Tuesday, September 9, 2014

ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾವಣೆಯ ಹೊರಳುದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆಯೆ? (ಭಾಗ – 2)

Orhan Pamuk ನ ಹೊಸ ಕೃತಿ ‘The Naive and Sentimental Novelist’ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪಮುಕ್ ಹೇಳುವ naive novelist ಮತ್ತು reader, sentimental novelist ಮತ್ತು reader ಗಳನ್ನು ನಾವು ಸೀಮಿತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ `ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ’ ಮತ್ತು `ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಓದುಗ/ಕಾದಂಬರಿಕಾರ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು.ಮುಗ್ಧವಾಗಿ ಬರಹಗಾರನ ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯದನ್ನು ಮನಸಾ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ರಸಾನುಭೂತಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಹೋಗುವ ಓದುಗ ಇರುವಂತೆಯೇ ಹಾಗೆ ತನ್ಮಯತೆಯಿಂದ ಬರೆಯಬಲ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನೂ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಇವರಿಗೆ ತರ್ಕ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಭಾವ್ಯವೇ, ಸಂಬದ್ಧವೇ, ಸಮಕಾಲೀನವೇ ಎಂಬೆಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೂಡ ಅಪ್ರಸ್ತುತ. ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅದರ ರಸ ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಓದುಗ ಹಾಗಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬರೆಯುವ ಬರಹಗಾರನೂ ಕೂಡ ಹಾಗಲ್ಲ. ಇವರು ಓದುಗನನ್ನು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಮರ್ಶಕನನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಎದುರಿಸುತ್ತ ಬರೆಯುವ ‘ಜಾಣ’ ಬರಹಗಾರರು. ಇವರ ಓದುಗನೂ ಪ್ರತಿ ವಾಕ್ಯ, ಶಬ್ದ-ಗಳ ಔಚಿತ್ಯ, ಬಳಕೆ ತೆರೆದಿಡುವ ಅರ್ಥ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯತೆಗಳು - ಹೀಗೆ ಸೀಳಿ ಸೀಳಿ ವಿವೇಚಿಸುವವರು. ಎರಡರ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅವರವರ ಭಿನ್ನತೆ ಇದ್ದೀತು, ಆದರೆ ಮೂಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೀಗೆ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಅಥವಾ ಓದುಗ ಈ ಎರಡೂ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿರದೆ ಎರಡರ ಸಂತುಲಿತ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಪಮುಕ್.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಎಂಬುದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಶ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಪಮುಕ್. ಎಲ್ಲಿದೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೇಂದ್ರ, ಏನಿದರ ಅರ್ಥ, ಏನಿದರ ಉದ್ದೇಶ, ಇಡೀ ಕಲಾಕೃತಿ ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವುದಾದರೂ ಏನನ್ನು ಎಂಬುದನ್ನು ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುತ್ತದಂತೆ, ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದುವಾಗ.

ಪಮುಕ್ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಒಂದು ನೂರು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರನ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಯ ಓದುಗನ ಬಗ್ಗೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ ಇನ್ನೊಂದೇ ಅಂಶ, ನಾವೇಕೆ ಓದುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿದೆ. ಪತ್ತೇದಾರಿ, ರೋಮಾನ್ಸ್, ಕೌತುಕಮಯ ವಿವರ-ತಿರುವು, ಆಘಾತ, ಅಚ್ಚರಿ, ಸಾಹಸ, ಅದ್ಭುತಗಳೇ ತುಂಬಿ ಮನರಂಜಿಸುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿಕೊಂಡು ಯಾಕೆ ಕೆಲವರು ಆ ಬಗೆಯ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಈ ಬಗೆಯ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೇ ಖಾಯಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಪಮುಕ್ ಹೇಳುವ ಮಾತು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ. ಮನೋರಂಜನೆಯೇ ಉದ್ದೇಶವಾಗುಳ್ಳ ಓದು ನಮಗೆ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೀತಿದೆ, ಹೇಗಿರಬೇಕೋ ಹಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆಯನ್ನೂ, ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಾನವನ್ನೂ ನೀಡುವುದಂತೆ. ಮತ್ತೆ ಯಾಕೆ ನಾವು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಮಹಾನ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಎನ್ನುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಯಾವುದು ನಮಗೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಅರಿವು-ಜ್ಞಾನವನ್ನೆಲ್ಲ ನೀಡಿ ಈ ಬದುಕಿಗೆ ಕೊಂಚ ಅರ್ಥವಂತಿಕೆಯನ್ನೂ, ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ನೀಡಬಹುದೆಂದು ನಂಬುತ್ತೇವೋ ಅದರತ್ತ ಯಾಕೆ ತಿರುಗುತ್ತೇವೆ ಎಂದರೆ, ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಈ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ತಾದ್ಯಾತ್ಮವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿರುವುದರಿಂದಂತೆ!
ಈಚೆಗೆ ಬಂದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದರ ‘ಹೂವಿನಕೊಲ್ಲಿ’ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅದರ ‘ಕೇಂದ್ರ’ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಹೂವಿನಕೊಲ್ಲಿಯೇ, ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೂವಿನಕೊಲ್ಲಿಯ ಯಾವುದು, ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸು ಹುಡುಕುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ನಿಜವೇ. ಹೂವಿನಕೊಲ್ಲಿಯ ಬದುಕನ್ನು, ಜೀವನಕ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಇತಿಮಿತಿಗಳಲ್ಲೇ ಆ ಬದುಕಿನ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು - ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತ ಸಾಗುವ ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆ ಯಾವುದೋ ಕಥಾನಕದ ಎಳೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಏನೋ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕೌತುಕದ ತಿರುವುಗಳು, ಏನೋ ಒಂದು ಮೇರುಘಟ್ಟ, ‘ಇದೇ ನಾನು ಹೇಳ ಹೊರಟಿದ್ದು’ಎಂಬ ಕುರುಹು ಅಥವಾ ಚಿತ್ತಾಲರು ಹೇಳುವಂತೆ ‘ನಾನು ಹೊಳೆಯಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದು ಇದೇ’ ಎಂಬ ಧಾಟಿಯಾಗಲೀ, ನಿಲುವಾಗಲೀ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಎನ್ನುವಾಗ ಅದರ ಸರಳ ಅರ್ಥ ಏಕಸೂತ್ರದ ಕಥಾನಕ ಎಂದಾಗಲೀ, ಅದು ನೀಡುವ message ಎಂದಾಗಲೀ ತಿಳಿಯಬಾರದು. ಇಡೀ ಕೃತಿ ಏಕತ್ರವಾಗಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಡಮೂಡಿಸುವ ಭಾವವೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೇಂದ್ರವೇ. ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಹೂವಿನಕೊಲ್ಲಿಯ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಗಳು, ವಿವಿಧ ಸಮಯ, ಸಂದರ್ಭ, ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು.

ಆದರೂ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಮಾತೆಂದರೆ, ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳ ದಾಖಲಾತಿಯೇ ಮುಖ್ಯವಾದಂತಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೂಡಾ infant ಆಗಿಯೇ ಇದೆ. ಪ್ರೇಮ-ಕಾಮಗಳಾಗಲೀ, ದೊಡ್ಡವರ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಗಹನವಾದ ಸಂಗತಿಗಳಾಗಲೀ ಇಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅಂಥ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳೆಲ್ಲ ಒಂಥರಾ ಬಾಲಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಊಹೆ-ಕಲ್ಪನೆಗಳ ತಥಾಕಥಿತ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಷ್ಟೇ ಆಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅನೇಕ ಪಾತ್ರಗಳು ಸ್ಕೆಚೀ ಆಗಿಯೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲುಳಿದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರ ಉದ್ದೇಶವೇನೋ ಬೇರೆ ಇದ್ದೀತು.

ತೇಜಸ್ವಿ ತಮ್ಮ ‘ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಿಮರ್ಶೆ’ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಷಃ ಇದು ಅವರು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ನಂಗಲಿಯವರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೆನಪು. ‘ಬರೇ ಓದುವ ಖುಶಿಗಾಗಿಯೇ ನಾವು ಕೆಲವೊಂದು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲವೇ....ಓದುತ್ತಾ ಖುಶಿಪಡುವ, ಅಯ್ಯೊ ಇದು ಮುಗಿದೇ ಹೋದರೆ ಇನ್ನೇನಪ್ಪಾ ಓದೋದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಲ್ಲವೆ....’ ಎನ್ನುತ್ತ ಅಂಥ ಏನೋ ಒಂದು ಖುಶಿ ಕೊಡುವ ಬರಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಪರಿಸರದ ಕತೆಗಳು, ಕರ್ವಾಲೊ, ಅವರು ಅನುವಾದಿಸಿರುವ ಕೆನೆತ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಸರಣಿಗಳು, ಅವರದೇ ಪ್ರಕಾಶನದ ಲಾರಾ ಇಂಗಲ್ಸ್ ವೈಲ್ಡರಳ ಸರಣಿ ಎಲ್ಲ ಇಂಥ ಪುಸ್ತಕಗಳೇ. ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ‘ಮಾಯಾಲೋಕ -೧’ ಕೂಡಾ ಈ ತರದ ಬರವಣಿಗೆಯೇ. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವನ್ನೋ, ಚಲನಶೀಲ ಕಥಾನಕದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೋ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಹುಡುಕುವ, ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮೇಯವೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಕರ್ವಾಲೊ’ ಮಾತ್ರ ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನೇ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಬರವಣಿಗೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲ ಕಥಾನಕದ ನಡೆ ಎರಡೂ ಇರುವುದರಿಂದಲೇ. ‘ಮಾಯಾಲೋಕ’ದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಇರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಬಹುಷಃ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಬದುಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ ‘ಮಾಯಾಲೋಕ-೨’ ಅಥವಾ ೩ರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವನ್ನೂ ಕಥಾನಕದ ಹಂದರವನ್ನೂ ಇಡೀ ಸರಣಿಗೆ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರೇನೊ. ದಾಸ್ತಾವಸ್ಕಿಯ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜಕೀಯ ಕಾದಂಬರಿ "ದ ಡೆವಿಲ್ಸ್" ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಪಮುಕ್ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಕೂಡ. ತೇಜಸ್ವಿಯವರದೂ ಅಂಥ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರತಿಭೆಯೇ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಸಾವು ಅಂಥ ಸಿದ್ಧಿಯ ಸಂಭವವನ್ನು ಕೊಂದಿತು.

ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್‌ನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಾಗಲೀ, ಲಂಕೇಶರ ‘ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಕಥಾ ಪ್ರಸಂಗ’ದಲ್ಲಾಗಲೀ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕಾದಂಬರಿ, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಆತ್ಮ, ಕೇಂದ್ರ ಬೇಕೇ ಬೇಕು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಬಿಡಿ ಬಿಡಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸೆಳೆದು ಏಕಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ನೇಯಬಲ್ಲ ಕೊಂಡಿಗಳ ಒಂದು ಸರಪಳಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ missing ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ‘ಚಿದಂಬರ ರಹಸ್ಯ’ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಡೆ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲೂ ನಮಗೆ ಇಂಥ ದರ್ಶನವೇ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಸ್ವತಃ ‘ಚಿದಂಬರ ರಹಸ್ಯ’ದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂಥ ಬಣ್ಣವನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಡುವುದನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಏನಾಯಿತೆಂದರೆ, ಇವರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಹರವು, ವ್ಯಾಪ್ತಿ - ಯಾವುದನ್ನು ನಾವು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಎನ್ನುತ್ತೇವೋ ಅದು ಹಿಗ್ಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನುಂಗಿ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ರಶೀದ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡ format ಈ ಬಗೆಯದ್ದು ಮತ್ತು ಇದರ ಆಸುಪಾಸಿನದ್ದು. ಇದನ್ನೇ ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ತಮ್ಮ ‘ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು’ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕದ ಒಂದು ಎಳೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೇ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವುದರಿಂದ "ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಬದುಕೇ" ಕೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಒಂದು ಅಸಂಕಲ್ಪಿತವೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಕೇಂದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿ ಬಚಾವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸರಿ ಸುಮಾರು ಇದೇ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವಿನಕೊಲ್ಲಿಯ ಜನಜೀವನವೇ, ಜೀವನಕ್ರಮವೇ ಈ ಕೃತಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೂ ಈ ಜೀವನಕ್ರಮ, ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜೀವನಮೌಲ್ಯ , ವಿಧಿಯೋ, ಅಜ್ಞಾನವೋ, ಮಾಟ ಮಂತ್ರಗಳೋ, ಮಾನವ ಸಹಜ ವಾಂಛೆಗಳೋ, ಸ್ವಯಂಕೃತ ತಪ್ಪು ಹೆಜ್ಜೆಗಳೋ ಇವರ ಬದುಕನ್ನು ಏನು ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟವೋ ಅದು, ನಮಗೆ ನೀಡುವ ದರ್ಶನದ ಬಗ್ಗೆ, ಬದುಕಲು ಕಲಿಯುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಓದುಗ ಓದುಗನಿಗೆ, ಇಲ್ಲೇನಾದರೂ ಸಿಕ್ಕೀತೇ ಎನ್ನುವ ಹಪಹಪಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ಕಾಣ್ಕೆಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವ ಓದುಗನಿಗೆ ಇದು ನೀಡುವ ದರ್ಶನ ಅಥವಾ ಕಾಣ್ಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾದಂಬರಿ ಆಸಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ.

ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರದ ಬರವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತ, ದೀರ್ಘವಾದ ಬರವಣಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ತಿದ್ದಲು, ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ಮಯನಾಗಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದಿದ್ದರು. ಬರವಣಿಗೆ ಪಾರ್ಟ್ ಟೈಂ ಆಗಿರುವ ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಅನೇಕರ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದು.

ಸಂಪದ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್ ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣದ ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ್ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕಾದಂಬರಿ ಬರವಣಿಗೆಯ ಕುರಿತೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಕತೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳೆರಡರ ಸ್ವರೂಪದ ಕುರಿತು ಅವರು ಹೇಳಿರುವ ಮಾತುಗಳಿಲ್ಲಿವೆ:

ಪ್ರಶ್ನೆ: ನಿಮ್ಮ ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ, 'ಬರೆಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದೆಂದು ಅನಿಸಿದ ಹಲವು ಸಂಗತಿಗಳು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅದೇ ತೀವೃತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ದೀರ್ಘ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೈಹಚ್ಚಲು ಅಳುಕಾಗುತ್ತದೆ' ಅಂತ. ಇಂಥ ಅನುಮಾನ ಯಾಕೆ ಕಾಡಿತು?

ನಾನು ಆ ಮಾತನ್ನು ಬರ್ದಿದ್ದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ಅಂದ್ರೆ, ಈ ದೀರ್ಘ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನ ಬರ್ದು ಅದ್ಮೇಲೆ ಅದ್ರ ಒಳ್ಗಡೆ, ಅದು ತುಂಬ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ ಇದೆ ಅದ್ರ ಒಳ್ಗಡೆ. ಅಂದ್ರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನೀವು ಆ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನ, ಅದ್ರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನ ನೋಡಿದ್ರೆ ಅದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ, ವರ್ಷದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಋತುಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ, ದಿನದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಜರಗುವಂಥದ್ದು. ಸೊ, ಅಷ್ಟೊಂದು ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸನ್ನ ನಾನು ಮತ್ತೆ, ಅದನ್ನ ಬರೆದು ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡೋದಿದ್ಯಲ್ಲ, ಆವಾಗ ಅದು, ಅದ್ರೊಳಗೆ ಹೋಗ್ಲಿಕ್ಕೇನೇ ಒಂದ್ವಾರ ಬೇಕಾಗುತ್ತೆ. ಅಂದ್ರೆ, ಅದೇ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಅಂಥಾ ಒಂದು process ಇದ್ಯಲ್ಲ, ಅದನ್ನ ಮತ್ತೊಂದ್ಸಲ ಇಂಥಾ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೈ ಹಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಅಳಕಾಗ್ತದೆ ಅಂತ ನಾನು... ಅದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ. ಅಂದ್ರೆ ಅದು ಆ ತೀವೃತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣ್ಸೋದಿಲ್ಲ, ಆ ತೀವೃತೆಯಲ್ಲಿ ಆವಾಗ ನಾವು ಅದು ಅನಗತ್ಯ ಅಂತ ತಿಳ್ಕೊಂಡಿರ್ತೀವಿ, ಅಥವಾ ಬರೆಯುವಾಗ ಏನೋ ಒಂದು ಮನ್ಸಲ್ಲಿರುತ್ತೆ, ಬರೆಯುವಾಗ ಯಾವ್ದಾದರೂ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಅಂತ ಅನ್ಸಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳಿರ್ತಾವಲ್ಲ, ಅಂದ್ರೆ ಮುಖ್ಯ ಅಂತ ಕಾದಂಬರಿ ಒಳ್ಗಡೆ; ಅದು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ, ಈ ಎಲ್ಲ ಬದ್ಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಅದು ಅಷ್ಟು... ಅದು ನಾನು ಬರೆದ ಮಾತು ಆ ಒಟ್ಟು process ಬಗ್ಗೆ, ಅಂದ್ರೆ, process of editing ಬಗ್ಗೆ. ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಬರೆದಿದ್ದೆ ಹೊರತು ಒಟ್ಟು ಬರವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಸೊ, ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಅಪಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡ್ಬಾರ್ದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ: ಒಂದು ಕತೆ ಬರೆಯುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯೋದು. ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಏನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ? ನಿಮಗೆ ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟ?

“ಈ ಕತೆ ಅನ್ನೋದು ನಾನು ಯಾವಾಗ್ಲು ಈ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನ ಕೊಡ್ತ ಇರ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ ಹೇಳಿದ್ರು. ಅದೇನಂದ್ರೆ, ಕತೆಯಂದ್ರೆ ಒಂದು ಮರದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ಅದ್ರ ಹಣ್ಣು ತಿಂದ್ಹಂಗೆ, ಕಾದಂಬರಿ ಅಂದ್ರೆ ಇಡೀ ತೋಟದಲ್ಲೆ ಓಡಾಡಿ, ನಿಮ್ಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಣ್ಣು ಕಿತ್ಹಂಗೆ ಅಂತ. ಅಂದ್ರೆ ನಿಮಗೆ ಹೇಳ್ಬೇಕಾಗಿದ್ದೇನಂದ್ರೆ, ಒಟ್ಟು ಎರಡೂ ಮಾಧ್ಯಮ ಇದ್ಯಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಒಂದು ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ ಬೇಕಾಗತ್ತೆ. ಎರಡನ್ನು ಬರೀಬೇಕಾದ್ರೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಥಿತಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಲೋಕದೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲವೂ ತುಂಬ ಭಿನ್ನವಾದದ್ದು. ಆದ್ರಿಂದ ಒಂದು ಕತೆ ಬರೀತ ಬರೀತ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗೋದಿಲ್ಲ ಅಥ್ವಾ ಒಂದು ಉದ್ದ ಕತೆ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗೋದಿಲ್ಲ. ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಬೇಕಾದ, ಕಾದಂಬರಿಗೆ ತುಂಬ ಆಳ ಬೇಕು. ಅಂದ್ರೆ, it is about total experience... ಅಂಥ ಒಂದು ಅನುಭವದ, ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಅನುಭವದ ಅಂಥ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮ ಅದು. ಆದ್ರೆ ಕತೆ ಅಂದ್ರೆ ಹಾಗಲ್ಲ. ಕತೆ ಅದರ ಅಳತೆ ಚಿಕ್ಕದು, ಆಮೇಲೆ ಅದ್ರಲ್ಲಿ ನೀವು ಹೇಳಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನ ಚುರುಕಾಗಿ ಹೇಳ್ಬೇಕು, ಆಮೇಲೆ ಹೀಗೆ... ಅದ್ರಲ್ಲೊಂದು ಇಡೀ ಮಾಧ್ಯಮಾನೇ ಅದು ಬೇರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕತೆಗಾರನಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರನಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಆಮೇಲೆ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಸಾವಧಾನ ಬೇಕು ಅಂತ ನನಗನಿಸುತ್ತೆ. ಅಂದ್ರೆ ಸಾವಧಾನ ಅನ್ನೋದು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಒಂದನ್ನ ತಿಳ್ಕೊಂಡು, ಒಂದನ್ನ ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಒಂದನ್ನ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳುವ ರೀತಿ. ಸಮಾಧಾನ ಅನ್ನೋದನ್ನ ನೀವು ತುಂಬ metaphoricalಆದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೀವದನ್ನ ತಗೊಳ್ಬೇಕು. ಸಮಾಧಾನಕರವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನ ಹೇಳ್ಬೇಕು. ಸೊ, ಈ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಎರಡೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಂತ್ಲೆ ನನಗೆ ಅನ್ಸುತ್ತೆ. ಆಮೇಲೆ ನಾನು ಈ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನ ಬರೀತಾ ಇರೋದಿಕ್ಕೂ ಮತ್ತೆ ಆ ತರ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಈಗ ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನ ಬರೆಯೋದಿಕ್ಕು ಇದೇ ಒಂದು ಕಾರಣ; ಯಾಕಂದ್ರೆ ಅದು ನನಗೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚು space ಕೊಡುತ್ತೆ ಅಂತ ನನಗನಿಸಿದೆ.”

ಒಂದು ಜೀವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಒಂದು ಬೀಸಿನಲ್ಲಿ ಕೊಡುವ ಒಂದೇ ಕೃತಿ ಬೇಕೆ, ಹಲವು ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ಫಾರ್ಮ್ ಎಂಬುದೇ ಅಸಂಗತವಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಟೆಡ್‌ನ ಪ್ರಮೇಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಫಾರ್ಮನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ ಕಂಟೆಂಟ್ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಬಹುದಾದ ಮಾತೇ ಹೊರತು, ಕಂಟೆಂಟ್‌ನ ಜಾಳುತನವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡಬಾರದು. ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ ಎಂದು ನಾವು ನಮ್ಮ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ಯಾವ ವಿಚಾರವೇ ಇರಲಿ, ಅದರಿಂದ ಕೊನೆಗೂ ಕೃತಿಗೆ ದಕ್ಕಿದ್ದೇನು, ಅದು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇನು ಎನ್ನುವುದೇ ನಿಲ್ಲುವ ಮಾತು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಮ್ಮ ಸಿನಿಮಾ ರಂಗದವರು ಡಿಫ್ರೆಂಟ್ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಒತ್ತೊತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತ ಅದೇ ಹಳಸಲು ತೋರಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಹಾಗೇ ಇದೂ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದರೆ ಏನು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಸರಳವಾದ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೆ ಅದು ಒಂದು ಜಗತ್ತು, ಅದು ಒಂದು ಬದುಕು ಅಷ್ಟೆ. ಕಾರಂತರು 40-45 ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರೇ ಹೊರತು ಅವರ ಒಂದು ‘ಸರಸಮ್ಮನ ಸಮಾಧಿ’ಯೋ ‘ಗೊಂಡಾರಣ್ಯ’ವೋ ಅದೊಂದನ್ನೇ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದು ಎಂದುಕೊಂಡು ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಓದಿದರೆ ಆಹಾ ಎನ್ನುವಂಥದ್ದೇನಿಲ್ಲ ಅದರಲ್ಲಿ. ವಿವೇಕರ ‘ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು’ ಕಾದಂಬರಿಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ್ ಬರೆಯಲಿರುವ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಿವೆ ಎಂಬರ್ಥದ ಮಾತನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಆಡಿದ್ದರು. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ "ಹೂವಿನ ಕೊಲ್ಲಿ" ಒಂದು ಆರಂಭ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ರಶೀದರೇ "ಲೇಖಕರ ಮಾತು" ಬರೆಯುತ್ತ ಹೇಳಿದ, ಅನುಭವಿಸಿದ ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯಾ ತರದ ಭಾವ ಓದುಗರದ್ದೂ ಆಗುವುದು ನಿಶ್ವಯವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಸಾಧನೆ. ಆದರೆ ಅದು ಸಾಧನೆಯಾದಂತೆಯೇ ಸವಾಲೂ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಮುನ್ನೆಡೆಸುವ, ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸೀಮಾರೇಖೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸಾಧಿಸುವ ಹೊಸ ಸವಾಲು ಅದು, ಲೇಖಕನಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಕೃತಿ ಒಡ್ಡುವ ಸವಾಲು.

ದಾಂಪತ್ಯದ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಕೆಲವು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದರಂತೆ ಬಂದುದು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ. ಎಸ್.ಎಲ್.ಭೈರಪ್ಪನವರ ಕವಲು, ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ವಿಚ್ಛೇದನಾ ಪರಿಣಯ, ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ ಕಾಗಿನೆಲೆಯವರ ಗುಣ ಎಲ್ಲದರ ಕೇಂದ್ರ ದಾಂಪತ್ಯವೇ ಆಗಿರುವಂತಿದೆ. ‘ವಿಚ್ಛೇದನಾ ಪರಿಣಯ’ ದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತಳಿಯಿಂದ ಒಂದೇ issueವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಥಾನಕಗಳ ಮೂಲಕ ಹೇಳುವ, ಕಾಣಿಸುವ ಒಂದು ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ಬಳಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜಾಣ್ಮೆ, ಕಲ್ಪನೆಯ ಭರಪೂರ ಉಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ಏನೇ ಇರಲಿ. ಅವರ ವೈಚಾರಿಕ ಧೋರಣೆ ಇದು: ಒಂದು - ದಾಂಪತ್ಯ; ಅದರ ಮುಖಗಳಾದ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಕಾಮ. ವಿವಾಹ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ; ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಎರಡು, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ನೂರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾವಿರಾರು ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ matrix. ಹೀಗೆ ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನ, ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಷಯವೇ ಅಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದರ success or failure ಕೂಡಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಉಳಿಯುವಂಥಾದ್ದು, ಉಳಿಯಬಹುದಾದ್ದು ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು `n' number of instances ಗಳ ಮೂಲಕ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಖಚಿತವಾದ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳು, ಕಥಾನಕಗಳ ಇಡಿಕ್ಕಿರಿದಂತೆ ಕಂಡರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಸಿದ್ಧಮಾದರಿಯ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಎಲ್ಲೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹರಿದೊಗೆದು ನಿಂತ ಕೃತಿ ಇದು.

ಎಸ್ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥರ ಕಾದಂಬರಿ ಎನ್ನ ಭವದ ಕೇಡು ಇಷ್ಟವಾಗುವುದು ಅದು ಒಂದು ಇಡೀ ಆಕೃತಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ತಲ್ಲಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಥಾನಕ ಸಾಗುವ ಒಂದು ಅನೂಹ್ಯ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಬರವಣಿಗೆ ಸದಾ ಒಂದು ಬಗೆಯ ನಿಗೂಢಕ್ಕೆ, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತಕ್ಕೆ, ತಿರುವಿಗೆ, ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಓದುಗನನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸುತ್ತ ಸಾಗುವ ಚಪಲಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಂತಿದೆ. ಇದು ತಪ್ಪೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂಥದು ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವುದರಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಅನೂಹ್ಯವಾದ ದುರ್ಘಟನೆಗೆ ಸದಾ ಕಾತರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕಾದಂಬರಿಯ ತಂತ್ರ ಓದುಗನನ್ನು ರಂಜಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಗೆ ಒಡೆಯುವ ಕುತೂಹಲದ ಮೊಟ್ಟೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಇದು ಇಷ್ಟೇ ಎನಿಸುವ ಭಾವವನ್ನು ತರುವ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ಓದು ಒಂದು ಸಿದ್ಧ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಓದುಗನನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಒಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಇಂಥ ತಂತ್ರ ತೊಡಗಿದಂತೆಲ್ಲ ಓದುಗನ ಗಮನ ಆ ಅಂತ್ಯದತ್ತ ಹರಿದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಆಶಯ, ಚೌಕಟ್ಟು, ಹಂದರದ ಕಡೆಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಗಮನ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಬಿಗಿಯಾದ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಹಂದರ ದಕ್ಕಿದೆ. ಅದು ಉದ್ದೇಶಿತವೋ ಅನುದ್ದೇಶಿತವೋ ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿ ಬೇರೆ. ಆದರೆ ಈ ಹಂದರವನ್ನು, ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು, ಅದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಈ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಂದುವ ತಂತ್ರವೇ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿರುವುದು ಬೇಸರ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಜೋಗಿಯವರ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಲಾಜಿಕಲ್ ಆಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲ ಅಂಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಥಾಜಗತ್ತು, ಪಾರ್ತವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಕೊಂಚ improvise ಮಾಡಿದರೆ ಅವು ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳ ಮಜಲು ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಜೋಗಿಯವರು ಇಂಥ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತರುವ ಕ್ಯಾಶುವಲ್ ಆದ ರೀತಿಯೇನಿದೆ, ಅದು ಇಂಥ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಈಡೇರಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸುಪುಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಓದಿದ ಮೇಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಓದಬಹುದಾದ, ಓದಿ ತರ್ಕಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಕಷ್ಟು stuff ಇಲ್ಲಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಶೈಲಿಯ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ, ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೇ ಓದುಗ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳ ಗೈರು ಕೂಡ ಇದೆ ಎನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. Word economy ತತ್ವಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ, ಚಕಚಕನೆ ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಲ್ಲ ಆದರೆ ಆ ರೀತಿಯಿದ್ದೂ ಓದುಗ ಒಮ್ಮೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಜೋಗಿ ಕೊಡುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ವಿ ಆರ್ ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್ ಅವರ ಅಪ್ಪನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಮತ್ತು ನೀಲಿಗ್ರಾಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಅಪ್ಪನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ದಿಡೀರನೇ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದುಬಿಡುವ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿ ಓದುಗನನ್ನು ನಡುದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಕೈಬಿಟ್ಟ ಅನುಭವದೊಂದಿಗೆ ದೂರವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನ ಪ್ರಣಯ ಮತ್ತು ಮಗನ ಮೊದಲ ಪ್ರೇಮದಂಥ ನವಿರಾದ ಒಂದು ಭಾವನೆಗಳ ನಡುವಣ ಅವ್ಯಕ್ತ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಂಬಂಧದ, ತಲೆಮಾರಿನ, ಊರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಂದಿಯ ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪಾತಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಮಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಲ್ಪಡುವುದಾದರೂ ಆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುಕ್ತಾಯ, ಅಲ್ಲಿಂದ ವಸ್ತು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದ/ಬೇಕಿದ್ದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಕೃತಿಗೆ ದಕ್ಕಬೇಕೆನಿಸುವ/ದಕ್ಕ ಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಆಕೃತಿ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಭಾವ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಹೊಳಹುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಕಾಣಿಸಿ ಮುಗಿಯುವ ಕವನದ ಶೈಲಿ ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾತ್ಮಕವಾದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ನೈಪುಣ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಒಂದೆಡೆ ಲೈಂಗಿಕ ಪಿಪಾಸೆ, ಅಧಿಕಾರಗ್ರಹಣದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುವಾಗಲೇ ಕಾದಂಬರಿ ರೆಸಾರ್ಟ್ ತರದ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ವಿಪರ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಟಚ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿರಾಸೆಯ ಮಾತೆಂದರೆ ಇಂಥ ಮಹತ್ವದ ಆಯಾಮಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನೆಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಕೊರತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತೆ ಬರೇ `ಟಚ್' ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಆಗಿದೆ, ನಾಟುವಂತೆ ಊರಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಧಾನವಿಲ್ಲ.

ಈಚಿನ ಉಮಾರಾವ್ ಅವರ ವನಜಮ್ಮನ ಸೀಟು ಕೃತಿ ಪುಟ್ಟದಾಗಿದ್ದರೂ, ದಾಂಪತ್ಯದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಹಲವು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಬಾಚಿಕೊಂಡು ಬನ್ನಿ, ಸ್ತ್ರೀಮತವನ್ನುತ್ತರಿಸಿ ಎಂದು ಆಗ್ರಹಪೂರ್ವಕ ಕೇಳಬಲ್ಲ ಕಸುವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದರೂ, ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಳಗುಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಕೊರತೆ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಜೀವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಒಂದು ಬೀಸಿನಲ್ಲಿ ಕೊಡುವ ಒಂದೇ ಕೃತಿ ಬೇಕೆ, ಹಲವು ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ಫಾರ್ಮ್ ಎಂಬುದೇ ಅಸಂಗತವಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಟೆಡ್‌ನ ಪ್ರಮೇಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಫಾರ್ಮನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ ಕಂಟೆಂಟ್ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಬಹುದಾದ ಮಾತೇ ಹೊರತು, ಕಂಟೆಂಟ್‌ನ ಜಾಳುತನವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡಬಾರದು. ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ ಎಂದು ನಾವು ನಮ್ಮ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ಯಾವ ವಿಚಾರವೇ ಇರಲಿ, ಅದರಿಂದ ಕೊನೆಗೂ ಕೃತಿಗೆ ದಕ್ಕಿದ್ದೇನು, ಅದು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇನು ಎನ್ನುವುದೇ ನಿಲ್ಲುವ ಮಾತು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಮ್ಮ ಸಿನಿಮಾ ರಂಗದವರು ಡಿಫ್ರೆಂಟ್ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಒತ್ತೊತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತ ಅದೇ ಹಳಸಲು ತೋರಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಹಾಗೇ ಇದೂ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಫ್ರಾಂಗ್ಮೆಂಟೆಡ್ ನಾವೆಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಬಂದ ಕೃತಿಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಹಳ್ಳ ಬಂತು ಹಳ್ಳ, ಸ್ವಪ್ನಸಾರಸ್ವತ, ಶಿಖರಸೂರ್ಯ, ತಲೆಗಳಿ ಮುಂತಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳೂ ಬಂದವು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಇದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೂ ಒಪ್ಪುವ ಮಾತೇ. ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಕನ್ನಡದ ಇತರ ಕೆಲವು ಕಾದಂಬರಿಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದಾಗ ಅವು ಸಣ್ಣಕತೆ ಮತ್ತು ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ನಡುವಣ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ತಿಣುಕುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಅರ್ಥವಾಗದೇ ಇರಲಾರದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹನೂರ ಅವರು ತಮ್ಮ ‘ಅಜ್ಞಾತನೊಬ್ಬನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ’ ಮೊದಲಿಗೆ ಸುಮಾರು ಮುವ್ವತ್ತು ಪುಟಗಳ ಕತೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಹತ್ತು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಒಂದೇ ಬೀಸಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬಲ್ಲ ಮಹತ್ವದ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಕಾಲ ಹೊರಟು ಹೋಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇನಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅನುಭವ ದ್ರವ್ಯವುಳ್ಳ, ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯುಳ್ಳ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಓದುಗ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವ ಹಣ, ಓದುವ ಶ್ರಮ, ವ್ಯಯಿಸಿದ ಸಮಯ ಇವುಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಸಾರ್ಥಕ ಭಾವವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಎಷ್ಟು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಪಾತ್ರಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿನ ಸೀಳು ಮತ್ತು ಕೃತಿಯ ಫ್ರಾಗ್ಮಂಟೆಡ್ ಆಕೃತಿ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದು ಸಹಜವೇ. ಆದರೆ, ಮುಂದೆ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ ಫ್ರಾಗ್ಮಂಟೇಶನ್ ಬೇರೆಯೇ ಬಗೆಯದು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗತಿಸ್ಥಿತಿ, ಬಿರುಕು, ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಶಿಕಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ಬಿರುಕು ಬೇರೆ, ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ವಿಚ್ಛೇದನಾ ಪರಿಣಯ, ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದರ ಹೂವಿನಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿ ಆರ್ ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳದ್ದು ಬೇರೆ. ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಎಸ್ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥರ ಕಾದಂಬರಿಯಿದೆ, ಜೋಗಿಯವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿವೆ. ಅತ್ತಕಡೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಅತ್ತಲೂ ಸೇರದ ಇತ್ತಲೂ ಸೇರದ ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಹಾಗಿವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಸ್ವಿಚ್ ಆನ್ ಆಫ್ ಮಾಡಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ತೊಡಗಿತು ಎಂದು ಗೆರೆ ಎಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಜರುಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾವಣೆಯ ಹೊರಳು ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಸಕಾರಣವಾದದ್ದು ಎನಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಎತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಪಯಣದ ಮೇಲೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಣ ಎರಡೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಉಪಯುಕ್ತ ಓದು:
ಶತಮಾನದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಂ) ಜಿ ಎಚ್ ನಾಯಕ (ಶ್ರೀರಾಘವೇಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶನ, ಅಂಬಾರಕೊಡ್ಲ)
ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಿನಯ - ಕಾದಂಬರಿ - ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತಕೋಟಿ (ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥ ಮಾಲಾ)
ಕನ್ನಡ ಕಥನ ಸಾಹಿತ್ಯ : ಕಾದಂಬರಿ - ಜಿ ಎಸ್ ಅಮೂರ (ಶ್ರೀಹರಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಧಾರವಾಡ)
ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವೈಚಾರಿಕತೆ -(ಹಲವು ಲೇಖಕರು) (ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥ ಮಾಲಾ)
ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ ಕಳೆದ ಕಾಲು ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ - ವೀಣಾ ಶಾಂತೇಶ್ವರ (ನಿರ್ವಹಣೆ: ಅಭಿನವ)
ಸಮಕಾಲೀನ ಕಥೆ ಕಾದಂಬರಿ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳು - ಡಾ. ಜಿ ಎಸ್ ಅಮೂರ (ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು)
ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರ The Art of the Novel
ಇಕೊ ಎಂಬರ್ಟೊ On Literature, Confessions of a Young Novelist
ಇತಾಲೊ ಕೆವಿನೊ Why Read the Classics, The Uses of Literature
ಆರಾನ್ ಪಮುಕ್ The Colours, The Naive and Sentimental Novelist
ಮಾರಿಯೊ ವಗಾಸ್ ಯೋಸಾ Letters to A Young Novelist
ಸ್ಟೀಫನ್ ಕೋಚ್ Writer’s Workshop
ಜ್ಯೂಲಿಯಾನಾ ವೂಲ್ಫ್‌ರೇಸ್ Introducing Literary Theories
ಎವ್ಲಿನ್ ಮೇ ಆಲ್‌ಬ್ರೈಟ್ The Short Story
(ಈ ಲೇಖನದ ಆಯ್ದ ಭಾಗ ವಿಜಯವಾಣಿ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕದ ಜೂಲೈ 6 ಮತ್ತು 13ನೆಯ ದಿನಾಂಕದ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, September 2, 2014

ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾವಣೆಯ ಹೊರಳುದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆಯೆ? (ಭಾಗ – 1)

ಟೆಡ್ ಜೋಯಿ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಜೂಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ದ ರೈಸ್ ಆಫ್ ಫ್ರಾಗ್ಮಂಟೆಡ್ ನಾವೆಲ್ಸ್ ಎಂಬುದು ಅದರ ಹೆಸರು. ಒಟ್ಟು 26 ಫ್ರಾಗ್ಮಂಟೆಡ್ ತುಣುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಮಂಡಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧದ ಮೊದಲ ತುಣುಕು ಪ್ರಧಾನಧಾರೆಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ತುಣುಕು ತುಣುಕುಗಳಾಗಿ ಉದುರುತ್ತಿದೆ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ತುಣುಕು ಇದೇನೂ ಕೆಟ್ಟದ್ದಾಗಿರಲಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಮಾತೆಂದರೆ, ಇದರಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಕ್ಕುಟ್ಟಿ ಹೋಯಿತು ಎಂದೇನೂ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಡಿ ಎಂಬುದು. ಇದರ ಸಾಧಕ ಬಾಧಕಗಳನ್ನು ಲೇಖನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟು ಮಾಡಿದ ಅವಲೋಕನ ಇದು.
ಟೆಡ್ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧದ ಬಲಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ವಿವರವಾದ ಪರಾಮರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೊಂಡಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಲೇಖನ 26 ಪುಟ್ಟ ತುಣುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ಪ್ರಮೇಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನಿಜ, ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಒಂದು ಸಿದ್ಧ ಸೂತ್ರವಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗುವಂತೆ ಈ ಲೇಖನ ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವ ಆರೋಪ ಈಗ ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ, ಈ ಆಯ್ದ ಲೇಖಕರನ್ನು ನಾನು ಈ ಸಿದ್ಧ ಸೂತ್ರಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಂದರ್ಶಿಸಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಕಳೆದ ಐದಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆಯವರ ಉತಾವಳಿಯಿಂದ, ಇಂಥ ಪೂರ್ವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದೇ ನಡೆದವು. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ವಿವರವಾದ ಪರಾಮರ್ಶನ ಕೂಡ ಐದಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅಜೆಂಡಾ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದೇ ಸಾಗಿದ್ದು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸ ಬೇಕಿದ್ದ ಹಲವು ಲೇಖಕರು, ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ತಪ್ಪಿ ಹೋಗಿವೆ. ಒಂದು ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಇಂಥ ಮಿತಿಗಳು, ಎಡವಟ್ಟುಗಳು ತುಂಬಿಕೊಡುವುದರಿಂದ ಅದೇನೂ ಕೆಟ್ಟದ್ದಾಗಿರಲಾರದು!

ಟೆಡ್ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇವತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ, ಪರಸ್ಪರ ವೈರುಧ್ಯವನ್ನು, ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೇಳಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ವಸ್ತುವೇ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪದ ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಪಸ್ವರಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವಾದರೂ ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ (ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯ) ಸ್ವರೂಪದ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಂಬಾರರ ಶಿಖರಸೂರ್ಯ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಸ್ವಪ್ನಸಾರಸ್ವತ, ವಿ.ತಿ.ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿಯವರ ತಲೆಗಳಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ತಂತ್ರದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರಂತರ ಕಾದಂಬರಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ. ಹಾಗೆಯೇ, ಕಥಾನಕದ ಸನ್ನಿವೇಶ (ವಾತಾವರಣ)ನಿರ್ಮಾಣ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಲಯದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೋಲ್ಟು ನಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅಕೆಡೆಮಿಕ್ ವಿಮರ್ಶಕರು ಕೂಡಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ನಾವೆಲ್’ಗಳು ಬುಕ್ ಸ್ಟಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಬಿಸಿಯಾಗಿ ಬಿಕರಿಯಾಗುವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಟೆಡ್ ಹೀಗೆಲ್ಲ ಹೇಳುವ ಮುನ್ನ ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಸ್ಯಾಂಪಲ್ಲುಗಳಂತೆ ಬಂದ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ಕೃತಿಗಳ ವಿಳಂಬಿತ ಪ್ರಭಾವ ಸದ್ಯದ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಮೇಲಾಗಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ಓದಬಹುದಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, 73ನೆಯ ಪುಟದ ನಂತರ 131ನೇ ಪುಟ ಓದಬಹುದಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹೀಗೆ. ಸರಿಯೋ ತಪ್ಪೋ ಹದಿನೆಂಟು ವಿಭಿನ್ನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದಾದ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್‌ನ ಕಾದಂಬರಿ ಯೂಲಿಸಿಸ್‌ನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಅವನಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವಂತೆಯೇ ಅವನು ಫಾಕ್ನರ್, ಪ್ರೌಸ್ಟ್, ವೂಲ್ಫ್ ಮುಂತಾದವರಂತೆಯೇ ಪ್ರಜ್ಞಾಪ್ರವಾಹ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಲಯ ಒದಗಿಸಿದ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗಮಾನದ ಓದು ಕೂಡ (ಆನ್‌ಲೈನ್ ಓದು) ಫ್ರಾಗ್ಮಂಟೆಡ್ ಆದಂಥ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯ ಓದು ಎಂದು ಟೆಡ್ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಣ್ಣಕತೆ ಮತ್ತು ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಾದಂಬರಿ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸ್ವರೂಪವೊಂದಕ್ಕೆ ತಿಣುಕುತ್ತಿರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನವನ್ನೂ ಟೆಡ್ ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕನ್ನಡದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವತ್ತು ಬರುತ್ತಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡರೆ ಈ ಮಾತು ಹೆಚ್ಚು ನಿಜವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಅನುಭವೀ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರೂ, ಭರವಸೆಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರೂ, ಹೊಸದಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವವರೂ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆಯೂ ಕಾಣಿಸುವುದರಿಂದ ಇದು ಕಾಲಧರ್ಮವಿರಬಹುದು ಎಂದೂ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನೇ ಫ್ರಾಗ್ಮೆಂಟೆಡ್ ಆದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಹಾಗಿರುತ್ತ ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗಿರುವುದು ಸಹಜವಲ್ಲವೆ ಎಂಬ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತಿ ಅಂಜುಂ ಹಸನ್ ತಮ್ಮ ಕೆರವಾನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ (ನವೆಂಬರ್ 2011) ಹರಿಕುಂಜ್ರು ಅವರ ಹೊಸ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಇಂಥ ನಿಲುವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಅವರ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಪ್ರಶ್ನೆ: ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯ ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಇಡಿಯಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನೀವೊಮ್ಮೆ ಎತ್ತಿದ್ದಿರಿ. ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರಿಸುತ್ತೀರಾ?

“ದಾಸ್ತಾವಸ್ಕಿಯ Crime and Punishment ನಿಂದ ತೊಡಗಿ ವಿಘಟನೆ ಅನ್ನೋದು ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಅಮಿತಾವ ಘೋಷ್ ತಮ್ಮ The March of the Novel Through History -The Testimony of My Grandfather's Bookcase" ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿವರಿಸಿರೋ ಹಾಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯೇ ವಿಘಟನೆಯಿಂದ ಸುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಿರುಕುಗಳೇ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಧುನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದರ ಜಗತ್ತನ್ನ ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆಗಳೇ ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.

“ಕಳೆದ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಈಚೆಗೆ ಆಂಗ್ಲೋ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನಾಗಿದೆ ಅಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗಲ್ಲ ಅನ್ನೋ ನಿಲುವು ಇದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಹರಿ ಕುಂಜ್ರು ಮೇಲೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದು ಅಂತ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದ ರಿವ್ಯೂ ಮಾಡ್ತಾ ನಾನು Caravan ನಲ್ಲಿ (ನವೆಂಬರ್ 2011ರ ಸಂಚಿಕೆ) ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಅಂಥ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಗತ್ತಿನ ರಾಜಕೀಯ, ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ, ಭೂಗೋಳ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತುರುಕುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕು, ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಅನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದರೆ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಂದುಕೊಂಡ ಹಾಗಿರುತ್ತದೆ.”

ಆದರೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಷಃ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ನಾವು ಪ್ರಾಂಗ್ಮೆಂಟೆಡ್ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದು ಗಿರಿ ಅವರ ಗತಿಸ್ಥಿತಿ (1971)ಯಲ್ಲಲ್ಲವೆ? ಆಗ ಅದು ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವತ್ತೂ ನಾವು ಈ ಗತಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಾಯಕನನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೇವೆ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಬಹುಷಃ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕುಟುಂಬ, ಸಮಾಜ ಎಂಬ ವಿಸ್ತೃತ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿಕೇಂದ್ರಿತ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ ಕೂಡ ಇದಿರಬಹುದು.

ಗಿರಿಯವರ ಗತಿ-ಸ್ಥಿತಿ ಕಾದಂಬರಿ, ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಸ್ವರೂಪ(1966), ಲಂಕೇಶರ ಬಿರುಕು(1967), ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಾಲರ ಶಿಕಾರಿ(1979) - ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಒಂದೇ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿನ ಕ್ಷುದ್ರತೆಯನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ಯು ಆರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಅವಸ್ಥೆ (1978) ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷುದ್ರತೆಯೇ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಇದು ವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆಗೆ ಹೊರಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಮಟ್ಟದ ಒಂಟಿತನದ ಹಲಬುವಿಕೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲ ಇದೇ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಅನಿಸಿದರೂ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ. ಲಂಕೇಶ್ ಅಕ್ಕ ಬರೆಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬದುಕಿನ ಕ್ಷುದ್ರತೆಯ ಕಡೆಗೆ ನೋಡುವ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿರುವುದು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ತೇಜಸ್ವಿಯವರಂತೂ ನವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿರಸ್ಕಾರ ಬಂದು ಬರವಣಿಗೆಯ ಬೇರೆಯೇ ಮಜಲಿಗೆ ನಡೆದವರು. ಚಿತ್ತಾಲರು ಶಿಕಾರಿ ಬರೆಯುವುವಾಗಲೇ ಬೇರೆಯೇ ಹದ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಗತಿ,ಸ್ಥಿತಿ ಬದುಕಿನ ಬೇಸರ (boredom) ಮತ್ತು ಅಸಹ್ಯತೆ (nausea)ಗಳ ಆಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಜಿ.ಎಸ್.ಅಮೂರ.

"ಆತನ ಸ್ಥಾಯಿಭಾವ ಅನಾಸಕ್ತಿ, ಬೇಸರ. ಈ ಬೇಸರ ಅವನ ಮೂಲಪ್ರವೃತ್ತಿಯೋ ಅಥವಾ ಅಸಂಗತ ಬದುಕಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೋ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಆತನಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಶಯಗಳಿವೆ. ಗೆಳೆಯ ಮೂರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆತ ನಡೆಸುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯೊಂದು ಹೀಗಿದೆ:
"ಏನನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡರೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಿರುತ್ಸಾಹವೇ. ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದೆಲ್ಲ ಚಿಲ್ಲರೆಯಾಗಿ, ಮಾಡಲಾಗದ್ದು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೊಂದು ಕೆಲಸವೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಲ" ಎಂದ."ಸಿಂಪಲ್ ಆಗಿ ಹೇಳೋದಾದರೆ ನಿನಗೆ ಬೋರ್ ಆಗಿದೆ. ಸುಮಾರಾದ್ದೊಂದು ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿ ಕೈಗೆ ರೆಗ್ಯೂಲರ್ ಆಗಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹಣ ಬೀಳ್ತಾಹೋಗಲಿ, ನಿನ್ನ ಬಹಳಷ್ಟು ಬೇಜಾರು ಕಡಿಮೆಯಾದೀತು" ಎಂದ ಮೂರ್ತಿ."ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು ನೋಡು. ಕೆಲವು ಸಾರಿ ನಾವು ಬಹಳ philosophical ಅಂತ ನಮ್ಮನ್ನೇ ನಾವು ನಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲ ಸುಮ್ಮನೇ ಖಾಲಿ ಜೇಬಾಗಿರುತ್ತೆ" ಎಂದು ನಕ್ಕ.
ಆತನ ಅನಾಸಕ್ತಿಯ ತಾತ್ವಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಏನೇ ಆಗಿರಲಿ, ಅದು ಅವನ ಸ್ಥಾಯೀ ಭಾವವೆನ್ನುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ" (ಕನ್ನಡ ಕಥನ ಸಾಹಿತ್ಯ:ಕಾದಂಬರಿ - ಜಿ ಎಸ್ ಅಮೂರ)

ಗತಿಸ್ಥಿತಿಯ ಜೊತೆಗೇ ಇಟ್ಟು ನೋಡಲು ಸಮೃದ್ಧವಾದ ವಸ್ತು ಶಂಕರ ಮೊಕಾಶಿ ಪುಣೇಕರರ ‘ನಟ ನಾರಾಯಣಿ’ (1988)ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವುದು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ನೈತಿಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಧಿಸಲು ಹೊರಟಂತೆ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಹಠವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದಂತೆ ಬರೆದ ಕಾದಂಬರಿಯಿದು. ಬಹುಷಃ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಲಿಂಗರತಿಯನ್ನೂ ಒಂದು ರೂಪಕದಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಅದನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುವಂಥ ಹೆಸರನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಂದ ಕಾದಂಬರಿ ಕೂಡ ಇದೇ. ಬಹುಷಃ ಫ್ರಾಂಗ್ಮೆಂಟೆಡ್ ಮನುಷ್ಯನನ್ನೇ ಚಿತ್ರಿಸುವಾಗಲೂ ಅಂಥ ಕಾದಂಬರಿ ಮನೋಲೋಕವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಪುಣೇಕರರಿಗೆ ಸಾಧಿಸುವುದಿತ್ತೇನೊ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾಣನ ಅರ್ಧನಾರೀ ಪಾತ್ರಗಳು, ನಾಣನಾಗಿ, ನಟನಾರಾಯಣಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಚಮೇಲಿಯಾಗಿ ಅವು ನೀಡುವ ಒಳನೋಟಗಳು; ಬ್ರಹನ್ನಳೆ-ದ್ವಾರಕಾಧೀಶರ ರೂಪಕ; ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸೀಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಅಧಃಪತನದ ಭಯ, ಪಾಪಭೀತಿ, ಆತ್ಮನಿರೀಕ್ಷಣೆಯ ತಲ್ಲಣ ಇವುಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಜನ್ಯ ಶರಣಾಗತಿಯಲ್ಲದೆ ಅನ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತತ್ವದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಣ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹೈಲೈಟ್.

2003ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರೀಶ್ ಕೇರ ಅವರು ಉದಯವಾಣಿ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಮತ್ತು ಬರೆಯದಿರುವ ಕಷ್ಟ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂವಾದ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಲೇಖನ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಹತ್ತು ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತ್ತು.

"ಮರೀಚಿಕೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ಏಕಾಂತದ ಘಳಿಗೆಗಳು ದೊರಕಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರ, ಸರಳ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇನೂ ಆತ್ಮವಿಲ್ಲದ ಬರಹಗಳು ನುಂಗುತ್ತವೆ............ಅಂದರೆ ಅರ್ಥ ಇಷ್ಟೆ. ಇದು ಚೆದುರಿ ಹೋದ ಕಥನಗಳ ಯುಗ. ಇಲ್ಲಿ ಇಡಿ ಇಡೀ ಘನೀಕೃತವಾದ ಕಾದಂಬರಿ, ಒಂದು ಜೀವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಒಂದು ಬೀಸಿನಲ್ಲಿ ಕೊಡಬಹುದಾದ ಕೃತಿಗಳು - ಅಂದರೆ ಮರಳಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ, ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು, ಗ್ರಾಮಾಯಣದಂಥ ಕೃತಿಗಳು ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಲ್ಲ."

ನಾನೂ ‘ಸೋ ವಾಟ್!’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದ ಈ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಈಗ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಅಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಸೆಲ್ ಫೋನುಗಳು, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಟುಗಳು, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪುಗಳು, ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್, ಟ್ವಿಟರ್, ವಾಟ್ಸಪ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಯುವ ಜನತೆಯ ಸಮಯವನ್ನು ನುಂಗಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿವೆ. ಲೈಕ್, ಶೇರ್, ಪೋಸ್ಟ್ ಎಂದು ಸಿಂಗಲ್ ಕ್ಲಿಕ್ ವಿಮರ್ಶೆ, ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಗ್ರಹಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರಾ ಗಮನ ಕೊಟ್ಟೇವು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ‘ಸದಾ ಬ್ಯುಸೀ ಇರ್ತಾರೆ’ ಯುವಜನತೆ. ಸಂಕೀರ್ಣವಾದದ್ದನ್ನ, ಹಲವು ಮಗ್ಗುಲುಗಳ, ಆಯಾಮಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುವಂಥ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂದರೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲ. ಕೇಳುವವರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂದರೆ ಏನರ್ಥ? ನಿಮಗೆ ವಯಸ್ಸಾಗಿದೆ ಅಂಕಲ್, ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಮ್ನಿರಿ!

ನಮ್ಮ ಕಾದಂಬರೀ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕಾಲದ ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಕೋಲ ಕಟ್ಟಲು ಆಗಲೇ ಸಜ್ಜಾಗಿತ್ತೆ? ನಿಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಆಕೃತಿ ಇಲ್ಲ, ಕೇಂದ್ರ ಇಲ್ಲ, ಆಳ ಇಲ್ಲ, ವಿಸ್ತಾರ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಫಾರ್ಮ್ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಏಕಸೂತ್ರದ ಕಥಾನಕವೇ ಇಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂದೆಲ್ಲ ‘ಇಲ್ಲ’ಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತ ಮುಗ್ಗರಿಸಿದ್ದು ಕೃತಿಯಾಗಿರದೆ ವಿಮರ್ಶೆಯೇ ಇರಬಹುದೆ! ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ.

ಕಾದಂಬರಿಗೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದೆಯೇ ಅಥವಾ ಅದು ಕೇವಲ ಪರಾಮರ್ಶನ ಹಂತದ ವಿಭಾಗೀಕರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ? ಕಾದಂಬರಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಅಥವಾ ಆ ಪ್ರಕಾರದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಸಂಗತಿಗಳೇನು? ಕೇವಲ ಗಾತ್ರವೆ? ಗಾತ್ರ, ತಂತ್ರ, ವಸ್ತು, ನಿರೂಪಣೆ, ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಕೃತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ರೀತಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ಲೈನ್ ಎಂಡ್ ಲೆಂಗ್ತ್ ಇದ್ದಂತೆ ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಂದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಿದ್ದರೆ ಅದು ಕಾದಂಬರಿ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ, ಒಂದೋ ಎರಡೋ ಸಾಮಾನು ಹಾಕದೇ ಮಾಡಿದ ಅಡುಗೆ ಹೊಸರುಚಿ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದೆ?

ಕಾದಂಬರಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಊರು/ಸಮಾಜ ಅಂದರೆ ದೇಶ, ಅದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ - ಅದರ ನಿರೂಪಣೆಯ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಕಾಲ, ಅದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಲ, ಅದು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಸೋತಿರುವ ಸಮಾಜ, ಅದರ ಕಾಲ ಸ್ಪಷ್ಟವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಚಿತ್ರ ಕೊಡುತ್ತಿದೆಯೆ ಇಲ್ಲವೆ, ಧರ್ಮದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೆ, ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತೇ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಹೊಸತೇನಾದರೂ ಇದೆಯೆ, ಮನೋಲೋಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರೂಪಣೆಯೆ, ನಿರುದ್ದಿಶ್ಯ ಕಥಾನಕದಂತೆ ಕಾಣುವ ಈಸೀಗೋ ನಿರೂಪಣೆಯೆ? ಅದರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತಗೊಂಡಿರುವ ಪಾತ್ರಲೋಕ - ಕುಟುಂಬ/ಸಮಾಜ/ದೇಶ ಎಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾದದ್ದು ಅಥವಾ ಸೀಮಿತವಾದದ್ದು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸುಪುಷ್ಟವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೇ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕತೆಯೊಂದೇ ಇದೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಂಬಂತೆ ಓಟ ಹೂಡಿದ್ದಾನೆಯೇ, ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ ಆರೋಗ್ಯಕರವೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಥವಾ, ಅದು ಐತಿಹಾಸಿಕವೆ, ಪೌರಾಣಿಕವೆ, ಕೌಟುಂಬಿಕವೆ, ಪತ್ತೇದಾರಿಯೆ, ಹಾಸ್ಯಪ್ರಧಾನವೆ, ಅನುವಾದವೆ-(ದೇಶೀಯ/ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ/ದೇಶೀಯ-ಇಂಗ್ಲೀಷ್), ವೈಜ್ಞಾನಿಕವೆ, ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾದಂಬರಿಯೆ, ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆ, ವಾಮಾಚಾರ/ಭೂತ-ಪ್ರೇತಗಳ ಕಥಾನಕವೆ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥಾನಕವೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ/ಯುದ್ಧ/ದುರಂತ,ಘಟನೆ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾದಂಬರಿಯೇ ಎಂದೆಲ್ಲ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಬಳಸುವ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನ ಯಾವುದು, ಭಾಷೆಯ ಲಯ ಯಾವುದು, ನಿರೂಪಕನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಯಾವ ನೆಲೆಯದ್ದು, ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆಯೆ, ವರ್ತಮಾನವನ್ನೇ, ಅವನು/ಳು ಪ್ರಬುದ್ಧನೆ, ಮಗುವೆ, ಜಿಗುಟು ಮನುಷ್ಯನೆ, ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ, ಅವನು ಯಾವ ಬಗೆಯ ಓದುಗನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಕೃತಿ ನನಗೆ ಅಪೀಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿದೆಯೇ, ಈ ಕೃತಿಯ ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮ ಯಾವ ತರದ್ದು ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಸ್ತುತವೆನಿಸಬಹುದು.

ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಕಾದಂಬರಿ ಹಾಗೆ ನಮ್ಮ ಕೈಸೇರಿದ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಪ್ರಸಂಗವೇ ಹೊರತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೆ ಅವರು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?

ಡಾ||ಕೆ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು ಯಾವತ್ತೂ ತಾವು ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದವರೇ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಾ|| ಯು ಆರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಾವು ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಓದುವುದಕ್ಕೇ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ, ಟೆಂಮ್ಟೇಶನ್ ಟು ಇಮಿಟೇಟ್ ಅದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತೆ, ಇಮಿಟೇಟರ್ ಈಸ್ ನಾಟ್ ಎ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಎಂದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ ಫಾರ್ಮ್, ಟೆಕ್ನಿಕ್ ಎರಡೂ ಆಗಲೇ ಲಭ್ಯವಿರುವ, ಹೊಸಬರು ಹಳಬರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾದರಿ. ತಮಗೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಹಾಗೆ ತೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಟಾಗ ವಸ್ತುವೇ ತನಗೆ ತಕ್ಕುದಾದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದವರು ಕಾರಂತರು. ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ, ಅಳಿದ ಮೇಲೆ, ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು ಇಂಥಲ್ಲೆಲ್ಲ ಫಾರ್ಮ್ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಒಕ್ಯುಪೇಶನ್ ಇದೆ ಎಂದು ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ ವಾದಿಸಿದರೂ ಕಾರಂತರು ಅದು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟು ಬಂದಿದ್ದಲ್ಲ ಎಂದವರು. [‘ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಮಾತುಕತೆ:ಹತ್ತು ಸಮಸ್ತರ ಜೊತೆ’ (ಸಂ) ಎಚ್ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮ ಸೋಮಯಾಜಿ, (ಅಹರ್ನಿಶಿ) ಪುಟ 76.]
ಕೇಶವ ಮಳಗಿಯವರ ಕತೆಗಾರನೊಬ್ಬನ ರೂಪಕಲೋಕದ ಕಥನ ‘ನೇರಳೆ ಮರ’ ಹೊರಬಂದಾಗ ಅದು ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಆತ್ಮಕಥನ ಯಾವ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೂ ಒದ್ದೆ ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಕೂತ ಹಾಗೆ ಫಿಟ್ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನೇ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಿಗೆಳೆದಾಗ ಅವರು ತುಂಬ ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ: ಕಾದಂಬರಿಯ ಅನನ್ಯತೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ನಿರೂಪಣಾ ಕ್ರಮ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಿದೆ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಕರ ನಿಲುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಏನು?

ನನ್ನದೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ತರ ನಿಲುವಿದೆ ಇಲ್ಲಿ. ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಥವಾ ಆ ತರದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಗ್ರಹಿಕೆ ಇರುವಂಥವರಿಗೆ ಆ ಗ್ರಹಿಕೆ ಬಂದಿರೋದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿರೊ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ. ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಅಂದ್ರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನ ನಾವು ಪ್ರಪೋಸ್ ಮಾಡ್ತಾ ಇದೀವಿ. ಕಾದಂಬರಿ ಅಂದ್ರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನ ಪ್ರಪೋಸ್ ಮಾಡ್ತೀವಿ. ಕಾದಂಬರಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪಿನಿಂದಲೇ ಬಂದಿರೋದದು, ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾದರಿಯೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಪುನರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಿರೋ ಮಾದರಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. ಈ ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರಾ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನ ನೋಡಿದ್ರೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕತೆ ತರ ಇದೆ ಅದು. ಆದ್ರೆ ಕಾದಂಬರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಬ್ಲಿಷ್ ಆಗಿವೆ. ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರಾನ ಯಾವ್ದೇ ಒಂದು ಕೃತಿನ ಗಮನಿಸಿದ್ರೂನು ಹಾಗೇ ಅನಿಸ್ತಿರುತ್ತೆ ನಮಗೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನಿದೆ ಅಂದ್ರೆ ನಾವು ಯಾವ ಒಂದು ಮಾದರಿಗಳನ್ನ ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡಿದೇವೆ ಆ ಮಾದರಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಾವು ಬರಹಗಳನ್ನ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡ್ತೀವಿ. ಅದು ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಅಷ್ಟೋಂದು ಸಮರ್ಪಕ ಅಲ್ಲ ಅನ್ಸುತ್ತೆ. ತಪ್ಪು ಅಂತ ನಾನು ಹೇಳಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಗ್ರಹಿಕೆ ಅಲ್ಲ ಅದು.

ಆಮೇಲೆ ನನಗೆ, ನಾನು ಬರೀಬೇಕಾದಾಗ ಯಾವಾಗ್ಲುನು ಬಹಳಷ್ಟು conflictsಗಳನ್ನ ಎದುರಿಸ್ತಾ ಇರ್ತೀನಿ. ಅದ್ಯಾಕಂದ್ರೆ ಕತೆ ಅಂದ ತಕ್ಷಣ, ಒಂದು ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿ ಇದೆ ಈಗಾಗ್ಲೆ. ಅಂದ್ರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಮಾತಾಡ್ತಾ ಇದ್ದೇನೆ. ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಅದರ ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಗಳ ಬಗ್ಗೇನೆ ನಾನು ಮಾತಾಡ್ತಾ ಇಲ್ಲ. ಬಂಡಾಯದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಿದೆ. ನವ್ಯದವರದ್ದೊಂದು ಮಾದರಿಯಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ತರದ ಕೆಲವು ಟಿಪಿಕಲ್ ಮಾದರಿಗಳಿವೆ. ಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಬರೆಯೋ ಮಾದರಿನೆ ಇದೆ. ಅದ್ರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಮಾತಾಡ್ತಾ ಇಲ್ಲ. ಈಗ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿ ಏನಂದ್ರೆ ಕತೆ ಅಂದ್ರೆ ಇಷ್ಟು ಪುಟಗಳ ಒಳಗಡೆ ಇರಬೇಕಂತ ಅನ್ನೋದು ಒಂದು. ಈಗ ಅದ್ರ ಅನುಭವ ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅಂದ್ರೆ ಓದಿನ ಅನುಭವ, ಈಗ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನ ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಅದು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಕೊಡುವ ಅನುಭವ ಇದ್ಯಲ್ಲ, ಅದು ಮುಖ್ಯ ಅಂತ ನನಗನಿಸುತ್ತೆ.

ಅಂದ್ರೆ ಈಗ ನಾವು ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ವಿ ನೋಡಿ, ಪೊಯೆಟ್ರಿಗೆ ನಾವು ಆತರ ಮಾಡಬಹುದು. ಬಟ್ ಗದ್ಯ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಇದು ಕತೆ ಅಥವಾ ಕಾದಂಬರಿ - ಈ ತರದ ಚರ್ಚೆನೆ ಬಹಳ ಅಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂತ ಅನ್ಸುತ್ತೆ ನನಗೆ. ಯಾಕಂದ್ರೆ ನಾನು ಓದೊ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಎಷ್ಟೋ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಕತೆಗಳು ಅಂತ ಪಬ್ಲಿಷ್ ಮಾಡಿರೋದೆ actually ನೂರು ಪುಟಗಳ ಮೇಲಿದೆ. ಈಗ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಮಾರ್ಕೆಸ್ ಬರೆಯೊ ಕತೆಗಳನ್ನ ನೋಡಿದ್ರೆ, ಸಿಂಗರ್ ಬರೆಯೋ ಕತೆಗಳನ್ನ ನೋಡಿದ್ರೆ ಅಥವಾ even ಎಷ್ಟೋ ಆಫ್ರಿಕನ್ writers ಬರೆಯೋ ಕತೆಗಳನ್ನ ನೋಡಿದ್ರೆ ನೀವು, ಅವ್ರದೆಲ್ಲ ನೂರು ಪೇಜ್ ಮೇಲೆನೆ ಇದಾವೆ. ಕತೆಗಳು ಅಂತ ಪಬ್ಲಿಷ್ ಮಾಡಿದಾರೆ. ಪಬ್ಲಿಷ್ ಮಾಡ್ಬೇಕಾದ್ರೆ ನಿಮಗೆ ಒಂದು convenient form ಬೇಕು. ಅಂದ್ರೆ ಅದು convenient form ಅಷ್ಟೆನೆ ಅದು.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ್ಲೂನು ಏನಾಗಿದೆ ಅಂದ್ರೆ, ಈಗ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಅಂದ್ರೆ ಮಾಸ್ತಿ ನಮ್ಮ ಗಮನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಹೇಳೋದಾದ್ರೆ ಪಂಜೆಯವರು ನಮ್ಮ ಗಮನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಸೊ ಅವರಿಬ್ರುನು ಈ ತರ ತಮ್ಮ ಮಾದರಿಯನ್ನ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಆ ತರದ್ದೊಂದು ಮಾದರಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸೊ ಅವರು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ ಅವರ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಎಲ್ಲಾ ಆಶಯಗಳನ್ನ, ರಾಜಕೀಯ ಆಶಯ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ, ಮೊಪಾಸಾ ತರದ್ದನ್ನ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಾನು ಹೇಳ್ತಾ ಇದ್ದೀನಿ. ಮಾಸ್ತಿಯವರಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬಂದಿದ್ದು ಯುರೋಪಿಯನ್ writersರಿಂದ. ಸೊ ಆಗ ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಮಾದರಿ ಆ ತರ ಇತ್ತು. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹೊಸತಾಗಿತ್ತದು.

ಆಮೇಲೆ ಬಂದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಏನಿವೆ, ನವ್ಯರನ್ನ ನೀವು ಗಮನಿಸಿದ್ರೆ, ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಮಾದರಿ ಬಹಳ convenient ಆಗಿತ್ತು ಆಗ. Actually, ನವ್ಯರು ಮಾಡಿದ್ದೇನು ಅಂದ್ರೆ ಅದರಲ್ಲಿ formನಲ್ಲಿ ಅವರು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ರು. ಕತೆಯ ರಚನೆಯ structure ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಬಿಟ್ರೆ, ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡ್ಲಿಲ್ಲ ಅವರು. ಮಾಸ್ತಿಯವರನ್ನ ನೀವು ನೋಡಿದ್ರೆ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಪ್ರಯತ್ನನು ಕತೆ ಹೇಳೋದೇ ಇದೆ. ಬಟ್ ಅಲ್ಲಿ ಕತೆ ಹೇಳುವ ವಿಧಾನ ಬೇರೆ ಇದೆ, ಕತೆ ಹೇಳುವ ತಂತ್ರ ಬೇರೆ ಇದೆ. ವಸ್ತುಗಳು ಬೇರೆಯಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡೋದಾದ್ರೆ ವಸ್ತುಗಳು ಕೂಡ ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಬಟ್ ಬೇರೆ ಇದೆ ಅಂತ ನಾವು ಒಪ್ಪಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಏನು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಯ್ತು ಅಂದ್ರೆ, particularly ಇಬ್ರನ್ನ ನಾವು ಆ ಕಾಲದ ಮಹತ್ವದ ಲೇಖಕರು ಅಂತ ತಗೊಳ್ಳೋದಾದ್ರೆ, ಒಬ್ರು ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ, ಇನ್ನೊಬ್ರು ಅನಂತಮೂರ್ತಿ. ಇವ್ರಿಗುನು ಅತ್ಯಂತ ಸವಾಲಿನ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾದಾಗ ಇದನ್ನ, ಈ ಮಾದರಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನ, ಕೇರ್ ಮಾಡ್ಲಿಲ್ಲ ಅವರು. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ‘ಕ್ಲಿಪ್ ಜಾಯಿಂಟ್’ ಅತ್ಯಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಅಂತ ನಾನು ಅಂದ್ಕೊಂಡಿದೀನಿ. ಅಥವಾ ಮಂದಾಕಿನಿಯ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ‘ಕ್ಷಿತಿಜ’. ಮತ್ತು ಅದೇ lengthನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕತೆಗಳಿವೆ. ‘ಸುಬ್ಬಣ್ಣ’ನೆ ತಗೊಳಿ ನೀವು. ಅದನ್ನ ಕಾದಂಬರಿ ಅಂತ ಮಾಸ್ತಿಯವರೆ ಪರಿಗಣಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಷ್ಟೋ ಸಮಯ. ಪಬ್ಲಿಷ್ ಮಾಡ್ತಾ ಮಾಡ್ತಾ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದೆ ಅದು.

ಅಂದ್ರೆ ಈ ತರದ್ದೊಂದು contradictionನು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲ್ದಲ್ಲು ಇರುತ್ತೆ. ಈಗ ನಿಮಗೆ ಮಾದರಿಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನ dictate ಮಾಡೋಕೆ ಸುರುಮಾಡಿ ಬಿಟ್ಟಾಗ ಲೇಖಕನಿಗೆ tension ಆಗಕ್ಕೆ ಸುರುವಾಗಿಬಿಡುತ್ತೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜೋತುಬಿದ್ದು ನೀವು ಈಗ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಹಿಂದಿನ ಹಿಂದಿನ ಹಿಂದಿನ ಕತೆಗಳನ್ನು ನೋಡ್ಕೊಂಡೋಗಿ. ಬರ್ತಾ ಬರ್ತಾ ಬರ್ತಾ ಬಂದ ಕತೆಗಳನ್ನ ನೋಡ್ಕೊಂಡೋಗಿ. ಅಂದ್ರೆ ಆರಂಭದ ಕತೆಗಳನ್ನ ನಾನು ಹೇಳ್ತಾ ಇರೋದು. ಆಮೇಲಾಮೇಲೆ ಅವ್ರು length ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿಲ್ಲ. - ನನಗೆ ಹೇಳ್ಬೇಕಾಗಿರೋದು ಇಷ್ಟಿದೆ; ಮುವ್ವತ್ತು ಪೇಜ್ ಬಿಟ್ಟು ಮುವ್ವತ್ತೊಂದನೆ ಪೇಜಿಗೆ ಹೋಗ್ತಾ ಇದೆ, I don't care. ನನಗೆ ಹೇಳೋದು important ಅಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲಿ. - ಆಮೇಲೆ ನೀವದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ಅಂತಾದ್ರು ಕರೀರಿ, ಕತೆ ಅಂತಾದ್ರು ಕರೀರಿ ಅದು ನಿಮ್ಮ ಹಣೆಬರಹ ಅದು. ಸೊ, ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತಲ್ಲ, ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳು ಎಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತೊ ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿಲ್ಲಿಸ್ತೀವಿ. ಆಮೇಲಿನ ಸ್ವರೂಪ ಕಾದಂಬರಿನೂ ಆಗಿರುತ್ತೆ ಅಥವಾ ಕತೇನೂ ಆಗಿರುತ್ತೆ.

ನನ್ನ contradiction ಎಲ್ಲಿದೆ ಅಂತಂದ್ರೆ, ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವ ಎಷ್ಟೋ ವಿಷಯಗಳು ಬರೀಬೇಕಾದಾಗ ನಾನು length ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚನೆ ಮಾಡೋಕೆ ಹೋಗಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಮುಗಿದಾಗ actually ಅದು ಈಗಾಗ್ಲೆ ಕಲ್ಪಿತ ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದು ಇಲ್ಲ. ಕಲ್ಪಿತ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೂ ಅದಿಲ್ಲ. ಸೊ ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ಎಷ್ಟೋ ಜನ ನನಗೆ ಕೇಳ್ತಾರೆ, ನೀವಿದನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಳೆಸಿಬಿಟ್ಟು ಕಾದಂಬರಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಅಂತ. ಈ ‘ನಕ್ಷತ್ರಯಾತ್ರಿಕರು’ ಇರಬಹುದು, actually ‘ಕಡಲತೆರೆಗೆ ದಂಡೆ’ ಸ್ವಲ್ಪ ಆ ತರ ಇಲ್ಲ. ಕಾದಂಬರಿ ಅಂತ ಒಪ್ಪಬಹುದೇನೋ ಜನ ಅದನ್ನ. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪಬ್ಲಿಷ್ ಮಾಡಿದಾಗ. ಬಟ್ ಎಷ್ಟೋ ಕತೆಗಳು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಒಳಗಡೆನೂ ಇಲ್ಲ ಅವು ಆ ಮೇಲೆ ಈ ಕಡೆನೂ ಇಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಈ journalistಗಳು ಏನ್ಮಾಡ್ತಾರೆ ಅಂದ್ರೆ, ಅಂದ್ರೆ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರು, ನೀಳ್ಗತೆ ಅಂತ ಒಂದು form ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡ್ಕೊಂಬಿಡ್ತಾರೆ. ಆತರ ಏನಿರಲ್ಲ actually. ನೀಳ್ಗತೆ-ಕಿರುಕಾದಂಬರಿ, ಹಿಂಗೇನಿರಲ್ಲ ಅದು. ಅದೇ ಆದ್ರೆ, ಸೀರಿಯಸ್ ಓದುಗರಿಗೆ, ಸೀರಿಯಸ್ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ನಾನು ಹೇಳ್ತಾ ಇದೀನಿ. ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾದರಿ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಮಾತಾಡ್ತ ಇಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಆ ತರದ್ದೊಂದು form ಏನು ಇರಲ್ಲ. ಸೊ, ನನಗೆ ಯಾವಾಗ್ಲು ಎಲ್ಲಿ ನನ್ನ contradiction ಇರುತ್ತೆ ಅಂದ್ರೆ ಅದು ಮುಗಿದಾಗ ಯಾವ್ದೋ ಒಂದು ಎರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಇರುತ್ತಲ್ಲ, ಅದೇ form ಅಷ್ಟೆ ಅದು. ಸೊ, ನಾವೆಲ್ಲೊ ಒಂದು ಕಡೆಗೆ ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡೋಕೆ ಟ್ರೈ ಮಾಡ್ದಾಗ, ನನಗೇನೂ problem ಆಗಲ್ಲ ಅದು, ಅವ್ರಿಗೆ, ಗುರುತಿಸೋವ್ರಿಗೆ problem ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತೆ. ಸೊ, ಇದು ವಿಮರ್ಶಕರಿಗೆ problem ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತೆ. ಇದನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ length ಇಲ್ಲ....

ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ, ಅದ್ಕೆ ನಾ ನಿಮಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲೆ ಹೇಳಿದೀನಿ, ನಿಮಗೆ ಓದಿದಾಗ ಅದರ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ದಟ್ಟವಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನ ಕಾಡುವ ಶಕ್ತಿ, ಅದು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತಿತರ ಒಟ್ಟಾರೆ structure ಅದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆಯೆ ಇಲ್ಲವೆ ಅನ್ನೋದಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ನನಗೆ. ಅದು ಕಾದಂಬರಿ ತರ ನಿಮಗನಿಸ್ತಾ ಇದ್ರೆ, its fine. ಕತೆ ತರ ಇದೆ ಅನಿಸ್ತಾ ಇದ್ರೆ, its fine. ಬಟ್ ಈಗ ನೀವು ‘ಅಂಗದ ಧರೆ’ನ ಕಾದಂಬರಿ ಅಂತ ಹೇಳ್ಬಿಟ್ಟು, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ length ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಕೊಡೋಕ್ಕಾಗಲ್ಲ. ಅದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿದೋಗಿದೆ ನನ್ ಪ್ರಕಾರ; ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಅದು ಮುಗಿದೋಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿಯೂ ಮುಗಿದು ಹೋಗಿದೆ, ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ. ಆಮೇಲದನ್ನ ಬೆಳೆಸೋಕೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಜನ ನನಗೆ suggest ಮಾಡಿದ್ರು, ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಘಟನೆಗಳಿವ್ಯಲ್ಲ, ಅದನ್ನೆ ಮೂರು ಮೂರು ಪೇಜ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಮಾಡಿ ಅಂತ. ಹಾಗೆ ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಸೊ ಆದ್ರಿಂದ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅದು ಓದೋವ್ರಿಗು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಗು ಸೇರಿದ್ದೆ ಹೊರತು ಲೇಖಕನಾಗಿ ನನಗಲ್ಲ. ನನಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಈಗ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರಿಗೇ ಈಗ ‘ಕ್ಲಿಪ್ ಜಾಯಿಂಟ್’ ಯಾಕೆ ನೀವು ಇನ್ನೂ ಐದು ಪೇಜ್ ಕಡಿಮೆ ಬರೀಲಿಲ್ಲ ಅಂತ ಕೇಳಿದ್ರೆ ಅಷ್ಟೇ ಬರೀಬೇಕವ್ರು. ಅದ್ರಿಂದಾನೆ ಅವ್ರು ಬರೆದಿದಾರೆ ಅಂತ ನನಗನಿಸುತ್ತೆ.

ಆಮೇಲೆ ಕಾದಂಬರಿಯ, ನಮ್ಮ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದೆಲ್ಲ ಅನಿಸ್ತಾ ಇದೆ. ಕಾದಂಬರಿ ಅಂತ ಹೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಕಾರಂತರ ಮತ್ತು ಕುವೆಂಪು ಅಂಥವರ ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳಿವೆ ನಮಗೆ. ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಗಳೇನಲ್ಲ ಅವು. ಬಟ್ ಆ ಮಾದರಿಗಳಿವೆ. ಸೊ ಯಾರೇ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆದ್ರೂ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಭೈರಪ್ಪನವರಿದ್ದಾರೆ. ಸೊ, ಅವರ ಗಾತ್ರ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗ್ತಾ ಇದ್ಯೆ ಹೊರತು ಕಡಿಮೆಯಾಗ್ತಾ ಇಲ್ಲ. ಸೊ, ಆ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೀವು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನೀವು ಕೇಳ್ತಾ ಇರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಹಳ ರಿಲೆವಂಟ್ ಆಗಿದೆ. ಬಟ್ ಈಗ ನೀವು ಭೈರಪ್ಪನವರ ‘ಅಂಚು’ ಕತೆ actually ‘ಅಗಮ್ಯ ಅಗೋಚರ ಅಪ್ರತಿಮ ಜೀವವೇ...’ ಅದರ contentಉ ಹೆಚ್ಚು ಕಮ್ಮಿ ಒಂದೇ ತರನೆ ಇದೆ. ನಿಮಗೆ ಕತೆ ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕಾದಂಬರಿ ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಕೊಡುವ ಒಂದು ದಟ್ಟವಾದ ಅನುಭವ ಇದೆಯಲ್ಲ, ಈ ಸಣ್ಣಕತೆನೆ ಕೊಡ್ತಾ ಇದೆ. ಸಣ್ಣಕತೆ ಅಂತ ಅದನ್ನ ನಾನು ಕರೆದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕತೆ ಕೊಡ್ತಾ ಇದ್ರೆ ನಿಮ್ಗೆ, ಅದಕ್ಕು ಇದಕ್ಕು ಏನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಂತ ನನ್ನ ಕೇಳಿದ್ರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ನನ್ ಪ್ರಕಾರ. ಅಷ್ಟೇ ಹೇಳೋಕೆ ಇಷ್ಟ ಪಡ್ತೀನಿ.

‘ಕುಂಕುಮ ಭೂಮಿ’ಯ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ್ರೆ, ಅದನ್ನ ನಾನು ಕಾದಂಬರಿ ಬರೀಬೇಕು ಅಂತಾನೆ ಬರೆದಿದ್ರಿಂದ ಆ ತರ structureನ ನಾನು ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದೀನಿ ಅಂತ ನಿಮ್ಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತೆ. ಅದು artificial structure ಅನಿಸುತ್ತೆ ನನಗೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಆ ಕಾದಂಬರಿ ಬಗ್ಗೆ ನನಗಷ್ಟು ಒಲವಿಲ್ಲ ಅಂತ ಹೇಳೋವಾಗ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಾರಣ ಅದರಲ್ಲಿ. ನಾನು ಯಾವ್ದೇ ಬರಹ ಬರೆಯೋಕೆ ಸುರುಮಾಡಿದಾಗ ಅದನ್ನ ಅಂತ್ಯ ಏನು ಅಂತ ನಾನು ಯೋಚನೆ ಮಾಡೋದಿಲ್ಲ. ಅಂದ್ರೆ ಅದರ length ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಹೇಳ್ತಾ ಇರೋದು. ಅದು ನಾನು ಕತೆ ಬರೆಯೋಕೆ ಸುರುಮಾಡ್ತೀನಿ. length ಎಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಾ ಬಿಡ್ತೀನಿ. ಸೊ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ನನಗೆಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತೆ ಅಂತಂದ್ರೆ ಅದನ್ನ ಎಲ್ಲಿ place ಮಾಡ್ಬೇಕು ಅಂತಂದಾಗ ಬರುತ್ತೆ. actually ‘ಅಂಗದ ಧರೆ’ನೂ ನನ್ನ ಕಲೆಕ್ಷನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸ್ಬೇಕು ಅಂತ ನನಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ ಕತೆಯಾಗಿ ನೋಡಿದ್ರೆ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಿದೆ ಅದು. ನಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿತ ಮಾದರಿಗಳಿವೆಯಲ್ಲ, ಅದರಿಂದಾಗಿ ಹುಟ್ತಾ ಇರೋ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಂತ ನನಗನಿಸ್ತಾ ಇರುತ್ತೆ. ಬಟ್ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಈಗ ಕಾರಂತರ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಬದುಕನ್ನೇ ಅದು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತೆ ಅಂತಾದ್ರೆ, I live that life; but whereas it may not be possible here. so, at the same time it is giving some kind of effect which can be taken as a full experience. But at the same time in the format or in the form it’s not representing a novel. That is the conflict.
(ಈ ಲೇಖನದ ಆಯ್ದ ಭಾಗ ವಿಜಯವಾಣಿ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕದ ಜೂಲೈ 6 ಮತ್ತು 13ನೆಯ ದಿನಾಂಕದ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Sunday, August 31, 2014

ಪ್ಯಾಶನ್ ಪ್ಲವರ್ ಎಂಬ ಕಥಾಸಂಕಲನ...

ಸೈರಸ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರ ದ ರೇಡಿಯೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಶಸ್ (Radience of Ashes) ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವ ವಿವರಗಳು ಎಷ್ಟೊಂದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ಲಾಟ್‌ನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿಯೂ, ಹಿತಮಿತವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಜೀವಂತವಾಗಿಯೂ ಇವೆಯಲ್ಲ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ದ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಬೇರರ್ ಕಾದಂಬರಿ ಕೂಡ ವಿವರಗಳಿಂದಲೇ ಮನಸೆಳೆಯುವ ಕಾದಂಬರಿ. ವಿವರಗಳು ಎಂದರೆ ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್ ಹೇಳುವ ಸಿಗ್ನ್‌ನಿಫಿಕಂಟ್ ಡೀಟೇಲ್ಸ್. ಒಟ್ಟಾರೆ ನಮಗೆ ಚಂದ ಕಂಡ, ಗೊತ್ತಿರುವ, ಸ್ವಂತದ್ದು, ನಿಜವಾ...ಗಿ ಘಟಿಸಿದ್ದು ಎಂಬ ಮೋಹದಿಂದಲೇ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರ ಕಾರಿಕೊಳ್ಳಬಯಸುವ ವಿವರಗಳಲ್ಲ. ಅದೇ ಸೈರಸ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನ, ಪ್ಯಾಶನ್ ಪ್ಲವರ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಅವರ ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಓದಿ ಪರವಶರಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಅದ್ಭುತ ಕಾದಂಬಾರಿಕಾರನೊಬ್ಬನ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಂಥ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದದ್ದು ಸಹಜವೇ. ಆದರೆ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಅಂಥ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹುಸಿಯಾಗಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕುತೂಹಲಕರವೇ. ಒಬ್ಬ ಕತೆ-ಕಾದಂಬರಿಕಾರನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸವಾಲಿರುವುದು ಕೊನೆಗೂ ಸಣ್ಣಕತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾದಂತಿದೆ.

ಮಿಸ್ತ್ರಿ ಇಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ವಿವರಗಳು ಅಷ್ಟೇನೂ ಗಾಢವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಥೆಂಟಿಕ್ ಅನಿಸುವ ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಸರಿ. ಕೆಲವೊಂದು ಕಡೆ ಕೃತಕತೆ ಇಣುಕಿದಂತಿದೆ ಕೂಡ. ವಿವರಗಳೇ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉಸಿರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ತ್ರಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಂತಿಲ್ಲ.

ಪ‍ರ್ಸಿ, ಫೈನ್ಲೀ ಚೋಪ್ಡ್ ಡಿಲ್, ಬೊಕ್ಕ ಮುಂತಾದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಪಾತ್ರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಮಾಜದ ಹಾಸ್ಯಗಾರರಾಗಿಬಿಟ್ಟಂಥ ದೈಹಿಕ ವಿಕಾರತೆ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಗುರಿಯಾದವರನ್ನು. ಸಿಂಗರನ ಗಿಂಪೆಲ್ ದ ಫೂಲ್ ಕತೆಯ ಗಿಂಪೆಲ್, ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗರ ಉಪ್ಪ, ಪಬ್ಬ ಮುಂತಾದ ಪಾತ್ರಗಳು, ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಹಡೆವೆಂಕಟ ಎಲ್ಲ ಸುಮಾರಾಗಿ ಇಂಥ ಪಾತ್ರಗಳೇ.

ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರ ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭೂತ, ಮಾಟ-ಮಂತ್ರ, ಮಾನಸಿಕ ಭ್ರಮೆಗಳ ಪಾತ್ರವೂ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿದೆ. ಈ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ತಂತ್ರವಾಗಿಯಷ್ಟೇ ತಂದಿಲ್ಲ, ಅವು ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ, ವಸ್ತುವಾಗಿಯೂ ಬರುತ್ತವೆ.

ಕೆಲವೊಂದು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರಗಳು ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟು ಎಂಗ್ರೀ ಮೆನ್ (Two Angry Men)ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಗತ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕನ ವಿವರ ಎರಡೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಥಾನಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಗತವನ್ನೆಲ್ಲ ಇಟ್ಯಾಲಿಕ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಬಳಸಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬೊಕ್ಕ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಬೊಕ್ಕನನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿಟ್ಟು ತೊಡಗಿದ ನಿರೂಪಕನ ವಿವರಣೆ ನಿಂತು ಸೋಲಿ ಎಂಬ ಹುಡುಗನ ನಿರೂಪಣೆ ತೊಡಗುತ್ತದೆ.

ವಸ್ತುವಿನ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ಕಾಡಬಲ್ಲಂಥ, ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ ಅನುರಣಿಸುವಂಥ ಕತೆಗಳು ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿವೆ ಎನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ‍ರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಬೊಕ್ಕ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ತಾಯಿ ಮಗನ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಪ‍ರ್ಸಿ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ತಾಯಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬೆಳೆದ ಹೆಣ್ಣಿಗ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಹುಡುಗ. ಇವನಿಗೆ ಸ್ವಂತದ್ದು ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇವನೊಬ್ಬ ಎಡಬಿಡಂಗಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದು ಕಥಾನಕದ ಚೌಕಟ್ಟು. ತಾಯಿಯ ಸಾವೇ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟವಾಗಿರುವುದು ಕೂಡ ವಿಶೇಷ. ಆದರೆ ತಾಯಿಯ ಸಾವು ಎರಡೂ ಕತೆಗಳ ಪ‍ರ್ಸಿ ಅಥವಾ ಬೊಕ್ಕನ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಮರಿಕೊಂಡಿರುವುದು ತಾಯಿ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬೆಳೆಸಿದ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅವರವರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ರೀತಿಯೇ. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವ ದಾರಿಗಳಿದ್ದಂತಿಲ್ಲ.

ಅನ್‍ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೆಡ್ ಗ್ರೇಸ್ (Unexpected Grace) ಕತೆಯ ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಲ್ಲದ(?) ಸಂಶಯದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿದ್ದರೆ ಫೈನ್ಲೀ ಚೋಪ್ಡ್ ಡಿಲ್ (Finely Chopped Dill) ಕತೆಯ ಜೆಸಿಂತಾ ತನ್ನ ನಾದಿನಿಯ ಕಡೆಯವರು ಆಸ್ತಿಗಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಹುನ್ನಾರ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆಂಬ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬಿದ್ದು ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಾಕೆ. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ದೊರೆತು ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ನೀಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಿಧದ ಕೌತುಕ ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಓದುಗನನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಬಲ್ಲಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿವೆ.

ಟು ಏಂಗ್ರೀ ಮೆನ್ (Two Angry Men) ಕತೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಲಾಭವನ್ನೇನೂ ಕಥಾನಕ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಶುತೋಷ್ ಎಂಬ ಬಾಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ್ ಎಂಬ ನೌಕರ ಇಬ್ಬರೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿದೆಸೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರು. ಈ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ತಿರುವು ಅವರ ನಡುವೆ ಲವ್-ಹೇಟ್ ಸಂಬಂಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಪ್ರಶಾಂತ್ ತನ್ನ ಮಗಳ ವಯಸ್ಸಿನವಳಿರಬಹುದಾದ ಹೊಸ ರಿಸೆಪ್ಷನಿಸ್ಟ್ ಹುಡುಗಿಯ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಂತಿದೆ. ಅಶುತೋಷ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಂಬಂಧ, ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧ ಎರಡೂ ಜಿದ್ದಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾದಂತಿರುವುದು ಕಥಾನಕದ ಕೇಂದ್ರ. ಇದರಾಚೆ ಇಬ್ಬರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿವರಗಳು ಸ್ವಗತದಲ್ಲೂ, ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲೂ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತಲೇ ಹೋಗುವುದು ಕಥಾನಕದ ನಡೆ. ಅಶುತೋಷ್‌ನ ಬದುಕಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಪುಷ್ಟಿ ಪ್ರಶಾಂತ್‌ನ ಬದುಕಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶಗಳಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾದ ಆಯಾಮವೆಂದರೆ, ಅಶುತೋಷ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡಂತಿರುವುದು, ತಮ್ಮನಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿಗಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿರುವುದು ಮತ್ತು ತಾನು ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ದ್ವಂದ್ವವಿರುವುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಪ್ರಶಾಂತನಿಗೆ ಕೂಡ ತಡವಾಗಿ ಗರ್ಭವತಿಯಾಗಿರುವ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಮಗುವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ತನಗಿಂತ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿಯ ಜೊತೆ, ಒಂಥರಾ ‘ಉಪಯೋಗಿಸಿ’ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೇ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಬಂಧ ಕೊನೆಗೂ ತಾನು ಬಯಸುತ್ತಿರುವ (ಆ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೇ ಗೊಂದಲವಿದೆ) ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವುದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎನ್ನುವ ಸಂದಿಗ್ಧಗಳ ಜೊತೆಗೇ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದು ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ತುರ್ತುಗಳಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ತುರ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಸಂಘರ್ಷವಿದೆ. ಇಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಥಾನಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎನಿಸುವುದು ಸರಿಯೇ. ಆದರೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸುವಂತೆ, ಕೇವಲ ವಿಪರ್ಯಾಸಕರವೆಂಬಂತೆ ಈ ಕಥೆಯ ಮುಕ್ತಾಯವಿದೆ.

ಲೇಟ್ ಫಾರ್ ಡಿನ್ನರ್ (Late for Dinner) ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸವರ್ಷದ ಪಾರ್ಟಿಗೆ ಹೊರ ಹೋಗಿರುವ ತಮ್ಮ ಹದಿಹರೆಯದ ಮಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಕೂತ ವೃದ್ಧ ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ದಾಂಪತ್ಯದತ್ತ ಬೀರುವ ಹಿನ್ನೋಟದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷವಾದುದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ತುಂಬ ಹಿಂದೆ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪುಟ್ಟ ಮಗುವೊಂದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಹಿ ಇವರ ಬದುಕನ್ನು ಹಿಂಡಿಹಾಕಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸಸ್ಪೆನ್ಸ್ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾಗುವ ಕತೆ ಕೊನೆಗೂ ದಾರುಣವಾದುದನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಾಗ ಹುಟ್ಟಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಜೊತೆಗಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಎಳೆ ಇಬ್ಬರ ಕೈತಪ್ಪಿ ಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಎಂದೋ ಜನಸಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಗಳ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ತಂತ್ರವೂ (ಹಾಗೆಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದರೆ) ಯಶಸ್ವಿ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ಯಾಶನ್ ಪ್ಲವರ್ (Passion Flower) ಕತೆ ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘವಾದ, ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಕೊಡಿಸಿರುವ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೌಟುಂಬಿಕವಾದ ಒಂದು ತುಣುಕು, ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಇನ್ನೊಂದು ತುಣುಕು ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಗಳ ನೆಲೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ತುಣುಕು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮೂರೂ ತುಣುಕುಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನವಾದದ್ದು ಅಥವಾ ಒಂದರೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಜೋಡಿಸಬಹುದಾದ್ದು ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆ ಜೋಡಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದರ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಕೂಡ ತಪ್ಪೆನ್ನುವಂತಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಬರುವ ವಿವರವೂ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಬಂದಿರುವಂಥಾದ್ದೆಂದು ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಪೂರಕವಾದುದೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೇ. ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಾದರೆ ಹಾಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಕೇವಲ ಐದು ವಾರಗಳ ಭ್ರೂಣ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುತ್ತ ಔಷಧ ಸೇವಿಸಿದ್ದು ಮಗುವಿನ ಮಾನಸಿಕ-ದೈಹಿಕ ಬೆಳವಣಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಆನಂದ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪದ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್ ಪತ್ನಿ ಪಮೇಲಾರ ನಡುವೆ ಈಗ ಹೆರಿಗೆಯನ್ನು ಆತಂಕದಿಂದ ಕಾಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿದೆ. ಹೀಗಿರುತ್ತ ಆನಂದ್ ದಿಲ್ಲಿಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕೇರಳದ ಗಿರಿಧಾಮಕ್ಕೆ ವೃತ್ತಿನಿಮಿತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಸಿಗಲಿರುವ ವಿದೇಶೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫೆಲೊಶಿಪ್‌ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಅವನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದೊಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಅದರ ನಡುವೆಯೇ ತೀರ ಅಪರೂಪದ್ದೆಂದೂ, ಸದ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸಿಗದಂತೆ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರಬಹುದೆಂದೇ ನಂಬಲಾದ ಪಾಸಿಫ್ಲೋರಾ ಬೊಲಿವಿಯಾನಾ ಜಾತಿಯ ಒಂದು ಸಸ್ಯವನ್ನು ತಾನು ಈ ಗಿರಿಶ್ರೇಣಿಯ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿದೇ ಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನೋ ಒಂದು ಕುರುಡು ವಿಶ್ವಾಸ ತಾಳಿದ ಆನಂದ್ ಅದರ ಬೆಂಬೆತ್ತಿ ಹೋಗುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಘಟ್ಟ. ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿದ್ದೇ ಆದರೆ ತಾನು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಕೀರ್ತಿ, ಹಣ, ಹುದ್ದೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾದ ಕನಸ್ಸಿದೆ. ಅವನೊಬ್ಬ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಪ್ಯಾಶನ್ ಉಳ್ಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನೆನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದು ಅವನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿರಬಹುದಾದ ಸುಪ್ತ ಅಹಂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಒಬ್ಬ ಭಿಕ್ಷುಕನಿಂದ ಎನ್ನುವುದೇ ಕುತೂಹಲಕರ. ದಿನವೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತ ಬರುತ್ತ ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೇಡವೆಂದರೂ ಬೀಳುವ, ಕಿವಿಗೆ ಬೇಡವೆಂದರೂ ಕೇಳುವ ಅವನ ಅಮ್ಮಾತಾಯೇಗಳಿಂದ ಅವನು ಎಷ್ಟೊಂದು ಕಿರಿಕಿರಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆಂದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಸಂಗತಿಗಳು ಗೌಣವಾಗಿ ಇದೇ ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ!

"ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಲ್ಲಿ ಹೇಗೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವುದೂ ಮೇಲಲ್ಲ, ಯಾವುದೂ ಕೀಳಲ್ಲ. ತನ್ನದೇ ವಿಸ್ತರಣೆಯಂತಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಅಂಶದಲ್ಲಿಯೂ, ಪೂರ್ಣತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಸಂತುಲನ ತತ್ವದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚರಾಚರ ವಸ್ತುವಿನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಉಳಿಸಿದೆ." 1824ರ ಗೋಥೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧದಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಂಡ ಸಾಲನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ತೊಡಗುವ ಈ ಕತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಭಿಕ್ಷುಕ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಶಿಷ್ಟವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಡುವೆ ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸಿದೆ. ಆದರೆ ಬಾಟನಿಯ ಕತೆಯೇನಾಯಿತು, ಪಮೇಲಾಳ ಮಗುವೇನಾಯಿತು ಎಂಬ ಎಳೆಗಳು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಬಹು ಅಪರೂಪದ ತಳಿಯ ಸಸ್ಯಜಾತಿ ಮೂಳೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಹೂಪಯೋಗಿ ಔಷಧೀಯ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂಥಾದ್ದು ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿ ಆ ಭಿಕ್ಷುಕನಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಈ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ, ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗದೇ ಹೋದ ಆ ಸಸ್ಯದ ಬಳ್ಳಿ ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೂ ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು! ಇಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಾನತೆಯಿದೆ, ಮಂದಣ್ಣನಿಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕರ್ವಾಲೋ ಸಾಹೇಬರಿಗೂ ಇದ್ದ ಸಮಾನತೆ. ಆದರೇನು, ಇವನಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಮೂಳೆ ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಬಿದ್ದ ಇದೇ ಪ್ರೊಫೆಸರನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಇದ್ದಬಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅರೆದು ಹಚ್ಚಿಯಾಗಿದೆ. ಈಗ ಮತ್ತೆ ಬೇಕೆಂದರೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಕಾಯಬೇಕು!

ಬೊಕ್ಕ (Bokha) ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ‍ರ್ಸಿ ಕತೆಯ ಪ‍ರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಫೈನ್ಲೀ ಚೊಪ್ಡ್ ಡಿಲ್ ಕತೆಯ ಜೆಸಿಂತಾ ಇಬ್ಬರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ಸಮಾಗಮಕ್ಕೆ ಮಾಟಗಾತಿ ತಾಯಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅರ್ಧ ಕತೆ ಬೊಕ್ಕನ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ ಹೇಳಿದರೆ ಇನ್ನರ್ಧವನ್ನು ಬೊಕ್ಕನ ಊರಿಗೆ ಬಂದ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕ ಸೊಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ‍ರ್ಸಿಯ ತಾಯಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸತ್ತರೆ ಬೊಕ್ಕನ ತಾಯಿಯ ಸಾವು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇವಳು ಒಂದು ಕೋಳಿಯನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ತನ್ನ ಮಗ ಬೊಕ್ಕನ ‘ತಲೆಕೆಡಿಸಿದ’, ಅವನನ್ನು ತನ್ನಿಂದ ದೂರಮಾಡಲು ಬಯಸಿರುವ ಸೆರಾಫಿನಾಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹುಚ್ಚಿಯಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ, ಆ ಕೋಳಿಯ ಮಾಂಸ ತಿಂದ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹುಚ್ಚನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಆಗುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ತಾಯಿಯನ್ನು ಐವತ್ತೆರಡು ಬಾರಿ (!) ಇರಿದು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಹುಚ್ಚಿನ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಸೆರಾಫಿನಾ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂತೈಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕತೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ವೈಚಿತ್ರ್ಯಗಳು, ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಯಾವುದನ್ನೂ ಇದಂಮಿತ್ಥಂ ಎಂಬಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸದ, ಆದರೂ ಒಂದರ ಪಕ್ಕ ಒಂದೆಂಬಂತೆ ಸಪ್ರಯತ್ನ ಸಂಕಲಿತ ಘಟನೆಗಳು - ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಬದುಕು ಇರುವುದೇ ಹಾಗೆ ಎನ್ನುವುದೇನೋ ಸತ್ಯವೇ. ಆದರೆ ಕತೆಗಳು ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಸ್ಪಲ್ಪ ಕಷ್ಟವೇ. ಬದುಕನ್ನು ಕತೆ-ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಸಿ, ಹಿಗ್ಗಿಸಿ, ತಿರುವು ಮುರುವು ಮಾಡಿ, ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಗಳೆದು ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿರುವ ನಮಗೆ ಈ ಕತೆಗಳು ಅಷ್ಟೊಂದು ತೃಪ್ತಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, August 19, 2014

ಹಲವು ಹೊಸತನಗಳ ಸಾರ್ಥಕ ಪ್ರಯತ್ನ

ತಾವು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಪರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಡನಾಡಿದ ಇಬ್ಬರು ಮಹತ್ವದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಇಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಬಹು ಆಯಾಮದ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಲಂಕೇಶ್ ಮತ್ತು ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುವ ಕೃತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು ಈ ಇಬ್ಬರ ಕೃತಿಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಒಡನಾಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಈ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಎಲ್ಲ ಪ್ಲಸ್ಸು ಮೈನಸ್ಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಲೇ ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೂ ನಮಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ನಾವು ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೆಲ್ಲ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಕುರಿತ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲೇ ಅದರ ಹದ ಇರುವುದು ಕೂಡ. ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಹದ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ ಈ ಕೃತಿಯ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ. ಕೃತಿ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಾಚೆ ಇಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರರ ಒಡನಾಟ, ಪ್ರೀತಿ, ಸಂಘರ್ಷ, ತುಮುಲಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಬಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಈ ಮೂವರೂ ತ್ರಿಕೋನದ ಮೂರು ಬಿಂದುಗಳಂತಿದ್ದು ತ್ರಿಕೋನ ಯಾವತ್ತೂ ಇಡೀ ಕಥನದ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ದಕ್ಕಿಸಿದ ಹೊಸದೊಂದು ಆಯಾಮ ಕೂಡ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ ಕೃತಿಗೆ ಲಭಿಸಿ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಲಂಕೇಶ್ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಂಕೇಶರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಕಟವಾಗಿ ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದವರಿಗೆ ತೀರ ಹೊಸದೇನಿಲ್ಲ ಎನಿಸಬಹುದಾದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ನಟರಾಜ್, ಡಿ ಆರ್ ಮತ್ತು ಲಂಕೇಶರ ಒಡನಾಟದ ಏರುಪೇರುಗಳಲ್ಲೇ ಒಡಮೂಡುವುದು ಹೊಸದೇ ಆದ ನೋಟವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಆದರೆ ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಲಂಕೇಶರ ಕೃತಿಗಳಷ್ಟು ಓದಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಗಳೇನಲ್ಲ. ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೃತಿಗಳಿರಲಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ಅವರ ಬದುಕು-ಬರಹ-ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬಲ್ಲ ಒಂದು ಲೇಖನ ಕೂಡ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ. ಹೀಗಾಗಿ ನಲವತ್ತರ ಆಯುರ್ಮಾನದಲ್ಲೇ ಬದುಕಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ಡಿ ಆರ್ ಆನಂತರದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಅಗೋಚರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಂತಿದೆ. ಅತಿಯಾದ ಅಕಾಡಮಿಕ್ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಅವರ ಭಾಷೆ ಕೂಡ ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದಷ್ಟೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಸಮಕಾಲೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಏನನ್ನು ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸುತ್ತದೆ, ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾವುದನ್ನು ಮೇಲಿಟ್ಟು ಮೆರೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದನ್ನು ಮರೆಯಿಸುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಪಿಸುಗುಡುತ್ತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿದೆ. ದೇಶಕಾಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಶೇಷಾಂಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಡಾ||ಯು ಆರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಡಿ ಆರ್ ಅವರ ಗೈರು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದರು. ಅವರು ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ಇಂಥ ಸಂಚಿಕೆಯೊಂದು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರವೂ ಇರುವಂತಾಗಿದ್ದರೆ ಎಂದು ಹಂಬಲಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಹಳಹಳಿಕೆ ಎಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ತಲುಪಿತೋ ಎನ್ನುವುದು ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರು ಮಾಡಿರುವ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮತ್ತು ಅಭಿನಂದನೀಯವಾದ ಕೆಲಸ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಡಿ ಆರ್ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಮಾಡಿರುವುದೆಲ್ಲವೂ.

ನಟರಾಜ್ ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಡಿ ಆರ್ ಅವರ ಅಮೃತ ಮತ್ತು ಗರುಡ, ಶಕ್ತಿಶಾರದೆಯ ಮೇಳ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಥನ, ವಸಂತಸ್ಮೃತಿ, ಏಕಾಂಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕತೆಗಳು (ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ), ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಶೈವಪ್ರತಿಭೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕಥನ (ಸಂ: ಅಗ್ರಹಾರ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ), ಉರಿಚಮ್ಮಾಳಿಗೆ (ದ ಫ್ಲೇಮಿಂಗ್ ಫೀಟ್ ಕೃತಿಯ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಎಂ ಎಸ್ ಆಶಾದೇವಿ) ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾಶನ ಹೊರತಂದ ಅಕ್ಷರ ಚಿಂತನದ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಬರೆದ ಹಿನ್ನುಡಿಗಳು ಮುಂತಾಗಿ ಒಂದೊಂದನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಅದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಡಿ ಆರ್ ಪಟ್ಟ ಶ್ರಮವನ್ನು, ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದ ಹಿಂದಿದ್ದ ಕನ್‌ವಿಕ್ಷನ್ನನ್ನು, ಆ ಮಟ್ಟದ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲೋ ಏನನ್ನೋ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು (ಲಂಕೇಶ್ ಜೊತೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ) ಅಸೂಯೆಯೇ ಇಂಥ ಭಾವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿದ್ದೀತೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನದೊಂದಿಗೇ ವಿವರಿಸಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ತುತ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನ. ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಡಿ ಆರ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು, ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನೇ ತಾವು ಮೀರಬೇಕೆಂಬ, ಹೊಸತಕ್ಕೆ ಕೈಚಾಚುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ತಹತಹವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿಯೇ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅವರ ಒಡನಾಟ ತಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆಲ್ಲ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು, ಲಂಕೇಶ್ ಮತ್ತು ಇವರ ನಡುವೆ ನಿಂತ ತಾವು ಕಂಡುದೇನು ಎನ್ನುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳುತ್ತ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಡಿ ಆರ್ ಅವರ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಷಃ ಇದನ್ನು ಹೀಗಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ತರ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮೂರೂ ಬಿಂದುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಲಂಕೇಶರ ಮತ್ತು ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಸಿಟ್ಟು, ಅಸಹನೆ, ಅಹಂಗೆ ಏಟಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಿದ ಬಗೆ ಕೂಡ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ನಟರಾಜ್ ಅವರೇ ತಮ್ಮ ನಡೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ಔದಾರ್ಯವೇ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಅವರವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕ್ಷುದ್ರ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಹ್ಯ/ನಗಣ್ಯವಾಗಿಸಿ ಕೊನೆಗೂ ಅಭಿಮಾನವನ್ನೇ ಪೊರೆಯುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ.

ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರು ಲಂಕೇಶ್ ಮತ್ತು ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಒಡನಾಟದ ಅಪೂರ್ವ ಘಳಿಗೆಗಳನ್ನು, ಆ ಕ್ಷಣ ಅವರಾಡಿದ ಅದ್ಭುತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ, ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ-ಚಿಂತನೆಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಹೊಳಹುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಸ್ವತಃ ತಾವು ಬರೆದ ಕವನ, ಡೈರಿಯ ಬರಹ, ಯಾವುದೋ ಹಿನ್ನುಡಿ, ಅಂಕಣದ ಭಾಗಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಯಾವುದೋ ಸಂದರ್ಭ, ಘಟನೆ, ಮನಸ್ತಾಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಿ ನೋಡಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಬಹುರೂಪಿ ಕಥನಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತನ್ನೊಳಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಸೃಜನಶೀಲ ಕಥಾನಕ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಹೊಸಬಗೆಯದು. ನಟರಾಜ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮಕಾಲೀನ ಬದುಕಿನ, ಅಷ್ಟೇನೂ ಹಿರಿಯರಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅರೆಕೊರೆಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಬ್ಬರ ಮಾತು, ಸಂವಾದ, ಬರವಣಿಗೆ, ಬದುಕಿನಿಂದ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿತನದ ವಿನಯವನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆವತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಇವತ್ತು ನಮಗೆ ಈ ಕೃತಿ ಸಿಗುವಂತಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಅವರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಲಂಕೇಶರೇ ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಿದೆ. ಇಬ್ಬರು ಗುರುಗಳ ನಡುವೆ ಲಾಯಲ್ಟಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಇವತ್ತು ಕಾಣಿಸುವ ಬಗೆಯಲ್ಲೇ ಆವತ್ತು ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೂಡ ನಮಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಭೂತವನ್ನು, ಈಗ ಬದುಕಿಲ್ಲದ (ಸೀಮಿತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಇಬ್ಬರು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ್ದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡುವಾಗ ಹುಟ್ಟುವ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಒಂದು ಅನುಭವವನ್ನೂ ಈ ಕೃತಿ ಮುಟ್ಟಬಯಸಿದೆ.

ಇದು ಅದರ ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಆಶಯದ ಮಾತಾಯಿತು. ಅದರಾಚೆಗೆ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕೃತಗೊಂಡು, ಚರ್ಚೆಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಗೆಯ ಕಥಾನಕಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಬಹುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.

ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಎಚ್ ಎಸ್ ಶಿವಪ್ರಕಾಶ್ ಬರೆದ ಒಂದು ಅಂಕಣ ಲೇಖನದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ (ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿ ಕೂತು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮಾತು ಕೇಳಿ) ನಾನು ಒಂದಿಷ್ಟು ಪುಟಗಳನ್ನು ಓದಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಓದಬೇಕೆಂದು ಬದಿಗಿರಿಸಿದ್ದ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಒಂದೇ ಏಟಿಗೆ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದೆ. ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಇದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಳಿಮಾವಿನ ಮರವನ್ನು, ಮುಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡವನು, ಸಹಪಾಠಿ ಮುಂತಾದ ಕತೆಗಳನ್ನು, ಡಿ ಆರ್ ಅವರ ಎಲ್ಲ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ. ಬಹುಷಃ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೇ ಕೃತಿಗಳ ಓದಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಕೃತಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ ಶ್ರಮ ಸಾರ್ಥಕವೇ. ಸ್ವತಃ ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಅವರ ಗಾಳಿಬೆಳಕು, ಮಾಯಾಕಿನ್ನರಿ ಕೂಡಾ ಶೆಲ್ಫಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೊರಬಂದಿವೆ ಈಗ!

ಅವರನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರೆಲ್ಲರೂ ಅಭಿನಂದಿಸಬೇಕಾದಂತೆ ಮಾಡಿರುವ ಕೃತಿಯಿದು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Thursday, August 7, 2014

ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಸಂದರ್ಶನ: ಭಾಗ-3

12. ನಿಮ್ಮ ಅನೇಕ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಯಿಭಾವವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಬದುಕು ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನೀರಾಗಿಬಿಟ್ಟಂತಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಥಾನಕದ ನೆರವಿದ್ದರೂ, ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದು ತೀರ ಪ್ರಯಾಸಕರವಾದ ಕೌಶಲ. ನೀವೇ ಅನುವಾದಿಸಿರುವ ರಷ್ಯನ್ ಲೇಖಕ ಇವಾನ್ ಬುನಿನ್ನ 'ಹಳ್ಳಿ' ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇಂಥವೇ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಯಾರನ್ನೋ ಕಾಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ತೀರ ಅಹಿತಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆ ಬಾರದ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯುವಾಗ, ನಿರ್ಜನವಾದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಪಯಣದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆಯೇ ನೇರವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವಂತಿರುತ್ತದೆ ಅದೆಲ್ಲ. ಇಂಥದ್ದರ ಅನುವಾದ ಇನ್ನೂ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಪ್ರಯಾಸ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಈ ಬಗೆಯ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪಕ್ವತೆಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರ ಸಾಧಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?

ನಾವು ಬೆಳೆದ ಪರಿಸರ, ನಮ್ಮ ಮನೋಧರ್ಮ, ನಮ್ಮ ಆಶಯ, ಇತ್ಯಾದಿ ನಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ನನ್ನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಾಯೀಭಾವಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಬದುಕೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಅಂಥ ಅನುಭವವನ್ನು ಓದುಗನಿಗೂ ತೀವ್ರ್ರವಾಗಿ ತಟ್ಟುವಂತೆ ಬರೆಯುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಕಾಫ್ಕನ ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿರುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸ್ಥಾಯೀಭಾವವೇ ಅಲ್ಲವೆ? ನನಗಂತೂ ಕತೆ ಬರೆಯುವಾಗ, ಅನುವಾದಿಸುವಾಗ ಒಂದು ತರದ ಹಿಂಸೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಬರೆದದ್ದೊಂದೂ ತೃಪ್ತಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರೆಯಬೇಕು; ಬರೆದದ್ದು ಸಾರ್ಥಕವಾಗುವ ಮುಹೂರ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕು. ಒಮ್ಮೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗರು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ತಾವು ಬರೆದು ಮುಗಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಕವನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದೊಂದು ಪದವೋ ರೂಪಕವೋ ಬೇಕೆಂದೂ, ಅದು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದೂ ನಿರಾಶರಾಗಿದ್ದುಂಟು. ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಒಂದು ವರ್ಷವೇ ಆಗಿಹೋಗಿತ್ತು!

13. ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಚಮತ್ಕಾರದಂಥ ನಿರೂಪಣೆ ಒದಗಿಸುವ ಅಪೂರ್ವ ಒಳನೋಟ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತುಂಬ ಸೆಳೆದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಕುರುಹಾಗಿ ಇದು ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿರಲೇಬೇಕಾದ ಗುಣ ಎಂದಾದರೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕತೆಗಾರ/ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಲ್ಲಿ ನೀವಿದನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಂಡಿರುವಿರಿ? ಇದೇ ಮಿತಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಹಿತಿಯು ಹೇಗೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಬಹುದು?

ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿಂತನೀರಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲಪಿದಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊರಳಬಹುದಾದ ಒಂದು ಲಂಘನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಬೇಕು. ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯನ್ನು ನಾನು ಮಾನ್ಯಮಾಡುವುದು ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ. ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ. ಅವರ 'ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೀತಗಳು', ಅಡಿಗರ 'ಚಂಡೆ ಮದ್ದಳೆ' ಆಯಾ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳೂ ಆಗಿದ್ದುವೆಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ಪ್ರಗತಿಶೀಲರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೂ ನವ್ಯರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ? ಎಂ.ಎಸ್.ಕೆ. ಪ್ರಭು ಅವರ ಕತೆಗಳಿಗೂ ಮುನ್ನ ಅಂಥ ಕತೆಗಳೇ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರಿಂದ ಅಂಥ ಕತೆಗಳೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸುವುದು, ಚರ್ವಿತಚರ್ವಣವೆನಿಸುವ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನೋ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೂಢಿಗತ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೋ ಒಡೆಯುವುದು, 'ನಡೆದು ಬಂದ ದಾರಿ ಕಡೆಗೆ' ಯಾಕೆ ತಿರುಗಬಾರದೆನ್ನುವುದನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಡುವುದು. ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವರ 'ಕುಸುಮಬಾಲೆ' ಕನ್ನಡದ ಅಪೂರ್ವ ಕಾದಂಬರಿಯಷ್ಟೆ. ಅದೂ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆಯಲ್ಲವೆ? ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸ್ಟರ್ನನ 'ಟ್ರಿಸ್ಟ್ರಮ್ ಶ್ಯಾಂಡಿ', ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸನ 'ಯೂಲಿಸಿಸ್', ಫ್ಲ್ಯಾನ್ ಓ'ಬ್ರಯನ್ನನ 'ಅಟ್ ಸ್ವಿಮ್-ಟೂ-ಬಡ್ಸರ್', ಇತಾಲೊ ಕಲ್ವಿನೋನ 'ಇಫ್ ಆನ್ ಎ ವಿಂಟಸರ್ ನೈಟ್ ಟ್ರಾವೆಲರ್', ಡೇವಿಡ್ ಗ್ರಾಸ್ಮನ್ನನ 'ಲವ್ ಸೀ ಅಂಡರ್', ಹ್ಯಾನ್ ಶಾವೋಗಾಂಗ್ನ 'ಎ ಡಿಕ್ಷ್ನರಿ ಆಫ್ ಮಾಚಿಯಾವೊ' - ಹೀಗೆ ಅನೇಕಾನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿಯೇನು.

14. ನೀವು ಬೇಂದ್ರೆ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದವರು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಒಂದೆರಡು ಕವನಗಳನ್ನ ವಾಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವೂ ಸಂಪನ್ನವೂ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವರು. ಕಿ.ರಂ. ತರದವರು ಕವನಗಳನ್ನ ವಾಚಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಕಾವ್ಯಾನುಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇವತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕವನ ಓದಲು ಕಾದು ಕೂತಿರುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರ ಕವನವನ್ನೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕೊಂಚ ತಮಾಶೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಕಾವ್ಯಾಭಿರುಚಿ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೇನೆನಿಸುತ್ತೆ?

ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನನಗೊಮ್ಮೆ ಬೇಂದ್ರೆಯಂಥ ಕವಿಯನ್ನು ಯಾಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರಿಯರಷ್ಟೇ ಓದಬೇಕು, ಇತರರೂ ಓದಬಹುದಲ್ಲ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಅಂಥದೊಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರೆ ಜನರು ಬರಬಹುದೆ? ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರಿಂದ ಕಾವ್ಯವಾಚನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ಹೇಗೆ? ಮಿತ್ರರ ಜೊತೆ ಹೀಗೆಲ್ಲ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ 'ನಾದಲೀಲೆ'. ಸುಮಾರು ಮೂರೂವರೆ ಗಂಟೆ ನಡೆದ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತೆಂದರೆ, ಸಭೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬರೂ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಪ್ರಯೋಗ. ಆದರೆ ಜನರಲ್ಲಿಂದು ಕಾವ್ಯಾಭಿರುಚಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕವಿಯೊಬ್ಬನ ಕವನಗಳನ್ನು ಇತರ ಕವಿಗಳಷ್ಟೇ ಓದಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ? ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

15. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರು ನೀವು. ನಿಮಗೇ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಸುರುಮಾಡಬೇಕು ಅಂತ ಯಾವತ್ತೂ ಅನಿಸಿದ್ದಿಲ್ಲವೆ?

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು. ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ, ಎಂಎಸ್. ಶ್ರೀರಾಂ ಮತ್ತು ನಾನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು 'ಮಾಯಾದರ್ಪಣ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕವನ್ನು ಹೊರತರಬೇಕೆಂದಿದ್ದೆವು. ಉದ್ದೇಶ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದನಿಗಳನ್ನು, ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳನ್ನು, ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು. ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರು ಬರೆದು ಕೊಟ್ಟ ಒಂದು 'ಲಬಸಾ' (ಲಯಬದ್ಧ ಸಾಲುಗಳು) ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಕವನವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಾನು ಮದರಾಸಿಗೆ ಹೋದೆ. ಅವರೂ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಚದುರಿದರು. ಮುಂದೆ ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ 'ದೇಶ ಕಾಲ' ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರ ತಂದಾಗ ನನ್ನ ಹಳೆಯ ಕನಸು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ನನಸಾಯಿತೆಂದು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟೆ.

16. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಬರಹಗಾರನನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೂ ಆತ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ನವ್ಯರಲ್ಲೇ ಚಿತ್ತಾಲ, ತೇಜಸ್ವಿ, ಲಂಕೇಶ್, ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ, ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ ಮುಂತಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ವಿಶಿಷ್ಟರೇ. ಇದನ್ನು ನೀವು ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ `ಟೋನ್' ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದ ನೆನಪು. ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರಿಸಬಹುದೇ? [ನಿಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೋಟ್ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ: ವಿ.ಸೀ. ಅವರು ಠಾಕೂರರ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ "ಒಂದು ಅಖಂಡ ವಾಕ್ಯವೃಂದದಲ್ಲಿನ ವಾಗ್ವಿಲಾಸ ಸಮುಚ್ಚಯ ಧೋರಣೆಯಲ್ಲಿಯೊ (Cumulative effect) ಅಥವಾ ಸಾದೃಶ್ಯ ವೈದೃಶ್ಯಗಳ ಭೂಮಿಕೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿಯೊ (Antithesis) ಪೇರಿಸಿದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಮಾತು, ರಚನೆ, ಅರ್ಥದ, ಉಸಿರಿನ ಆ ವಿನ್ಯಾಸ ಆ ವಿರಾಮ ನಡೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿದ್ದಂತೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡದ ಮಾತಿನ ಬಳಕೆ ಒಂದೆರಡೆಡೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಧಾಟಿಗೆ ಅದು ಪೇಲವವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟರಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿರುವುದು ಬರಿಯ ಕನ್ನಡದ ಸರಳ ಅನುವಾದವಲ್ಲ, ಭಾವಾನುವಾದವನ್ನಲ್ಲ. ಠಾಕೂರರ ಬಗೆಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸಬೇಕಾದುದು ಬಹುವಾಗಿ ಅವರ ವಾಣಿ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.]

ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ (ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಕಾವ್ಯ, ನಾಟಕ, ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ) 'ಟೋನ್' ಎಂಬುದೊಂದು ಇರುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ತಿಳಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ 'ಟೋನ್' ಎಂದರೆ 'ಧ್ವನಿ' ಅಲ್ಲ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು 'ಧಾಟಿ' ಎಂದು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಕೃತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ (ಓದುಗನ ಬಗ್ಗೆ) ಅದರ ಲೇಖಕನಿಗಿರಬಹುದಾದ ನಿಲುವು, ವಿಚಾರ ವೈಖರಿ, ಮನೋವೃತ್ತಿ, ನೈತಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದುವುಗಳನ್ನು ಯಾವುದು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೋ ಅದೇ ಧಾಟಿ; ವಿಮರ್ಶಕ ಲಯನೆಲ್ ಟ್ರಿಲಿಂಗ್ ಒಂದೆಡೆ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನ, ಪಾತ್ರಸೃಷ್ಟಿ, ಕಥಾಸಂವಿಧಾನ, ಆಕೃತಿ, ಕಾಲ, ಕ್ರಿಯಾಕ್ಷೇತ್ರ, ಶೈಲಿ, ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಯಾವುದು ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕತೆಗಾರನಿಗಿರಬಹುದಾದ ನಿಲುವನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವುದೋ ಅದೇ ಧಾಟಿ. ಒಂದು ಕತೆಯ ಧಾಟಿ ಎಂದರೆ ಆ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿರುವ ರೀತಿ; ಅದು ಸೂಚಿಸುವ ಲೇಖಕನ ನಿಲುವು. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವಂಥ ನಿರೂಪಕನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶೈಲಿಯೋ ಲೇಖಕನ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವ ಅವನದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಸಹಿಯೋ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತ, ಗತಿ, ಲಯ, ವಾಕ್ಯರಚನಾ ವಿಧಾನ - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ವಾಹಕಗಳು. ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಇವೂ ಕೂಡ ಕತೆಯ 'ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ'ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಇವತ್ತು ಟಾಲ್ಸ್ಟಾಯ್, ದೊಸ್ತೊಯೆವ್ಸ್ಕಿ, ಗೊಗೋಲ್, ಮೊದಲಾದವರ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆಯಷ್ಟೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅವು ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂಬುದಷ್ಟೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಅನುವಾದಗಳು ಮೂಲ ಕೃತಿಗಳ ಧಾಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವೇ. ಇಂಥ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿ.ಸೀ. ಅಂಥವರೇ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆನ್ನುವುದು ಸಮಾಧಾನದ ಸಂಗತಿ.

17. ನವ್ಯ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಯುಗಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತೀರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಂತು, ಅದಕ್ಕಿನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಪಕ್ವ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಕೇಳಿಬಂದಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಲಂಕೇಶ್ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ನವ್ಯವನ್ನೇ ಇನ್ನೊಂದು ಮಜಲಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರೆದರೂ ನವ್ಯವೂ ಕೂಡ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕೊಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಮಟ್ಟದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಮೊದಲೇ ಬಂಡಾಯ ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ದಲಿತ ಪಂಥಗಳ ಕವಲುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅತ್ತ ನವೋದಯ, ನವ್ಯಗಳಷ್ಟೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗದೆ ಇದ್ದರೂ ನವ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊರಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನಷ್ಟವಾಯಿತು ಎಂಬ ಮಾತೂ ಇದೆ. ವಿಶ್ವಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡವರು ನೀವು. ಈ ತರ್ಕ ನಿಮಗೆ ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ?

ನವ್ಯ ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತೀರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಂತು ಎಂಬ ವಾದ ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಮನೋಧರ್ಮವಿರುವಂತೆ ಕಾಲಧರ್ಮವೂ ಒಂದಿದೆಯಷ್ಟೆ. ಯಾರು ಏನೇ ಹೇಳಲಿ, ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಸದಾ ಚಲನಶೀಲವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲರು.
ಎಸ್ರಾ ಪೌಂಡನ ಒಂದು ಕವಿತೆಯ ಸಾಲು 'ದಿ ಏಜ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡೆಡ್ ಅನ್ ಇಮೇಜ್ ಆಫ್ ಇಟ್ಸ್ ಆಕ್ಸೆಲರೇಟೆಡ್ ಗ್ರಿಮೇಸ್' ಎಂದಿದೆ. ಕಾಲಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಬದಲಾಗುವುದೆನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಭಾಷೆಯ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡಿಮೂಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಭಾವತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ, ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಬೀಸಿನಲ್ಲಿ ನವ್ಯರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಸಲು ಕಸಬಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಪ್ರಲೋಭನೆಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇವತ್ತು ನವ್ಯರನ್ನು ಖಂಡಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದ ನಂತರ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಬಹುದು, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.

18. ಅನ್ಯಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎನ್ನುವಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ, ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಬಂತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಈಚೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ಸುರುವಾಗಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಡುವೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂತರವಿರುವುದು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಓದುಗ ಯಾರು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಬುಕರ್ನಂಥ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಎಂದೆಲ್ಲ ಇದನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಿರಬಹುದಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತೀರಿ? ಇವು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರಣಗಳೆನ್ನುತ್ತೀರಾ? ಹಾಗಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ, ಅಸಾಹಿತ್ಯಿಕ/ಸಾಹಿತ್ಯೇತರ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವೆ?

ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯಿದೆ. ಆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಡೀ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆಯೆಂಬ ಭ್ರಮೆ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರಿಗೇ ಉಂಟು. ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲೂ ಇಂಥದೊಂದು ಭ್ರಮೆಯಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ನೀಡುವ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಚಾರ. ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಇಂಥ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ತಾವು ಬೆಳೆದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕುರಿತು, ತಮ್ಮ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಹಜಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತು, ತಮ್ಮ ಓದುಗರನ್ನು ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಬಹುಮಂದಿ ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಇಂಥ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿರುತ್ತದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಅವರ ಗಮನವೇನಿದ್ದರೂ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಖ್ಯಾತಿಯತ್ತ. ಅವರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರಿಗಿರುವಂಥ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಓದುಗ ವರ್ಗ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ಇವತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಒಬ್ಬ ಕಳಪೆ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕುವಷ್ಟು ಪ್ರಚಾರ ಕನ್ನಡದ ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಕೂಡ ಸಿಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ. ಇದಕ್ಕೂ ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೂ ಏನೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ.

19. ಒಂದು ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಇವತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿಯೂ ಸರಕಾರೀ ಮತ್ತು ಖಾಸಗೀ ಎಂದೆಲ್ಲ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರ, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇವೆ. ಪ್ರಚಾರಯುಗದಲ್ಲೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎನಿಸುವಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಖಾಸಗಿತನ, ಕಾಲಾವಕಾಶ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂದು ನಾವಿವತ್ತು ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇವೋ ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನೂ ನಾನು ಸಾಹಿತಿಗಳ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿರುವುದುಂಟು. ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರ ಪ್ರಚಾರಪ್ರಿಯತೆ, ಸದಾ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಸಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸದಾ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಎನ್ನುವುದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇವತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು - ಅದು ಟೀವಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾಣ, ಬ್ಲಾಗು, ವೆಬ್ ಮ್ಯಾಗ್ಝೀನ್ ತನಕ, ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರ, ಸನ್ಮಾನ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪುಂಖಾನುಪುಂಖ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಂತೆ ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ, ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ-ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಂಡಿಸುವವರೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಸಾಹಿತಿಗಳ ರೀತಿನೀತಿ ಕಂಡವರು ನೀವು. ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಣೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಯೇ ನಿಜವಾಗುತ್ತಿರುವ, ಕ್ರಮೇಣ ಅದೇ ಇತಿಹಾಸವಾಗುವ ತಮಾಷೆಯಲ್ಲದ ತಮಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೇನನಿಸುತ್ತದೆ?

ನಾವು ಬರೆಯತೊಡಗಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಬರೆಯುವುದೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೀರ ಭಿನ್ನ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಲಾಬಿ ಮಾಡುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಬರೆಯುವವರೂ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೃಪಾಕಟಾಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವವರೂ ಇದ್ದಾರು. ನನಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಹೇಳಲಾರೆ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ, ಅದರ ಓದು, ಅದರ ವಿಮರ್ಶೆ, ಎಲ್ಲವೂ ತೀರ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠವಾದದ್ದು. ಅದು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಧನೆಗಳಂತೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಾನ್ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಶೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್ ಇಂದಿಗೂ ನಮಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಸಂಶೋಧನೆ ಓಬೀರಾಯನ ಕಾಲದ್ದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಲೇಖಕನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು - ವಿಮರ್ಶಕನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ - ಬೇರೆ ಯಾರು ತಾನೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಅಳೆಯಬಲ್ಲರು? ಅದೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ? ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಇವತ್ತಿನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸಾಚ, ಯಾವುದು ಮೋಸ ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗದ್ದು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Sunday, August 3, 2014

ಎಲ್ಲಿ ಜಾರಿತೋ ಮನವೂ....ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿತೋ...

ಈಕೆ ತಾಯಿ. ಆದರೆ ಗೆಳತಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಹದಿಹರಯದ ಮಗ ಮತ್ತು ಮಗಳ ಜೊತೆ ಬೆರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರೇಮ-ಪ್ರೀತಿಯ ಮದುವೆಯ ಕತೆಯನ್ನು ಈಗಲೂ ಎಂಬಂತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈಕೆ ಪತ್ರ, ಡೈರಿ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಬರೆದಿಟ್ಟ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಎಂದು ಈಗಷ್ಟೇ ಅನಿಸುತ್ತಿರುವ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಗ ನಮಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ತಾಯಿ, ಒಬ್ಬ ಗೆಳತಿ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರೇಮಿ ಇರುವಂತೆಯೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮುಖಗಳ ಕೊಲಾಜ್ ಇದೆ.

ಇದು ಜೆರ್ರಿ ಪಿಂಟೊ ಅವರ EM and the Big HOOM ಕಾದಂಬರಿ. 2013 ರ ಹಿಂದೂ ಲಿಟರರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕಾದಂಬರಿಯಾದ ಇದು ಅಲೆಪ್ ಪ್ರಕಟನೆ. ಆದಿಲ್ ಜಸ್ಸುವಾಲ ಅವರ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಂದು ಗೂಡಿಸಿ, Maps for a Mortal Moon; Essays and Entertainments; Prose by Adil Jussawalla ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಪರ್ತಕರ್ತ ಜೆರ್ರಿ ಪಿಂಟೊ ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿ ಕೂಡ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾದಂಬರಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದವರಿದ್ದಾರೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹದ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹಾಗೆ ಅನಿಸದೇ ಇರದು. ಆದರೆ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಹೊರಬಂದ ಮೇಲೆ ಇಂಥ ಅಂಶಗಳು ವಿಧಿಸುವ ಮಿತಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಗದು ಕೂಡ, ಇರಲಿ.

ಇಲ್ಲಿ ಕಡು ಬಡತನದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರದ ಹೊರೆಹೊತ್ತ ಹದಿಹರಯದ ಹುಡುಗಿಯ ದುಡಿಮೆಯ ಬವಣೆಗಳಿವೆ. ಇವಳಿಗೆ ಕಲಿಯ ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿತ್ತೆ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಸೆಯಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬ ಆಧರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ದುಡಿಮೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ, ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೋಗಿ ದುಡಿದು ತರುವಂತೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯವಿತ್ತು, ಲೈಂಗಿಕತೆಯಿತ್ತು, ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿಯಿತ್ತು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೊನಚುಗತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ಏಗಬೇಕಿತ್ತು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೆಲ್ಲ ತಯಾರಾಗಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಯಲ್ಲ ಅದು. ಆದರೆ ಬದುಕು ಕೇಳಬೇಕಲ್ಲ? ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಜಿ ಬೇಯಬೇಕಲ್ಲ? ಬದುಕಿನ ನಿಷ್ಠುರ ನಿಯಮಗಳು ಎಂಥ ಮೃದುತ್ವವನ್ನೂ ಮೆಟ್ಟಲು, ಹೊಸಕಿ ಹಾಕಲು ಹಿಂಜರಿಯದ ಹಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳು ಸುಮ್ಮನೇ ಅಳಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತವೆಯೆ - ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ?

ಆಗಲೇ ಪ್ರೇಮ ಕಾಲಿಗೆ ಎಡವಿತೆ? ಬಿಗ್ ಹೂಂ ಬದುಕಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಆಕಸ್ಮಿಕ. ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಒಂದು ಬಗೆಯ ಗೊಂದಲ ಹುಟ್ಟಿಸಿ. ಆದರೆ ಆಯ್ಕೆಗಳಾದರೂ ಎಲ್ಲಿದ್ದವು ಆಕೆಗೆ? ಮದುವೆ ಕೂಡ ಆಕೆಗೆ ಲಕ್ಷುರಿ ಎಂದು ಅವಳ ಸಂಬಳದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತ ಆ ಬಡ ಕುಟುಂಬ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಬೇಡ ಮಗಳೇ ನಿನಗೆ ಮದುವೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಅಯ್ಯೊ, ನಿನ್ನ ಮದುವೆ ಆಗಲೇಬೇಕಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಿತ್ತು. ದುರಂತ ಯಾವುದು ಎಂದರೆ ಈ ಹುಡುಗಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲ, ಅದೇ.

ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಅರ್ಥವಾದರೆ ಅಷ್ಟೂ ಒಳ್ಳೆಯದು. ತನ್ನ ಸಂಬಳದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿಸಿ ನಿಂತ ಮುದಿಯರ ಈ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲಿನ ಮಮಕಾರ ಮತ್ತು ಅದೇ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ತೊಡಕಾಗಿ ನಿಂತ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಟ್ಟು, ಈ ಬಗೆಯ ಒಂದು ಬದುಕು ತನ್ನ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹ್ಯ, ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಯಾರು ಕಾರಣ, ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಯಾರು ಹೊಣೆ, ತನಗೇ ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಕಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಇಲ್ಲದ ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ತಡಕಾಡುವುದರಲ್ಲೇ ವಯಸ್ಸಾಗಿ ಬಿಡುವ ಘೋರ.

ನಾನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಹೋದರೆ ನೀವೇನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ?
ಅದನ್ನು ಆಮೇಲೆ ನೋಡಿದರಾಯಿತು.

ಬಿಗ್ ಹೂಂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನ, ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಬೇಡ ಎಂದ, ನಿಜ. ಆದರೆ ಹೆತ್ತವರು ಕೇಳಿದರೆ ಅದು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ತಿಂಗಳಾ ತಿಂಗಳಾ ಬರುತ್ತೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದನಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಈ ಮದುವೆಯ ಅರ್ಥ ತನ್ನ ಸಂಬಳ ಇನ್ನುಮುಂದೆ ತನ್ನದಲ್ಲ ಎಂದೇ? ಮದುವೆ, ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಖ ಹೀಗೆ. ನಂತರ ಅದರ ಲೈಂಗಿಕ ಮುಖವೂ ಒಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಪ್ರೀತಿಯೆ? ಹುಟ್ಟುವ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರೀತಿಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆಯೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ದಾಂಪತ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಹಜವೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತೆವಲಿಗಾ? ಆ ಮಕ್ಕಳೇಕೆ ಬರೇ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸದೇ ಇನ್ನೇನೇನೋ ನೆನಪಿಸಬೇಕು? ತಾನೂ ಮಗಳಾಗಿದ್ದೆನಲ್ಲ, ಅಮ್ಮನಿಗೇನು ಕೊಟ್ಟೆ? ಅವಳೇಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಳು, ನನ್ನ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಆಸೆ ಪಟ್ಟಳು. ಕೊನೆಗೂ ಇದೆಲ್ಲ ಅಷ್ಟೇಯೆ? ಯಾಕೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಗೊಂದಲಗಳಾಗಬೇಕು!

ಪ್ರೀತಿ, ಭಾವನೆ, ಕರುಣೆ, ಸ್ನೇಹ, ಸದ್ಭಾವ ಎಲ್ಲ ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ಹಣ, ಕೊರತೆ, ಹೋರಾಟ, ಜಿದ್ದು, ಕಾಮ, ಹಠ, ಅಹಂಕಾರ, ಸಣ್ಣತನ, ಕುತಂತ್ರ ಕೂಡಾ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿರಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಿದೆ. ಆದರೆ ಯಾಕೆ ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ನಮ್ಮ ಸಿಟ್ಟು, ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರ, ನಮ್ಮ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಹುಚ್ಚುತನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣ ಪರಂಪರೆಯೇ ಇದೆ. ಅದು ಏಕಾಎಕಿ ನಮ್ಮ ರಕ್ತದೊಳಗೆ ನುಸುಳಿದ್ದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿಂದ? ನಾವೇಕೆ ಕೆಟ್ಟವರಾಗಿ ಬಿಟ್ಟೆವು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ? ನಾನೇಕೆ ನಿಮಗೆ ಕೊನೆತನಕ ಒಳ್ಳೆಯವನೇ ಆಗಿ ಉಳಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ? ನಾನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದನ್ನೇ ಬಯಸಿರಲಿಲ್ಲವೆ, ಗುಟ್ಟಾಗಿ? ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷವಿದೆ. ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು, ಬದುಕು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿದ್ದೂ ಅದನ್ನು ಮರೆಯುವುದು, ಮರೆತು ನಗುವುದು, ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಒಳಗಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು, ಗೊಂದಲವನ್ನು, ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುವುದು. ಆದರೆ ಅದೆಲ್ಲ ಒಂದು ಕಡೆ ಮೆಟ್ಟಿದರೆ ಇನ್ನೆಲ್ಲೊ ಒಂದು ಕಡೆ ತೂತು ಕೊರೆದುಕೊಂಡು ಲೀಕ್ ಆಗದೇ ಇರುತ್ತದೆಯೆ? ಹುಚ್ಚಿನ ವಾಸನೆ ಇಲ್ಲೆಲ್ಲೊ ಬಂದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಸ್ಥಿತಿ.

ಈ ತಾಯಿ, ಪ್ರೇಮಿ, ಮಗಳು, ಗೆಳತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಕೆ ಜೆಜೆ ಹಾಸ್ಪಿಟಲಿನ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ ವಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೌದು, ಈ ತನಕ ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಒಬ್ಬ ಹುಚ್ಚಿಯ ಬಗ್ಗೆ. ಅವಳು ಒಬ್ಬಳು ಹುಚ್ಚಿ. ಇಲ್ಲೊಂದು ಕಡೆ ಈಕೆಯ ಮಗ ನಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, Mad is an everyday, ordinary word. It is compact. It fits into songs. As the old Hindi film song has it, M-A-D, mad mane paagal. It can become a phrase - `Maddaw-what?' which began life as `Are you mad or what?'. It can be everything you choose it to be: a mad whirl, a mad idea, a mad March day, a mad heiress, a mad mad mad mad world, a mad passion, a mad hatter, a mad dog. But it is different when you have a mad mother. Then the word wakes up from time to time and blinks at you, eyes of fire. But only sometimes, for we used the word casually ourselves, children of a mad mother. There is no automatic gift that arises out of such a circumstance. If sensitivity or gentleness came with such a genetic load, there would be no old people in mental homes.

ಈತ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮನೋವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಒಮ್ಮೆ ತನಗೇ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ತನಗೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ, ಖಂಡಿತ ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಾತ್ರಿ ನೀಡಬಹುದೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟೇ, ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಟಿಫೈ ಮಾಡುವವರು ಇರಬಹುದು, ಹುಚ್ಚು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಟಿಫೈ ಮಾಡುವವರು ಯಾರು? ಅಂಥ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟು ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇದ್ದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಾವು ಹುಚ್ಚರಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು.....ಕಷ್ಟ. ನೀನು ಹುಚ್ಚ ಎನ್ನುವವರನ್ನು ನಾವು ಅನುಮಾನಿಸುವವರೆಗೆ ಅವನು ಹುಚ್ಚನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದೇ ನಮ್ಮ ಸೇನಿಟಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ! ಆ ಗೆರೆ ತೆಳ್ಳಗಿದೆ.

ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಯಂದಿರು, ಹುಚ್ಚು ಎಂದು ಗೆರೆ ಎಳೆಯಲಾರದ, ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಎದೆ ಸೆಟೆಸಿ ಹೇಳಲಾರದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಅಕ್ಕಂದಿರನ್ನು, ತಂಗಿಯನ್ನು, ಮಡದಿಯನ್ನು, ಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರ ಸಂಕಟ, ಅಪಮಾನ, ಅಸಹಾಯಕತೆ, ಕ್ರೌರ್ಯ, ಮನಸ್ಸಿನ ತಲ್ಲಣ ಬಲ್ಲವರೇ ಬಲ್ಲರು. ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರೌರ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಸಿಟ್ಟಿಲ್ಲದ, ಸಿನಿಕತೆಯಿಲ್ಲದ, ವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆಯಿಲ್ಲದ, ಗರ್ವವಿಲ್ಲದ ಬರೇ ಆದರ್ಶದ ಮೂರ್ತಿಯಂಥ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಬದುಕು ನಮ್ಮನ್ನು ಇರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದ ಆಶೀರ್ವಾದ, ಸ್ವಂತಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುವುದಕ್ಕೇನಿದೆ ಅದರಲ್ಲಿ? ಇದರ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಉದ್ಧಟತನ ತೋರಿಯಾನು.

ಜೆರ್ರಿ ಪಿಂಟೊ ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಹದವಾಗಿದೆ, ಹೃದ್ಯವಾಗಿದೆ, ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದಲೂ, ಬರವಣಿಗೆಯ ಕುಸುರಿಯಿಂದಲೂ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಒಂದು ಅನುಭವವಾಗಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವರನ್ನಾದರೂ ಯಾವ ಪರಿ ಹಿಂಡುವುದೆಂದರೆ, ಆ ಎಲ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಿಶೇಷಗಳೂ ಅದರೆದುರು ಇರ್ರಿಲೆವಂಟ್ ಆಗಿ ಬಿಡುವಷ್ಟು. ಬದುಕಿನ ತೀರ ಆಳದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ. ಪರಿಹಾರ ಎಂದಿರುವುದು ಮನದ ತಲ್ಲಣಗಳಿಗೆ ಉಪಶಮನ ನೀಡಬಲ್ಲ ಅದರ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ನಮ್ಮನ್ನು ಹುಚ್ಚರಾಗುವುದರಿಂದ ಕಾಪಾಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಂದಿಯನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾಗಿದೆ, ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದೆಲ್ಲ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನಡೀತಿದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುವುದೆಂದು ಪಮುಕ್ ಒಂದೆಡೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಮಗೆ ಅಂಥ confirmation ಬೇಕು! ಆದರೆ, ಯಾವುದರಿಂದ ದೂರವಾಗಲು ನಾವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತ ಬಂದೆವೋ, ಆ ತಲ್ಲಣಗಳ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಈ ಕೃತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ರಿವರ್ಸ್ ಗೇರ್ ಪ್ರಯಾಣವೊಂದು ಬೇಕಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಕೃತಿ ಜೆರ್ರಿ ಪಿಂಟೊ ಅವರ EM and the big HOOM.

ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಪಿಂಟೊ ಅವರ ಚುರುಕಾದ, ಹರಿತವಾದ, ಹಾಸ್ಯವನ್ನೂ, ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನೂ, ದುರಂತವನ್ನೂ ಬೆನ್ನಿಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಭಾಷೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಭಾಷಣೆ, ಡೈರಿ, ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದುರಿದಂಥ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ಜೊತೆ ಅಪ್ಪ, ಸಹೋದರಿ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತನ್ನವೇ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ ಒಂದು ವಾರ್ಡ್, ಒಂದು ಮನೆ, ಒಂದು ಸಂಸಾರದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿ ಸಮಾಜವನ್ನು, ವಸ್ತುಲೋಕವನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸಿದೆ. ಹವಣಿಸಿದೆಯಾದರೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದೇನಲ್ಲ. ವಸ್ತು ಸಮಾಜದಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗಿ ಬದುಕುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುವಾಗ ಅದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಮತದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿರುವುದು, ಒಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಸ್ಥಾಪಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ನೆಲೆಗಟ್ಟು ಒಂದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭ, ಮಕ್ಕಳು, ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ದಾಂಪತ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುಖಗಳನ್ನು, ಅಗತ್ಯ-ಅನಿವಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನಿಸುವಾಗಲೇ ಇದು ಕೇವಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದಿಯಾಗಿ, ಭಾವಕೋಶವನ್ನಷ್ಟೇ ಮೀಟುವ ಕಥಾನಕವಾಗಿಯೂ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಾನವೀಯಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಕೃತಿಗಳು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಿನದ್ದಕ್ಕೆ, ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಇಂಥ ಕೃತಿಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಕೂಡ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, July 19, 2014

ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಸಂದರ್ಶನ: ಭಾಗ-೨

6. ನೀವು ಕತೆ, ಕವನ, ಪ್ರಬಂಧ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ - ಹೀಗೆ ವಿಧವಿಧವಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದೀರಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಛಾಪನ್ನೂ ಮೂಡಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಸ್ವಂತ ಬರಹಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ, ಮಾಡಿಸಿದ್ದೀರಿ, ಅನೇಕರ ಕತೆ, ಅನುವಾದಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿಯೂ, ಸುಧಾ, ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂಥ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದೀರಿ. ಸ್ವತಃ ಸಂಗೀತಪ್ರಿಯರೂ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು 'ನಾದದ ನವನೀತ'ದಂಥ ಅಪರೂಪದ ಕೃತಿಯನ್ನೂ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದೀರಿ. 'ಘಟಶ್ರಾದ್ಧ' ಸಿನಿಮಾದ ಸಹನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ. ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿಮಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಶ್ರಮವಿತ್ತು ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಿರಿ, ಬಾಪ್ಕೋ ಪ್ರಕಾಶನದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಮುಖಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿದ್ದಿರಿ ಎಂದೂ ಓದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಂಗಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಈಗಲೂ ನೀವು ಹೊಸತನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ರಂಗವನ್ನು ಹೊರತಾಗಿಸಿ, ಎಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದಿತ್ತು, ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎನಿಸಿತ್ತು? ಆ ರಂಗದಿಂದ ನೀವು ಹಾಗೆ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿಯೇ ನಿರ್ಗಮಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ನನ್ನದಲ್ಲ ಅನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಅಂಶಗಳೇನಾದರೂ ಇವೆಯೆ?

ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಸಿನಿಮಾ, ನಾಟಕ, ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಲ್ಲೂ ನನಗೆ ಅತೀವ ಆಸಕ್ತಿಯಿದೆ. ನಾನೊಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನನಗೆ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಲೇಖಕರ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅನುವಾದದ ಬಗೆಗೆ ಒಲವಿದ್ದ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರಿಗೆ ನಾನೇ ಮೂಲ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅನುವಾದಮಾಡಿಸಿದ್ದುಂಟು. ಇನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಬಗೆಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾನು ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದೆ. ನಾನು ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ 'ನಾದದ ನವನೀತ' ಇದುವರೆಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬರಹಗಳ ಸಂಕಲನ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮುಖಪುಟಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದುಂಟು. 'ಘಟಶ್ರಾದ್ಧ' ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ನಾನು ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕನಾದದ್ದು ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಒತ್ತಾಯದಿಂದ. ಚಿತ್ರಕಲೆಯಾಗಲೀ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಲೀ ನನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಧ್ಯಮವಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ಬಹುಬೇಗ ಅರಿತುಕೊಂಡದ್ದು ಒಳ್ಳೆಯದೇ ಆಯಿತು. ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ಬರೆಯಬಯಸುವ, ಆದರೆ ಈಗಲೂ ನನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕಾರವೆಂದರೆ ನಾಟಕ.

7. ಪರಂಪರೆಯ ಅರಿವು, ತನ್ನ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಗೆ ಅಗತ್ಯವೆ? ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಶಿಕ್ಷಣ, ತರಬೇತಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಓದು ಬರಹದ ಶತ್ರು ಎಂಬ ಮಾತೂ ಇದೆ. ಬೇರೆ ಸಾಹಿತಿಯನ್ನು/ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಮಿತಿಯಾಚೆ (ಇದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವವರು ಯಾರು!) ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ - ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಎನ್ನಬಹುದೆ?

ಪರಂಪರೆಯ ಅರಿವಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲ. ಎಲಿಯಟ್ಟನ 'ವೇಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಕವನ ಓದಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯೇ ಅದರ ಬೆನ್ನಿಗಿದೆ ಅನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗರ 'ಭೂಮಿಗೀತ' ಕವನದಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸ, ಪುರಾಣಗಳು ರೂಪಕಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪರಂಪರೆಯ ಅರಿವು ಒಬ್ಬ ಸೃಜನಶೀಲ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ಒಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕನಿಗೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯವೆನ್ನುತ್ತೇನೆ ನಾನು. ಹಾಗೆಂದು ಸೃಜನಶೀಲ ಲೇಖಕ ಹೆಚ್ಚು ಓದಬಾರದೆಂದಿಲ್ಲ. ಅವನು ತುಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾಗಿದ್ದರೆ ಓದದಿದ್ದರೂ ನಡೆದೀತು. ವಾಲ್ಮೀಕಿಯಾಗಲೀ ವ್ಯಾಸನಾಗಲೀ 'ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ'ಯಂಥ ಜಾನಪದ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದವನಾಗಲೀ ಏನು ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದರು? ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾದೀತೆ? ನವೋದಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಸಣ್ಣಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಪ್ರಬಂಧ, ವಿಮಶರ್ೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಮ್ಮವರು ಆ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಥ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸಿದರೆಂಬುದು ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಓದು ಬರಹದ ಶತ್ರುವೆಂದು ನನಗೆಂದೂ ಅನ್ನಿಸಿಲ್ಲ. ಲೇಖಕನಾದವನಿಗೆ ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ತಕ್ಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕೆಂದು ಅನ್ನಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವನಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿನಿಂದ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರೇರಣೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಷ್ಟೆ. ಮತ್ತೆ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಎಂಥ ಶಿಕ್ಷಣ, ತರಬೇತಿ ಅಗತ್ಯವೋ ಅಂಥದೇ ಶಿಕ್ಷಣ, ತರಬೇತಿ ಲೇಖಕನಿಗೂ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಭಾಷೆಯಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಸಾಮುದಾಯಿಕವಾದದ್ದು. ಒಂದು ಭಾಷಿಕ ಸಮುದಾಯ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಅವನು ಹೊಸತೇ ಆದ ಒಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕು. ಲೇಖಕನಾದವನಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡುವುದೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ಆಶಯ, ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅವನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸತತ ಅಧ್ಯಯನ.

8. ಪರಂಪರೆ ಎಂದ ತಕ್ಷಣ ಕನ್ನಡದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದರೆ ಪಂಪನಿಂದ ತೊಡಗಿ ತೀರ ಈಚಿನ ನವೋದಯ, ಪ್ರಗತಿಶೀಲ, ನವ್ಯ, ಬಂಡಾಯ-ದಲಿತ, ನವ್ಯೋತ್ತರ ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದೆಲ್ಲ ಇರುವ ವಿಂಗಡನೆ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿ ವ್ಯಕ್ತಿವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ತಾತ್ವಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ನಿಲುವು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತೀರಿ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಇವತ್ತಿನ ಮಿತ ಜೀವನಾನುಭವದ ನಗರಜೀವಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾಹಿತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೋಡಿ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಲೇಖಕನಾದವನು ತನ್ನ ಕಂಫರ್ಟ್ ಝೋನ್ ಮೀರಿ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸಲಹೆ ಕೂಡ ಆಗಾಗ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಕೋರಿಕೆ. (ಕಾರಂತರಂತೆ ಇವತ್ತು ಬರೆದು ಬದುಕುವ ಸವಾಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ದೇಶ ಸುತ್ತಿ, ಕೋಶ ಓದಿ, ಜೀವನದ ವಿಭಿನ್ನ ಮುಖಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಕಂಡು, ಅನುಭವಿಸಿ ಬರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೇ ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತಿ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಮಗ್ಗುಲಾದರೆ, ಇವತ್ತಿನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಹಿತಿ ಬಂಡಾಯ-ದಲಿತ ಸುರುಮಾಡಿದ ಶೋಷಿತ ಜನಾಂಗದ ಧ್ವನಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆತ್ಮಕೇಂದ್ರಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳತ್ತ ಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮಗ್ಗುಲು.)

ಭಾಷೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದದ್ದು. ಸಮಾಜ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜೀವನವಿಧಾನ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಇವು ಕೂಡ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆಯಷ್ಟೆ. ಒಂದು ಕಾಲದ ತವಕ ತಲ್ಲಣಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆಗ ಅವುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಬಹುದು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ನವೋದಯ, ಪ್ರಗತಿಶೀಲ, ನವ್ಯ, ಬಂಡಾಯ-ದಲಿತ, ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ, ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡಿದವರು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಕರು. ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮನೋಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇಂಥ ವಿಂಗಡನೆ ಅಗತ್ಯವೂ ಹೌದು. ನವೋದಯದ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಲೇಖಕರು ಈಗಲೂ ತುಂಬ ಪ್ರಸ್ತುತರಾಗಿದ್ದಾರಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ? ಅಡಿಗರಂಥ ಕವಿಗಳಿಗೆ ನಾವು ಉಸಿರಾಡುವ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಥ ವಾಸನೆಯಿದೆ ಎಂಬ ಪರಿಜ್ಞಾನ ಸದಾ ಜಾಗೃತವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ 'ಲೇಖಕನಾದವನು ತನ್ನ ಕಂಫರ್ಟ್ ಝೋನ್ ಮೀರಿ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸಲಹೆ'ಯನ್ನು ನಿಜವಾದ ಲೇಖಕ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾರನೇನೊ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಸಾಹಿತಿಗೆ ಮೂಲದ್ರವ್ಯ ಎನ್ನುವ ಅನುಭವವಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತೀರಿ? ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ 'ಮರಳಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ'ಯಂಥ ಬೃಹತ್ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಲಾರದ್ದೇನೋ ತಿರುಮಲೇಶರ ಅಥವಾ ವಿ.ಎಂ. ಮಂಜುನಾಥರ ಒಂದು ಕವನದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿಡುತ್ತದೆಯಲ್ಲ? ಯಾವುದು ದೊಡ್ಡದು, ಯಾವುದು ಸಣ್ಣದು? ಟಾಲ್ಸ್ಟಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಜೀವನ ವೈಶಾಲ್ಯ, ಅನುಭವ ವೈವಿಧ್ಯ ಕಾಫ್ಕನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಾಫ್ಕ, ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ಕಡೆಗಣಿಸಿರಬಹುದಾದ ಒಂದು ಅನುಭವವನ್ನು ಭೂತಗನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದು ತೋರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನು ನನಗಂತೂ ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯಷ್ಟೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕನೆನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಇವತ್ತಿನ ನಗರಜೀವಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾಹಿತಿಯದು ಮಿತ ಜೀವನಾನುಭವ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ. ಅವನು ಜೀವನವನ್ನು, ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ನೋಡುವ ಕ್ರಮವೇನು? ಅವನ ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿಯೇನು? ಅವನ ಕೃತಿ ಇತರರ ಕೃತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ? ಅದು ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಷ್ಟು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆಯೆ? ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದೊಳ್ಳೆಯದು. ಇನ್ನು ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರಿಗಿದ್ದ ಎನರ್ಜಿಯನ್ನಾಗಲೀ ಬಹುಮುಖೀ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನಾಗಲೀ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರಲ್ಲೂ ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗದು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅವರಷ್ಟು ಬರೆದವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಲ್ಲ; ಬಹುಶಃ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೂ ಇರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಸಾಹಿತ್ಯವಲ್ಲದೆ ಜೀವನದ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬಗೆಗೂ ಅವರು ಪುಂಖಾನುಪುಂಖವಾಗಿ ಬರೆದರಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ನಾವೂ ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅವರು ಬರೆದದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಹೊಸದಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು.

9. ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳಿಗೂ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಯ ಬರಹಗಳ ವೈಚಾರಿಕತೆಗೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸುವ, ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕ ಬರೆಯುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಸದ್ಯದ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮತ್ತು ನಾವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿಂಸೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿದ ಮುಖಾಮುಖಿ ಎಂಬ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸುವ ವಿಮರ್ಶಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀವು ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ವಿಮರ್ಶಕನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೀರಿ? ಇಸಂಗಳು, ಹೋರಾಟಗಳು, ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು - ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕತೆ ದಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕಗೊಳಿಸುವುದಾಗಲೀ, ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಕೊಡುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಒಂದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಸಂಕರ ಎಂದಾಗಲೀ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು ಸರಿಯೆ?

ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸರಿ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಸಾಹಿತಿಯ ಕೃತಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಆ ಕೃತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಇವತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೊಸ ವಿಮರ್ಶೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳಿಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡುತ್ತಿದೆ. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ಪಠ್ಯವನ್ನು ಓದುವ ವಿಧಾನವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. (ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ಶಿಲ್ಪ ಅವಗಣನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿಲ್ಲ.) ನನ್ನ ದೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಯೂ ಅಗತ್ಯ. ಇನ್ನು ಇಸಂಗಳು, ಹೋರಾಟಗಳು, ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳು ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಾತ್ವಿಕತೆ ನೀಡಿರುವುದಂತೂ ಸತ್ಯ. ಇವು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಪ್ರಭಾವಿಸಿವೆ ಕೂಡ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರಗತಿಶೀಲರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೇ ನೋಡಬಹುದು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುಂವೀ ಅವರಂಥ, ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರಂಥ ಲೇಖಕರನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲವೆ?

10. ವಿಮರ್ಶೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕಳೆದುಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆಯೆ? ವಿಮರ್ಶೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಬೇಕೆ? ಸಾಹಿತಿ, ಪ್ರಕಾಶಕ, ಓದುಗ, ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಾತಾವರಣದ ನಿರ್ಮಾಣ ಈ ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದಲೂ ಇಂದಿನ ಬದಲಾದ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಅಗತ್ಯ, ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬದಲಾಗಿದೆಯೆ?

ಹಾಗೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಬರೆಯುವವರಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಗತ್ಯವೇನು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದಂತಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಬೆಲೆಕಟ್ಟಿ, ಅದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗೆ ದಾಟಿಸುವ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರದು. ನವೋದಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎ.ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರೀ ಅವರಂಥ ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ವಿಮರ್ಶಕರೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. (ಹಾಗಿದ್ದೂ ಆ ಕಾಲದ ಲೇಖಕರು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರೆನ್ನುವುದು ಬೇರೆ ಮಾತು.) ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆಗೊಂದು ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದದ್ದು ನವ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ನವ್ಯರದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕೃತಿನಿಷ್ಠ ವಿಮರ್ಶೆ. ಇವತ್ತು ಕೂಡ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಜಿ.ಎಸ್. ಆಮೂರ, ಜಿ.ಎಚ್.ನಾಯಕ, ಗಿರಡ್ಡಿ ಗೋವಿಂದರಾಜ, ಸಿ.ಎನ್. ರಾಮಚಂದ್ರನ್ರಂಥ ಹಿರಿಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಮುಖ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದ್ದಾರೆ. ಟಿ.ಪಿ. ಅಶೋಕ, ನರಹಳ್ಳಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯ, ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೆನ್ನಿ, ಎಂ.ಎಸ್. ಆಶಾದೇವಿ, ಎಸ್.ಆರ್. ವಿಜಯಶಂಕರ ಮೊದಲಾದವರು ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಿಂದ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಎಚ್ಚರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಚಚರ್ಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವೇ ಮಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯೇತರ ಕಾರಣಗಳೂ ಇದ್ದಾವು. ಇವತ್ತಿನ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಒಳನೋಟಗಳೇ ಇಲ್ಲವೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ನಾನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎಂ.ಎಸ್. ಆಶಾದೇವಿ, ಬಿ.ಎನ್. ಸುಮಿತ್ರಾಬಾಯಿಯಂಥವರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಓದಿ ಬೆರಗಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತನ್ನೂ ನಾನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ನಾನು ಗೌರವಿಸುವ ಎಂಕೆ. ಅನಿಲ್ ನನ್ನ ತರುಣ ಮಿತ್ರರು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು, ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು, ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅವರಷ್ಟು ಓದಿಕೊಂಡಿರುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಾನು ಊಹಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವರ ಜೊತೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಅವರು ಒಂದು ಪಠ್ಯವನ್ನು ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆಂದು, ಅವರಲ್ಲೇ ಯಾಕೆ ನಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶಕರಾರಲ್ಲೂ ಕಾಣದಂಥ ಒಳನೋಟಗಳಿವೆಯೆಂದು ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಆದರೇನು ಮಾಡುವುದು? ಅವರು ವಿಮರ್ಶೆಯಿರಲಿ, ಬೇರೆ ಏನನ್ನೂ ಬರೆಯದವರು.

11. ನಮಗೆ 'ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು', ಧಾರವಾಡದ ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥಮಾಲೆಯ ಅಟ್ಟ, ಗಾಂಧೀಬಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ನವ್ಯರು ಮುಂತಾಗಿ ಕೇಳಿ ಗೊತ್ತು. ನವೋದಯ ಮತ್ತು ನವ್ಯರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಪುಲವಾಗಿತ್ತೆನ್ನಿಸುವ ಸಾಹಿತಿಗಳ ನಡುವಣ ಚರ್ಚೆ, ವಾಗ್ವಾದ ಇವತ್ತು ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆಯೆ? ಲಂಕೇಶ್-ತೇಜಸ್ವಿ, ಲಂಕೇಶ್-ಅನಂತಮೂರ್ತಿ, ಅನಂತಮೂರ್ತಿ-ಭೈರಪ್ಪ, ಕಾರ್ನಾಡ್-ನೈಪಾಲ್ ತರದ ಕೃತಿನಿಷ್ಠ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ಚರ್ಚೆ ಆ ನಂತರದ ತಲೆಮಾರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತೇ ಹೋಗಿರುವುದು ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ? ಸಾಹಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂವಾದ, ಚರ್ಚೆ, ವಾಗ್ವಾದ ಕೂಡ ಒಂದು ರಂಗದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲವೆ? ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಕಡಿದುಕೊಂಡಿರುವುದರ ಸೂಚನೆಯೆ ಇದು?

ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಲೇಖಕರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಚರ್ಚೆ, ವಾಗ್ವಾದಗಳಿಗೆ ಬಹುಶಃ ಇದು ಕಾಲವಲ್ಲ. ಈಗ ಸಾಹಿತಿಯೊಬ್ಬ ಆರಂಭಿಸುವ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು, ಅದು ಎಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದೇನೂ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪರಿಷತ್ತು, ಅಕಾಡೆಮಿಗಳಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಲೇಖಕ ಲೇಖಕಿಯರೂ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿ ಚರ್ಚಿಸುವಂಥ ವೇದಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದಿತ್ತು, ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈಚೆಗೆ ನಾವು ಕೆಲವು ಮಿತ್ರರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ಕತೆಗಾರರು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು, ಕವಿಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು, ನಾಟಕಕಾರರು, ವಿಮರ್ಶಕರು, ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸುವವರು, ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವವರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರುವಂಥ ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆವು. ಮೊದಲ ಸಭೆಗೆ ಬಂದ ಹೊಸ ಕಾಲದ ಲೇಖಕರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಹುಮಂದಿ ನರೆತಕೂತಲಿನವರೆಂದು ನಿರಾಶೆಯಾಯಿತು! ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ ಎಂದು ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಕೂಡ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೋತರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ.
(ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ವಿವಿಧ ತಾಣಗಳಿಂದ ಕೃತಜ್ಞತಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ