Friday, May 23, 2008

ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗರ `ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು'


"ಒಂದು ಬದಿ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ, ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು
ನಡು ಮಧ್ಯದಲಿ ಅಡಕೆ ತೆಂಗುಗಳ ಮಡಲು
ಸಿರಿಗನ್ನಡದ ಚಪ್ಪರವೆ ನನ್ನ ಜಿಲ್ಲೆ
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಹುಟ್ಟುವೆನು ನಲ್ಲೆ "


ದಿನಕರ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಈ ಚುಟುಕದಿಂದಲೇ ವಿವೇಕ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು ಎನ್ನುವ ಹೆಸರನ್ನು ಆಯ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಊರು ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ, ನಡುವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುದಿತನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಊರು ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುವುದು ಸಹಜ ವಿದ್ಯಮಾನವೇ. ಆದರೆ ಅದು ಬದಲಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತುಂಬ ಕುತೂಹಲಕರ. ಪೇಟೆ ಆಧುನಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಟ್ಟಡಗಳೇಳುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೇನೂ ವಿಶೇಷವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಊರು ಬದಲಾಗುವುದೆಂದರೆ ಊರಿನ ಮಂದಿ ಕೂಡ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ, ಒಂದೇ ತಲೆಮಾರು ತನ್ನ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವುದು. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಅಷ್ಟು ಢಾಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಕಾಣಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯ ಅವಲೋಕನ, ವೈಚಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ ಕಾರಣ ವಿವೇಚನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮನಶ್ಶುದ್ಧಿ ಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಾಲದ ಮಹಿಮೆ ಎನ್ನುವ ಅರುಳು ಮರುಳಿನ ಸಿನಿಕತನದ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು ನುಸುಳುತ್ತವೆ. ಬದುಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಚಿತ್ರ ವಿಚಿತ್ರ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ, ಆನಂತರ ಅದನ್ನು ತಾನೇ ಕಂಡು ವಿವೇಚಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬದುಕು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕಾಲದ ಒತ್ತಡಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ, ಗ್ರಹಿಸಿ ಅದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಕೆಲಸ ಸುಲಭದ್ದಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಸವಾಲು. ಇದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ವಿವೇಕ್, ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿ `ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ. ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವ ಸೃಜನಕ್ರಿಯೆಯ ಮರ್ಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಿರುವ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕವಯತ್ರಿ ಮಮಾಂಗ್ ದಾಯಿ ಹೇಳಿದ ಒಂದು ಮಾತು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ:


"People believe there's lot of voilence in Northeast. When I write I cannot convey images of bloodshed and bullet wounds. Instead I write about the stillness of land, the changing landscape due to war and strife."


ವಿವೇಕ್ ತಮ್ಮ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ನದಿಯು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವ ತಾಣವು ದೂರದಿಂದ ಶಾಂತ ಮನೋಹರವಾಗಿ ತೋರಿದರೂ, ಆ ಅಳಿವೆಯ ನಡುವೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದಾಗಲೇ ನದಿಯು ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುವಾಗಿನ ಕೋಲಾಹಲ ಕಾಣುವುದು. ಅಂತೆಯೇ ಬದಲಾವಣೆಯೊಡನೆ ಸೆಣಸುತ್ತಿರುವ ಇಲ್ಲಿಯ ಜೀವನವೂ."


ಕಾದಂಬರಿಯ ಓದಿಗೆ ತೊಡಗಿದಂತೆಲ್ಲ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆವರಿಸುವುದು ವಿವೇಕ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೇ ನಮಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಬಗೆ. ಫಂಡರಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತ ಅವಳ ಎತ್ತರ, ಬೆಳ್ಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೂದಲು, ಕೆನ್ನೆಯ ಎಲುಬು, ಬೆವರು, ಅವಳ ತಿರಗಣೆ ತಂಬಿಗೆ...ಹೀಗೆ ಬಾಹ್ಯ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಚಿತ್ರ ಕ್ರಮೇಣ ನಾವೆಲ್ಲ ತಿಳಿದಿರುವ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪಾತ್ರವಾಗುವ, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಓದುಗನಿಗೆ ಆಪ್ತವಾಗುವ ರೀತಿ ತುಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ. ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಲಂಕೇಶ್ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಮಾತು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.


"ಲೇಖಕನಾದವನು ತನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ಸುಖ ಮತ್ತು ಕಾತರ ಕೂಡಿದ ಸ್ಥಿತಿ - ಇದನ್ನು ಬೇಕಾದರೆ complex ಎನ್ನಿ, ಹಿಡಿದಿಡಲಾರದವ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಲಾರ."


ವಿವೇಕರ ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲೇ ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರು ವಿವೇಕರ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಸೆಳೆದು ಮೆಚ್ಚುನುಡಿಯನ್ನಾಡಿದ್ದರು. ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ರೀತಿಯೇ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ರೀತಿಯೂ ಆಗಿ ವಿವೇಕರಲ್ಲಿ ವಿವರಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಚಿತ್ತಾಲರು. ಫಂಡರಿ ವಿಧವೆಯಾದಾಗ ಅವಳಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ. ಆ ದಿನದ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವೇಕ್ ವಿವರಿಸುವ ಪರಿ ಗಮನಿಸಿ:


"ತಕ್ಷಣ ಊರಿನ ಜನ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ಸೇರಿದರು. ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಹಾಗೆ `ಶಂಕರನನ್ನು ಈಗ ತಾನೆ ಆ ಮುರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದೆನಲ್ಲ', `ಸಂಜೆ ಬೇಲೆ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಅಂತ ಹೇಳಿದನಲ್ಲ', ಮುಂತಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತ ತಮ್ಮ ಕಳವಳವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಒಳಗೆ ಅತ್ತೆ ಸೊಸೆಯರಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಹೋದವರು, ಅವರು ಮಾತಿಲ್ಲದೇ ಕೂತದ್ದು ನೋಡಿ, ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ಏನು ಹೇಳಬೇಕೋ ತೋಚದೇ ಸುಮ್ಮನೇ ತಿರುಗಿ ಬಂದರು. ಅಳದವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಅವರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಯಾವ ಮಾತುಗಳಿಗೂ ಅವರ ದುಃಖ ನಿಲುಕುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನೆತುಂಬ ಸೇರಿದ ಜನ ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿ ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯತ್ತ ಹಾದಾಗ, ಮಣೆಯೆದುರು ಬಡಿಸಿದ ಗಂಜಿ ಕಂಡು ಕಳವಳಗೊಂಡರು. ಗಂಜಿಯ ಮೇಲೆ ಬಡಿಸಿದ ಉಪ್ಪು ಕರಗಿ ಕಂದು ರಸವಾಗಿ ಎಲೆಯ ಒಂದು ಪಕ್ಕ ಮಡುಗಟ್ಟಿತ್ತು. ಎಲ್ಲವೂ ಏರುಪೇರಾದ ಈ ಕ್ಷಣದ ಮುಂಚೆ ಇಲ್ಲೊಂದು ಸಹಜ ದೈನಿಕ ಜರುಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಇದ್ದ ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೂ, ತಮ್ಮೊಳಗೆ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಂಜಿದವರಂತೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರು." (ಪುಟ ೧೨-೧೩)


- ಈ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಎಂಥ ಧ್ವನಿಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಾವನ್ನು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಲೇ ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಾವಿನ ಮನೆಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಓದುಗನಿಗೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕವಿಭಾವ ಉದ್ದೀಪಕ ಪ್ರತಿಮಾ ಸೃಷ್ಟಿ. ವಿವೇಕರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ಸಹಜವಾದ ಅಷ್ಟೇ ಅನನ್ಯವಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಿದು. ಅದ್ಭುತವಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಅನೇಕ ಬರಹಗಾರರಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪೋಲು ಮಾಡದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ ಕೆಲಸ ತೆಗೆಯುವ, ಪ್ರತೀಕಗಳನ್ನು ಸಾರ್ಥಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನಾಗಿಸುವ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇಂಥ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.


ಪುಟ ೨೧ರಲ್ಲಿ ಪುರಂದರ ಮತ್ತು ಮೋಹಿನಿ ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಹೆಕ್ಕುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ತೀರ ಕ್ಷುಲ್ಲಕವಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕುಶಾಲಿನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಬಯಸಿದ ಪುರಂದರನ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮೋಹಿನಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಸಟಕ್ಕನೆ ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ `ಮೋಹಿನೀ' ಎಂಬ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಶಬ್ದ ಸದ್ದಾಗದೇ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಪುರಂದರ ಗಮನಿಸುವ ವಿವರಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ.


ಆ ನೋಟ ಪುರಂದರನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಎಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಇದೆಲ್ಲದರಿಂದ ಏನೂ ಅಗಬೇಕಾದುದಿಲ್ಲ, ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನೂ ಕೊಡದೆ ಬರಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಮಾರ್ಕು, ಶಾಲೆಯ ಕುರಿತು ಹಿರಿಯರು ಕೂಡಿಸಿದ ತಂತುಗಳು ಚಾಚಿಕೊಂಡು ಹುಟ್ಟುವ ಒಂದೇ ತರಗತಿ, ಒಂದೇ ವಯಸ್ಸು ಎಂಬ ಸಮಾನ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರೇರಿಸುವ ಒಂದು ನಿಷ್ಪಾಪಿ ಭಾವಕ್ಕೆ ಆಗುವ ನೋವು ಸುಪ್ತಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಬಿಡುವುದೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಮಾಕಾಂತನ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಪುರಂದರ `ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಧಾಡಸೀತನ ಇಲ್ಲದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇಮ ಸುಳ್ಳೇನಾಗುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಸರ್' ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಪುರಂದರ ಮುಂದೆ ರತ್ನಳ ಮನಸ್ಸಿಗಾಗಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ನೋವುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ನೋವುಗಳು ನೈತಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತವೆಯೇ, ಸುಪ್ತಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ? ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ವಿವೇಕ್ ಮೀಟಿಯೂ ಮೀಟದಂತೆ ಲಯ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.


ಪುಟ ೮೩ರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶ ಗಮನಿಸಿ. ದೋಣಿಯಿಂದ ಇಳಿಯುವಾಗ ಅತಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರಂಕು, ಚೀಲ ಹಿಡಿದು ಇಳಿಯಲು ಹೋದ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಮುಗ್ಗರಿಸಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಟ್ರಂಕು ಕಾಲ ಮೇಲೆಯೇ ಬಿದ್ದು ಗಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ವಿವರಗಳು ಹೀಗಿವೆ:


"ಸುನಂದೆ ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿಯನ್ನು ಜನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಬೇಗ ಬೇಗ ಇಳಿಸಿದರು. ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಏಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಮಂಡಿಯಿಂದ ರಕ್ತ ಜಿನುಗತೊಡಗಿತು. ತೊಡೆಗಿಂತ ಮೇಲೆ ಸರಿದ ಧೋತರದ ಸಂದಿಯಿಂದ ಅವನ ಬಿಳಿಯ ಲಂಗೋಟಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಿಸ್ತೇಜ ಕಾಲುಗಳು, ಸುಕ್ಕುಬಿದ್ದ ಚರ್ಮ, ಗೂನಾಗುತ್ತಿರುವ ಬೆನ್ನು ಕಂಡು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಅವನು ಮುದುಕನಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ಗೋದಾವರಿಗೆ ಅನಿಸಿತು. ಕಾಲು ಸೋತು ಅವನು ಧಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೂತುಬಿಟ್ಟ.


`ಹಂ ಹಂ' ಎಂದವನು ಮುಲುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಾಲಿಗೆ ಆದ ಪೆಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದೇನೋ ಆಗಿದೆಯೆನ್ನಿಸಿ ಗೋದಾವರಿ ಸಣ್ಣಗೆ ಕಂಪಿಸಿದಳು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದು ಹುಟ್ಟಿತು...." (ಪುಟ೮೩)


ಇಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಬಳಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅತಂತ್ರನಾಗಿ ಬಿದ್ದ ನಡುವಯಸ್ಸಿನ ಮನುಷ್ಯ, ಚೆಲ್ಲಿಕೊಂಡ ಟ್ರಂಕು, ಕೈಚೀಲ, ಕಂಗಾಲಾದ ಹೆಂಡತಿ-ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ಮಗಳು, ಸುತ್ತ ಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ನಿಂತ ಜನ, ಧೋತರದ ಸಂದಿಯಿಂದ ಕಂಡ ಅವನ ಬಿಳಿಯ ಲಂಗೋಟಿ ಎಲ್ಲವೂ ಆ ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಭಾವ ಏನಿದೆ, ಅದು "ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು" ಎಂಬ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಜ್ಞೆ! ವಿವರಗಳು ಸಾರ್ಥಕ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿ ಅನುಭೂತಿ ನೀಡುವ ಬಗೆ ಇದು. ಮುಂದಿನ ವಿವರಗಳು ಈ ಸಂಬಂಧದ ಹೊಸ ಮಜಲನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಗೋದಾವರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ವಾಸುದೇವ ಕಸ್ತೂರಿಯರ ಮೇಲಿನ ಅವಳ ಜಿದ್ದು ಎರಡೂ ಸುಂದ್ರಜ್ಜಿಯ ಮಾತಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೆಟೆದುಕೊಂಡು ಗಟ್ಟಿಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ ಕೂಡ.


ವೆಂಕಟೇಶ ತರುವ ಪಾಂಡುರಂಗನ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ ತಲುಪುವ ಬಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿ. ಸುದ್ದಿ ತಂದ ವೆಂಕಟೇಶನಿಗೆ ತಾನು ತಂದುದು ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲ ಸಾವಿನ ಕರಿನೆರಳು ಎಂಬುದರ ಅರಿವಾಗುವ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮಣೆಯ ಮುಂದೆ ಉಣ್ಣದೇ ಉಳಿದ ಗಂಜಿ, ಕರಗಿದ ಉಪ್ಪಿನಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.


"`ಅಂವಾ ಮಳ್ಳ ಡ್ರೈವರು. ಕಿಟಕಿಯಲ್ಲಿ ತಲೆ ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿ ಹಿಂದೆ ನೋಡಿ ನೋಡಿ ರಿವರ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೋದ. ಓಣಿಯ ತುದಿಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮುಂದೆ ನೋಡ್ತಾನೆ - ಅಲ್ಲಿ ಇಂವ ಫಡ್ಚ' ಎಂದು ವೆಂಕಟೇಶ ಸುದ್ದಿಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶವನ್ನು ಆವೇಶದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಾಗ ತನಗರಿವಾಗದಂತೆ ಕೈಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿದ." (ಪುಟ ೧೯೫)


- ಈ ವಿವರಗಳು ನಮ್ಮ ದೈನಿಕಗಳು ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹದಿಂದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ನಡೆದ ಅಪಘಾತ, ದುರಂತಗಳನ್ನು ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುವಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ದುರಂತಮಯ ವಿಪರ್ಯಾಸದಂತೆ ಈ ವರ್ಣನೆಯ ಆರ್ಭಟವೆಲ್ಲವೂ ಆ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿಗೆ ನೊಂದವರ, ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರ ಮುಂದೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.


"`ನಾ ಬರ್ತೇನೆ' ಅಂದ ಅವನಿಗೆ ಯಾರೂ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮಾತಾಡದೇ ಎದ್ದು ಚಪ್ಪಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡದೇ ದಣಪೆ ದಾಟಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ." (ಪುಟ ೧೯೬)


ಇದೇ ರೀತಿ `ನಮ್ಮಂಥವರ ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಬೇಗನೇ ದೊಡ್ದವರಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು' ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಅನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಭೇದಭಾವದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳು, ತೆಣೆಯ ಮೇಲೆ ಚಾಪೆ ಹಾಸಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿದ ವಾಸುದೇವನ ತೋರ ತೋಳಿನ ಮೇಲಿನ ಹಸಿರು ಹಚ್ಚೆಯ ಹೆಡೆಯೆತ್ತಿದ ಹಾವು ಸೂಸುವ ದ್ವೇಷದ ಭಾವ, ಸೂರಜರಾಣಿಯ ಒಂದು ಶಿಲ್ಪ ಸದೃಶ ನೋಟದ ವಿವರಗಳು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗೆ ವಾಪಾಸು ಹೊರಟ ಪುರಂದರ ಬಸ್ಸು ಘಟ್ಟ ಹತ್ತುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿವರಗಳು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಮನಸ್ಥಿತಿ, ಧಬೆಧಬೆಯ ಧಾರೆಯಡಿ ಸುನಂದೆ ಯಮುನೆಯರ ಸ್ನಾನದ ವಿವರಗಳು, ಸುನಂದೆ ಮೌನವಾಗಿ ಫಂಡರಿಯ ವಿಲಂಬಿತ ಗತಿ ಮತ್ತು ಯಮುನೆಯ ವೇಗ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಎಳೆ ತಪ್ಪಿದ ಅತಂತ್ರತೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ವಿವರಗಳು, ಯಶವಂತ ಪುರಂದರನಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ರಮಿಸುವ ವಿವರಗಳು, ವಿಭ್ರಾಂತನಾದ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ತನ್ನ ಗತಿಸಿದ ತಂದೆ ಅನಂತನ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಚಲಿತಳಾದ ಸುನಂದೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ನೆನೆಯುವ ಪ್ರಸಂಗ ಎಲ್ಲವೂ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಥಾನಕದ ಜೋಡಿ ಅನುಸಂಧಾನ ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಪಾತ್ರಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮವನ್ನು ತೆರೆತೆರೆದು ತೋರುತ್ತವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆ ಪಾತ್ರಗಳ ಮುಂದಿನ ನಡೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಸಂಬಂಧದ ಮೂಲಕ ಜೋಡಿಸಿ (ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಅದು ಸುಪ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ) ವಿವರಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಅಪಮಾನ, ಗೋದಾವರಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಂಕೆ, ವಾಸುದೇವನ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ, ಪುರಂದರನ ವಚನ ಭ್ರಷ್ಟತೆ, ಸುನಂದೆಯ ಅನಾಥಪ್ರಜ್ಞೆ, ಯಮುನೆಯ ಜೀವನ ಪ್ರೀತಿ, ಎಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಅನುದ್ದಿಶ್ಯ ನಲುಗಿದಂತಿರುವ ರತ್ನಾ (ಅವಳು ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಕೈ ಬೆರಳು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡ ಸನ್ನಿವೇಶ ಗಮನಿಸಿ)ಎಲ್ಲರನ್ನೂ, ಎಲ್ಲರ ನಡೆಯನ್ನೂ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಕಾಣುವ ಮನಸ್ಸು ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ಮಾಸ್ತಿಯವರು `ಜೊತೆಯ ಜೀವದ ನೋವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಬೆರೆತು ಅದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿಸುವ ತವಕದಿಂದ' ಕಥೆ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಅದು ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸ ಹೊರಟಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದಿರುವುದು.


ಇಲ್ಲಿ ಪುರಂದರ ರತ್ನಾಳನ್ನೆ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಅವನ ಬದುಕು-ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನುಂಗಿಬಿಡುವ ವಚನ ಎನಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಅವನು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವನದೇ ಆದ ಒಂದು ಸಮಾಧಾನವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತು, ತನ್ನದು ಪೂರ್ತಿ ಸರಿಯಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಸತ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ "ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ಮೋರೆ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ....ಇದು ನನ್ನ ಮಾತು. ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ನೋಡು. ನೋಡಿ ಕಲಿತುಕೋ...." ಎಂದ ವಾಸುದೇವನ ಮಾತು ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನಿರುವುದು ತಿಳಿದಾಗ ತನ್ನ ಮುಖ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ ತಾನೇ ಮುಖವನ್ನು ಮರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ನಡೆಯನ್ನೂ ಅದರ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನೂ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೇ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವಿವೇಕ್ ವಿಶೇಷತೆ. ಮಾತು ತಪ್ಪಿರುವುದು ನಿಜ ಮತ್ತು ಅದು ತಪ್ಪು ಎಂಬ ಅರಿವಿರುತ್ತ ಮಾತು ತಪ್ಪದೇ ಇರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಪುರಂದರನಿಗಿರುವ ಗೌರವವನ್ನು ಅವನ ತನ್ನ ಕುರಿತೇ ಇರುವ ನಾಚಿಕೆಯೊಂದಿಗೇ ಇದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬದುಕಿನ ಶಾಶ್ವತ ಮೌಲ್ಯಗಳತ್ತ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.


ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮನ ವಂಶಾವಳಿ ಬಿಚ್ಚುವ ಹುಚ್ಚು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ರೆಕಾರ್ಡು ತಿದ್ದಿ ತನಗಾಗಿರಬಹುದಾದ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸುವ ತಯಾರಿ - ಎರಡನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ವೋತ್ತಮನ ಕಾಯದೆಶೀರ್ ವಂಶಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುತುವರ್ಜಿಯಿಂದ ಸಾಕಿದ ಮಗಳು ಸುನಂದೆಗೆ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದೋ ಆಗಿ ಹೋಗಿರಬಹುದಾದ, ಈಗ ಬದುಕಿದ್ದಾನೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಕೂಡಾ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದ ಶಾಲಾ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಮಾಡಿದ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಈಗ ನ್ಯಾಯ ಕೇಳಿ ಹೋರಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವ ಅರ್ಥವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಎರಡೂ ವೈರುಧ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಒಂದು, ಮೌಲ್ಯ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅಪಮೌಲ್ಯವಾಗುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದಾಗ ಸಮಾಜ ಅದನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಣ್ಣೆದುರಿನ ಸತ್ಯವನ್ನೂ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಅಂತಿಮ ರಕ್ಷಕನಾಗಿರುವ ಕಾನೂನು ಕಾಯದೆ ಸುಳ್ಳೆನ್ನಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಒಂದು ಆಯಾಮದಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಬದುಕಿನದು. ಬದುಕು ಈ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ವಿಲಕ್ಷಣ ಅಸಂಗತಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಸಹಜತೆಯ ಸೋಗು ಹೊತ್ತು ಸಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.


ಇದೇ ಬಗೆಯ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ನಿಲುವು ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರಮಾಕಾಂತ ಯಮುನೆಯರ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಯಮುನೆಯ ಅತ್ತೆ ಫಂಡರಿ ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಲುವು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ಬಗೆ ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಬಂಗಾರದ ಬಳೆಗಳು, ಕರಿಮಣಿ ತಾಳಿಯ ಸರ, ಮೋಹನ ಮಾಲೆ, ಕಿವಿಯ ಓಲೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ಯಮುನೆಗಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಅತ್ತೆಯ ಸಮ್ಮತಿ ರಮಾಕಾಂತನಿಗೆ `ಎಂಥ ಪಲ್ಲಟವನ್ನಾದರೂ ಸಾಂಸಾರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ'ಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಭಯ ಕೂಡ ಆಗುತ್ತದೆ.


ವಾಸುದೇವ-ಕಸ್ತೂರಿ, ದೇವರಾಯ-ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವೋತ್ತಮ-ಗೋದಾವರಿಯರ ಸಂಸಾರ, (ಇವರಲ್ಲಿ ಕಸ್ತೂರಿ, ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿ ಅಕ್ಕತಂಗಿಯಂದಿರು) ದೇವರಾಯ-ಕಾವೇರಿಯವರ ನೆರೆಯವರಾದ ಇಬ್ಬರು ವಿಧವೆಯರು ಫಂಡರಿ ಮತ್ತು ಯಮುನೆಯರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಹೊರಗಿನವರಾಗಿ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುವ ಪಾತ್ರ ವಸಂತ ಕುಮಾರ ಯಾನೆ ಪುರಂದರ ಯಾನೆ ಯಶವಂತನದ್ದು. ಬನಬಂಢಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಊರಿಗೆ ಮರಳುವ, ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಓಡಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಯಶವಂತ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು. ಒಂದು ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಪುರಂದರ ಮತ್ತು ಈ ಯಶವಂತನ ಮುಖಾಮುಖಿ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ `ಇದ್ದಾಗ ಇದ್ಧಾಂಗ' ಕತೆಯ ಆನಂದ ಮತ್ತು ಪಬ್ಬೂ ನಡುವಿನ ಮುಖಾಮುಖಿಯ ಒಂದು ಆಯಾಮವನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಯಶವಂತ ಮತ್ತು ಪುರಂದರರ ನಡುವಿನ ಸ್ನೇಹದ ವಿವರಗಳು ವಿವೇಕರ `ಅಂಕುರ' ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಕತೆ `ಬಂದಾವೋ ಬಾರವೋ' ಕತೆಯ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ಅವನ ಗೆಳೆಯನ ಸ್ನೇಹದ, ಓಡಾಟದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಯಶವಂತ ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ವೇಷಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವಾದದ್ದು ಪುರಂದರನ ವೇಷ. ಪುರಂದರನ ಬದುಕಿನ ಒಂದಾನೊಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯಂತೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯಶವಂತನ ಪುರಂದರೋಪಖ್ಯಾನ ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿಗೆ ತೆರೆದೇ ಇರುವ ಅನಂತಾನಂತ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದನ್ನು, ಒಂದನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ, ಮನುಷ್ಯ ಅದರ ನಮ್ರ ಆಜ್ಞಾನುವರ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದೆಂಬಂತೆ ಒಂದು ಒಳನೋಟವನ್ನು ತನ್ನ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.


`ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು' ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ನಿಲುವು ಇನ್ನೂ ಹಲವೆಡೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗಮನಿಸಿ :
"ಎಂತೆಂಥ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಘಟನೆಗಳೆಲ್ಲ ನಿಂತಿದ್ದಾವೆ; ತನ್ನ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಡದೇ ಇದ್ದ `ಮೋಹಿನೀ' ಅನ್ನುವ ಒಂದು ಶಬ್ದದ ಮೇಲೆ!" (ಪುಟ:೨೨).


"ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅನಿಸಿ ಹೊರಟಿದ್ದಲ್ಲ ಎಂದು ನಿನಗೂ ಗೊತ್ತಿದೆ. ತುಂಬ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಒಳಗೇ ಇತ್ತು ಅದು. ಒಂದು ಕಿಡಿಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಸಿಡಿದದ್ದೇ ಹತ್ತಿ ಉರಿಯಿತು. ಯಾಕೆ ಕಿಡಿ ಸಿಡಿಯಿತೆಂದು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಿಕ್ಕೇ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬಿಸಿಲು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಬೆವರು ಮೈಗೆ ಗಂಜೀಫ್ರಾಕು ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಅಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕೂತಾಗ ಅದು ಹುಟ್ಟಿತೋ ಏನೋ." (ಪುಟ ೧೫೯).


"ಇಲ್ಲವೋ ಯಾವುದೂ ವ್ಯರ್ಥ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅದು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ನೀನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ಸಫಲವಾಯಿತು ನೋಡು. ಆ ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಯಿಂದ ಶುರುವಾದದ್ದು ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದ ಹಾಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೋ. ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ನಿನ್ನ ಕೆಲಸ ವ್ಯರ್ಥ ಹೋಗಿಲ್ಲ ಅನಿಸಬಹುದು...' (ಪುಟ ೧೯೯).


"ಯೋಚಿಸುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ತಾವು ಯಾವುದೋ ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಯೊಂದರ ದಾಳದ ಹಾಗೆ ಅನಿಸಿ, ಸಮ್ಮತಿಯೂ ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರದ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸಿತು." (ಪುಟ ೨೧೦).


ಹಾಗೆಯೇ ಯಶವಂತನ ಬದುಕಿನ ವಿವರಗಳು ಪುರಂದರನ ಅನುಭವಗಳಾಗಿ ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ನೆನೆಯುವ ಮೂಲಕ ತಾನು ಅದನ್ನು ಒಳಗಾಗುವ ಭಾಗ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಂದರದಲ್ಲಿಯೇ ಓದುಗನಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಒಳನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. `ವಾಕ್ಯಗಳ ನಡುವೆ, ದೀರ್ಘ ಮೌನಗಳ ನಡುವೆ, ನಿಟ್ಟುಸಿರುಗಳ ನಡುವೆ ಅವನು ಹೇಳದೇ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಪುರಂದರನೇ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ:' ಪುರಂದರನ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಪಹಪಿಕೆಗಳು, ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಹೀಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪುರಂದರನಾಗಿದ್ದ ಯಶವಂತನ ಮೂಲಕ ಪುರಂದರನಿಗೆ ಒದಗಿ ಬರುವುದು ಮತ್ತು ಪುರಂದರನೇ ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಂಥ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬದುಕುವ ಸುಪ್ತ ಆಸೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಯಶವಂತನಂತೂ ಇದನ್ನು ಪುರಂದರನಾಗಿ, ವಸಂತಕುಮಾರನಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದವನು. ಆದರೂ ಅಪ್ಪನ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೂರುವ ಯಶವಂತನಾಗಲೀ, ತಾನು ಒಂಥರಾ ಅಂತರ್ಪಿಶಾಚಿ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಪುರಂದರನಾಗಲೀ ಬದುಕಿನ ನಿರರ್ಥಕತೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಹೀನತೆ ಆಗಾಗ ಎದ್ದು ಬಂದು ಒಡ್ಡುವ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಸುಖದ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡವರೇನಲ್ಲ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಪಾತ್ರಗಳು ಬದುಕಿನ ಹೊರಗಿನ ಹೋರಾಟಗಳ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಯಶವಂತನ ಮೂಲಕ ಪುರಂದರ ಒಳಗಿನ ತುಮುಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲವನಾಗುತ್ತಾ ಮಾಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.


ಹಾಗೆಯೇ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಉಜ್ವಲ ಅಂಶಗಳಿರುವ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿಯ ಓದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನೀಡುವ ಕಾಣ್ಕೆ ಏನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ. ಕಾದಂಬರಿ ಒಂದು ಕಥಾನಕವನ್ನು, ಬದುಕನ್ನು, ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಲೇ ಒಂದು ದರ್ಶನವನ್ನೂ ಓದುಗನಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರಕನ್ನಡದ ಒಂದು ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಲೇ ಅದು ಎದುರಿಸುವ ದೈನಂದಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು, ಬದುಕಿನ ರೀತಿನೀತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪಲ್ಲಟಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ `ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು' ಕಾದಂಬರಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಥಾನಕದ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಂಥದ್ದಲ್ಲ. ಒಂದು ಜೀವನಕ್ರಮದ ನಿರೂಪಣೆ ಇಲ್ಲಿರುವುದು. ಅದು ಬಹಳಷ್ಟು ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಸಂಕೀರ್ಣ ಮುಖಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಇದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಧ್ವನಿ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾತ್ವಿಕತೆಯನ್ನು, ಅಂಥ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾರೆವು. ಕಾರಂತರ ಕಾದಂಬರಿ ಎನ್ನುವಾಗ ಬಹುಷಃ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅವರ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಹಲವು ಹತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಸೇರಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಒಂದು ಜಗತ್ತೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಮುಂದೆ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಎರಡು ಮಹಾನ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾತು ನಮ್ಮ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾದ ತೇಜಸ್ವಿ, ಚಿತ್ತಾಲ, ಲಂಕೇಶ್, ದೇವನೂರ ಮಹದೇವ, ಆಲನಹಳ್ಳಿ, ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕರ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ನಿಜ. ಇವರ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು, ಅದು ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿರಲಿ, ಕಥೆಯಾಗಿರಲಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೋಡುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿವೇಕರ `ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು' ಕಾದಂಬರಿ ಕೂಡ ವಿವೇಕರಿಂದ ಬರಲಿರುವ ಕೃತಿಗಳತ್ತ ಒಂದು ಮುಖ ಮಾಡಿದಂತಿರುವುದು ನಿಜ. ಆಗಲೇ `ಒಂದು ಬದಿ ಕಡಲು' ಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ಅವರು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಒಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಒಳಪಡುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.


ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾಶನ, ಸಾಗರ, ಹೆಗ್ಗೋಡು - ೫೭೭೪೧೭

ಪುಟ : 212. ಬೆಲೆ: ನೂರ ಮುವ್ವತ್ತೈದು ರೂಪಾಯಿ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, May 20, 2008

ಗಾಂಧಿ ಎಂಬ ರೂಪಕ, ಜೀವನವೆಂಬ ನಾಟಕ!


ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ ಲೋಕಾಪುರ ಅವರು ತಮ್ಮ `ಹುತ್ತ' ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂಲಕ ಬದುಕಿನ ಹಲವು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಓದುಗನೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತುಂಬ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಬದುಕಿನ ಸತ್ಯದ ಶೋಧ ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಕಾದಂಬರಿ ಓದಿನಾಚೆ ಒಂದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಾಗಿ ಓದುಗನೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯುವ ಕಸು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಾಗ ಅವರು ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳಿಗೂ ಸೂಕ್ತ ನ್ಯಾಯ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವುದು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಭಾಷೆ, ವಿವರಗಳು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಒಂದು ವಾತಾವರಣ, ಇವುಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಬದುಕು ಜೀವಂತಗೊಳ್ಳುವ ಪರಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ತುಂಬ ಸಹಜವಾಗಿ, ಲಾಲಿತ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.


ಇಲ್ಲಿನ ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಂವಾದಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳು. ಅದೇ ರೀತಿ ರಾವಸಾಬ ಮತ್ತು ಜಿನ್ನಪ್ಪ; ಚಂಪಕವ್ವ ಮತ್ತು ಬುದ್ದವ್ವ. ಶಿವರುದ್ರ ತನ್ನ ದ್ವೇಷ, ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನಿಂತರೆ ನಾಗಿಯ ಪಾತ್ರ ಸ್ತ್ರೀವ್ಯಾಮೋಹದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಇಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮ ಎರಡು ಸಂವಾದೀ ನೆಲೆಗಟ್ಟುಗಳಾಗಿ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿಯೇ ಸೇರಿಕೊಂಡಂತಿರುವುದು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ.


ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಇಬ್ಬರೂ ಗೃಹಸ್ಥರು. ಬದುಕಿನ ಏರು ಪೇರುಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಮಾಗಿದವರು. ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾ ಜೈನ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಪ್ಪನಿಗಿಂತ ಮುಂದೆ. ಅವನು ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಲ್ಲ, ತನ್ನ ಕೇರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಹೇಳಬಲ್ಲ, ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಗೊಂದಲ, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮದ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಹೇಳಬಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅದೇ ರೀತಿ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಜಿನ್ನಪ್ಪ ಮತ್ತು ರಾವಸಾಬರ ಹುಚ್ಚು ಆವೇಶಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಬಲ್ಲ ಹಿರಿಯತನದ, ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನ ಆತನದು. ಆದರೆ ಊರಿನ ಜಿದ್ದಿಗೆ ಮೂಲ ಈತನೇ ಆಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಕೊನೆತನಕ ಈತ ಅಂಥ ಜಿದ್ದುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮೀರಲಾರದೇ ಹೋಗುವುದು ಕೇವಲ ಈ ಪಾತ್ರದ ವಿಪರ್ಯಾಸವಲ್ಲ, ಇದು ಊರಿನ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದ್ಯಮಾನ ಕೂಡ. ಹಾಗೆಯೇ ಎಷ್ಟೇ ಜೈನತತ್ವಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾತೊರೆದರೂ ತನ್ನ ಮನಃಕಷಾಯಗಳನ್ನು ತಾನಿನ್ನೂ ಮೀರಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದರ ಅರಿವು ಕೂಡ ಸ್ವತಃ ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾನಿಗಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ವೃತಧಾರಿಯಾದ ಈತ ನಿರ್ಮಲಾ ಪ್ರಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೃತ ಮುರಿದು ಮಾತನಾಡುವುದು ಮತ್ತು ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಮೇಲೂ ಯಮಸಲ್ಲೇಖನಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕೂಡ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾನ ಪಾತ್ರ ಇಹಕ್ಕೂ ಪರಕ್ಕೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರವಾಗಿಯೇ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

ಶಿವರುದ್ರ ಮಾಡಿದ್ದು, ನಿರ್ಮಲಾ ಮಾಡಿದ್ದು ತಪ್ಪೆಂದು ಕೂಡ ಆತ ಬಲ್ಲ. ಆದರೆ ಶಿವರುದ್ರನನ್ನು ಊರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಎಷ್ಟು ಸಹಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು, ಹೆಣ್ಣಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಳಸುಳಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅರಿತವನು. ಶಿವರುದ್ರನ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಮಶ, ಕ್ರೌರ್ಯ, ಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಅವನಲ್ಲಿ ಜುಗುಪ್ಸೆ ಇರುವಂತೆಯೇ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ರೊಚ್ಚು ಕೂಡ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಜಿನ್ನಪ್ಪ ಮತ್ತು ರಾವಸಾಬರನ್ನು ಎಂದೂ ಪ್ರತೀಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದೊಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವನ ನಿಲುವು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಜೈನ ತತ್ವ ಮಾತ್ರ ಅವನ ಅಹಿಂಸಾಪರತೆಗೆ ಇರುವ ಕಾರಣವಿರಲಾರದು. ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರು ಇಂಥ ಪ್ರತಿರೋಧ, ಜಿದ್ದಿನ ಸಾಧನೆಗಿಳಿದರೆ ಊರಿನ ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೆಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರ ಅವನಲ್ಲಿರುವಂತಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ಮಾನವ ದೇಹದ ತುರ್ತುಗಳನ್ನು ಧರ್ಮ ವಿಧಿಸುವ ಕಟ್ಟುಕಟ್ಟಳೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ. ಬುದ್ದವ್ವನೊಡನೆ ಮದುವೆ ದಿನ ಚಬಕಸೂರ ತೆಗೆಯುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಭಾವ ರೂಢಿಸಿತ್ತು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಕಾದಂಬರಿ. ನಿರ್ಮಲಾ ಮತ್ತು ಸಿದ್ದು ಮಾಸ್ತರರನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆಯುವ ರಾವಸಾಬ ಮತ್ತು ಜಿನ್ನಪ್ಪನ ಸಲಹೆಗೆ ಅವನು ಬೇಡ ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ಅವನು ಬದುಕಿನ ಇಹದ ಬೇಕು ಬೇಡಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗೌರವದಿಂದಲೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಕುರುಹು ಸಿಗುತ್ತದೆ.


ಈ ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾನ ಪಾತ್ರದ ಎದುರು ಕಲ್ಲಪ್ಪನ ಪಾತ್ರವನ್ನಿಡುತ್ತದೆ ಕಾದಂಬರಿ. ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಬೇರೆಯೇ ತರದ ಬದುಕನ್ನು ಬದುಕಿದವ. ಬೀಡಿ, ಹೋಟೆಲಿನ ತಿಂಡಿ, ಜೈನ ಆಚರಣೆಗೆ ವಿಶೇಷತಃ ಅಂಥ ನಿಷ್ಠೆಯೇನಿಲ್ಲದ ರೀತಿ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಲ್ಲದೆ ಹೆಂಡತಿ ಬುದ್ದವ್ವನ ಜೊತೆಗಿನ ತಣ್ಣಗಿನ ಜೀವನ ಅವನ ಬದುಕು. ಆದರೆ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದರೆ ಅವಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ತದುಕುವುದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುವವನೇನಲ್ಲ. ಅವನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವನಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಗೊಂದಲಗಳು ಇದ್ದಂತಿಲ್ಲ. ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಜಿನ್ನಪ್ಪನಿಗೆ ಬರೆಯಲು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ತೀವೃವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆಂಬುದರ ಅರಿವಾದಾಗ ಅರ್ಧ ರಾವಸಾಬನಿಗೂ ಕೊಟ್ಟರಾಗದೆ ಅನಿಸಿದರೂ ಅವಳ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನೆ ಆಗಗೊಡುತ್ತಾನೆ. ಇಂಥ ಕಲ್ಲಪ್ಪನಿಗೆ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಸಾತಪ್ಪನ ಕೃತ್ರಿಮದ ನಡೆನುಡಿ ಕಂಡೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಚಂಪಕವ್ವನ ನೀಚತನ ಅರಿಯಬಲ್ಲನಾದರೂ ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಸಾತಪ್ಪನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ಶಿವರುದ್ರನ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದರೂ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಇದು ಎಂದಿಗೂ ಜಿನ್ನು ಮತ್ತು ರಾವಸಾಬರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಬಾರದೆಂದು ಅವನಿಂದ ಮಾತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ! ಕಲ್ಲಪ್ಪನ ನಡೆಯಲ್ಲೂ ಊರಿನ ನೆಮ್ಮದಿ, ಶಾಂತಿ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಕದಡಬಾರದೆಂಬ ಕಾಳಜಿಯೇ ಇರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಈ ತರದ ಬದುಕು ಸವೆಸಿದ ಕಲ್ಲಪ್ಪನಿಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯಿಂದಾಗಿಯೇ ಜೈನ ತತ್ವದಲ್ಲಿ, ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದೇನೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲೇನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ. ಎಲ್ಲೋ ಬದುಕಿನ ನಿರರ್ಥಕತೆ, ಅರ್ಥಹೀನತೆಯನ್ನು ಕಂಡವನಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಸಮಾಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದಕ್ಕಾದರೂ ಜೋತುಬೀಳುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಜೈನ ತತ್ವ, ಪ್ರವಚನ, ಆಚರಣೆಗಳು, ಅಷ್ಟೇ. ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಆಸೆಗಳೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಬುದ್ದವ್ವ ಸತ್ತ ನಂತರ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೇ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಂಥಾಗುವ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುವ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಆ ಮೂಲಕ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಖಾಲೀತನವನ್ನು ಮೀರಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಈ ಸಂನ್ಯಾಸವೂ ಸಂಸಾರದಂಥದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಬಂಧನ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ದ್ವಂದ್ವ, ತುಮುಲಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಇಲ್ಲಿ, ತಾನು ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಹಲವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು, ಹೊಸದಾದ ಬಂಧನವನ್ನು ಎನ್ನುವುದು ಕಲ್ಲಪ್ಪನಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಮಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಬೆತ್ತಲೆಯಾಗಿಯೇ ಜೈನ ಸಂನ್ಯಾಸತ್ವದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಬಳಿಕವೂ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ನಿರ್ಮಲಾ ಬದುಕನ್ನು ನೇರ್ಪುಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೇನೂ ಹೊರಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಕುತೂಹಲದ ವಿದ್ಯಮಾನವಿದೆ. ಕಲ್ಲಪ್ಪ ತನ್ನ ನಗ್ನತೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ನೋಡಲಿಕ್ಕಾಗದ ಜನ ಅವನ ಮೇಲೆ ಧೋತರ, ಹರಿದ ಅಂಗಿ ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆಯೇ ವಿನಃ ಅವನು ತನ್ನ ನಗ್ನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾಗೃತನಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅವನು ಬಳಸುವ ಅಸ್ತ್ರ ಕೇವಲ ಹುಚ್ಚಿನ ನಾಟಕ! ಜನಕ್ಕೆ ನಗ್ನತೆ ಎಂದರೆ ಭಯ, ಅಷ್ಟೇ ಎಂಬುದು ಕಲ್ಲಪ್ಪನಿಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದೆ ಅವನ ರೀತಿಯೇ ಬದಲಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಈ ಅರಿವು ಕೂಡ ಹಲವು ಬಗೆಯ ವಿಚಾರಲಹರಿಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವಂತಿದೆ. ಜೈನ ಮುನಿಯ ನಗ್ನತೆಯನ್ನು ಸಮಾಜ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹುಚ್ಚನ ನಗ್ನತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಹೊದಿಸಿ ತಾನೇ ಅದರ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನಗ್ನನಾಗಿ ಬೀದಿಗೆ ಬಂದರೆ ಅವರು ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಇಬ್ಬರೂ ವಿಭಿನ್ನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿ ಜೈನ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ ಅಂತರಾಳವನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಕೊನೆಗೆ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಅದು ಕಲಿಸುವ ಪಾಠಗಳು ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲಿರುವ ದರ್ಶನ. ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾನ ಯಮಸಲ್ಲೇಖನದ ನಿರ್ಧಾರದ ಹಿಂದೆ ಪದಮವ್ವಳ ಅದೆ ತಾನೆ ಹುಟ್ಟಿದ ನಿಷ್ಪಾಪಿ ಕೂಸಿಗಾದ ದುರ್ಗತಿಯ ಕುರಿತ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಿದೆ. ಕೆಂಜಗಗಳು ಮುತ್ತಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಿ ಹಸುಗೂಸಿನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನೇ ತಿಂದುಹಾಕಿದ ಘೋರ ವಿದ್ಯಮಾನ ಅವನನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸಿದೆ. ಈ ಕುರುಡು ಕೂಸಿನ ಎದುರು ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ಯಾವ ತತ್ವ, ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುವ ಅರ್ಥಕ್ಕೂ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತ ಮೇಲೂ ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾ ಯಮಸಲ್ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದನೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಶ್ರದ್ಧೆಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದದ್ದು ಇದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಲೌಕಿಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಾವಿಗೆ ತಯಾರಾಗಿ ಇರಬಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಬಲ್ಲ ಎಂಬ ಗಾಂಧಿಯ ಮಾತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಗಾಂಧಿಯ ಕುರಿತು ಇವರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕುರುಡ ಆನೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಬಗೆಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳೇನಿವೆಯೋ ಅಂಥವೇ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಧರ್ಮದ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಇವರಿಗೆ ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಹೀಗೇ ಎಂದು ವಿವರಿಸುವ, ಪುರಾಣಕತೆಯ ಒಳ ಅರ್ಥ ಇದೇ ಎಂದು ತಿಳಿಹೇಳುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಮಂದಿಗೆ ಬದುಕು ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು, ಧರ್ಮ, ಗಾಂಧಿ ಎಲ್ಲ ಆನಂತರದ್ದು. ಹಾಗಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಎದುರು ಜಿನ್ನಸೂರನ ಅಹಿಂಸೆಯೂ, ನಿರ್ಮಮ-ನಿರ್ವಿಕಾರ ಶಾಂತಿಯೂ, ಗಾಂಧಿಯ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತಾ ನಿವಾರಣೆಯಂಥ, ಅಹಿಂಸೆಯಂಥ ತತ್ವಗಳೂ ಸತತ ಸೆಣಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಅವು ಸೋತಂತೆಯೂ ನಮಗೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಧರ್ಮದ ಎದುರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಂದಿ ಬದುಕಿನ ದೇಹಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಂತೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಿಜವಾದ ಲಂಘನ ಇರುವುದೇ ಈ ತತ್ವಗಳು ಬದುಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡೇ ಇವೆ ಎಂದು ಸಾಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಗೆಲ್ಲುವುದರಲ್ಲಿ. ಮಕ್ಕಳು ಗಾಂಧಿಯ ಫೋಟೋ ಕಂಡು ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಶಾಲೆಗೆ ಬರತೊಡಗಿದಂತೆಯೇ ಭೀಮು ಮುತ್ಯಾನ ಸಲ್ಲೇಖನದ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಭ್ರಮೆಯೇ ಇದೆ, ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದೇ ಭ್ರಮೆ ಕೊನೆಯ ಬಂದೂಕಿನ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ ಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗುವ ಪವಾಡದ ನಿರೂಪಣೆ ಏನಿದೆ, ಅದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟ.

`ಗಾಂಧಿಜಿ ಸತ್ತರಂತ. ಯಾರೋ ಬಂದೂಕಲೆ ಗುಂಡ ಹೊಡದಾರಂತ' ಅಂದ.

`ನಿನಗ್ಯಾಂಗ ಗೊತ್ತಾತ?' ಅಂದ ಜಿನ್ನಪ್ಪ.
`ರೇಡಿವೆದಾಗ ಹೇಳಿದ್ರ ಈಗ' ಅಂದ ಗೌಡ.
ಊದುವ ಬಾರಿಸುವ ಸಪ್ಪಳುಗಳು ನಿಂತು ಬಿಟ್ಟವು. ಗಾಂಧಿ ಎಂಬ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲ ಆ ಬಂದೂಕನ್ನು ಮಂದಿ ಭಯ ಮತ್ತು ಮರುಕದಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ನೋಡತೊಡಗಿದರು. ಯಮನ್ಯಾ ಸರಕ್ಕನೆ ಬಂದೂಕಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದ ಹೂವಿನ ದಂಡಿಯನ್ನು ತಗಿದು ಚೆಲ್ಲಿದ. ಅದು ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಂದಿಯ ಕಾಲ ತುಳಿತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲೆ ಹಾದಿಯ ಕಸವಾಯಿತು. ದುಂಡ್ಯಾ ಬಂದೂಕನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬಗ್ಗಿಸಿ ಅವಸರ ಅವಸರವಾಗಿ ದಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಯ್ದು ಜಿನ್ನಪ್ಪನ ಮನೆಯ ಪಡಸಾಲೆಯ ಗೂಟಿಗೆ ಹಾಕಿದ. ಬಂದೂಕ ತರುವ ಹುರುಪು ಉನ್ಮಾದಗಳು ಗಾಂಧಿಯೊಬ್ಬನ ಸಾವಿನಿಂದ ಅಪರಾಧದ ಛಾಯೆ ಪಡೆದಂತಾಗಿ ಜಿನ್ನಪ್ಪ ನಾಚಿಕೊಂಡ. ಗೂಟಿಗೆ ತೂಗು ಬಿಟ್ಟ ಬಂದೂಕಿನ ಕೆಳಗೆ ಗ್ವಾಡಿಗೆ ಆಧಾರ ಆಗಿ ಜಿನ್ನಪ್ಪ ಉಸ್ ಎಂದು ಕುಂತ. ಅಡಗಿ ಮನೆಯಿಂದ ಪಡಸಾಲೆಗೆ ಅವನ ಕುರುಡು ಕೂಸು ಅಂಬೆಗಾಲಿಕ್ಕಿ ಬಂತು. ಜಿನ್ನಪ್ಪ ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ. `ನೀ ಯಾವಾಗ ಬಂದಿ?' ಎಂದು ಅಡಗಿ ಮನೆಯ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ. ಅವಳು ನಿಧಾನ ಒಳಗಿನಿಂದ ಬಂದು ಅವನ ಮುಂದೆ ಕುಂತು ಮಾತಿಲ್ಲದೆ ಅವನನ್ನು ನೋಡತೊಡಗಿದಳು." (ಪುಟ ೧೭೩)

ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆ ಹೊಲ ಮಾರಿ, ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ತೆತ್ತು ಬಂದೂಕ ಕೊಂಡು ಬರುವಾಗಲೇ ಶಿವರುದ್ರ, ಮಾನಿಂಗ ಮತ್ತು ಕಾಟಕರ ತಮ್ಮಣ್ಣ ಕೈಗೆ ಕೋಳ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡು ಜೋರಾಗಿ ನಗುತ್ತ ಪೋಲೀಸರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಇವರು ಕಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕು ಈ ದೃಶ್ಯದ ಎದುರಿಗೇ ಒಂದು ತರದ ಹಾಸ್ಯದ ವಸ್ತುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಾಂಧಿಯ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿಯ ಎದುರು ಅದು ಒಂದು ಅಪಮಾನದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಿಡುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಹೆಡೆಯಾಡಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವ ದ್ವೇಷವೆಂಬ ಹಾವಿನ ನಂಜು ಕರಗುವುದೆಂಬ ಆಶಯವನ್ನೇನೂ ಕಾದಂಬರಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅದು ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡು, ಬಡಿದದ್ದೇ ಊರು ಸೇರುವ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಇರುವಂತಿದೆ. ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಹುತ್ತ ಬಡಿದು ದ್ವೇಷದ ಹೆಡೆ ಕೆರಳಿಸುವ ಮಂದಿ ಕೂಡ ಊರಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಇದ್ದಾರೆಂಬ ಅರಿವು ಸಹ ಇಲ್ಲಿದೆ. ವೈನಿ ಅಂದರೆ ತನ್ನ ಅವ್ವನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ರಾವಸಾಬನಿಗೂ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆ ಎಂದು ರಾವಸಾಬ ಸತ್ತ ನಂತರವೂ ಸಂಶಯಿಸುವ ಜಿನ್ನಪ್ಪನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಶಯದ ಹೆಡೆಯಲ್ಲೇ ದ್ವೇಷದ ನಂಜು, ವಿಷ ಎಲ್ಲವೂ ಇದೆ. ಹುತ್ತದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಹತ್ತು ಮಾರು ಉದ್ದದ ಕರ್ರಗಿನ ನಾಗರಹಾವೊಂದು ಪದಮವ್ವಳ ಮನೆಯನ್ನೇ ಸೇರುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಎದುರು ನಿರಾಳ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕೂತ ಪದುಮವ್ವ, ಕೈಕಾಲು ಬಡಿದು ಆಡುತ್ತಿರುವ ಅವಳ ಕುರುಡು ಕೂಸು ಕೊಡುವ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಚಿತ್ರವೇ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾದಂಬರಿಯಾಗುವಷ್ಟು ಸುಪುಷ್ಟವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ! ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಗಾಂಧಿ, ಜಿನ್ನಸೂರ ಎಲ್ಲ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಾಗಿ ಸೆಣೆಸಬೇಕಿದೆ.

ಕಾದಂಬರಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗುವುದು ಅದರ ತಣ್ಣಗಿನ ನಡೆಗಾಗಿ, ಮೆತ್ತಗಿನ ದನಿಗಾಗಿ. ಎಲ್ಲೂ ಯಾವುದೇ ಅಜೆಂಡಾಗಳನ್ನಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಾದಂಬರಿ ಇದೆಂದು ತಪ್ಪಿಕೂಡ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲ ಬದುಕಿನ ಯಥಾವತ್ ಚಿತ್ರಣವೇ ಅನಿಸುವಷ್ಟು ಇಲ್ಲಿನ ಕಥಾನಕ ಸಹಜವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳು ಬದುಕು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ತಿರುವುಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ನಡೆಯನ್ನು ತಾತ್ಪೂರ್ತಿಕವಾಗಿ ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆಯೇ ವಿನಃ ಯಾವುದೇ ತಾತ್ವಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಂತೆಯಾಗಲೀ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವಂತೆಯಾಗಲೀ ನಿರೂಪಣೆ ಸಾಗಿಲ್ಲ. ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಹದ, ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಎಂಬಂತೆ ದಕ್ಕಿರುವುದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಯಶಸ್ಸಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ ಲೋಕಾಪುರ ಅವರ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂಬ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇರುವುದು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಲೋಹಿಯಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಲೆ:75.00, ಪುಟಗಳು: 182+xviii
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Friday, May 9, 2008

ಹೆಣ್ಣು ಜೀವವಿಮುಖಿ, ಜೀವವಿರೋಧಿಯಾಗುವ ಕ್ಷಣ

ಎಸ್ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥರ ಕಾದಂಬರಿ ಎನ್ನ ಭವದ ಕೇಡು ಇಷ್ಟವಾಗುವುದು ಅದು ಒಂದು ಇಡೀ ಆಕೃತಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ತಲ್ಲಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಥಾನಕ ಸಾಗುವ ಒಂದು ಅನೂಹ್ಯ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ. ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರದ ಬರವಣಿಗೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಒಂದು ಬದುಕಿನ, ಇಡೀ ಜೀವನದ ಹೋರಾಟದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾತಾವರಣವನ್ನು, ಜೀವಂತವೆನಿಸುವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚಳಿಯದಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೊಂದು ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಲೋಕ, ಬರಹಗಾರನಿಗೂ ಓದುಗನಿಗೂ. ಅಲ್ಲಿ ಆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಅನೇಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು, ತಿರುವುಗಳನ್ನು, ಏಳು ಬೀಳುಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಓದುಗ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಆತ ಆ ಲೋಕದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮೇಲೆ ಆ ಓದು ತನಗೆ ಏನನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಓದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಅವನಿಗೆ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯ, ಇದು ಹೌದು ಅನಿಸದೇ ಹೋದರೆ ಅಂಥ ಬರಹ ಅದರ ಕಾಣ್ಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವ್ಯರ್ಥ. ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ವಾಸ್ತವವಾದಿ ಅಥವಾ ಸತ್ಯಾನುಸತ್ಯದ ಬರಹಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಇಂಥದ್ದು ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ತಪ್ಪು. ತಾನು ಕಂಡಿದ್ದು, ಕೇಳಿದ್ದು, ಅನುಭವಿಸಿದ್ದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸತನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಲೇಖಕ ಇಂಥ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದ ದೂರವುಳಿಯುತ್ತಾನೆ, ಅಂಥ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಬರಹಗಾರ ತನ್ನ "comfort zone" ನ್ನು ಮೀರಿ ಬರೆಯಬೇಕು ಎನ್ನುವ ವಿಮರ್ಶಕರ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಇಂದಿನ ಸೀಮೀತ ಜೀವನಾನುಭವದ, ಸೀಮಿತ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬದುಕನ್ನು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಎನ್ನುವ ವಾದವೂ ಇದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥರ ಎನ್ನ ಭವದ ಕೇಡು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ರಿಸ್ಕ್ ಬಗ್ಗೆ ಡಾ.ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. "ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ್ದು ನಡೆಯುವ ಸೋಜಿಗ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಶೈಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ."

ಎನ್ನ ಭವದ ಕೇಡು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಮಿಯ, ಗೋವರ್ಧನರಾಯರ, ಅವರ ನಾಲ್ವರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ, ಗೌರಕ್ಕ-ಅಂಬಕ್ಕನಂಥವರ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಓದುಗರಿಗೆ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಜಗತ್ತು ಏನಿದೆ, ಅದು ಓದಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗಿ, ಆಪ್ತವಾಗಿ ಮತ್ತು ನೈಜವಾಗಿ ಪಡಿಮೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚರಿಹುಟ್ಟಿಸುವಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಅವಳ ಲೋಕವನ್ನು ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ವಾಸನೆ, ಹೋಟೆಲಿನ ವಾತಾವರಣ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವಾಸನೆ, ಅವಳ ಹೆರಿಗೆಯ ವಾಸನೆ, ದಟ್ಟ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಬೆಳಕಾಗಿ,ನಾಗಲಿಂಗ ಪುಷ್ಪದ ಸುಗಂಧವಾಗಿ ಮೂಗಿಗಡರಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಾಮದ ವಾಸನೆ, ತಿಳಿ ಕೇಸರೀ ಬಣ್ಣದ ಹೊಗೆಯನ್ನುಟ್ಟ ಬೆತ್ತಲೆ ಗೋದಾವರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಉನ್ಮಾದದ ವಾಸನೆ, ಮಾಮಿಯ ಸ್ನಾನದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ, ಬೇರುಗಳ ದಟ್ಟ ವಾಸನೆ - ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಸ್ತ್ರೀಲೋಕವನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ, ಅವಳ ಲೋಕದ ಏಳು ಬೀಳುಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀಕವಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಅಡುಗೆ ಅವನ ನಾಲಿಗೆಯ ಚಪಲವನ್ನು, ಸುಗಂಧ ಅವನ ನಾಸಿಕದ ಚಪಲವನ್ನು, ಬಣ್ಣ ಅವನ ಕಣ್ಣಿನ ಚಪಲವನ್ನು, ಸಂಗೀತ ಅವನ ಕಿವಿಗಳ ಮಾದಕ ಭಾವಲೋಕದ ಚಪಲವನ್ನು, ಲೈಂಗಿಕತೆ ಅವನ ಸ್ಪರ್ಶದ ಚಪಲವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಲೇ ಅವು ಹೆಣ್ಣಿನ ಬದುಕಿಗೆ ಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವಿಯಾಗಿರುವ, ಅವಳ ಬದುಕಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿರುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಂಡು ಬರುವ ಒಡಕುಗಳು ಆಳದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ಎಂದೂ ಪರಿಣಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸಣ್ಣಕ್ಕನಿಗೆ `ನೀರು ಕೊಡುವ' ಮಾಮಿಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಷ್ಟಿ ಸಿಗಬಹುದೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮಾಮಿ-ರಾಧ, ಮಾಮಿ-ಗೌರಕ್ಕ, ಮಾಮಿ-ಯಮುನೆ, ಮಾಮಿ-ಪುಟ್ಟಕ್ಕ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿರುವ, ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೂ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ತಂತುವಿನ ಮಿಡಿತ ಕೂಡ ಇದನ್ನೇ ಕಾಣಿಸುವಂಥದು. ಸರಸ್ವತಿ-ಮಾಮಿಯ ದ್ವೇಷ ಸಾಧನೆಯೇನಿದ್ದರೂ ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ಪಾತಳಿಯದು ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಕಾರಂತರನ್ನು, ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ಲೋಕವನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ತ್ರೀ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಗಂಡಸರ ವ್ಯವಹಾರದ ಒಂದು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವರಗಳಿಂದಲೇ ಇರಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗಂಗೆ-ಯಮುನೆ-ಗೋದಾವರಿ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಯವರ ವಿಭಿನ್ನ ಜಗತ್ತಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಟೀಲರ ಮಾಯಿಯ ಮುಖಗಳ ಹೊಳಹು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಗಂಗಾ ತುಂಗಾ ನರ್ಮದಾರ ಪಾತ್ರಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಣುಕಾಸುರನ ಜನನದೊಂದಿಗೆ ಕತೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅನನ್ಯ ತೇಜಸ್ಸು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಎನ್ನ ಭವದ ಕೇಡಿನ ಕೊನೆಯೊಂದಿಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ಹೊಸ ಅನುಭವದತ್ತ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ಬರವಣಿಗೆ ಸದಾ ಒಂದು ಬಗೆಯ ನಿಗೂಢಕ್ಕೆ, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತಕ್ಕೆ, ತಿರುವಿಗೆ, ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಓದುಗನನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸುತ್ತ ಸಾಗುವ ಚಪಲಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಂತಿದೆ. ಮಾಮಿಯ ಕಪಾಲಕ್ಕೆ ಗೋವರ್ಧನರಾಯರು ಒಂದೇಟು ಬಿಗಿಯುವುದು, ಗಂಗೆಯ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಾವು, ಸದಾಶಿವನ ಸಾವು, ಸಣ್ಣಕ್ಕನ ಪ್ರಾಣಸಂಕಟದ ಕರೆ, ಗೋವರ್ಧನರಾಯರ ಹಲ್ಲೆ ಪ್ರಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚೇ ವರ್ಣರಂಜಿತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ತಪ್ಪೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂಥದು ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವುದರಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಅನೂಹ್ಯವಾದ ದುರ್ಘಟನೆಗೆ ಸದಾ ಕಾತರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕಾದಂಬರಿಯ ತಂತ್ರ ಓದುಗನನ್ನು ರಂಜಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಗೆ ಒಡೆಯುವ ಕುತೂಹಲದ ಮೊಟ್ಟೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಇದು ಇಷ್ಟೇ ಎನಿಸುವ ಭಾವವನ್ನು ತರುವ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ಓದು ಒಂದು ಸಿದ್ಧ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಓದುಗನನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಒಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಇಂಥ ತಂತ್ರ ತೊಡಗಿದಂತೆಲ್ಲ ಓದುಗನ ಗಮನ ಆ ಅಂತ್ಯದತ್ತ ಹರಿದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಆಶಯ, ಚೌಕಟ್ಟು, ಹಂದರದ ಕಡೆಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಗಮನ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಬಿಗಿಯಾದ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಹಂದರ ದಕ್ಕಿದೆ. ಅದು ಉದ್ದೇಶಿತವೋ ಅನುದ್ದೇಶಿತವೋ ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿ ಬೇರೆ; ಲೇಖಕರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಆದರೆ ಈ ಹಂದರವನ್ನು, ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು, ಅದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಈ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಂದುವ ತಂತ್ರವೇ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿರುವುದು ಬೇಸರ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾಮಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ, ಪೋಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಎಚ್ಚರ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂಥದ್ದು. ಮಾಮಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಲನವಲನವೂ ನಿಗೂಢವಾದ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಸದಾ ಕೌತುಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವಂತಿದೆ. ಅವಳ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ, ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನಡೆ ನುಡಿ, ಸ್ನಾನದ ವಿವರಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯರ ಜೊತೆ ಸಾಮಾನ್ಯಳಂತೆ ಉಳಿಸದಿರುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂಲ ಎಳೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಕೆಯ ಕೆಲವು ಸ್ವಭಾವಗಳು ಕೂಡ ಈ ಅಸಹಜತೆಯೊಂದಿಗೆ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಕಾದಂಬರಿಯ ಧ್ವನಿ ಏನಿದೆ ಅದು ಮಾಮಿಯ ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸಹಜವೆಂದು ದಾಖಲಿಸಲು ಕಾತರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗಿರುತ್ತ ಮಾಮಿಯ ಪಾತ್ರದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪು ರೇಷೆಗಳು ಆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪೂರಕವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನಬೇಕಲ್ಲವೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಮಾಮಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಮನವಿಟ್ಟು ನೋಡುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಮಾಮಿಯ ಬೇರು ನಾರಿನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇದೇ ಸ್ನಾನದ ಬಹುಷಃ ಸ್ವಲ್ಪ ಗತಿ ತಪ್ಪಿದ ಸ್ಪರ್ಶ ಗೋದಾವರಿಯನ್ನು ಏನು ಮಾಡಿತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಸ್ನಾನವೆಂದು ಯಾರಿಗೂ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾಮಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಯಾವುದೋ ಕಠಿಣ ವೃತಕ್ಕೆ ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತೋ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಕಾಮ ನಿಗ್ರಹವೆ, ಹೌದೆಂದಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವೂ, ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಇರಬೇಕಲ್ಲವೆ. ಅದನ್ನು ಸಣ್ಣಮ್ಮನ ತೀರ ತೆಳುವಾಗಿರುವ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಣ ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಾಣಸಂಕಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೂತಿದೆಯೆ? ಇನ್ನು ಅವಳ ಕತ್ತಲೆ ಕೋಣೆಯ ವಾಸ, ಆ ಏಕಾಂತ, ಮೌನ, ನಿದ್ದೆ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಯಾಕಾಗಿ ಎನ್ನುವುದು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ತಿಳಿಯದೇ ಉಳಿಯುವ ಚರ್ಯೆಗಳು ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ, ವಿನೂತನಗೊಳಿಸುವುದು, ಅಸಂಗತ ಪಾತ್ರವೊಂದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಬೇಕಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಮಾಮಿ ಧ್ವನಿಸುವ ಅಥವಾ ಅವಳೆದುರಿನ ಇತರ ಪಾತ್ರಗಳು - ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ವಾಸು ಇರಬಹುದೆ, ನಿರೂಪಿಸುವ ಭವದ ಕೇಡಿನಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲವೆ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾಮಿಯ ಸಿಟ್ಟು-ಸಿಡುಕು-ದರ್ಪ ಮತ್ತು ಯಾವುದೋ ಜೀವ ಎಲ್ಲಿಯೋ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಸಾವಿನ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಬಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ದಿಗ್ಗನೆ ಎದ್ದು ಓಡುವ ಅಂತಃಕರಣ(?), ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಲೈಂಗಿಕ ಕಾಮನಿವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಂಡನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ರತಿಸುಖ, ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಸದಾ ವಿರೋಧಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಒಂದು ಆರ್ದ್ರ ಪ್ರೇಮಪ್ರಕರಣ, ಯಮುನೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಯ ಮೇಲಿನ ದ್ವೇಷ, ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದ ವ್ಯಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಾಸು-ಯಮುನೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ನಡೆ - ಮುಂತಾದ ವೈರುಧ್ಯಗಳಿಗೆ ಏನರ್ಥ? ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ, ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ವೈರುಧ್ಯಗಳು ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಥದ, ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಹಂಗಿಲ್ಲ, ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ನಮಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಿರುವ ದತ್ತ ಅರ್ಥದ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿಸುವ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದೂ ಒಂದು ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿಯನ್ನು ಇಂಥ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಡ್ಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಆಗಲೇ ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿಸುವ, ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಬರವಣಿಗೆ ಸತ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಶೋಧವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಡಾ.ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಇದನ್ನೇ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತ "ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಮೀರುವಂತೆ ಬರೆಯುವ (ಬರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ) ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗದ್ಯ ಕಾವ್ಯಗಂಧಿಯಾಗುವುದು. ಹೀಗೆ ಬರೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲೂ ಉಂಟು, ಗೆಲುವೂ ಉಂಟು." ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಮಾಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಕೊನೆಗೂ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ನಿಲುಕದ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೊಂಡರೂ ಅದು ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದೆ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಸದ್ಯ ಮಾಮಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿಂಜಬಹುದು.
ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಮಿಯನ್ನು ದೈವತ್ವದ ಸಾಕಾರವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ಕೂಡ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ಅವಳು ಬರಲಿರುವ ಸಾವನ್ನು ಕೂಡ ಮೂಸಿ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲಳು ಎಂಬುದೇ. ಈ ಬಗೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಕೆ ಮಾನವೀಯವಾದ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆಕೆಯ ಈ ವಿಲಕ್ಷಣ ದೈವತ್ವದ ಮಿತಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಮಾಮಿ ಬೃಂದಾವನಕ್ಕೆ ಬಂದಂದಿನಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಣ್ಣಮ್ಮನಿಗಾದ ಯಾವುದೋ ಅನ್ಯಾಯದ, ಅನಾಚಾರದ, ದುರಾಗ್ರಹದ ಕುರಿತಾದ ಎಚ್ಚರ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ. ಇದು ಇಡೀ ಹೆಣ್ಣಿನ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿರಬಹುದಾದ ಸೂಚನೆ, ಹೊಳಹುಗಳನ್ನು ದಟ್ಟವಾಗಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸ್ರ್ತೀಲೋಕದ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಮಾಮಿಯ ಜೀವನ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕಿದೆ. ಮಗುವಿನ ತಾಯಿಯಾದರೆ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆಂಬ ಆಕೆಯ ಭಯ ಅಥವಾ ನಂಬುಗೆ, ಬೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಬದುಕಿನ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವ ಬದುಕಿನ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಆಕೆ ದ್ವೇಷ, ಅಸಹ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ರೀತಿ, ಕಾಮ-ರತಿಸುಖದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸುವ ಆಕೆಯ ನಡವಳಿಕೆ, ಆಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಗ್ರ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸುವ ಗೋವರ್ಧನರಾಯ-ರಾಧೆಯರ, ಸರಸ್ವತಿ-ವಾಸುವಿನ ಸಮಾಗಮ - ಈ ಎಲ್ಲದರ ಹಿಂದೆ ಸಣ್ಣಮ್ಮ ಅನುಭವಿಸಿದ ನರಕದ ಕಥೆಯೊಂದು ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆಯೆ? ತನ್ನಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿ ಆದರೆ ತನ್ನಂತೆ ಆಗಬೇಡ ಎನ್ನುವ ಸಣ್ಣಮ್ಮನ ಒಂದು ಉಕ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಕಾಣಬಹುದೆ? ವಾಸು ಮತ್ತು ಯಮುನೆಯರ ದಾಂಪತ್ಯವನ್ನು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಿಸುವ, ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮಾಮಿ ಅವರ ಕೂಸು ಸದಾಶಿವನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವೆನ್ನುವ ಸರಸ್ವತಿಯ ವಾದದಲ್ಲಿ ಹುರುಳಿದೆ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ಜೀವಸೆಲೆಯ ಕರಾಳ ಶತ್ರು ಈ ಮಾಮಿಯೆನ್ನಬೇಕು. ರಾಧೆಯ ಸಾವಿನ ಬೆನ್ನಿಗೇ ನಾಗಲಿಂಗ ಪುಷ್ಪದ ಜೋಡಿ ಮರಗಳನ್ನು ಬುಡಸಹಿತ ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿಸುವ ಮಾಮಿಯ ನಡೆ ಕೂಡ ಇದನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಜ್ಞಾನದ ಬಲದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನದ
ಕೇಡುಜ್ಯೋತಿಯ ಬಲದಿಂದ ತಮಂಧದ
ಕೇಡುಪರುಷದ ಬಲದಿಂದ ಅವಲೋಹದ
ಕೇಡುಕೂಡಲ ಸಂಗನ ಶರಣರ ಅನುಭಾವದಿಂದ
ಎನ್ನ ಭವದ ಕೇಡು ನೋಡಯ್ಯಾ

ಎನ್ನುವ ವಚನದಿಂದ ತನ್ನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಭಾವದ ನೆರಳಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಭವದ ಅತಿರೇಕವೇ ಭವದ ಕೇಡಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಅನುಭಾವ ಎಲ್ಲೂ ಭವದ ಕೇಡಿನ ಹೊರದಾರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಭವದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುವ ತುಡಿತ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರದ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ವಾಸು ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಯ ಸಮಾಗಮದ ತುರೀಯಾವಸ್ಥೆಗೆ ಸದಾ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಮಿಯನ್ನು, ಸ್ವತಃ ತನ್ನದೇ ಹಾಸುಗೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಾಮಿಯನ್ನು ಹಠದಿಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಮೀರುವುದೇ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮಹತ್ವದ ನಡೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಟಕೀಯ ವಿದ್ಯಮಾನವಿದೆ. ಕಾಮದ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವು ಹಣಿಕಿಕ್ಕುವ ಒಂದು ವಿಪರ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಬದುಕು ರಕ್ತದ ಅಂಟಿನಿಂದ ಲಿಪ್ತವಾಗುವ ವೈಚಿತ್ರ್ಯ. ಕಾಮ,ಪ್ರೇಮ, ಸಮಾಗಮ, ಗಿಡ, ಚಿಗುರು, ಹೂವು, ಗಂಧ, ಸೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನದೆ ಬದುಕನ್ನು, ತನ್ನ ಪ್ರೇಮವನ್ನು, ತನ್ನ ಸುಖವನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟ ಮಾಮಿ ಭವವನ್ನು ಕೇಡೆನ್ನುತ್ತಿರುವಂತೆ ಇದೀಗ ಗೋಚರಕ್ಕೆ ಬರುವ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಬೃಂದಾವನ ಹೊಣೆಯೆ ಅಥವಾ ಇಡೀ ಮಾನವ ಕುಲವೇ ಹೊಣೆಯೆ? ಭವದ ಬದುಕಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲ ಎಂದೂ ಕೇಡಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದು ಜೀವನ್ಮುಖಿಯಾದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಮಿ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಬೇಕಿಲ್ಲ. ಮಾಮಿಯ ಕಟು ವಿರೋಧವನ್ನು ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.

"ಕಾದಂಬರಿ ಲೋಕದ `ಭವ' ಎಷ್ಟು ತೀವೃವಾದದ್ದೆಂದರೆ ಅದರ ತೀವೃತೆಯೇ ಅದರ ಕೇಡೆಂದು ನಮಗೆ ಅನಿಸುವಂತಿದೆ. ಅನುಭಾವಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವಿಲ್ಲದ ದಟ್ಟ ಭವದ ವಾಸನೆಯ ಕೃತಿಯಿದು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಡಾ.ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ. ಆದರೆ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಭವದ ಅತಿರೇಕವಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಮಾಮಿಯನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಪಾತ್ರದಲ್ಲೂ ಭವದ ಐಹಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಲೋಲುಪತೆ, ತೀವೃತೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಸರಸ್ವತಿಯ ವ್ಯಾಮೋಹಗಳಿಗಿಂತ ಗೋದಾವರಿಯ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ತೀವೃ. ಆದರೂ ಗೋದಾವರಿಯ ಉನ್ಮಾದವನ್ನು ಕೂಡ ಒಂದು ಸಹಜ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನಾಗಿ ಕಾದಂಬರಿ ಚಿತ್ರಿಸಿಲ್ಲ. ಅದು ಬೇರೆಯೇ ಪಾತಳಿಯಲ್ಲಿ ಘಟಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಇನ್ನು ಗೋವರ್ಧನರಾಯರು, ರಾಧೆ, ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳು ಯಾರ ಪಾತ್ರವೂ ಧನದಾಹದಿಂದಾಗಲೀ, ಸುಖಲೋಲುಪತೆಯಿಂದಾಗಲೀ ವಿಜೃಂಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಜೃಂಭಣೆಯೆಲ್ಲ ಮಾಮಿಯ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ನಡವಳಿಕೆಯದ್ದೇ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮಾಮಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವೈರುಧ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಂಥ ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲ. ಬಹುಷಃ ಇಂಥ ವೈರುಧ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲದಿರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಾಮಿಯ ಆ ಪಾತ್ರ ಅಷ್ಟು ಜೀವಂತ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಕೂಡ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ. ಅಂಥ ಕಟುತ್ವ, ಅಂಥ ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಂಥ ವೃತಸಹಜ ನಿಷ್ಠೆ ಮಾಮಿಯಂಥ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಮಾಮಿಯಂಥ ಮಾಮಿಯನ್ನಾಗಿಸದೇ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತೆ? ಮಾಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಕೊನೆಗೂ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ನಿಲುಕದ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೊಂಡರೂ ಅದು ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೇ.

ನಾರು, ಬೇರು, ಸುಗಂಧ, ದ್ರವ್ಯಾದಿಗಳ ಸ್ನಾನ (ಸ್ನಾನವೆಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ವೈಬೋಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂಥದು)ದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಆಚರಣೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಭವಿಯ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣ ಮಾಮಿಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಅವಳ ರುಚಿ ಸಾವು, ದ್ವೇಷ ಕಾಮ ಎಂದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಂಡರೂ ಅದು ಹೊದ್ದು ಕೊಂಡ ಒಂದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮವಾಗಿತ್ತೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಸ್ವತಿಯ ವಿರೋಧ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಗುರಿಯಿಲ್ಲದ ಹೊಡೆತ ಎನಿಸುವುದು ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಕೊನೆಗೂ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಸಣ್ಣಮ್ಮನೇ ಆಗಿ ಬಿಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ. ಸಣ್ಣಮ್ಮನ ಪಾತ್ರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

`ನೀ ಬರ್ತೀಂತ ಕಾಯ್ತಿದ್ದೆ. ಬಂದ್ಯಲ್ಲಾ ಬಿಡು.' ದನಿ ಬಂದತ್ತ ಶಶಿಕಲಾ ಮಬ್ಬುಗತ್ತಲಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೊರಳಿಸಿದಳು. ನೆಲವೇ ಅದಾಗಿತ್ತೋ, ಅದೇ ನೆಲವಾಗಿತ್ತೋ ಅಂತಹ ಮಾನವ ಜೀವವೊಂದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬರೆಬರೆಯಾಗಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಅದರ ಮೈಯ್ಯ ಮೇಲಿನ ಸುಕ್ಕುಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಬಿರುಕುಗಳಂತಿದ್ದವು. ವಯಸ್ಸೆಷ್ಟೋ ಗೊತ್ತಾಗುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. `ಕೂತ್ಗಾ' ಅಪ್ಪಣೆಯಿತ್ತ ದನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹದಿನೆಂಟರ ಕಸುವಿತ್ತು. ತಿದ್ದಿ ಬರೆದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿತ್ತು. ಕಣ್ಣನ್ನು ಜೀವದ ಮೇಲೆ ಕೀಲಿಸಿ, ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಳಾದಂತೆ ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಳು. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹರಡಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಆ ಜೀವದ ಕೈಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಳು. ಸವರುತ್ತಾ ಕುಳಿತಳು.......ಅವಳ ಕೈಯ್ಯಿಂದ ತನ್ನ ಕೈಯ್ಯನ್ನು ಜಾರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಆ ಜೀವ. ಸ್ಪರ್ಶ ತಪ್ಪಿದ ಗಳಿಗೆ ನೆಲದೊಳಗೇ ಇಂಗಿ ಹೋಯಿತೇನೋ ಅನ್ನುವಂತೆ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕಾಣದಾಯಿತು ಆ ಜೀವ.'

ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಸದಾ ಮಾಯೆ, ಜೀವಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪೊರೆಯುವವಳು, ಅಮ್ಮ ಎಂದೆಲ್ಲ ಕಾಣಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಹೆಣ್ಣು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗಂಡನ್ನು ಇಹಕ್ಕೆ, ಮೋಹಕ್ಕೆ, ಬದುಕಿಗೆ ಹಚ್ಚುವವಳು ಎಂದರೂ ಸರಿಯೆ. ಅಂಥ ಹೆಣ್ಣು ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಭವದ ವಿರೋಧಿಯಾಗುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಹದ ಬದುಕನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೆ, ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಹೆಣ್ಣೇ ಭವದ ಬದುಕಿನ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲವಂಥ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಸನ್ನಿವೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೆ ಎನ್ನುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ಕೆದಕುತ್ತ ಹಾಗೇನಾದರೂ ಆದರೆ ಅದು ಹೇಗಿದ್ದೀತು ಎನ್ನುವುದರತ್ತ ಚಾಚಿದ ಕಲ್ಪನೆಯಂತಿದೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ. ಹೆಣ್ಣು, ಭೂಮಿ, ನೋವು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೇ ತೋರುವಂತಿರುವ ಈ ನಿರೂಪಣೆಯ ವಿಧಾನ ಕೂಡ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೊಸತು.
ಛಂದ ಪುಸ್ತಕ, ಐ-೦೦4, ಮಂತ್ರಿ ಪ್ಯಾರಡೈಸ್, ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು - 76.
ಸೆಲ್: 9844422782, chandapustaka@yahoo.com
ಪುಟಗಳು 236, ಬೆಲೆ: ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ರೂಪಾಯಿ. ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Thursday, May 1, 2008

ಜುಂಪಾ ಲಾಹಿರಿಯವರ ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕ


ಹುಟ್ಟುವಾಗಲೇ ಮಗು ತೀರಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಎನ್ನುವ ಆಘಾತದ ಬಳಿಕ ಅವರ ನಡುವೆ ಬರೀ ಮೌನ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಂತೆ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ. ಯಾವುದೂ ಈಗ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾರದು ಅಂತ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ತೀವೃವಾಗಿಯೇ ಅನಿಸತೊಡಗಿದೆ. ಬೇರ್ಪಡುವ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಕಾಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಕಟನೆ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ. ಆಗ, ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಎನ್ನುವ ಸಂಬಂಧದ ಹೊರೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು - ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಆತಂಕಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆ ತಾವು ಇದುವರೆಗೂ ಪರಸ್ಪರರಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ಭಿಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಇವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಅವರಿಗೇ ಗೊತ್ತಾಗದ ಹಾಗೆ ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ಅದುವರೆಗೆ ಅಗೋಚರವಾಗಿದ್ದ ಸಂಬಂಧದ ತಂತುವೊಂದರ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕರೆಂಟಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಗಂಟೆಗಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾತರಿಸತೊಡಗುತ್ತಾರೆ!

ಹೌದು, ಇದು ಜುಂಪಾಲಾಹಿರಿಯ Interpreter of Maladies ಸಂಕಲನದ ಒಂದು ಕಥೆ. ಈಗಷ್ಟೇ ಇವರ Unaccustomed Earth ಹೆಸರಿನ ನೀಳ್ಗಥೆಗಳ ಸಂಕಲನ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಅವನ ಭಾವನೆಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಅರ್ಥಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು, ಸಡಿಲಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮೌನವಾದ ತಲ್ಲಣಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತಲೇ ಅವುಗಳಿಂದ ಆತ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆದ ನಂತರ ಉಳಿಯುವ ಶಿಲ್ಕು ಏನಿದೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಬಂಧಗಳ, ಭಾವನೆಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಅರಸುವ ಕತೆಗಳು, ಬೇರೆ ಹೊಸ ಸಂಬಂಧದ ಹುರುಪಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಸಂಬಂಧದ ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಕಾಣುವ ಕಥೆಗಳು, ನಡುವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಅನಿವಾರ್ಯ ಆಕಾರ ವಿಕಾರಗಳನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತ ಅವರ ಅಥವಾ ಎಳೆಯರ ಹೊಸ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಕಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಗಳೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದಂತಿದೆಯಾದರೂ ತಂದೆ ಮಗಳು, ತಾಯಿ ಮಗ, ಅಕ್ಕ ತಮ್ಮ, ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಎಳೆಗಳು ಕೂಡ ಸಮಾನಾಂತರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತಳಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟು, ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕುಸಿತ ಅಥವಾ ಮಿಡಿತ ದಾಖಲಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳು ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಭಾರತದ ಬಂಗಾಳಿ ನೆರಳು ಎಷ್ಟೇ ಗಾಢವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರು ಕತೆಯ ನಡೆ ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿಲ್ಲ.

ತಾಯಿ ತೀರಿದ ನಂತರ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿರುವ ತಂದೆ ಟೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ. ಮಗಳು ರೂಮಾ ತನ್ನ ದೂರದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೇ ತನ್ನ ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ನೌಕರಿಯ ನಿಮಿತ್ತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಹೊರಗೇ ಇರುವ ಗಂಡ ಮತ್ತು ಸದಾ ತಿರುಗಾಟದ ಹುಚ್ಚು ಹತ್ತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮುದುಕನಾಗಿರುವ ಒಂಟಿ ಜೀವ ತಂದೆಗೆ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೇ ಇರು ಎನ್ನಬೇಕೆ, ಮನೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಿದ್ದರೂ ಆತನ ಇರುವು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಎನಿಸಲಾರದೇ ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳಲ್ಲೇ ದ್ವಂದ್ವ ಇದೆ. ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ, ಅನುಕಂಪ, ದ್ವೇಷ, ಸಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲವೂ ಇರುವಂತಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅವನು ತಾಯಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಕಾರಣವೇ ಎಂದರೆ ಅದೂ ಅವಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ತಂದೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋವೃತ್ತಿಯೇ, ಎಂದೂ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೆರೆತು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಇದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೇ. ಹೌದಾದರೆ ಅವನೀಗ ಬದಲಾಗಿದ್ದಾನೆ! ಇನ್ಯಾರೋ ಒಂಟಿ ಮುದುಕಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ! ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಅವನ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಹುಚ್ಚು, ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಬೆರೆತ ರೀತಿ, ಬೆಂಗಾಲಿಯ ಕಂಪನ್ನು ಅವನು ಇನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ರೀತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅವಳಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ತಿರುಗಾಟದ ಹುಚ್ಚು ಕೂಡ ಅವಳಿಗೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಊಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಂದೆ ಅವಳ ಜೊತೆಗಿರಲು ಬಯಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವನು ತನ್ನ ಒಂಟಿ ರೂಮಿನ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲೇ ತಾನು ಸುಖಿ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಕೂಡಾ ರೂಮಾಗೆ ನಿರಾಳವೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವನಿಗೂ ತನ್ನ ಹೊಸದಾದ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಭರವಸೆಗಳೇನಿಲ್ಲ, ಗೊತ್ತು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಎರಡರ ನಡುವೆ ಅವನಿಗೂ ಗೊಂದಲಗಳಿರುವಂತಿದೆ. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ರೂಮಾಳ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅಸುಖಿ ಭಾವನೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅಗೋಚರ ಗೋಡೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇರುವುದರ ಅರಿವೂ ಅವಳಿಗಿದೆ. ಒಂದು ಪರಕೀಯ ಭಾವ, ಎಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ಏನೋ ಇಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಆ ಏನೋ ಎಂಬುದು ಎಂದಿಗೂ ಯಾರಿಗೂ ದಕ್ಕಿರಲಾರದು ಎಂಬ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೇ ಈ ಕತೆ ಒಂದು ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

A Choice of Accommodation ಸಂಕಲನದ ಇನ್ನೊಂದು ಉತ್ತಮ ಕತೆ. Unaccustomed Earth ಮತ್ತು ಈ ಹೆಸರಿಗೆ ಇರುವ ಅಂತರ್ಗತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೋಡಿ. ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಯೂ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಕುರಿತೇ ಧೇನಿಸುವುದಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪಾಸಿಟಿವ್ ಆಗಿದೆ. ಸಂಬಂಧಗಳ ಆಳದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪಾಸಿಟಿವ್ ಚಲನೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಈ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವುದು ಕೂಡ ಈ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ, ಆ ಸಂಭವನೀಯತೆ ತೆರೆದೇ ಇದೆ! ಹೀಗೆ ಜುಂಪಾ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಬಂಧವೊಂದರ ಅಥವಾ ಸಂಭವನೀಯ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಗಟ್ಟಿತನ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವೊಂದರ ನಿಕಷಃ ಬಹುಷಃ ಈ ಸಂಬಂಧಗಳ ಆಯುಷ್ಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯವೇನೋ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಅದರ ಬಳಕೆಯಿದೆ ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಈ ಆಯುಷ್ಯ ನಿರ್ಧಾರದ ಹಪಹಪಿಕೆಯನ್ನು, ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅನುಮಾನದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು. ಸ್ವತಃ ಶಾಶ್ವತನಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯ ಸದಾ ಸಂಬಂಧಗಳ, ಭಾವನೆಗಳ ಕ್ಷಣಭಂಗುರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ನಶ್ವರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಪಹಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸತ್ಯ. ಅವನಿಗೆ ಈ ಹಪಹಪಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಬೇಕು.

ಹಾಗೆಯೇ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದ ವಸ್ತುವಲ್ಲ ಇದು. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧ, ಮದುವೆ, ವಿಚ್ಛೇದನ, ಮರುಮದುವೆ, ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್, ಲೈಂಗಿಕ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಇವತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾಗಿವೆ. ಸರಿಬರದಿದ್ದರೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಒಂದು ಅಘೋಷಿತ ನಿರ್ಧಾರದೊಂದಿಗೇ ಅರೇಂಜ್ಡ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮದುವೆಗಳು ನಡೆಯುವ ದಿನಗಳಿವು. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಸಹಜೀವನದ ಲಾಭ ನಷ್ಟ, ಅಗತ್ಯ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ, ಅನುಕೂಲ ಕಿರಿಕಿರಿಗಳ ಕುರಿತ ನಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹಿಂದಿನಂತಿಲ್ಲ. ತೀರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನಿಸುವ ಸಂಗತಿಗಳೆಲ್ಲ ಕ್ರಮೇಣ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಬದಲಾದ ಜೀವನದ ರೀತಿ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾಗದ ಮನುಷ್ಯನ ಆಳದ ಅಗತ್ಯಗಳು, ಹಪಹಪಿಕೆಗಳು - ಈ ಎರಡರ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಒಂದು ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಈ ಕತೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರಗಳು ಈ ದೇಶದಿಂದ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತವು. ಹಿನ್ನೆಲೆ ಭಾರತದ್ದು. ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದಾಂಪತ್ಯದ, ಏಕಪತ್ನೀ ವ್ರತದ, ಸುದೀರ್ಘ ನಿಷ್ಠೆಯ ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬೆನ್ನಿಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಇವು ಎಳೆಯರ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ವಿಶೇಷ. ಈ ಎಳೆಯರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆಯೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ. ಇಬ್ಬರೂ ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ ಭಾರತೀಯರೇ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಅಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪರಂಪರಾನುಗತ ಮದುವೆ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ವಾಸದ ಆಧುನಿಕತೆಯಿಂದ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧದ ಹೊಸ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎರಡನ್ನು ಈ ಕತೆಗಳು ತೂಗಿ ನೋಡುತ್ತವೆ ಎಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಜುಂಪಾ ಅವರಿಗೆ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಪರಂಪರೆಯ ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು ನೀಡುವ ಸ್ಪರ್ಶಗಳು ಮುಖ್ಯವೇ ಹೊರತು ಅವೇ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ದೈಹಿಕ ಮಾನಸಿಕ ಅಗತ್ಯ, ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವ ಭ್ರಮೆಯಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರಾದರೂ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆ ಎರಡನ್ನೂ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಡುತ್ತಲೇ ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Only Goodness ತುಂಬ ಕಾಡುವ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ದಾಂಪತ್ಯದ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಿಂತ ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ತಮ್ಮನ ಬದುಕಿನ ದುರಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೋ ತಾನು ಕಾರಣವಿರಬಹುದೆ ಎಂಬಂಥ ಅಕ್ಕನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಿಲ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೇ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಕತೆ ದ್ವೇಷದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಮಿಡಿಯುವ ಪ್ರೀತಿಯಂಥ ಒಂದು ಭಾವದಿಂದ ಕಲಕುತ್ತದೆ. ವಿಪರೀತ ಕುಡಿತದ ಚಟಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ರಾಹುಲ್ ಕೊನೆಗಾದರೂ ಸರಿಹೋದ ಎನಿಸುವಾಗಲೇ ಅವನೆಂದಿಗೂ ಸರಿಹೋಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಅನುಮಾನವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೇನೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಅನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಒಡಹುಟ್ಟಿದ ಅಕ್ಕನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ, ಅವನು ಅವನಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು. ಆದರೆ ಆಕೆ ಏನನ್ನೂ ಬದಲಿಸಲಾರದ ಅಸಹಾಯಕಿ. ಇವನಿಂದಾಗಿಯೇ ದೂರವಾಗಬಹುದಾದ ಗಂಡನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ ಈಗ. ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಬಿರುಕು ಬಿಡುತ್ತ ಹೋಗಿವೆ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಉದ್ದಕ್ಕೂ. ಆದರೆ ಬಿರುಕು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಆಳದ ತಂತುಗಳು ಎಷ್ಟು ಬಿಗಿಯಾಗಿವೆ ಎನ್ನುವುದರ ಅರಿವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು ಜುಂಪಾರ ವೈಶಿಷ್ಯ.

Nobody's Business ತನ್ನ ನಿರೂಪಣೆಯ ನವಿರುತನದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಕುತೂಹಲದಿಂದಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಕತೆ. ಅನಗತ್ಯ ಕುತೂಹಲ ಕೂಡ ಕಾಡುವ ವಿಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಬಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಸೋಜಿಗ. ಸ್ಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಫರೂಕ್ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧ ಬೇರೆ ಇನ್ನಿಬ್ಬರನ್ನು ಅವರವರದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರವರದೇ ದೌರ್ಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೋಯಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಕೌತುಕ. ಈ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಫರೂಕನ ಪ್ರೇಮಿ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸ್ಯಾಂಗ್‌ಳನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಸ್ಯಾಂಗ್-ಫರೂಕ್ ಸಂಬಂಧ ಕೆಡಲಿ ಎಂದು ಇಬ್ಬರೂ ಹಾರೈಸುವಂತೆ ಕಂಡರೂ ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕೆಟ್ಟಾಗ ಕಂಗೆಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಹಂದರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮೂರು ಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆವರಿಸಿರುವ ಹೇಮಾ ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕ್ ಕತೆ ಜುಂಪಾ ಅವರ ಕಥನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾಯಕವಾಗುವಂತಿವೆ. ಜುಂಪಾ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳ ಒಳಗುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಎಂದೂ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಕುತೂಹಲಕರ. ಕತೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಾಹ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಲೇ ಅದನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮದಿಂದಲೇ ನಮಗೆ ಆ ಪಾತ್ರಗಳ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದು ವಿಶೇಷ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕದ ಅಂಶ ಎಷ್ಟು ಮತ್ತು ಕಥಾನಕದ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಒಂದು ವಾತಾವರಣ, ಭಾವ, ಘಟ್ಟ ಮೂರನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಂಶ ಎಷ್ಟು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ತಾದ್ಯತ್ಮ ಇರುವುದು ಇವರ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ನಮಗೆ ಕಥಾನಕಕ್ಕಿಂತ ವಿವರಗಳ ನಡುವೆ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ದೈನಂದಿನ ವಿವರಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು, ಬಿಟ್ಟ ಪದಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೂ ಉಳಿಸಿಬಿಡುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಸ್ಕೆಚೀ ಆಗಿಯೇ ತಮ್ಮ ಪರಿಣಾಮಕಾರತ್ವವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಓದುಗ ಇದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಆಸ್ಥೆಯಿಂದ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜುಂಪಾರ ಪಾತ್ರಗಳ ಅಂತರಂಗದ ತುಮುಲಗಳು, ಹಪಹಪಿಕೆಗಳು, ಅಭೀಪ್ಸೆ-ಆಸೆಗಳು, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ನಮಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಬದುಕು ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎನ್ನುವುದು ಕಥಾನಕದ ಅಂಶವಾದರೂ ಅದರಾಚೆಗೂ ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಜುಂಪಾರ ಕಥಾನಕದ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲಿ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ನಿಜ, ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ - ತಾತ್ವಿಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಾಗಲೀ, ಮನುಕುಲವನ್ನು ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಬದುಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊಳಹುಗಳಾಗಲೀ, ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಗಳಾಚೆಯ ಇಶ್ಯೂಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಾಗಲೀ, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನೆಲೆಯಾಚೆ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ಇವು ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಕತೆಗಳು. ನಮ್ಮನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಲಕಬಲ್ಲ, ತನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳ ತಲ್ಲಣ, ದುಗುಡ, ಹಪಹಪಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೌನದ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡಬಲ್ಲ ಕತೆಗಳು.

ದಾಂಪತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇವು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತುಮುಲಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೇ ನೇರವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ Unaccusomed Earth ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ನಾವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ. ಪ್ರದರ್ಶನ ಎಂದೆ, ಅದು ಸರಿ. ನಾನು ನಿಮಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೋ ಅದನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತೀರೋ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ‘ನಾನು’ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆಯೇ ಹೊರತು ಅದು ನಿಜದ ‘ನಾನು’ ಅಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಿಜದ ‘ನೀನು’ ನಮಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು ಒಬ್ಬರು. ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಆತ್ಮಘಾತುಕ ಸತ್ಯ. ಅದು ಶೂನ್ಯದಲ್ಲೇ ನನಗಷ್ಟೇ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಕ್ಷಣಭಂಗುರ ಅನುಭವ. ಅದನ್ನು ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲು ಹೋದರೆ ಮಾತಿನ ಸದ್ದು ಮೋಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯ ಹೋದರೆ ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಡು ಮೋಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟರೆ ಬಣ್ಣಗಳು ಮೋಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಡಾಯರಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಟ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅವಾಂತರಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಬೆಚ್ಚಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರಬಹುದು, ಬೆಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ವರ್ಣಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ. ನಮ್ಮ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣವಿರುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಕಾಣಿಸದ ಬಣ್ಣಗಳು, ಕೇಳದ ಶಬ್ದಗಳು, ಕಾಣದ ನೋಟಗಳು, ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಸಿಗದ ವಸ್ತುಗಳು, ಬರೇ ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಎಷ್ಟೋ ಸಂಗತಿಗಳಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗೆಯೇ ನಿಜದ ನಾನು ಆಡಲಾರದ ಹಾಡಲಾರದ ಕೇಳಲಾಗದ ಸದ್ದಿನಲ್ಲಿ, ಬರೆಯಲಾರದ ಓದಲಾರದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ನೋಡಲಾರದ ನೋಟದಲ್ಲಿ, ರುಚಿ ನೋಡಲಾಗದ ಮುಟ್ಟಲಾಗದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಂಚಿನ ಹೊಳಹಿನಂತೆ ಕಾಣಬಹುದಾದರೆ ಅದನ್ನು ನಾನು ಮೌನದಲ್ಲೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದೀತು. ಮನುಷ್ಯ ಭಾಷೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿದ್ದೇ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಒಂದು ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ. ಹಾಗಿರುತ್ತ ಅದನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ನಮಗೆ ನೀಡಲಾರದು. ಆದರೆ, ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೂ ಅದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಲ್ಲಂಥ ಒಂದು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಣುವ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ನೀಡಿದಂತೆ! ಸೈಕಾಲಜಿಸ್ಟರಂತೆ ದಾಂಪತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಸಂಬಂಧದ ಗೋಜಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಡ್ವೈಸರ್ ತರ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ನಮಗೆ ನಿಶ್ಚಿತ ನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ನಿಶ್ಚಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ನಿಶ್ಚಿತ ಪರಿಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯೊಂದು ಯಾವುದೇ ಸಿದ್ಧನೋಟಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನೀವು ನಿಮಗಿಂತ ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಕಡಿಮೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಎರಡನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಬದಲಿಗೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವೇ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ. ಮತ್ತೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. Unaccustomed Earth - Jhumpa Lahiri, Random House, 333pp; Rs.450.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ