ್ಥ ಸ್ಫುರಿಸುವಂತೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಹೆಣೆಯುವುದು ಒಂದು. ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಕ್ಕಿಂತ, ಕತೆಗಿಂತ, ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ತರ್ಕಕ್ಕಿಂತ ಭಾವವೇ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಭಾವ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸಂವೇದನೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಒಟ್ಟು ಸಂವಹನ ಈ ಲಯದಲ್ಲಿ ಸಫಲಗೊಳ್ಳುವುದೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸತನ ಇದೇ.

ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳನ್ನಂತೂ ಹೀಗಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತಿವೆ. ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹರಿಯಬೇಕಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನುರಣನ ಶಕ್ತಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಕತೆಗಳೆಲ್ಲ ಒಂಥರ ಕವನಗಳಂತೆ ಪುಟ್ಟದಾಗಿದ್ದರೂ ಓದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಹನವಾದ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕತೆಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನೂಹ್ಯತೆ, ಹೌದೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬಂತೆ ಅವು ಕಾಣಿಸುವ ಹೊಳಹುಗಳು, ಯಾವುದನ್ನೂ ಇದಂಇತ್ಥಂ ಎಂಬಂತೆ ಹೇಳದೆ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಉಳಿಸಿಬಿಡುವ ಅಪೂರ್ಣತೆಯೇ ಈ ಕತೆಗಳ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ. ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ನಗು, ಸಾವು ಬಲ್ಲ ನೋಟ, ಕಂಡು ಕೇಳದ ಶಬ್ದ, ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ, ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ನಾಯಿ, ಮುಟ್ಟು, ಯಕ್ಷ ಪ್ರಶ್ನೆ, ೧೨-೦೫-೧೯೬೨, ದಾಟದ ಮೂರು, ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗ, ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಅವರು ಇದುವರೆಗಿನ ಶೈಲಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಈ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಫಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ, ಅಂಥ ರಿಸ್ಕ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಅವರ ದಿಟ್ಟತನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.

ಹೀಗಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಳೆಯ ಶೈಲಿ ಇಣುಕುತ್ತಿರುವುದು ಕೂಡ ಸತ್ಯ. ದಾಂಪತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಾಗಲೆಲ್ಲ ಒಂಥರಾ ಹಳೆಯ ಕತೆ/ಲೇಖನಗಳ ಛಾಯೆ ಕಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಲೋಕಾಭಿರಾಮದ ಮಾತುಕತೆಯ ಶೈಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗಲೂ ಮತ್ತೆ ಹಳೆಯ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಷಃ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳನ್ನಾದರೂ ("ವಾಸನೆಯ ಸುವರ್ಣ ಜಯಂತಿ","ಪಾತ್ರ, ನಟ ಮತ್ತು ನಿಜ","ವೈಶಂಪಾಯನದಲ್ಲಿ ಪಾಲು", "ಕೃತಜ್ಞತಾ ಕಲ್ಯಾಣ " ಮತ್ತು "ನಿಮಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಥೆ ಹೇಳೋಲ್ಲ") ಕೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು, ಹೇಳಿದ್ದರೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಿದ್ದುದೇ ಆ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಎಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಬಹುಷಃ ಆ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನನಗೆ ಅನಿಸಿದೆ. ಹೀಗೆಲ್ಲ ಅನಿಸಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ ಈ ಹೊಸ ಶೈಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಪಾತಳಿಯಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು. ಇದು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ, ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಸಾಧಿಸಬಯಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕತೆಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಹೊಂದುವ ಶೈಲಿ.

Father's Day, ಸಾವಿನ ಬಣ್ಣ, ದೃಷ್ಟಿ - ಅದೃಷ್ಟ, ಗುಟ್ಟೇ ಇರಬಾರದು ಸ್ವಾಮಿ, ಶಿವಂಗಿ ಸ್ವಾಮಿ, ಲೇಖಕನ ರಾಜೀನಾಮೆ, ಶೀಲವಂತರ Affidavit ಕತೆಗಳು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಸಂಗತ ಕ್ರಿಯೆ, ಕಥಾನಕದ ನಡೆ, ವಿಚಿತ್ರ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ರಂಜಿಸುತ್ತಲೇ ಗಹನವಾದ ವಿಚಾರಗಳತ್ತ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ವೈಚಾರಿಕತೆ, ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ನಿಲುವು ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಒಂಥರಾ ಝೆನ್ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳೂ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದವು. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶೈಲಿಗೆ ಒಗ್ಗದ ವಸ್ತು-ಹರಹು ಇದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದಿತ್ತು ಎಂದೂ ಅನಿಸಿತು. ಆ ಬಗ್ಗೆ ಕೆ ಪಿ ಸುರೇಶ್ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತಿಗೆ ನಾನು ಸೇರಿಸುವುದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸೀಸದ ಕಡ್ಡಿ, ತಿಥಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ, ಯಕ್ಷ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ, ಸೂರ್ಯೋದಯ, ಸರ್ ಎಂ.ವಿ. ಕೊನೆಯ ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಸರ್ ಎಂ.ವಿ. ಮತ್ತು ರುದ್ರಭೂಮಿ ಕತೆಗಳು ಮನಸ್ಸು-ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ ಹೊಸದಾದ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ತಿಥಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕತೆ ಸಶಕ್ತವಾಗಿದ್ದೂ ಅದರ ಬಂಧ ಕೊಂಚ ಸಡಿಲವಾಗಿದ್ದು, ವಿಳಂಬಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಉಳಿದ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಕತೆಗಳು ಉಳಿದ ಕತೆಗಳಂತೆ ಅನೂಹ್ಯವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ವಿಶೇಷ ಹೊಳಹುಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುವಷ್ಟು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಲ್ಲದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಂಥ ಅನುರಣನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಅದು ನನಗೆ ದಕ್ಕಬೇಕಿರುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಓದುಗನೇನೂ ಕತೆಗಳಿಂದ ತಿಣುಕಾಡಿ ಪಡೆಯುವಂತಿರಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಲುವು ನನ್ನದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇವತ್ತು ನಾವುಗಳೆಲ್ಲ ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಧಾವಂತದಲ್ಲಿ, ಕದ್ದುಮುಚ್ಚಿ, ಅರೆಬರೆಯಾಗಿ ಓದಿಕೊಂಡರೂ ಕತೆ ನಮಗೆ ದಕ್ಕುವಂತಿರಬೇಕಾದುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ!

ಇಷ್ಟು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲೇ ಬೇಕಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತೆಂದರೆ ಈ ಮೂರೂ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಗೆರೆಯೆಳೆದು ವಿಂಗಡಿಸುವ ಕಷ್ಟದ್ದು. ಇವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವು overlapping ಆಗಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳೂ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗಾತ್ರದ ಕತೆಗಳಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ನಿಜಕ್ಕೂ ತಮಗೆ ತಕ್ಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಕೆಲವು ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಗಾತ್ರ ಕುಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡಂತಿವೆ. ಕೆಲವು ಕತೆಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವಾಗಿದ್ದೂ ಅಂಥ ಗುರುತ್ವ, ಗಹನತೆ, ಅನುರಣನ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದಿಲ್ಲ ಎನಿಸಿದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ದೀರ್ಘ ಎನಿಸುವಂತಿದ್ದೂ ಮಹತ್ವದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹರಿತವಾಗದೇ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದು ಅವನ್ನು ಸುದೀರ್ಘ ಕತೆಯಾಗಿಸಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತೇ ಎನಿಸುವಂತಿವೆ. ಹೀಗೆ ಗಾತ್ರ, ವಸ್ತು, ತಂತ್ರ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಬಗೆಯ ಗಾತ್ರ, ವಸ್ತು ಮತ್ತು ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಶಿಲ್ಪ ಪಡೆದ ಕತೆಗಳು ಇಂಥವೇ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದರೂ ಹಾಗಾಗದೇ ಹೋದ ಕತೆಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಂಶ ಕೈಕೊಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ.

ಈ ಸಂಕಲನದ ಹೆಚ್ಚಿನೆಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ನೆರಳು ಚಾಚಿರುವ ಮೃತ್ಯು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇದುವರೆಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಂಡ ಮೃತ್ಯುಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ತುಂಬ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೃತ್ಯುವೆಂದರೆ ಮೃತ್ಯು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹುಟ್ಟಿರುವ ಮೃತ್ಯುಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ನಿಗೂಢಗೊಳಿಸಿ ಬೆರಗು ನೀಡುವ ತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ. ಈ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನ ಕತೆಗಳು ಎಂದೇ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿರುವುದು ಆ ರೀತಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರು ಇನ್ನೂ ಬದುಕಿರುವವರಂತೆ ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ನಡುವೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾವನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ತ ನಂತರವೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಉಳಿದೇ ಹೋದ ಕೆಲಸ/ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಅತ್ತ ಮಾಡಲೂ ಆಗದ ಇತ್ತ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡಲೂ ಆಗದ ನಮ್ಮ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆದಕಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಳತೆಗೋಲೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿ ಕಾಡಿದರೆ ಅವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಲಾಗದ ಆಯಾಮ ನಮ್ಮದೇ ಕೊರೆಯಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾವನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಆಗಿಯೂ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಮಲಗುವುದು ಕಷ್ಟ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಈ ಸಂಕಲನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳು ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಪುನರಪಿ ಓದಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುವಂತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಂಥ ವ್ಯವಧಾನ, ಆಸಕ್ತಿ ಇಂದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಂತೂ ನನ್ನನ್ನೂ ಕಾಡಿದೆ. ಎಲ್ಲೋ ಒಂದೆಡೆ ನಾನು ಒಂದೊಂದು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೂ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಸಮಯ (ಕಾಲ), ಅವಕಾಶ(Space) ಮತ್ತು ವ್ಯವಧಾನ (quality time ಎನ್ನುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಆ ಅರ್ಥದ ವ್ಯವಧಾನ) ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲನಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೇನೊ ಎಂಬ ಆತಂಕ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಓದುವವರ ಆತಂಕ. ತಮ್ಮ ಚೂರುಪಾರು ಓದಿಗೆ ಫೇಸ್ ಬುಕ್, ವ್ಯಾಟ್ಸಪ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೌಸಿಂಗ್-ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಶೈಲಿಗಳನ್ನೊಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡವರ ಮಾತು ಬೇರೆ. ಓದುವುದನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟವರದ್ದು ನಿಜ ನೆಮ್ಮದಿ.

ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಈ ಕತೆಗಳು ಬಹುಕಾಲ ನಿಲ್ಲುವ ರಚನೆಗಳು ಎಂಬ ಮಾತನ್ನಂತೂ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.

****

ಈಗ ಮೇಲಿನ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ಈ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು.

ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ನಗು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದೊಂದು ಮುಜುಗರ, ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ತತ್ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ, ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾರದ, ಸಹಿಸಲಾರದ ಅಸಹನೆಯ ಸ್ಫೋಟವಿದೆ. ಇದು ದಲಿತ-ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಳ್ಳವರು-ಇಲ್ಲದವರು ಮುಂತಾಗಿ ನಾವು ಕಟ್ಟಬಹುದಾದ ವರ್ಗಸಂಘರ್ಷವೋ, ಶೋಷಣೆಯೋ, ಪಕ್ಷಪಾತದ ನಿಲುವೋ ಅಲ್ಲ ಎನಿಸುವಾಗಲೂ ಅದರ ಬೀಜಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನೊಳಗೆ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಂಥ ಸಂಗತಿಯೇ. ಆದರೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಇದು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ಹೇಳತೊಡಗಿದೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ಕುಸಿದು ಬೀಳುವಂಥ, ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾದ, ಸಂವೇದನೆಗಳ ಮಟ್ಟದ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅವೆಲ್ಲದರ ಬೀಜಗಳಿವೆ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಗುವ ಹಂತ ಅಥವಾ ಸಮಾಜ ಕೆಟ್ಟು ನಾರುವ ಹಂತ ಎರಡೂ ತೊಡಗುವ ಒಂದು ಸಂದಿಗ್ಧ ಬಿಂದುವಿನ ಚಿತ್ರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಸಾವು ಬಲ್ಲ ನೋಟ ಕೂಡ ಸರಳವಾಗಿದ್ದೂ ಗಹನವಾದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು, ಅದು ಇದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಲಕುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಕತೆ. ಸಾಯುವ ಕೆಲ ಸಮಯ ಮುಂಚೆ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೆ, ಹಂಬಲಿಸುತ್ತೆ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಆಡುಮಾತನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಸಾಗುವ ಕತೆ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಲೇ ವಾಸ್ತವದ ಕಟು ದೈನಂದಿನದ ಎದುರು ಸಾವು-ಬದುಕು, ಅದರ ಕಾರ್ಪಣ್ಯ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಚಿತ್ ಮಾಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಸತ್ತರೂ, ಯಾರು ಬದುಕಿದರೂ ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ತಾನು ಓಡುತ್ತಿರುವ ದಿನಮಾನದಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಗಂಭೀರ ವಿದ್ಯಮಾನವೇ ಅಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ಸಾಗುವ ಬಗೆ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು. ಪಕ್ಕದ ಮದುವೆ ಹಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮದ ಗದ್ದಲ ಇರುವಾಗಲೇ ಇತ್ತ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ, ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ಗಡಿಬಿಡಿ ಇರುವುದು ವಿಶೇಷವೇನಲ್ಲ. ಆಗಲೂ ಇದಲ್ಲ ನನ್ನ ಜಗತ್ತು ಎಂದು ಸುಮ್ಮನೆ disown ಮಾಡಲಾಗದು ನಮಗೆ. ನಮ್ಮ ಅದೇ ಜಗತ್ತಿನೆದುರು ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿಗಳು, ಸಾವು-ನೋವು-ವಿಯೋಗ-ನೆನಪು-ಕಷ್ಟನಷ್ಟಗಳೆಲ್ಲ ಕೇವಲ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕಾಡುತ್ತ, ಯಾವುದಕ್ಕೋ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತ, ನೋನುತ್ತ ಉಳಿಯುವ ಘಳಿಗೆಯ ದಿವ್ಯವನ್ನು ಛಕ್ ಎಂದು ಹೊಳೆಯಿಸಿ ಮರೆಯಿಸುವಂತೆ ಈ ಕತೆಯಿದೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಇತರ ಹಲವು ಕತೆಗಳೂ ಇವೆ.

ಕಂಡು ಕೇಳದ ಶಬ್ದ ಇಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಇದೆ, ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತವದೊಂದಿಗೆ ಮೇಳೈಸಿ ಹೇಳುವ ವಿಧಾನದ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಇದ್ಯಾವುದೂ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸದೆ, ತರ್ಕದ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದೆ ನೇರ ಅಂತರಾತ್ಮಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಡುವ ವಸ್ತು ಇಲ್ಲಿನದು. ಸಾವು ಮತ್ತು ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಮುಖಾಮುಖಿಯಂಥ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇನಿದೆ, ತೀರ ಆತ್ಮೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಇದೀಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನೊಂದ ಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದೀತು ಎಂಬ ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ನೊಂದ ಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಹಿಂದೆಂದೋ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜೀವಂತಗೊಂಡು ನಮ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ ನೋವು - ಇವುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಅನುಭವಿಸಿಯೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ ಬದುಕುವುದೇ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ. ವಿಯೋಗ, ವಿರಹ, ವಿರಸ ಮತ್ತು ಸಾವು ಕಠೋರವಾಗುವುದು ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯಲಾಗದ ಈ ನೆನಪುಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದಲೇ. ನೆನಪು ಮಧುರವಾಗದೆ ಕಠೋರವಾಗುವುದು ನಾವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಗೈರಿನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸದೇ ಬಿಟ್ಟ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನೆನೆದು. ಆ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದಿಷ್ಟು ಉಳಿದು ಹೋಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ನಾವು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಹೋಗಿದ್ದೇವೆ, ಅದನ್ನು ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಆ ಇನ್ನೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಹೊಸ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ನಾವಿರುವಷ್ಟೂ ಕಾಲ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದು ಹೋಗುವ, ನಿರಂತರ ಕಾಡುವ ಪುತ್ರಶೋಕದಂತಿದೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಕತೆಗಳ ಏಕಸೂತ್ರ. ಆದರೆ ಈ ಏಕಸೂತ್ರ ಕಾಣಿಸುವ ಸತ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ವಿಭಿನ್ನ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ, ಮಾತಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಕಲಕುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ದಕ್ಕುವಂಥಾದ್ದು. ಹೀಗೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳೂ ಎಲ್ಲೋ ಯಾವುದೋ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಕಣ್ತೆರೆಸುವ ಮೆಲುದನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಿವೆ.

ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ, ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ನಾಯಿ, ಮುಟ್ಟು, ಯಕ್ಷ ಪ್ರಶ್ನೆ, ೧೨-೦೫-೧೯೬೨, ದಾಟದ ಮೂರು ಕತೆಗಳು ಬೇರೆ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದರೂ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸಾವು, ಅದರ ಅಮೂರ್ತ ಸಂಬಂಧವೊಂದು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ಬಿಗಿದುಕೊಂಡೇ ಇರುವುದನ್ನು ಕಾಣಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ನಾಯಿ, ಮುಟ್ಟು, ಯಕ್ಷ ಪ್ರಶ್ನೆ, ೧೨-೦೫-೧೯೬೨ ಮತ್ತು ದಾಟದ ಮೂರು ಕತೆಗಳು ಒಂದೊಂದೂ ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡುವ ಕಸುವುಳ್ಳ ಮಹತ್ವದ ಕತೆಗಳು. ನಮ್ಮ ಭೂತಕಾಲದ ದೈನಂದಿನ, ಕಳೆದ ದಿನಗಳ ಬದುಕು ಕೂಡ ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆಯೇ, ಅಷ್ಟೇ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನೆನಪು. ಆ ನೆನಪು ಒಂದು ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ. ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಬದುಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸದ್ಯ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನೆನಪಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದರ ಸತ್ತ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ನೆನೆನೆನೆದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಲ್ಲರ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಬರುವಂಥಾದ್ದೇ. ಈ ಕಾಡುವಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಬದುಕಿನ ಮರ್ಮವನ್ನು ಒಂದು ಹೊಳಹಿನಲ್ಲೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಮುಟ್ಟು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಸಾವು ತನ್ನ ನೆರಳು ಚಾಚಿಲ್ಲವಾದರೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕಮಿಷನರ್ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮ ಸಾಕಿದ ಮಗು ಒಂದೇಯೆ? ಹೌದು ಎಂದಾದರೆ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನದು ಸದ್ಯ ಮರುಜನ್ಮವೇ ಸರಿ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಕಮಿಷನರ್ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನ "ಸತ್ತ ಭೂತವನ್ನು ಹದ್ದಿನಂದದಿ ತಂದು ಅವನ ಮನೆಯಂಗಳದಿ ಹಾಕುತ್ತಿರುವ" ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮ ಎಂಬ ವರ್ತಮಾನ. ಮುಟ್ಟು ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದವಾಗಿ ಲಂಕೇಶರ "ಮುಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡವನು" ಕತೆಯ ನೆನಪು ತರುವಂತಿದೆ.

ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗ ಎಂಬ ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಸಾವು, ಸ್ಮಶಾನ, ಅಪರಕರ್ಮ ಎಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ಅದು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ, ಜೀವನ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವ ಜೀವದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಎನ್ನುವುದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಅವರು ತಣ್ಣಗಿನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ತುಂಬ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ.

ಅಕಿರಾ ಕುರಾಸೋವಾನ ಒಂದು ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲೆಂದೇ ಬರುವ ಒಬ್ಬ ಯುವ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯ ಒಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೇನು ಸಾಯಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಪಕ್ಕ ಸುಮ್ಮನೇ ಕೂತು ಆತನನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿರು ಎನ್ನುವುದೇ ಆ ಸಲಹೆ. ಅಲ್ಲೀಗ ರೋಗಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದು ಇನ್ನೇನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಉಳಿದಿರುವುದೆಲ್ಲಾ ಸಾವಿನ ಪ್ರತೀಕ್ಷೆಯಷ್ಟೇ. ಹಾಗೆ ಸಾವಿನ ಪ್ರತೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಪಕ್ಕ ಕುಳಿತು ಆ ನೀರವ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು, ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಆರೋಗ್ಯವಂತ, ಸ್ವಸ್ಥ, ಯೌವನದ ದೇಹ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಜರ್ಜರಿತ ಶರೀರವೊಂದರ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವುದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕಲಿಕೆ ಎಂದು ಆ ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ "ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನ ಕತೆಗಳು" ಹುಟ್ಟಿರುವುದು ಅದೇ ನೆಲೆಯಿಂದ.

ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕತೆಯ ತಿರುಳು ನನಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಒಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಂಥ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಒಂದು ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ಸ್ಥಿತಿ, ಆ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ ಅಥವಾ ಒದಗಬಹುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಯಾಕೊ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಒಪ್ಪುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುವುದು ವಿ ಆರ್ ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್ ಅವರ "ನೀಲಿಗ್ರಾಮ" ಕಾದಂಬರಿ. ಅಲ್ಲಿ ನೀಲಿಗ್ರಾಮದ ದೊರೆ ಇನ್ನೂ ಆಟ ಆಡಿಕೊಂಡಿರಬೇಕಾದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ(?) ಒಂದು ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ರೇಪು, ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ವಿಜೃಂಭಣೆ ಎಲ್ಲ ಇರುವಂತೆಯೇ ಮದುವೆಯಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗುತ್ತಿರುವ, ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ, ಸಲಿಂಗಕಾಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತರಾಗುತ್ತಿರುವ ಯುವಜನಾಂಗ ಕೂಡ ನಮ್ಮ ವರ್ತಮಾನವಾಗಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇವತ್ತಿನ ಈ ಲೈಂಗಿಕ ಅತಿರೇಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದು ಕೂಡ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯೇ ಹೊರತು ಕಾಮುಕತೆಯಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಹೊಸ ಶೈಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ.

ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸೀಸದ ಕಡ್ಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಾದರೂ ಕತೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ತಿಥಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಗಂಭೀರವಾದುದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಹರಿತವಾಗಿ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯೋದಯ ಕತೆ ಕೂಡ ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ತೀರ ಸರಳಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇವು ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ, ವೈಚಾರಿಕ ತರ್ಕ ಅಥವಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಕತೆಗಳಾಗಿವೆ.

Father's Day ಒಂದು ಅಸಂಗತ ಕತೆಯಂತಿರುವ ನಿಜಕ್ಕೂ ಫ್ಯಾಂಟಸಿಯಷ್ಟೇ ಆಗಿರುವ ಕತೆ. ಇದು ನಗಿಸುತ್ತದೆ, ಕಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಣಕುತ್ತದೆ ಕೂಡ. ಸಾವಿನ ಬಣ್ಣ, ದೃಷ್ಟಿ - ಅದೃಷ್ಟ, ಗುಟ್ಟೇ ಇರಬಾರದು ಸ್ವಾಮಿ, ಶಿವಂಗಿ ಸ್ವಾಮಿ, ಲೇಖಕನ ರಾಜೀನಾಮೆ, ಶೀಲವಂತರ Affidavit ಕತೆಗಳು ಕೂಡ ಇಂಥ "ಝೆನ್ - ತನ" ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳು. ಆದರೆ ಈ ಸಂಕಲನದ ನಿಜವಾದ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇರುವುದು ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಲ್ಲ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮತ್ತು ಒರಿಜಿನಲ್ ಆದ, ಸರಳವಾಗಿ ತನ್ನಂತರಂಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದ ಕತೆಗಳೇ ಈ ಸಂಕಲನದ ಪ್ಲಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್. ಉಳಿದಂತೆ ಈ ಕತೆಗಳೆಲ್ಲ ಊಟದ ಜೊತೆ ರುಚಿಗೆ ಹುಳಿಯೊಗರು ಉಪ್ಪಿನ ಕಾಯಿ ಎಲ್ಲ ಇರುವಂತೆ ಇವೆ, ಇಷ್ಟವೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪೇಲವ ಎನಿಸುವ ಎರಡು ಕತೆಗಳು ಸರ್ ಎಂ.ವಿ. ಕೊನೆಯ ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಸರ್ ಎಂ.ವಿ. ಮತ್ತು ರುದ್ರಭೂಮಿ.

"ವಾಸನೆಯ ಸುವರ್ಣ ಜಯಂತಿ","ಪಾತ್ರ, ನಟ ಮತ್ತು ನಿಜ","ವೈಶಂಪಾಯನದಲ್ಲಿ ಪಾಲು", "ಕೃತಜ್ಞತಾ ಕಲ್ಯಾಣ " ಮತ್ತು "ನಿಮಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಥೆ ಹೇಳೋಲ್ಲ" ಕತೆಗಳನ್ನು ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಇದುವರೆಗಿನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಿದ್ದರೂ ಅಂಥ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೂ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆಗ ಅವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಒಳನೋಟಗಳನ್ನೋ, ಆಯಾಮವನ್ನೋ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಸುಪುಷ್ಟವಾಗಿಯೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಮೂಡಿಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತೇನೋ ಎಂದು ಕೂಡ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ