Sunday, July 27, 2008

ಕ್ಷಮೆಯಿಲ್ಲದೂರಿನಲಿ....


ಈಚೆಗೆ ಓದಿದ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಹೇಳಬೇಕಿದೆ.
ವಸುಧೇಂದ್ರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಮನೀಷೆ, ಯುಗಾದಿ, ಚೇಳು ಎನ್ನುವ ಮೂರು ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು ಇವರಿಂದ ಬಂದಿವೆ. ಮಿಥುನ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಅನುವಾದಿತ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಕೂಡ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋತಿಗಳು ಸಾರ್ ಕೋತಿಗಳು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಯಾರಿಗೇ ಕೊಟ್ಟರೂ ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿ ಬಿಡುವಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಸುಧೇಂದ್ರ ಅದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ! ನಮ್ಮಮ್ಮ ಅಂದ್ರೆ ನಂಗಿಷ್ಟ ಎನ್ನುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾದ ಕೃತಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕೆಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೂಡ ಬಂದಿದೆ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಸುಧೇಂದ್ರ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಛಂದ ಪ್ರಕಾಶನದ ಮೂಲಕ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುಸ್ತಕ ಛಂದ ಪ್ರಕಾಶನದ್ದು ಅಂತಾದರೆ ಅದನ್ನು ಯಾರದೇ ರಿವ್ಯೂ, ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ವಶೀಲಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎನ್ನುವ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ವಸುಧೇಂದ್ರ ಈಗಾಗಲೇ ಕನ್ನಡದ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಹೊಸತನಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನಕ್ಕೆ ತೊಡಿಸಿದವರು ಕೂಡ ಈ ವಸುಧೇಂದ್ರ. ವಸುಧೇಂದ್ರರ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೆಂದಾದರೂ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ಸಲದ `ದೇಶಕಾಲ' ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ವಸುಧೇಂದ್ರರ `ಕ್ಷಮೆಯಿಲ್ಲದೂರಿನಲಿ' ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ....
ಇದೆಲ್ಲ ನಿತ್ಯವೂ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಏಳುವುದು ತಡವಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಯಾವುದೋ ಸಲಕರಣೆ ಕೈಕೊಡುತ್ತದೆ, ಯಾರೋ ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗ್ಗೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿತವಾಗದ, ವಿರುದ್ಧವಾದ ಏನೋ ಕಿರಿಕ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ....ಈ ದಿನವೆಲ್ಲ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ತೀರ್ಮಾನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎಂಟು ಎಂಟೂವರೆಗೆಲ್ಲ ನಾವೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತೇವೆ! ಅಂದ ಮೇಲೆ ಅದು ಹಾಗೇ ಆಗಬೇಕಲ್ಲ.
ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಮಾತು ಇಲ್ಲವೇ ಆಡಬೇಕಾದ ಮಾತು ಆಡದೇ ಬಿಟ್ಟ ಮೌನ ಏನೆಲ್ಲ ಅನಾಹುತ ಎಬ್ಬಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೂಡ ನಮಗೆ ಅರಿವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡದ ಕಡೆಗೆ, ಉಸಿರಾಟದ ಏರಿಳಿತದ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಇಂಥ ಧಾವಂತದ, ಒತ್ತಡದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರದೋ ಕೈಗೊಂಬೆಗಳಂತೆ, ಯಾವುದೋ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಯಂತ್ರಗಳಂತೆ ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದರ ಹಾಗೆ ಏನೇನೋ ಮಾಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ.....ಎಲ್ಲೋ ಅಂತರಂಗದ ಆಳದಲ್ಲಿ `ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನ ಮಾಡು, ಒಮ್ಮೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡು....ಇಲ್ಲ, ನೀನು ದುಡುಕುತ್ತಾ ಇದ್ದೀ....ಯಾಕೆ ಈ ಧಾವಂತ?' ಎನ್ನುವ ಕೇಳಿಯೂ ಕೇಳದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ನುಡಿ ನಮ್ಮ ವೇಗಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುತ್ತ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆರಳಿಸುತ್ತ ಇರುತ್ತದೆ...
ಅದು ಕೆರಳಿಸಬಾರದು, ಕೆರಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವುದಲ್ಲ ಅದು. ಕ್ಷಣಕಾಲ ಸ್ವಸ್ಥ ನಿಂತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಮನದ, ದೇಹದ ಒತ್ತಡ, ಹೊರೆ, ವೇಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆಲಕ್ಕೆ ಚೆಲ್ಲಿ ಹಗುರಾಗುವಂತಿದ್ದರೆ.....ನಿಮಗೆ ಅದು ಅರ್ಥವಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಹಾಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಕಸ್ಮಿಕ ನಡೆದೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ದುರಂತ.
ವಸುಧೇಂದ್ರ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಗಮನಿಸಿರುವುದು ನನಗೆ ವಿಶೇಷ ಅನಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ವಸುಧೇಂದ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ, ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ! ಅದು ವಿಶೇಷ.
ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ಬರುವ ವಿವರಗಳು ಕತೆಯ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಗೆ ಇಂಬುಕೊಡುವ ಸಾರ್ಥಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಾಗಿ ಒದಗಿಬಂದಿರುವುದು ಮೊದಲ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಕಾರಣ. ಅದು ರಿವರ್ ಸೈಡ್ ಎನ್ನುವ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟಿನ ಹೆಸರಿರಬಹುದು, ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್ ಪೂಲಿನಲ್ಲೇ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಒರತೆ ಇಂಗಿಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಸರಮಾಲೆಯೊಂದು ಸುರುಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಪರ್ಯಾಸವಿರಬಹುದು, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರು ಇ-ಮೇಲ್ ಮುಖಾಂತರ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭ ಹೊಳೆಯಿಸುವ ಅರ್ಥಗಳಿರಬಹುದು. ಇವೆಲ್ಲ ಬರೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಗತಿಗಳಾಗದೇ ಕತೆಯ ಒಡಲಿನೊಳಗೆ ಸೇರಿಹೋಗಿರುವ ರೀತಿಯೇ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡನ್ನು ಗಂಡ ಕೇಳುವ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭವಿದೆ. ಹೆಂಡತಿಯ ಐಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಸೇಜ್ ನೀಡಬಯಸುವ ಗಂಡ, ಹೆಂಡತಿಯ ಐಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಬಯಸುವ ಗಂಡ, ಅವನ ಬಳಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಲ್ಲ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮೀರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂಥವನ್ನು ವಸುಧೇಂದ್ರ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಕತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ. ಮಗುವಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಅದು ತನ್ನ ತಾಯಿಗಾಗಿ ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್‌ಪೂಲ್‍ಗೆ ಇಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲೇ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಡುವುದನ್ನುನಿಜಕ್ಕೂ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಾಗ ಥಂಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗದರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಬರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ತಾಯಂದಿರು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮಕೊಡುವ ಕೊಟ್ಟು ತಾಯ್ತನದ ಸುಖವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಂಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸುವಾಗ ಕೂಸು ಹಾಸುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರಳಿ ಯಾವುದೋ ಗೊಂಬೆ ಕುಂಯ್ ಗುಡುತ್ತದೆ!
ಆ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡನ ಅರ್ಧಭಾಗ ಅವಳ ಹಳೆಯ ಪ್ರೇಮಿಯ ಹೆಸರಿನ ಪಸೆ ಹೊಂದಿರುವುದು, ಅದು ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ನೀರವ ಭಾವವೇನಿದೆ ಅದನ್ನು ಕತೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಒಂದು ಆಯಾಮದ ಹೊಳಹಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ಹೇಗೆ ಬದುಕನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿಯೇ ಗಮನಿಸುತ್ತ ಹೋಗಬೇಕಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಾಣಿಸುವಂತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅಂಶಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತ ಇದ್ದವು ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ಹೇಳಬೇಕಾಯಿತು. ಕತೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲೂ ಇಂಥದೇ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಇಡೀ ಕತೆಗೆ `ಕತೆಗೆ ಬರೇ `ಅದನ್ನು' ಹೇಳುವುದಷ್ಟೇ ಉದ್ದೇಶ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ' ಎನ್ನುವ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಸಣ್ಣಕತೆ ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಒಡಲನ್ನು ಮೀರುವ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಕೂಡ.
ಇಡೀ ಕತೆ ಒಂದು chain of action-reaction ತತ್ವವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕತೆಗೆ ಒಂದು ವೇಗವನ್ನು ದಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕತೆಗೆ ತನ್ನಿಂದ ತಾನೇ ದಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ವಸುಧೇಂದ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕಿದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಕತೆ ನಲವತ್ತರ ಸ್ಪೀಡಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತರಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲವೆ ಅನಿಸಿದ್ದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದೇ ಒಂದು ಆವೇಗದ ಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸರಪಳಿಯನ್ನು. ಉದ್ವೇಗದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ದೈನಂದಿನ ಸಂಗತಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿರುವ ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು. ಇಲ್ಲಿನ ಸವಾಲು ಗಮನಿಸಿ. ಬಹುಷಃ ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಅರವತ್ತರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಬಿಡಬಹುದಾದುದನ್ನು ವಸುಧೇಂದ್ರ ನಲವತ್ತರ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ! ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಾವಧಾನದಿಂದಿರುವ ಸುಜಾ, ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ರೇಖಾಳಂಥ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕೂಡ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್ ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಜಾ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಮೆಸೇಜುಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅಧ್ವಾನದ್ದಾಗಿ ಕಾಣುವ ಹೊಲಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ನೇರ ರೇಖಾಳ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಗೇ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ. ಎಲ್ಲರೂ, ಎಲ್ಲವೂ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲೇ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ (ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ) ಈಕೆ ಒಬ್ಬಳೇ ನೇರ ಮುಖಾಮುಖಿಗೆ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ! ಈ ಸಂದರ್ಭ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದರೆ, ಅದು ರೇಖಾಳಲ್ಲಿ ತರುವ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವಂತಿದೆ.
ಇಲ್ಲೇ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತು, ಈ ಸುಜಾ ತನ್ನ ಮುಖತಃ ಭೇಟಿ ಮುಗಿಸಿ ತನ್ನ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಮೊದಲೇ ಅವಳ ಗಂಡನಿಗೆ ರೇಖಾಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತಲುಪುವ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ವಸುಧೇಂದ್ರ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು! ಇದು ಎಬ್ಬಿಸುವ ಹೊಸ ದುಮ್ಮಾನಗಳ ಅರಿವು ಸ್ವತಃ ರೇಖಾಗಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆ, ಇಂಥದೊಂದು ಸಾಧ್ಯತೆ ಸ್ವತಃ ಸುಜಾಗೆ ಹೊಳೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ವಸುಧೇಂದ್ರ ತಮ್ಮ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪದೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಮಾಷೆಯ ವಿಟ್ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಹಾಕುವ ಮೆಸೇಜಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪರಸ್ಪರ ವೈರುಧ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳು ಬರೇ ತಮಾಷೆಯಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೆಸೇಜ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ್ದೇ `ಇನ್ನೀಗ ನೋಡು ತಮಾಷೆ' ಎಂದು ಶಿಳ್ಳೆ ಹಾಕುವುದು ಕೂಡ ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೊಂಚ ಸಿನಿಮೀಯ ಅನಿಸುವ ರಂಗು ಕತೆಗೆ ಅಂಟಿದ್ದರೂ ಅದೇನೂ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಸುಧೇಂದ್ರ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಇದೇ ಅವರ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್ ಅಂತೇನೂ ಈ ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿರುವುದಲ್ಲ. ಈ ಕತೆಯನ್ನು ನೀವೆಲ್ಲ ಓದಲೇ ಬೇಕು ಅಂತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಅನಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ವಸುಧೇಂದ್ರರ ಕತೆಗಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿರುವುದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಕಂಡಿದ್ದರಿಂದ....ನನಗೂ ಬರೆದರೆ ಹೀಗೆ ಕತೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಅನಿಸುವುದರಿಂದ!
ವಸುಧೇಂದ್ರರ ಈ ಕತೆ ಓದಿದಾಗ ಇದು ನೆನಪಾಯಿತು:
ಓಶೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತು, ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಯೋಚನೆ ಕೂಡಾ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಬೀ ಕೇರ್‌ಫುಲ್!
ಅಭಿನಂದನೆಗಳು ವಸುಧೇಂದ್ರ!
ದೇಶಕಾಲ ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ:
ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ, ಗಾಂಧಿಬಜಾರ್, ಬೆಂಗಳೂರು
ಸ್ವಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಗಾಂಧಿನಗರ-ಸದಾಶಿವನಗರ-ಜಯನಗರ
ನಾಗಶ್ರೀ, ಜಯನಗರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬ್ಲಾಕ್ ರಂಗಶಂಕರ, ಬೆಂಗಳೂರು
ಶಂಕರ್ಸ್, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಬೆಂಗಳೂರು
ದೇಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಸಾಗರ
ನವಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಮಳಿಗೆಗಳು
ಅತ್ರಿ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್, ಮಂಗಳೂರು
ಸೀತಾ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್, ಉಡುಪಿ
ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾಶನ, ಹೆಗ್ಗೋಡು
deshakaala@gmail.com (092431 36256)
(ಚಿತ್ರ ಅವಧಿ Flickr photos ಕೃಪೆ)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Friday, July 25, 2008

ಪರಿಧಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋದ ವ್ಯಾಸ


"ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬೇಕೆಂದಿದೆ ನನಗೆ" ಎಂದಿದ್ದರು ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ಎಂ. ವ್ಯಾಸರಿಗೆ. ನೀಲಿ ಮಳೆ, ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಜಯಂತ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಕಾಣಲೆಂದೇ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು, ಇಲ್ಲಿಂದ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆ ವರೆಗೆ ಎಂದೂ ಕಾಣದಿದ್ದ ವ್ಯಾಸರನ್ನು, ಅವರ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗ್ರೀನ್ ಕಾರನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ನಿಂತ ಘಳಿಗೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.


ವ್ಯಾಸರು ಬಂದರು. ತಣ್ಣಗಿನ ಏರಿಳಿತಗಳಿಲ್ಲದ ದನಿ, ಕೃಶ ಕಾಯ, ಭಾವನೆಗಳ ಸುಳಿವುಗೊಡದ ಮುಖ. ಇದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ವ್ಯಾಸರಾದರೆ ಅವರ ಅಂತರಂಗ ಬಲ್ಲವರೇ ಬಲ್ಲರು.


ವ್ಯಾಸರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಿಡೀ ಹಗಲು, ರಾತ್ರಿ ತಂಗಿದ್ದು ಹರಟಿ ಹರಟಿ ಸುಸ್ತಾಗಿ ಮಲಗಿ ಮತ್ತೆ ಮುಂಜಾನೆ ಇನ್ನೂ ಮಂಜು ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಹೊತ್ತಲ್ಲೇ ಎದ್ದು ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಕಾಫಿ ಕುಡಿದು ಫಸ್ಟ್ ಬಸ್ಸಿಗೇ ಹೊರಟು ನಿಂತಿದ್ದು, ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಪೇಟೆ ತನಕ ವ್ಯಾಸರು ಬಂದು ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವರ ಪತ್ನಿ ನಮಗಾಗಿ ಮಾಡಿ ಉಣಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಭೋಜನ, ಮೊದಲಿಂದ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಮೋಹನ, ಇವರ ತಾತನವರಾದ ಶೇಣಿಯವರನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು.... ಜಯಂತರ ತಂದೆ ಗೌರೀಶರು ಈಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಮಂಕಾದ ಶೇಣಿಯವರು ಮುಂದೆ ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದು, ಆಸುಪಾಸು ಎಂದು ಹೋಗಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಕವಯಿತ್ರಿ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ..


ನಾಗಾಭರಣ ತಮ್ಮ ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗೆ ಆಯ್ದಿದ್ದ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ನಮ್ಮದೇ ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು ಕಳೆದು ಹೋಗಿದ್ದು... ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಕೂತ ವ್ಯಾಸ ಅಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಹೊಗಳಿದ್ದು...ಕೊನೆಗೆ ಅಂತೂ ಇಂತೂ ಬೇಕಲಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇ ಧೋ ಎಂದು ನಾಲ್ಕೂ ನಿಟ್ಟಿನ ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸುರಿದ ಭರ್ಜರಿ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಂತರ ಆಸೆ ಪೂರೈಸಿದ್ದು!


ಒದ್ದೇ, ಒದ್ದೇ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒದ್ದೇ ಎಂದು ಹಾಡಿದ ಜಯಂತ್! "ನಾನಿಲ್ಲೇ ಕೂತಿರುತ್ತೇನೆ, ನೀವೆಲ್ಲ ಹೋಗಿ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಬನ್ನಿ" ಎಂದ ವ್ಯಾಸರು, ಮರಳಿದಾಗ "ಏನಾದರೂ ಕತೆಗಿತೆ ಸಿಕ್ಕಿತೇ ನಿಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ?" ಎಂದು ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿದ ಜಯಂತ್....
ಈಗ ನೆನಪುಗಳೆಲ್ಲ ನುಗ್ಗಿ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಆತ್ಮೀಯ ಜೀವವೊಂದು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋದಾಗ ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರದ ಗರಜೂ ಇಲ್ಲ ಈಗ. ಸುಮ್ಮನೇ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ...


"ಮೌನವಾದ ಎಂ.ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಮೌನದ ನಮನ" ಎಂದು ಜಯಂತ ಮೆಸೇಜ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಆಘಾತವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಕಳೆದ ವಾರವಷ್ಟೇ ಚಿಕನ್ ಗೂನ್ಯಾ ಬಂತು, ಕೈಕಾಲೆಲ್ಲ ನೋಯ್ತಿದೆ ನರೇಂದ್ರ ಎಂದಿದ್ದರು. ಮುರಳೀಧರ ಉಪಾಧ್ಯರು ಉದಯವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಹೇಳಿ ಓದಿದ್ರಾ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದರು. ಫೋನ್ ಮಾಡಿದಾಗೆಲ್ಲ ಮನೆಗೆ ಬನ್ನಿ ನರೇಂದ್ರ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಮದುವೆ ಮುಂಜಿಗೆ ಬಂದರೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಅವರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಕುಳಿತು ಅದೂ ಇದೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಕಳೆದೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆವು....


ಎಂಥ ವಿಪರ್ಯಾಸ ನೋಡಿ, ಎಂದೂ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲು ವ್ಯಾಸರು ನನಗೆ ಬಿಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಪರಸ್ಪರ ಗೊತ್ತಿರುವವರು ಬರೆದರೆ ಅದು ಎಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದರೂ ಒಂದಂಶ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ-ಮುಲಾಜು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ ನರೇಂದ್ರ, ನೀವು ನನ್ನ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆಲ್ಲ ಬರೀಲಿಕ್ಕೆ ಹೋಗ್ಬೇಡಿ ಎಂದು ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಿದ್ದರು. ಬಹುಷಃ ಅದಕ್ಕೋ ಏನೋ, ಎಲ್ಲೂ ಸಿಗದ ಅವರ ಕೃತ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರತಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಕಾರಿನೊಳಗಿನ ನಮ್ಮ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ನಡುವೆ ಏನನಿಸಿತೋ, ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್ ತೆರೆದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿಟ್ಟರು! ಈಗ, ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಸರ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಮಾಡುವ, ಮಾಡಿ ಬರೆಯುವ ದಿನ ಬಂತು!


ಸದಾ ಮನುಷ್ಯನ ಬಗ್ಗೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ, ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತ, ಬರೆಯುತ್ತ, ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ ಇದ್ದ ವ್ಯಾಸ ಒಬ್ಬ ತಪಸ್ವಿಯಂತೆ ಬದುಕಿದವರು. "ನೋವೇ ಸಕಲ ಕಲೆಗಳ ಮೂಲವಲ್ಲವ ನರೇಂದ್ರ, ನೋವಿಲ್ಲದವರು ಯಾರಿದ್ದಾರೆ ಹೇಳಿ? ನೋವಿನಿಂದಲೇ ಈ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ, ಬರೆಯುವ ತುಡಿತಗಳೆಲ್ಲ ಬರುವುದು ನರೇಂದ್ರ, ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರಬಹುದು, ಇವರಿದ್ದಾರಲ್ಲ, ಎಷ್ಟು ಚಂದ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ ಗೊತ್ತುಂಟ, ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಅವರ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ಎಂಥ ಯುದ್ಧ ನಡೀತಾ ಇದೆಯಂತ....ಅವರ ಕತೆ ಕೇಳಿದ್ರೆ ಉಂಟಲ್ಲ, ನನಗೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ತಲೆಬಿಸಿಯಾಗಿ ಕಣ್ಣು ಕತ್ತಲೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ ಆಯ್ತು ಗೊತ್ತುಂಟ? ಕೇಳಿದರೆ ಕಣ್ಣೀರು ಬರ್‍ತದೆ, ಪಾಪ ಅವರು.... ಅವರ ಎದ್ರು ನಮ್ಮದೆಲ್ಲ ಎಂತದು? ಹೇಳ್ತೇನೆ ನಿಮಗೆ ಅವರ ಕತೆ, ಕೇಳಿ..." ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಸರ ಧ್ವನಿ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಂತಿದೆ.


ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರಮಂದಿ ಆಪ್ತರಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬರಹಗಾರರು, ಕವಿಗಳು. ವ್ಯಾಸರ ಜೊತೆ ಸ್ವಲ್ಪಹೊತ್ತು ಮಾತನಾಡಿ ಏನೋ ಒಂದು ವಿಧದ ಮನಸ್ಸಮಾಧಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವರು. ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು, ಬರೆಯಲಿರುವುದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವರು. ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಮಂದಿಯ ಬದುಕಿನ ಒಳಸುಳಿಗಳ, ಜೀವ ಹಿಂಡುವ ನೋವುಗಳ ವಿವರ ಎಳೆ ಎಳೆಯಾಗಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ನೋವುಗಳನ್ನುಂಡ ನಂಜುಂಡನಂತೆ ಅವರು ನಿಂತಿದ್ದರು, ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.


ಅವರ ಬಳಿ ತಮ್ಮದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೆರೆದಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಳಗವೇ ಇತ್ತು. ಇವತ್ತು ಅವರೆಲ್ಲ ಅನಾಥರೇ. ಅವರ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಯಾರು ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುವವರು? ಯಾರಿಗೂ ವ್ಯಾಸರ ವ್ಯವಧಾನ, ನಿಧಾನ, ಸಮಾಧಾನ ಇಲ್ಲ ಇವತ್ತು. ಅವರ ಬಳಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಆಗಿ ಮಿಗುವಷ್ಟು ಸಮಯವಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಮಗೆ ಪುರುಸೊತ್ತಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ....


ವ್ಯಾಸರೂ ಹಾಗೆ, ಯಾರನ್ನೂ ಯಾವತ್ತೂ ನೋಯಿಸಿದವರಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಎಲ್ಲರ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಕಂಪ ಮಿಶ್ರಿತ ಧೋರಣೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ `ಅವರಿಗೂ ನೋವುಗಳಿರಬಹುದಲ್ವ....ನೂರಾರು?' ಎಂಬಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಅವರದೇ ಆದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವದ ನಿಲುವಿತ್ತು. "ನಮಗೆ ಸರಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಖುಶಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಾವು ಅವನು ಬರೆದಿದ್ದು ಸರಿಯಿಲ್ಲ ಅಂತ ತೀರ್ಮಾನ ಕೊಡಬಾರದು, ತಪ್ಪದು. ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು, ಅದನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾದ ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇರಬಹುದು, ನಮಗದು ಗೊತ್ತೇ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು...."


ಸಹವರ್ತಿಗಳ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ವ್ಯಾಸ ಸದಾ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿ. "ನೀವು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಬಿಟ್ಟೇ ಬಿಟ್ಟ ಹಾಗೆ ಕಾಣ್ತದೆ, ಬರೆಯುವುದನ್ನ ಬಿಡಬೇಡಿ ನರೇಂದ್ರ, ಅದು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಅಗತ್ಯ" ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಸರು ನನ್ನ ಯಾವುದೋ ಹಳೆಯ ಕಥೆಯ ಯಾವುದೋ ವಿವರವನ್ನು ನನಗೇ ನೆನಪಿಸಿ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರೀತಿದ್ರಿ ಎಂದು ಉಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು! ತಮ್ಮ ಕತೆ, ಕವನ, ಬರಹಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಸರು ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿ, ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಅಚಲ ನಂಬುಗೆ ಅಪಾರವಾದದ್ದು. ಸದಾ ಪತ್ರ ಬರೆಯಿರಿ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಸಮಾಧಾನವಿರದಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕೈಬರಹದ ಉದ್ದುದ್ದ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಭಾವಲಹರಿ, ಬರೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತೇಜನ, ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಮೊಬೈಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನೂ ಮದುವೆಹೆಣ್ಣಿನ ನಾಚಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದ ವ್ಯಾಸರ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಮೌನ ತಬ್ಬಿಬಿಟ್ಟಿತು...ಝುಮ್ಮನೆ!


ಪತ್ರಕರ್ತರೊಂದಿಗೂ ಅವರಿಗೆ ನಿಕಟ ಒಡನಾಟ. ರವಿಬೆಳಗೆರೆಗೆ ಇವರು-ಇವರಿಗೆ ರವಿ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು. ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಡಿ ರವೀ, ಆರೋಗ್ಯ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಕ್ಕುಲತೆಯಿಂದ ರವಿಬೆಳಗೆರೆಯವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರವಿಬೆಳಗೆರೆಯ ಮುದ್ದಾದ ಕೈಬರಹವನ್ನು ಅದೊಂದು ಅಚ್ಚರಿಯೆಂಬಂತೆ ನಮಗೆಲ್ಲ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಈ ರವಿ, ಜೋಗಿಯವರೆಲ್ಲ ಎಷ್ಟೊಂದು ಓದುತ್ತಾರೆ ಮಾರಾಯರೇ, ಎಷ್ಟೊಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ ಇವರು ಎಂದು ನಿರಂತರ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು! ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಬಂದ ಎಸ್.ದಿವಾಕರರ ಬಗ್ಗೆ ಅರ್ಧಗಂಟೆ ಕೊರೆದಿದ್ದರು! ಕೆ.ವಿ.ತಿರುಮಲೇಶ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಒಡನಾಡಿ. ಅದೇನೋ ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ತಿರುಮಲೇಶ್ ಎಂದರೇ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಮೋಹವಿತ್ತು. ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ತಿರುಮಲೇಶ್ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ಹೋದಾಗ ಅವರ ವಯಸ್ಸು, ಆರೋಗ್ಯ ಎಂದೆಲ್ಲ ಗೊಣಗಿ, ಯಾಕೆ ಬೇಕಿತ್ತು ಇದೆಲ್ಲ ಇವರಿಗೆ ಎಂದರು. ವಿಷಯ ಅದೆಲ್ಲ ಆಗಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಗುಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಮತ್ತೆ. "ಇಷ್ಟು ದಿನ ಅವರಾದರೂ ಒಂದು ಫೋನ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದೂ ಇದೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಇನ್ಮೇಲೆ ಅದೂ ಇಲ್ಲ...."

ಆ ಮಾತಿನ `ಅದೂ' ಇವತ್ತಿಗೂ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತ ಉಳಿದಿದೆ.


ಹಾಗೆಯೇ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಅ.ನ.ಪೂರ್ಣಿಮಾ, ವಿದ್ಯಾರಶ್ಮಿ, ಸಂಧ್ಯಾದೇವಿ, ಹರೀಶ್ ಅದೂರು ಮುಂತಾಗಿ ....ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅಭಿಮಾನ, ಪ್ರೀತಿ, ಕಾಳಜಿ. ಅವರ ಗುಣಗಾನ. ಅವರ ಬಳಿ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ. ಮತ್ತೆ ನನಗೆ, ನನ್ನಂಥವರಿಗೆ ಫೋನು. ಇವರಿಗೆ ಕತೆ ಕಳಿಸಿ, ನಾನು ಹೇಳ್ತೇನೆ, ನೀವು ಕಳಿಸಿ. ಯಾರಿದ್ದಾರೆ ಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೊಸಬರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ನಿಲ್ಲುವವರು, ಬರೆಯಿರಿ ಎಂದು ಬರೆಯಿಸುವವರು? ಸಾಹಿತಿಗಳ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹನಿ ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದ, ಒಂದಿಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಮಾಡದ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂ.ವ್ಯಾಸ!


ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ಮುಗ್ಧ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು. ಎಷ್ಟೋ ಮಂದಿಯ ಎದುರಿಗೊಂದು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಎನ್ನುತ್ತಾರಲ್ಲ, ಅದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು, ಹೇಳಿದರೆ ವ್ಯಾಸರು ನೊಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂದೇ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಏನೋ ಮಾತಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಯವರಿಗೆ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಹೇಗೆಂದರೆ ಗುಮಾಸ್ತರಿಗೆ ಚೆಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಪೀಡಿಸುವ, ಹೊಸ ಹೊಸ ಬಿಲ್ಲುಗಳ ಹೊರೆ ಹೇರುವ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳಿದ್ದ ಹಾಗೆ, ಗೌರವವಲ್ಲ, ಹೇವರಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದುಬಿಟ್ಟೆ. ಅವರು ಹೌದ ಎಂದಾಗಿನ ಅವರ ಧ್ವನಿ, ಅದರ ತಲ್ಲಣ ಈಗಲೂ ನೆನಪಿದೆ.


ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದೆಂದು ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮೊದಲು ಹೋದೆ. ನನಗೆ ಪರಿಚಯವಿದ್ದ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ಮಂದಿಗೆ ನಾನು ಯಾರು, ಯಾಕೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆನೆಂಬುದು ಬಗೆಹರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮುಖಭಾವದಿಂದಲೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಸಭೆ ಇನ್ನೇನು ಸುರು ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಬಂದರು. ಸರಿ, ವ್ಯಾಸರು ಆ ಗುಂಪಿನ ಸ್ಟಾರ್‍ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಯಥಾಪ್ರಕಾರ ನಾನು ತಣ್ಣಗೆ ಹಿಂದೆ ಕೂತೆ. ಸ್ವಲ್ಪಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಸರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ನಾನು ಬಿದ್ದಿದ್ದೇ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ನೇರ ನನ್ನ ಬಳಿಗೇ ಬಂದು ಬಿಟ್ಟರು, "ಅರೆ, ನೀವು ಇಲ್ಲಿರುವುದ, ನನ್ನ ಹತ್ತಿರವೇ ಇರಿ ಮಾರಾಯರೆ" ಎನ್ನುತ್ತ ಕೈ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೇ ಕೂತರು! ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ, ಸನ್ಮಾನ ಎಲ್ಲ ನಡೆಯುವಾಗ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರ ರನ್ನಿಂಗ್ ಕಮೆಂಟರಿ! "ಎಂಥ ನಾಟಕ ಮಾರಾಯರೆ ಇದೆಲ್ಲ, ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುವವರಿಗೆ ಫೋಸು ಕೊಡುತ್ತ ನಿಲ್ಲುವುದು, ಪುಸ್ತಕ ಹಿಡಿದು ತೋರಿಸುವುದು ಎಲ್ಲ....ನನಗಿದೆಲ್ಲ ಕಂಡರೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ...." ಒಂದು ಬಾಣ ಬಿಟ್ಟೆ, "ಸರ್, ಈಗ ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ನೋಡಿ, ಇಲ್ಲಿರುವ ಹಿರಿಯರಿಗೆಲ್ಲ ಗೌರವ ಪ್ರತಿ ಕೊಟ್ಟು ಸನ್ಮಾನ ಮಾಡ್ತಾರಂತೆ, ಹೇಳಿದ್ರಲ್ಲ ಮೈಕಿನಲ್ಲಿ ಈಗ, ಕರೀತಾರೀಗ ನಿಮ್ಮನ್ನೇ..." ಎಂದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಏನನ್ನೂ ಕಿವಿಗೊಟ್ಟು ಕೇಳಿರದ ವ್ಯಾಸ ಕಂಗಾಲಾದರು. "ಹೌದ, ನನಗೆ ಬೇಡ ಅದೆಲ್ಲ, ನಾನು ಎದ್ದು ಹೀಗೇ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಬಿಡ್ತೇನೆ ಕರೆದ್ರೆ" ಎಂದು ತಯಾರಾಗಿಯೇ ಬಿಟ್ಟರು! "ಅರೆ, ಅದು ಹೇಗಾಗ್ತದೆ ಸರ್, ನೀವು ಎರಡು ಮಾತು ಭಾಷಣ ಮಾಡಬೇಕಾಗ್ತದೆ" ಎಂದೆ. ವ್ಯಾಸರು ಇನ್ನೇನು ಎದ್ದೇ ಬಿಡುವುದರಲ್ಲಿದ್ದರು! ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಯೋಜಕರು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲವರೇ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಕರೆಯಲಿಲ್ಲ.


ವ್ಯಾಸರು ಚಿರನಿದ್ರೆಗೆ ಮರಳಿದ್ದಾರೆ, ನಿಜ. ಆದರೆ ಅವರ ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಸದಾ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಸತ್ವಶಾಲಿ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಸಾವೆಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ. ಭೌತಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಸರು ಇದ್ದಿದ್ದು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ನಿಕಟವರ್ತಿಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಂದಿ ಓದುಗರಿಗೆ ವ್ಯಾಸರ ಪಾತ್ರಗಳೇ, ಕತೆಗಳೇ ವ್ಯಾಸರ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಿದ್ದು. ವ್ಯಾಸರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಂಶ ಮಾತ್ರ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಅವರ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳು ಕನ್ನಡದ ಓದುಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತಾದರೆ ವ್ಯಾಸರ ಇರುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವೂ, ಜೀವಂತವೂ ಆಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವರ ಅಪಾರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ಆಗಗೊಡುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇನಿಲ್ಲ.


ವ್ಯಾಸರು ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಒಂದು ಸಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಈ ನೆನಪುಗಳ ನೆನವರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ವ್ಯಾಸರು ಬರೆದಿದ್ದರು, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಚಲಿಸುವ ಜನಸಮೂಹ ಒಂದೇ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, July 22, 2008

ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಕಥಾಲೋಕ - ಬಣ್ಣದ ಕಾಲು


`ಚಂದ್ರಶಾಲೆ' ಕತೆ ಈ ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕತೆ. ತೇರಿನ ದಿನ ಬಳೆಯಂಗಡಿಯ ಬಸವಣ್ಣಿಯ ಜತೆಗೆ ಕುಂಕುಮದಂಗಡಿಯ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ನಡೆಸುವ ಪ್ರೇಮ, ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಮಾಬಲನ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಸರಸ್ವತಿ, ತೇರು ಎಳೆಯುವ ಸಂಭ್ರಮದ ಗದ್ದಲ, ಗಡಿಬಿಡಿಗಳು, ತೇರನ್ನೆ ಮನೆ, ಗಂಡ ಎಲ್ಲವೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಾಯಕ್ಕನ ವಿಪರೀತಗಳು ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ನೀಡುವ ಚಿತ್ರ ಗಾಢವಾಗಿ ಕಾಡುವಂತಿದ್ದರೂ ಕತೆಯಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ನೋಟಗಳು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಏಕಸೂತ್ರದ ಪ್ರತಿಮೆ ತೇರು. ತೇರು ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ತರುವುದರ ಜೊತೆಗೇ, ಊರಿನ ಜನರ ಸುಪ್ತ ಅಥವಾ ಅದುಮಿ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಉನ್ಮಾದ, ಹುಚ್ಚು, ಸುಖದ, ಸಂಭ್ರಮದ ಅಪೇಕ್ಷೆ, ಕಳ್ಳ ಪ್ರೇಮದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ತವ್ಯದ ನೊಗವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲಿಸಿ ನಗಲು ಕಾರಣ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತೇರು ಒದಗಿಬರುವುದು ಹೀಗೆ. ಚಂದ್ರಶಾಲೆಯ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ತೇರಿನೊಂದಿಗಿನ ಕಾಯಕ್ಕನ ಸಂಬಂಧ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಇಣುಕಿ ನೋಡುವ ಅಂಶಗಳು ಅಮೂರ್ತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದು ಈ ಕತೆಯ ವಿಶೇಷ.


`ಗಾಳಿಮರದ ನೆಳಲು' ಕತೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ವೆಂಕಟೇಶನ ಹೆಂಡತಿ ನಾಗಮ್ಮ ಬಸುರಿ. ಅವಳು ಸುಡುಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಕಾರವಾರದ ಕೋರ್ಟಿಗೆ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಪೋಲಿಸರು ವ್ಯಾನಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವಾಗ ಒಂದು ಬಾರಿ ನೋಡುವುದು, ವ್ಯಾನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಅವನಿಗಿಷ್ಟವೆಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು, ಅತ್ತೆಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ, ಮಾಡಿತಂದ ಅವನ ಇಷ್ಟದ ಪಾಯಸ ಕೊಡುವುದು ಎಲ್ಲ ಅವಳ ಆತಂಕ, ಅನುಮಾನ, ಉದ್ವೇಗ ಎಲ್ಲ ಸೇರಿದಂತಿರುವ ಉದ್ದೇಶಗಳು. ಇಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳು ಎಷ್ಟೊಂದು ಸೊಗಸಾಗಿವೆ ಎಂದರೆ, ವ್ಯಾನು ಬರುತ್ತೋ ಇಲ್ವೋ, ನಿಲ್ಲಿಸ್ತಾರೋ ಇಲ್ವೋ, ಅವನಿಗೆ ಇದೆಲ್ಲ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತೋ ಇಲ್ವೋ ಎಂಬೆಲ್ಲ ಆತಂಕಗಳು ನಾಗಮ್ಮ, ತುಳಸಿಯರದ್ದಾಗದೆ ಓದುಗರದ್ದೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿರುವುದು ಈ ಕತೆಯ ಯಶಸ್ವೀ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.


ಹೀಗೆ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಆತಂಕ ಧ್ವನಿಸುವ ಅಂತಃಕರಣ ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಜಯಂತರ ಕಥನ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಸೆಲೆಯೇ ಹೀಗೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿಕ್ಕಿಯಾಗಿಸುತ್ತ, ಅವನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾಗಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವುದೇ ಆಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಜಯಂತ ಅದನ್ನು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು ಯಾವುದೇ ಅಬ್ಬರವಿಲ್ಲದೆ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಮೇಲಾಟಗಳಿಂದಲ್ಲ, ತಾತ್ವಿಕ ದೊಂಬರಾಟದಿಂದಲ್ಲ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಥಾಲೋಕದ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ಜಯಂತ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಾಣುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಅವನ ಸತ್‌ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ಅಚಲ ನಂಬುಗೆ ಮತ್ತು ಸರಳವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಬಲ್ಲ ಅವರ ಶಕ್ತಿ ಇವೇ ಜಯಂತರ ಸೃಜನಕ್ರಿಯೆಯ ಬತ್ತದ ಸೆಲೆ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅನಿಸುವುದು ಈ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ.


"ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದವರು ಬರೆ ನಾವಿಬ್ಬರೆ ಅಲ್ಲ" ಎಂದು ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುವವಳಂತೆ ಗೌರಿಯ ಕಡೆ ನೋಡಿ ಮಾಯೆಯಲ್ಲಂಬಂತೆ ಅವಳನ್ನೂ ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆದಳು. ಇಷ್ಟೇ ತನ್ನ ಸೀಮೆ ಎಂಬಂತೆ ಗೌರಿ ಅಲ್ಲೇ ಪೊದೆಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಯಾಗಿ, ಮುಳ್ಳಾಗಿ, ಕಣ್ಣಾಗಿ ಅವಿತೇ ಉಳಿದಳು."


ಈ ಗೌರಿ ನಾಗಮ್ಮನ ಸವತಿ. ನಾಗಮ್ಮ ತುಂಬು ಬಸುರಿ. ಇಡೀ ಸನ್ನಿವೇಶ ರಣ ರಣ ಸುಡು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುವ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ದೂರದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಕರಿನೀಲಿ ಪೋಲೀಸ್ ವ್ಯಾನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತ ನಿಂತ ಗಾಳಿ ಮರದ ನೆಳಲಿನಲ್ಲಿ ದ್ರವಿಸುವ ಮಾನವೀಯ ಅಂತಃಕರಣದ ದೃಶ್ಯಾವತರಣ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಈ ಕತೆ ಬಹುಕಾಲ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಯುವಿಕೆಯಾಗಿ ನಿಂತು ಬಿಡುತ್ತದೆ!


`ತೀರ' ಕತೆ ಒಂದು ನುಡಿಚಿತ್ರದಂತೆಯೇ ಮೂಡಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ದಡಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಸಾಯುವ ಬೃಹತ್ ಮೀನೊಂದು ತೀರದ ಜನರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಆತಂಕವನ್ನು ಮೀರುವ ಅದನ್ನು ಬದುಕಿಸುವ ಓಡಾಟ, ಗಡಿಬಿಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತಗೊಂಡಿದೆ. `ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಹಂಚಿ ಹೋಗಲೆಂದೇ ದೇಹವನಿಲ್ಲಿ ತೊರೆಯುತ್ತಿದೆ ಇದು' ಎಂಬ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿ ಕಡಲ ತೀರದ ನಸುಗತ್ತಲಲ್ಲಿ ರೂಪು ರೇಖೆಯಿಲ್ಲದ ಮಂದಿಯ ಮನದಲ್ಲಿನ ಅಶಾಂತ ತೆರೆಗಳಂತೆ ಹೊಯ್ದಾಡುತ್ತದೆ.


`ಸ್ವಪ್ನದೋಷ' ಕಥಾನಕವೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭವಾನಿಯ ಸುಪ್ತ ಆಸೆ ಚಿನ್ನದ ಬಳೆ. ಘಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸಿರ್ಸಿ ಸಮೀಪದ ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಲ್ತ್‌ಸೆಂಟರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಗಂಡ ಲೀಲಾಧರ ಒಂಥರಾ ಅನಾಸಕ್ತ ಜೀವಿ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾರದ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಕೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಹಳಹಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಹೋದವನಂತಿರುವ ಲೀಲಾಧರ ಹೆಂಡತಿ ಅವರಿವರಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆಗೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಕುಣಿದಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಭ್ರಾಂತಿ ಕವಿಯುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಚಿನ್ನದ ಬಳೆಗಾಗಿ ಕದ್ದು ಮುಚ್ಚಿ ಅಡುಗೆ ಕೆಲಸ ಅದು ಇದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವುದರಲ್ಲೆ ತನ್ನ ಪುಟ್ಟ ಪ್ರಪಂಚ ನೇಯ್ದುಕೊಂಡಿರುವ ಭವಾನಿ, ದಾಯಾದಿಗಳ ಜೊತೆ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ಊರಿನಿಂದ ದೂರವೇ ನಿಲ್ಲುವ ಅವಳ ಗಂಡ, ಅವನ ಭ್ರಾಂತಿ, ಸರಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಸೋಲುವ ಅವಳು ಕೊನೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ತನ್ನ ಚಿನ್ನದ ಬಳೆಯ ಕನಸಿನೊಂದಿಗೇ. ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವಳು ಕನಸುಗಳತ್ತ ಬರೇ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ತೂರಿ ಭ್ರಾಂತಳಾಗದೇ ಲೀಲಾಧರನನ್ನು ಮೀರುವುದು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ. ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು, ಮೌಢ್ಯಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯದೆ, ಸರಳಗೊಳಿಸದೆ ಕತೆ ಹೇಳುವ ಬಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.


`ಟ್ರೈಸಿಕಲ್' ಕತೆ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು, ಮಾನವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು, ಅದು ಒಡ್ಡುವ ಸಂದಿಗ್ಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಸಂಗತಿಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಡ ಬಯಸುವ ಕತೆ. ಏನಿದು ಇಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ಸಂಗತಿ ಎನಿಸುವಾಗಲೇ ಅದು ಅಂತಃಕರಣವನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಆಳವಾಗಿ ಕಲಕುವುದಲ್ಲದೆ ಈ ಕತೆಯ ವಿವರಗಳು ಯಾಕೋ ಮಾಸ್ತಿಯವರ ನೆನಪು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಸುತರ `ಮೋಚಿ' ಕತೆ ಹೇಗೆ ಕನ್ನಡ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಅಪ್ಪಟತನದಿಂದ ಕಲಕುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆ ಇದು. ಹಿಂದೆ ತಾವು ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಪುಟ್ಟ ಮಗುವಿಗೆ ಆಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಂದು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಸೈಕಲ್ಲು ಈಗ ತಮ್ಮದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಮಗುವಿಗೆ ಇದ್ದರಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಆಸೆಯೇ ಮೂಲವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಒಯ್ಯಲು ಬಂದ ಮಾಸ್ತರರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊಡಲು ಬಯಸಿದ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳಿಗೂ ಏನೆಲ್ಲ ಆಟ ಹೂಡಿದರೂ ಕೊಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ! ಇದು ಗೆರೆಗಳ ನಡುವಿನ ತಲ್ಲಣಗಳ ಬರಹ.


`ಬಿಡು ಬಿಡು ನಿನ್ನಯ...' ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಶಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೊಂಚ ವಿಶಿಷ್ಟ ಎನಿಸುವ ಕತೆ. ಮೈಯಲ್ಲಿ ಕೆಚ್ಚು ರೊಚ್ಚು ತುಂಬಿರುವ ದಿನಗಳ ದ್ವೇಷ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ತೆವಲಾಗಿ ಹತ್ತಿಕೊಂಡರೆ ಸಾವಿನ ಎದುರೂ ಅದು ಮೆರೆಯುತ್ತದೆಯೆ ಅಥವಾ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೀಗೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಘನಶ್ಯಾಮನಿಗೆ ಮಾಸ್ತರರ ಮೇಲಿರುವ ದ್ವೇಷ ಇಂಥದು. ಆತ ಈಗ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಸಹಜವಾದ ಮಾನವೀಯ ಅಂತಃಕರಣದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕಾಣ ಹೊರಟ ಮಾಸ್ತರರಿಗೆ ಹಾದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಡುವ ಈ ದ್ವೇಷದ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ತಾವೀಗ ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ಕಾಣಹೊರಟಿದ್ದು ಸರಿಯೆ ತಪ್ಪೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಘಟ್ಟ.


ಘನಶ್ಯಾಮ ಸಾಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಾಯದೇ ಬದುಕಲೂ ಬಹುದು. ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಜನ್ಮ ವೈರಿ ಮಾಸ್ತರರ ಭೇಟಿ ಸ್ವತಃ ಘನಶ್ಯಾಮನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಕಾಣಬಹುದು? ತಾನು ಕೈಲಾಗದೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಹೀಯಾಳಿಸಲು ಬಂದಂತೆ ಕಾಣುವುದೆ ಅಥವಾ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಈವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ದ್ವೇಷ, ಜಿದ್ದು ಅರ್ಥಹೀನವಾಗಿ ಕಾಣುವುದೆ? ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ತರರು ತಮ್ಮ ಭೇಟಿ ಘನಶ್ಯಾಮನ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದೆಂದು ತರ್ಕಿಸಿ ತಮ್ಮ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಮಾಡಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಘನಶ್ಯಾಮನಿಗಿಂತ ಮಾಸ್ತರರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲವೆ? ಹಾಗಾಗಿ ಮಾಸ್ತರರ ಈ ನಿರ್ಧಾರವೂ ಓದುಗರಿಗಾಗಲಿ, ಮಾಸ್ತರರಿಗಾಗಲಿ ಪೂರ್ತಿ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡಿದಂತಿಲ್ಲ! ಬಿಡಬೇಕಾದವರು ಇಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ತರರೋ ಅಥವಾ ಘನಶ್ಯಾಮನೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿದೇ ಇದೆ. ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮಾನವೀಯ ಅಂತಃಕರಣ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು, ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಆದರೆ ಇದೊಂದು ಕತೆ ಬಹುಷಃ ಅಪವಾದದಂತಿದೆ.


`ಚುಕ್ಕಾಣಿ' ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತದಡಿ ಬಂದರು, ಗೋಕರ್ಣದಿಂದ ದಿನವೂ ನಾಲ್ಕೂವರೆಗೆ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಕೆಂಪು ಬಸ್ಸು, ಮರಳುವ ತನಕ ಮಾಯವಾದಂತೆ ಅಗೋಚರ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಲಾಂಚುಗಳು, ಅವು ಹೊತ್ತು ತರುವ ಮೀನುಗಳ ಲೋಕ, ಬೇಬಿ ಇದೀಗ ಸ್ಫೋಟಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಕಂಗಾಲಾದ ಮಾಸ್ತರರ ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಊರ ಯುವಕರ, ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದವರ, ಅಂಗಡಿಕಾರರ ಎಲ್ಲ ಗದ್ದಲಗಳು, ಅಪಸ್ವರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲೇ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಘಟಿಸುವಂತೆ ಹುನ್ನಾರಿಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ರೀತಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಈ ಕತೆ ಒಂದು ನುಡಿಚಿತ್ರದ ಹಾಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಕಥಾನಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.


`ಚೌತಿ ಚಂದ್ರ'ದ ಕತೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಒಂದು ತಿಕ್ಕಲ ಲಹರಿಯ ಹುಚ್ಚುಚ್ಚಾಟದಂತೆ ಕಂಡರೂ ಇದು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಆಳ ವಿಸ್ಮಯಕರ. ಚೌತಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಕಂಡು ಕಳ್ಳ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಯದಿಂದ ಆವತ್ತೆಲ್ಲ ಆಕಾಶವನ್ನೇ ನೋಡದೆ ಉಳಿಯುವ ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲ ಮೌಢ್ಯದಂಥ ಒಂದು ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾಯಿಯಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆಕಾಶಕ್ಕೇ ಕೈ ಹಚ್ಚುವ ಹುಚ್ಚಿನಂಥ ಉತ್ಸಾಹದ ಪಾಂಡುರಂಗ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಉತ್ಕಟತೆಯಿಂದಲೇ ನಮಗೆ ಮನಗಾಣಿಸುವ ಪಾತ್ರ. ರಜೆ ಕೊಡದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಬಸ್ಸನ್ನೆ ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಊರಿಗೆ ಬರುವ, ಬಂದು ಮಕ್ಕಳು, ಚೌತಿ ಗಣಪತಿಯ ಹಬ್ಬ, ನಾಟಕಶಾಲೆ, ನಾಟಕದ ತಾಲೀಮಿನ ಹುಡುಗರ ನಡುವೆ `ಅರವತ್ತು ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಬಲ್ಬಿನಂತೆ ಉರಿಯುತ್ತ' ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಜುಯೀಬಾಯಿ ಎಂದೆಲ್ಲ ಕಳೆದು ಹೋಗುವ ಪಾಂಡುರಂಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಒಂದು ಸ್ತರ; ನಾಟಕದ ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು, ನಟನೆ, ತರಹೇವಾರಿ ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವಿನ ಒಡನಾಟ, ವ್ಯವಹಾರ ಎಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಕಾಣಲು ಅವಕಾಶವೇ ಇಲ್ಲದಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ಜುಯೀಬಾಯಿಯ ನೇಪಥ್ಯದ ಮೌನದ ಭಾರ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ತರ. ಇವೆರಡೂ ಸಂಧಿಸುವ ಚೌತಿಯ ಚಂದ್ರನಿರುವ ಆಕಾಶದ ಕೆಳಗಿನ ಏಕಾಂತದ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಈ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಅಂತರಾತ್ಮವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದ ಹಿತ ಮತ್ತು ಮೌನದ ಸಂವಾದ ಇಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು.


ಅಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸು ಹಾರಿಸಿತಂದ ಆತಂಕ ಪಾಂಡುರಂಗನಿಗೆ. ಅವನನ್ನು "ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು ಅದನ್ನು ನನಗೆ" ಎಂದು ಬಾಯ್ಮುಚ್ಚಿಸುವ ಜುಯೀಬಾಯಿಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಎಂಥ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಪ್ರೀತಿ ಎಲ್ಲ ಇದೆ! ಕಾಲವನ್ನು ಸ್ತಬ್ಧಗೊಳಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ! ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಈ ಘಳಿಗೆಯನ್ನು ಇಬ್ಬರೂ `ಕದ್ದು' ಪಡೆದಿರುವುದು!


`ಬಣ್ಣದ ಕಾಲು' ತನ್ನ ವಿವರಗಳ ಲೋಕದಿಂದ ಮುಂಬಯಿಯ ಬದುಕನ್ನು ಹೊಸದೇ ಆದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಕತೆಯಾದರೂ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಪೋರನೊಬ್ಬನ ತುಂಟತನದಾಚೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ಮಾನವೀಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕತೆ.


`ಸೇವಂತಿ ಹೂವಿನ ಟ್ರಕ್ಕು' ಸಂಕಲನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಕತೆಯ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲದ ಅಂತ್ಯ ಎಂಥವರನ್ನೂ ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸಿ ಕಾಡುತ್ತ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾವು ಹೇಗೆ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅನುಕೂಲಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಗಳು ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಈ ಪುಟ್ಟ ಕತೆ ಮೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮನುಷ್ಯ `ಮಹಾಜನ' ಕುಟುಂಬ.


`ಇಂಗುವ ಕಂಗಳಿಂದ ದುರ್ಗಿ ಕೈಲಿದ್ದ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನೇ ನೋಡಿದಳು. ನಂತರ ಏನೋ ಹೇಳಲು ತಡವರಿಸಿದಳು. ಮಹಾಜನನಿಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಬಗ್ಗಿ ದುರ್ಗಿಯ ಸಮೀಪ ಕಿವಿ ಒಯ್ದಳು. ದುರ್ಗಿ "ತಗೋತೇನೆ........ಆದರೆ ನಾಳೆ........ನಾಳೆ ತಗೋತೇನೆ" ಎಂದು ಪಿಸುಗುಟ್ಟಿದಳು.'


`ಇನ್ನೇನು ಯಾರೋ ಬಂದು ಈ ಟ್ರಕ್ಕಿನ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆದು ಹಳದಿ ಹೂವಿನ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಸಲಿಕೆಯಿಂದ ಗೋರಿ ಗೋರಿ ರಸ್ತೆಗೆ ಹೂವು ಸುರಿಯಲಿರುವರು. ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ರಾತ್ರಿ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾಳೆಯನ್ನು ನೂಕಿ ನಿಂತಿರುವುದು.'


ಈ ಸಾಲುಗಳು ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಅಸಹನೀಯ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸುವ ಸಾಲುಗಳು.


`ದಿಟ್ಟಿಬೊಟ್ಟು' ಕತೆ ಕೆ.ಕೆ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದಂತಿರುವ ಕತೆ. ಎಂಭತ್ತು ದಾಟಿದಂತಿರುವ ದಣಿದ ವಯೋವೃದ್ಧನ ಬದುಕಿನಲ್ಲೀಗ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಎಡಪಂಥೀಯ ಚಳುವಳಿಗಳಾಗಲೀ, ಸಂಪು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳಾಗಲೀ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಬರೇ ಪುಟಾಣಿ ಮಕ್ಕಳು, ಅವರ ಬೊಗಸೆಗಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಕನಸು, ಖಾಲಿ ಬಿಳೀ ಕಾಗದದಂತಿರುವ ಈ ಮುಗ್ಧ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಚಿತ್ತು, ಕಾಟು, ಕಲೆ ಆಗದಂತೆ ಅವರ ಬದುಕು ಬೆಳಗಲೀ ಎಂಬ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಹಾರೈಕೆ. ಈ ಕತೆಕೂಡ ಕಥಾನಕದ ಹಂಗಿಲ್ಲದ ನುಡಿಚಿತ್ರದಂತೆಯೇ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.


`ಅಪರೂಪ' ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಸ್.ದಿವಾಕರ ಅವರ `ಕ್ರೌರ್ಯ' ಮತ್ತು ಜುಂಪಾಲಾಹಿರಿಯ `The treatment of Bibi Haldar' ಕತೆಗಳು ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲೂ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಇಂಥ ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಹರಯದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇತರ ಕತೆಗಳೂ ಬಂದಿವೆ. ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ತುತ್ತಾದ ಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯ ಸುಪ್ತ ಕನಸುಗಳು, ಬಯಕೆಗಳು, ಅವುಗಳನ್ನು ವಸ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೇ ಸ್ವತಃ ನಿಭಾಯಿಸಲು ಹೆಣಗುವ ಪರಿಯ ಒಂದು ಸಂಯಮದ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಸಹಜವಾಗಿರುವವರ ಬದುಕಿನ ಅನೇಕ ರಿಚ್ಯುಯಲ್‌ಗಳ ಕುರಿತ ತನ್ನದೇ ಫ್ಯಾಂಟಸಿಗಳಲ್ಲಿ ನಸುನಗುವ ವರ್ಷಾಳ ಬದುಕಿನ ದುರಂತವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಫೋಟೋ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಜಯಂತ್ ಹಿಡಿದುಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಅವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅವಲೋಕನದ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತೋರುವಂತಿದೆ.


`ಹೊಸ್ತಿಲು' ಈ ಸಂಕಲನದ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಹದಿಮೂರನೆಯ ಕತೆ. ಗುಜರಿ ದಂಧೆಯಲ್ಲಿರುವವನ ಕನಸುಗಳು, ಅವನ ಕೈಗೆಟುಕದ ಕಣ್ಣೆದುರಿನದೇ ಒಂದು ಜಗತ್ತು, ಭಗ್ನಗೊಂಡ ವಾಸ್ತವ ಎಲ್ಲವೂ ಅವನದೇ ಅಂಗಡಿಯ ಒಂದು ನಿಲುವುಗನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಗಳಾಗಿ ಮೂಡಿ ಮರೆಯಾಗುವುದು ಒಂದು ಸುಂದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಇಡೀ ಕತೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.


ಚಂದ್ರಶಾಲೆ, ತೀರ, ಚುಕ್ಕಾಣಿ, ದಿಟ್ಟಿಬೊಟ್ಟು, ಹೊಸ್ತಿಲು ಕತೆಗಳು ಕಥಾನಕದ ಅಂಶವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ನುಡಿಚಿತ್ರಗಳ ಆಯಾಮವನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಂತಿರುವುದರಿಂದ ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವು ವಿವರಗಳಲ್ಲೇ ಪರವಶಗೊಂಡಂತೆ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಬರಲು ಕಾರಣವಾದವು. ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅಂಕಣಗಳು ಜಯಂತರ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.


ಆದರೆ ಗಾಳಿ ಮರದ ನೆಳಲು, ಸ್ವಪ್ನದೋಷ, ಟ್ರೈಸಿಕಲ್, ಬಿಡು ಬಿಡು ನಿನ್ನಯ, ಚೌತಿ ಚಂದ್ರ, ಬಣ್ಣದ ಕಾಲು, ಸೇವಂತಿ ಹೂವಿನ ಟ್ರಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅಪರೂಪ ಕತೆಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಗಾಳಿ ಮರದ ನೆಳಲು, ಸೇವಂತಿ ಹೂವಿನ ಟ್ರಕ್ಕು, ಬಣ್ಣದ ಕಾಲು ಮೂರೂ ಕತೆಗಳು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ವಯೋಮಾನದ ಪಾತ್ರಗಳ ಪಾತಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಆಂತರಿಕ ತುಮುಲಗಳ ಸುತ್ತ, ಅವನ ಅಂತಃಕರಣದ ಸೆಲೆಗಳ ಮೂಲ ಅರಸುತ್ತ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮಾಸ್ತಿ ಕತೆಗಳ ನೆನಪು ತರುವ ಬಿಡುಬಿಡು ನಿನ್ನಯ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ತರರು ಘನಶ್ಯಾಮನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗದಿರುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಗಾಳಿ ಮರದ ನೆಳಲು ಕತೆಯ ನಾಗಮ್ಮನ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಘನಶ್ಯಾಮನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅದರೆದುರು ಘನಶ್ಯಾಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಎಂಬ ಮಾಸ್ತರರ ತರ್ಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯದ್ದಕ್ಕೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ! ಟ್ರೈಸಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಜಯಂತರ ಕಾಳಜಿ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಡುವೆ ದೃವಿಸುವ ಅಂತಃಕರಣದ ಅಪರೂಪದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಸ್ವಪ್ನದೋಷ ಕತೆ ಕೂಡ ಬಿಡು ಬಿಡು ನಿನ್ನಯ ಕತೆಯಂತೆಯೇ ಜಯಂತರ ಎಂದಿನ ಶೈಲಿ, ಆಶಯ ಮತ್ತು ನಿಲುವುಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಹೊಸತನವನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಮಾತು ನಿರೂಪಣೆಯ ವಿಧಾನದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಚೌತಿಚಂದ್ರ ಕತೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.


೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಈ ಸಂಕಲನ ದ್ವಿತೀಯ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿದೆ, ಅಂಕಿತದವರು ತಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Thursday, July 17, 2008

ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಕಥಾಲೋಕ - ತೂಫಾನ್‌ಮೇಲ್


ರೂಪಕದ ಭಾಷೆಯವರೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ, ಹಲವಾರು ಹೃದ್ಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ, ಅನನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕವಿಭಾವ ಪುನರ್‌ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಬಲ್ಲ, ಆಪ್ತ ನುಡಿಚಿತ್ರಗಳ ಕುಶಲ ಕಲೆಗಾರ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಜನ್ಮತಃ ಕವಿ. ಅವರ ಕತೆಗಳೂ, `ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ'ಯಂಥ ಅಂಕಣಗಳೂ, ಎಲ್ಲವೂ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕವನಗಳೇ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಯಂತ್ ಇವತ್ತಿನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ಅವರಿಗೆ ಮಾನವೀಯತೆಯಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯನ ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಿಶುಸಹಜ ಮುಗ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಚಲವಾದ ನಂಬುಗೆಗಾಗಿ. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಸೆಲೆಯೇ ಈ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮನೋವೈಶಾಲ್ಯ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.


ಒಂದು ಘಳಿಗೆ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಮರೆತು ನೋಡಿದರೆ ಜಯಂತರು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪಾತ್ರಗಳು, ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಊರು, ಕೇರಿಗಳು, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಯಾವುದೂ ಇಂದಿನ, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಿನ ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತವೇ ಅಲ್ಲ ಎನಿಸಿ ಅವೆಲ್ಲ ಒಂದು ಅಸಂಗತ ಲೋಕದ ಚಿತ್ರಗಳು ಎನಿಸಬಹುದು. ನಮಗೆ ಒಬ್ಬ ಇಂದ್ರನೀಲ, ಒಬ್ಬಳು ಮಧುಬನಿ, ಭಾಮಿನಿ, ರೂಪಕ್ ರಾಥೋಡ್ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದೂ ಕಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಈ ಸುಡುಬಿಸಿಲಿನಂಥ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಂತ್‌ಗೆ ಹೇಗೆ, ಎಲ್ಲಿ ಈ ತಂಪಾದ ಮಂದಾನಿಲದಂಥ ಮಂದಿ ಸಿಕ್ಕರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸರಳವಿಲ್ಲ. ಕತೆಗಾರನ ಸಂವೇದನೆಯ ಸ್ತರಗಳು, ಆತನ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಸತ್ ನಲ್ಲಿ ಕತೆಗಾರನಿಗಿರುವ ಅಚಲ ನಂಬುಗೆ ಬಹುಷಃ ಇಂಥ ಪಾತ್ರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿರಬೇಕು. ಅದಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಿನ ಕಹಿ ಅನುಭವಗಳ ಪಾದಧೂಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವುದು ಜಯಂತರಂಥ ಜಯಂತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾದೀತು!


ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಆಶಯ, ಅವರು ನಮಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ನೋಟ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ಬಳಸುವ ಆಕೃತಿ ಮೂರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಜಯಂತ್ ಮೂಲತಃ ಕವಿ. ಅವರೊಳಗಿನ ಕವಿ ಅನೇಕ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು, ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಬ್ದಗಳಿಂದಲೂ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಅವರು ಕತೆಯ ಪರಿಸರದ, ಪಾತ್ರಗಳ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅವು ಓದುಗನ ಮೇಲೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾದವು ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ನಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ.


ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ ತೋಳ್ಪಾಡಿಯವರು ಒಂದು ಕಡೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ಅನುಭವದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ನುಡಿಗಟ್ಟು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅದು ಮರಳಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ......
"ಜತೆಗೆ ಅನುಭವದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮಾತು ಮರಳಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ, ಅನುಭವವನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ ಕೂಡ. ಇದೇ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮಹತ್ವ."


ಕತೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ನುಡಿಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೊರಳಿಕೊಂಡ ಜಯಂತ್ ತಮ್ಮ ಅನನ್ಯ ರೂಪಕಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೂ ಮೆರೆದವರು. ಆದರೆ ಅದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲಾದ ಪರಿಣಾಮದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರ ಅವರ `ಬಣ್ಣದ ಕಾಲು' ಸಂಕಲನ ಓದುವಾಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಜಯಂತರ ಒಂದು `ತೂಫಾನ್ ಮೇಲ್' ಅಥವಾ `ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್' ಕತೆ ಓದುವಾಗ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಅನುಭವ `ಬಣ್ಣದ ಕಾಲು' ಸಂಕಲನದ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಂತ್ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನುಡಿಚಿತ್ರಗಳಿಗೇ ಮುಗಿದುಬಿಡುವ `ಕತೆ'ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಂದ್ರಶಾಲೆ ಮತ್ತು ತೀರ ಕತೆಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಕತೆಗಳಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.


ಕತೆಯೇ ರೂಪಕವಾಗುವುದಾದರೆ - ಅದೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಸಿದ್ದಿ - ಅದಾಗಿಯೆ ದಕ್ಕಬೇಕು. ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲ್ಲ. ಜಯಂತ ಅದನ್ನು ಅದೃಷ್ಟ ಒಲಿಯುವುದು ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆ ರೂಪಕದ ಭಾಷೆ, ಅವರು ಕಾಣಿಸುವ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಬಿಂಬಗಳು, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಶರೀರ(ಆಕೃತಿ) ಕೊಡುವ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರತಿಮಾ ಭಾವ ನಿರ್ಮಿತಿ ಜಯಂತರೊಳಗಿರುವ ಕವಿಯ ಕಾಣ್ಕೆ. ಸಹಜಸ್ಪೂರ್ತ. ಆರೋಪಿತವಲ್ಲ. ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇನೂ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲದ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿಯೇ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅವರು ಗೀಚಿದ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ, ಕೂತು ಬರೆಯದೆ ನಿಂತು ಬರೆದ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿಯೆ ಜಯಂತ ಅಂಕಣ ಬರೆಯತೊಡಗಿದರೆ ಅವರು ಬರೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡೆವೇನೋ ಅನಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಮಾತೆಂದರೆ ಜಯಂತ್ ಹೇಗೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಕವಿಯೋ, ಅವರ ಬರಹಗಳೆಲ್ಲ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕವನಗಳೇ. ಅವು ಕತೆಗಳಾಗಿ, ಅಂಕಣಗಳಾಗಿ, ನಾಟಕಗಳ ಅನುವಾದಗಳಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕವಿತೆಗಳಾಗಿಯೇ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತವೆ, ಅಷ್ಟೆ. ಆದರೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿಯೂ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದಲೂ ಇರುತ್ತಾರೆನಿಸುತ್ತದೆ.


೧೯೯೨ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೆ ಜಯಂತ್ ಕೆಲವೊಂದು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಕನ್ನಡ ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. "ನಾನು ಎಂದೋ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಬಹುಷಃ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಬೇಕಾದ್ದೆಲ್ಲ ಎಂದೋ ಆಗಿಹೋಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ರಿಟರ್ನ್ ಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ಸಪ್ಪಗೆ ಅನಿಸುತ್ತವೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂವೇದನೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮೈದುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದಷ್ಟೆ, ಸಮಗ್ರ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ಅರಳುವುದಷ್ಟೆ -ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮಾಡಬಹುದಾದ ವರದಾನ." (ಕೆ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದು)


ಓದುಗನ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು, ಸ್ಪಂದನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು, ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳಿಗೆ ಮನಸ್ಸು ತೆರೆಯುವುದನ್ನು ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳು ಬಯಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದರದೇ ಆದ ಒಂದು ಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ ಕೂಡಾ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ. ಜಯಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹೊಸ ಹೊಸ ಮಜಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಯಸುವವರಿಗೆ, ಅವರ ಹೊಸ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸದಾ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುಸುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳು ಅಲ್ಪತೃಪ್ತಿಯವು ಎನಿಸಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತೂಫಾನ್ ಮೇಲ್ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತ ಡಾ.ಸಿ.ಎನ್.ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳು ಮುಖ್ಯವೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ಇವು ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆಶಯ/ವರ್ತನೆ/ಭಾವನೆ ಇವುಗಳ ಸುತ್ತ ಕಟ್ಟಿದ ಸಿದ್ಧಮಾದರಿಯ ಕತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳು ಆ ಕೇಂದ್ರಾಶಯ/ವರ್ತನೆ/ಭಾವನೆಯತ್ತ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ನೋಡದೆ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಓಡುತ್ತವೆ."


ಲಗ್ನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಆಲ್ಬಂ ಹಿಡಿದು ವಧೂವರರ ಹೆಸರುಗಳೇ ಇಲ್ಲದ ಖಾಲಿಖಾಲಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮಗಚುತ್ತ, ಮುಂಬೈಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೆವಳುತ್ತಿರುವ ವಾಹನಗಳ ಸಾಲು, ಅಲ್ಲಿನ ರೈಲ್ವೇಸೇತುವೆ, ಕಟ್ಟಡ, ಟ್ರಕ್ಕುಗಳು, ಜಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು, ರೈಲು ಎಲ್ಲದರ ಗಿಜಿಗಿಜಿಯಲ್ಲೇ ಲಗ್ನಪತ್ರಿಕೆಯ ಒಕ್ಕಣೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಪೋಪಟ್ - ಅಸಾವರಿಗಳ ಮದುವೆಯ ಒಂದು ನವಿರಾದ ಆಸೆ (ನೋ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ ಪ್ಲೀಸ್);


ಊರವರಿಂದ ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದು ಉಢಾಳ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡು, ಇನ್ನೀಗ ಎರಡನೆಯ ಮಗಳ ಮದುವೆಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲ ಅಡ್ಡಿಯಾದೀತೋ ಎಂಬ ತಂದೆಯ ಸಂದಿಗ್ಧದ ಭೀತಿಯಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲರಿಂದ ಪರಿತ್ಯಕ್ತನಾಗಿಬಿಡುವ ಛೋಟೂ; ಈ ತಂದೆಯ ಸಾವು, ಎರಡನೆಯ ಅಕ್ಕನ ಮದುವೆ, ಅವಳ ಗಂಡನ ಉಢಾಳತನ, ಬಡತನ ಎಲ್ಲದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಕಾಎಕಿ ನಿಷ್ಪಾಪಿಯಂತೆ ಕಾಣತೊಡಗುವ ಘಟ್ಟದಲ್ಲೆ ತೊಡಗುವ ಅವನ ಹುಡುಕಾಟ; ಆ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಅಕ್ಕಂದಿರ ಈರ್ಷ್ಯೆ, ಸಣ್ಣತನ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ; ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ ಎದೆಕಲಕುವ ಮಾನವ ಪ್ರೀತಿಯ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಒಂದು ಭಾವಜಗತ್ತು (ಕಣ್ಮರೆಯ ಕಾಡು);


ತನ್ನ ರೂಮಿನ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ ತನ್ನಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿ ಕೊಂಚ ಅನುಕೂಲ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇ ರೀತಿ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗತೊಡಗಿದ್ದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ಅರಿವಿಗಿಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಧೇನಿಸುವ ರೂಪಕ್ ರಾಥೋಡ್ ತನ್ನ ಪಾರ್ಟ್‌ನರನ ಕಷ್ಟ, ಸಂದಿಗ್ಧಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಾರದೆ ತಾನೇ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಆಗಲೇ ಕಾಯಿಲೆ ಬೀಳುವ ಆ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್; ಹಣದೊಂದಿಗೇ ಸುರುಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ರೂಂ‌ಮೇಟ್‌ನ ಸಣ್ಣತನ ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಲೆ, ಆಪರೇಶನ್, ಸಾವುಗಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೆದುರು ಮತ್ತೆ ಮೇಲೆದ್ದುನಿಲ್ಲುವ ಮಾನವೀಯ ಔದಾರ್ಯ; ಇವು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ ನಗರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತ ಹೋಗುವ ಸಂಬಂಧದ ಮೂಲಸೆಲೆಗಳ ಒಂದು ಕಿರುನೋಟ (ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್);


ಭಾಮಿನಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ, ಮದುವೆ, ರಾಜಕಾರಣ, ಸಮಾಜಸೇವೆ, ಅನಾಥ ಮಗುವನ್ನು ಮನೆಗೇ ತಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಔದಾರ್ಯ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲೇ ಉಂಟುಮಾಡುವ ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಘರ್ಷ; ಬಿರುಕು ಬಿಡುವ ಮದುವೆ; ಯಾವುದೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿ, ಚಿನ್ನ ಎಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟು ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಭಾಮಿನಿಯ ತಂದೆಯ ಸಾವು ಮತ್ತು ಗಂಡನೊಂದಿಗಿನ ವಿರಸಗಳ ತರುವಾಯ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಊರಿಗೆ ಅವಳು ಮರಳಿದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗದೇ ಹೋಗುವ ಅವಳ ಬರವು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ತಲ್ಲಣಗಳು (ಭಾಮಿನಿ ಸಪ್ತಪದಿ);


ವಯಸ್ಸು ಮೀರಿದ ಮಗಳ ಮದುವೆಗಾಗಿ ಅವಳ ಎಂದೋ ಆದ ಆದರೆ ಈಗ ಅನೂರ್ಜಿತವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿರುವ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಅವಳ ಕನ್ಯತ್ವದ ದೃಢೀಕರಣಪತ್ರವನ್ನು ಸಹ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಪಾಡು ಪಡುವ ವೃದ್ಧ ತಂದೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅನುಕಂಪವನ್ನು ಮೀರಿದ ತಲ್ಲಣಗಳು (ಕನ್ನಡಿಯಿಲ್ಲದ ಊರಿನಲ್ಲಿ);


ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಂತೆ ಸಾಗುವ ತೂಫಾನ್‌ಮೇಲ್‌ನಿಂದ ಇನ್ನೂ ಕತ್ತಲಿರುವಾಗಲೇ ನಿಲುಗಡೆಯಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಸ್ಟೇಶನ್ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ದಿಢೀರನೆ ಹಾರಿಕೊಂಡು, ಒಂದೂ ಮಾತನಾಡದೆ, ಹತ್ತಿರ ಕೂಡ ಬರದೆ, ಆ ನಸುಕಿನಲ್ಲೆ ಎದ್ದುಬಂದು ಸದ್ದೇ ಮಾಡದೆ ಚಿತ್ರಪಟಗಳಂತೆ ನಿಂತ ಹೆಂಡತಿ, ಮಗನತ್ತ ಅಷ್ಟು ದೂರದಿಂದಲೇ ಕೈಬೀಸಿ, ಹಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಇರಬಹುದಾದ ಒಂದು ಕಟ್ಟನ್ನೆಸೆದು ಜತೆಯವನೊಂದಿಗೆ ಮಾಯವಾಗುವ ತಂದೆ; ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟ ಅಪ್ಪನ ನಸುಕಿನ ಸಾಹಸದ ಅಪೂರ್ಣ ಬಿಂಬವೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ತೂಫಾನ್ ಎಂದೇ ಕರೆಸಿಕೊಂಡು, ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ಸಿನಿಮಾದ ಸ್ಟಂಟ್ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಜೀವವನ್ನೆ ಪಣಕ್ಕೊಡ್ಡುವ ಮಗ; - ಇವರಿಬ್ಬರು ಒಂದು ನೆಲೆಯಿಂದ ಮತ್ತು....


ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡಿನ ಗ್ರೂಪ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ, ಹೇಳಿದಷ್ಟು ಸಲ ಮೈಕುಣಿಸುವಾಗ ಅದು ಮಧುವಂತಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡು, ಅಷ್ಟೇ. ನಾಚಿಕೆ, ಮಾನ, ಮರ್ಯಾದೆ, ಲಜ್ಜೆಗಳು ಅವಳನ್ನು ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಗಂಡನೆದುರು ಅವಳದು ಬೇರೆಯೆ ತೆರ. ನಟನೆಯ ನಾಚಿಕೆ ಕೂಡ ಅವಳ ವಾಸ್ತವದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದಾದ ನಾಚಿಕೆಯಲ್ಲ. ನಟನೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತವ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ವಾಸ್ತವ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತೆ ತಕರಾರು ತೆಗೆಯುವ ಗಂಡ ಬಲದೇವ; ಇವರಿಬ್ಬರು ಇನ್ನೊಂದು ನೆಲೆಯಿಂದ....


ಬದುಕನ್ನು ಅದೂ ಒಂದು ಸ್ಟಂಟ್ ಎಂಬಂತೆ ತಟ್ಟುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲರೂ, ತೂಫಾನ್, ಅವನಪ್ಪ, ಮಧುವಂತಿ...(ತೂಫಾನ್ ಮೇಲ್);


ನೆನಪುಗಳನ್ನು, ಅರಿವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೇನು ಅರ್ಥವಿರಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ದೇಹವನ್ನು ಮೀರಿ, ನೆನಪು-ಅರಿವುಗಳೇ, ಅವು ಅಮೂರ್ತವಾದರೂ, ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಎನ್ನುವ ಶಶಾಂಕ, ಸರೋಜಿನಿಯರು (ಬಕುಲಗಂಧ):
ರಾಕೆಟ್ ತೇಜಬಲಿ ಮತ್ತು ರಾಮ್‌ಪ್ಯಾರೇ ನಡುವಿನ ಮಾನವೀಯ ಸ್ನೇಹಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ನೆಲೆ ತಪ್ಪುತ್ತಿರುವ ಸರ್ಕಸ್ ದಂಧೆ ಅವರ ಎದುರಿಡುವ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಎದುರು ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ಟಂಟ್ (ಬಾವಿಯಲ್ಲೊಂದು ಬಾಗಿಲು);


ಎಲ್ಲೋ ಈ ಬಾವಿಯಲ್ಲೊಂದು ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತು ತೂಫಾನ್ ಮೇಲ್ ಕತೆಗಳ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಕೊಂಚ ಅಮೂರ್ತವಾಗಿ ತಡಕಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೆ ಆಪ್ತವಾಗಿಬಿಡುವ ಸುಧಾಂಶು ಮತ್ತು ಪಾಲಿಯರ ಗೇಟ್‌ವೇ; ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಯಾದ, ಅದರಿಂದಾಗಿಯೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಧೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕುಬ್ಜನಾಗುತ್ತಿರುವ ಸುಧಾಂಶುವಿಗೆ ಪ್ರೇಮಿಸಿ ಉಟ್ಟ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲೆ ಇವನ ಹಿಂದೆ ಓಡಿಬಂದು ಮದುವೆಯಾದ ಪಾಲಿಯದೇ ಧೈರ್ಯ, ಒಂದು ತೆರನ ಡ್ರೈವ್. ಮುಂಬಯಿಯ ನಿಸ್ತಂತು ಪೇಟೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು ಅವನ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪರ್ವದ ಮತ್ತು ಸಾಂಸಾರಿಕ ಬದುಕಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು ಇನ್ನೇನು ಎಲ್ಲ ಸಿಡಿಯಿತೋ ಎಂಬಂಥ, ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿಸುವ ನೀರವತೆಯಲ್ಲೆ ಹೊಳೆಯಿಸುತ್ತ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳತ್ತ ತನ್ನ ಕೈ ಚಾಚುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನಲ್ಲಿಯ ಮಾರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ವಸ್ತುವಿನೆದುರು ತಡಕಾಡುತ್ತ, ಈ ಗೇಟ್‌ವೇ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಗೇಟೋ, ಸಮುದ್ರಕ್ಕೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಎದುರು ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತ, ಈ ಇಡೀ ಲೋಕದೊಂದಿಗೇ ಸಾಂಸಾರಿಕತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಈ ಗೇಟ್‌ವೇ ನಮಗೆ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆಯೆ ಎಂಬಂತೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಾಸು ಸುತ್ತಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಬಣ್ಣದ ಲಾಂಚಿನಲ್ಲಿ ಒಂಟಿವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ಪಾಲಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. "ಈ ಮಕ್ಕಳ ಕಣ್ಣೊಳಗಿನ ಆಕಾಶದ ನೀಲಿ ಆರಿ ಹೋಗಬಾರದಲ್ಲಾ ಸುಧಾಂಶು" ಎನ್ನುವ ಪಾಲಿ, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ದಿನವೇ ಹೊಟ್ಟೆನೋವಿನಿಂದ ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅಳುತ್ತ ದೇವರಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು ಹೊರಟ ಪುಟ್ಟಿ ಈ ಅಸಹಾಯಕನ ಎದೆ ಕಲಕುವಂತೆ ನಮ್ಮ ಎದೆಯನ್ನೂ ಕಲಕುತ್ತಾರೆ, ಕಲಕುತ್ತ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.


ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮೀಟುವುದು ಭಾವಜಗತ್ತಿನ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು, ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು, ಹೇಳಲಾರದ ಮೂಕ ವೇದನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂದಿಗ್ಧಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಸವಾಲು ಒಡ್ಡುವುದನ್ನು, ಆ ಸವಾಲನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಆಳದಿಂದಲೇ ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು. ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಹೋರಾಟ, ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣದ ಸಂದಿಗ್ಧಗಳು, ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸಂವೇದನೆಗಳು. ಈ ನೆಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳು ಕೈಚಾಚುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಸಹಜವಾಗಿ ಕತೆಯ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ದಕ್ಕಿದರೆ ಮಾತ್ರ. ಅಂಥ ಒಂದು ಆಯಾಮಕ್ಕಾಗಿಯೆ ಜಯಂತರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಕತೆ ಬೆಳೆಸಿದ್ದು, ಕತೆಯ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಅಂಥ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಎಳೆತಂದಿದ್ದು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.


ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದ ಎಂಬಂತೆ ಇದೆ ಜಯಂತರ `ಟಿಕ್ ಟಿಕ್ ಗೆಳೆಯ' ಕತೆ ಎಂಬುದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. `ಟಿಕ್‌ಟಿಕ್ ಗೆಳೆಯ' ಕತೆ ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಕತೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಓದುಗರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಕೊಂಚ ಗಮನವಿಟ್ಟು ನೋಡಬಹುದು. (ಆಗಿನ್ನೂ ಜಯಂತರ ಚಾರ್ಮಿನಾರ್ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ)


ಈ ಕತೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಜಯಂತರ ಭಾವ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಯೋಜಕನಿಗಿಂತ ಬೌದ್ಧಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಕಥಾಸಂಯೋಜಕ ಹೆಚ್ಚು ಚುರುಕಾಗಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವೆಲ್ಲ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅವರು ಓದುಗನನ್ನು ಆರ್ದೃಗೊಳಿಸಲು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೋ ಅವೆಲ್ಲ ವಿವರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಜಾಣ್ಮೆಯೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಕಾಣುವಂತಿದೆ. ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯ ನಡುವಿನ ಕೊಡುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಕತೆಯ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ಪರಿಣಾಮ ಕತೆ ಥಟ್ಟನೆ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ.


ಹದಿನೈದು ವರ್ಷದ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗಿಗೆ ತನ್ನ ಒಂಭತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ದುರಂತ ಕ್ವಿಜ್‌ನ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಕಾಎಕಿ ಬಾಧಿಸುವುದನ್ನು ಓದುಗನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಕ್ವಿಜ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ. ಮೇಲಾಗಿ ಟೀವಿಯವರ ಸೆಟ್. ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಭಾವಜಗತ್ತು ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಜಯಂತರು ಈ ಸೆಟ್‌ನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗೆ ತರುತ್ತಾರೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬುದ್ದೂರಾಮನನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಜಯಂತರೇ ಒಂದೆಡೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ಕಥೆ, ಹಳೆಯ ಸೂತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲ. ಕಥೆ ಹೊಸತೇನನ್ನೋ ಕಾಣುತ್ತಿರಬೇಕು, ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು." ಜಯಂತರ ಹಿರಿಮೆಯಿರುವುದೇ ಇಲ್ಲಿ. ಅವರು ಕತೆ ಹೇಳುವಾಗ ತಮ್ಮ ಕತೆಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕತೆ ಬೆಳೆಸುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಕತೆಗಾರ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಶಯ/ವರ್ತನೆ/ಭಾವನೆ ಜಯಂತರಿಗೆ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿದಂತಿದೆ. ಹುಡುಗಿಯ ತಂದೆಯ ಅಸಂಗತವೆನ್ನಿಸುವ ಒಂದು ಮೋಟಿವ್ ಕೂಡಾ ಕನ್‌ವಿನ್ಸಿಂಗ್ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹುಡುಗಿ ಕ್ವಿಜ್‌ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೋಪಾಲ್ ದುರಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದ್ದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಚಿತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಸಂಕಟಗೊಂಡು ಬವಳಿಬಂದು ಬಿದ್ದುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಯಾಕೊ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ದುರಂತವನ್ನು ಕಾಲಾಂತರಗೊಳಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಕಾರಣವೆ, ದೂರದರ್ಶನದಂಥ ಮಾಧ್ಯಮ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಜಗಮಗಿಸುವ ಲೈವ್ ಕ್ವಿಜ್ ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಮುಂಜಾನೆ ರೈಲಿನಿಂದಿಳಿಸುವ ಬಿಳೀಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿದ ಶವಗಳು ಎರಡೂ ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನವಾದ - ಒಂದು ಭಾವ ಜಗತ್ತು - ಅಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು - ಅಸಂಗತವೆನ್ನಿಸುವಂಥ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಚಿತ್ರಣ ಕಾರಣವೆ ನನಗೂ ತಿಳಿಯದು. ನಾನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಭೋಪಾಲದ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ರೀತಿಕೂಡ ನನ್ನ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಕೂಡ ಮರೆತಿಲ್ಲ. ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಭಯಂಕರ ಘಟನೆಗೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಯೋಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂದಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಬಗೆ ಕೂಡಾ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ, ಈ ಕತೆಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲಿಕ್ಕೆ. ನನ್ನ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವಾತಾವರಣ, ಅಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳು, ಬುದ್ದೂರಾಮನ ಪಾತ್ರ, ಅವನ ಒಳ್ಳೆಯತನ, ಭೋಪಾಲ್ ದುರಂತದ ಕುರಿತ ಚಿತ್ರ ಯಾವುದೂ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ ಬೀಳುವ ಹುಡುಗಿಯ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.


ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಡೀ ಕತೆಯ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಜಯಂತ್ ಅದನ್ನು ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವೇ ಆಗಿರಬಾರದೇಕೆ, ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ರೀತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕತೆಯೆಂದು ಒಪ್ಪಲೇಬೇಕು.


ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯ, ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮವೊಂದರ ಹಂಗಿಲ್ಲ. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬದುಕಿನ ಆಪ್ತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಕ್ಷಣ ಭಂಗುರತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ಅನಧಿಕೃತ ಸ್ವೀಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಓದುಗನ ಭಾವ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.


ಜಯಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅವರ ಈ ಮಾತುಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ: `ಒಂದು ಕಥೆಗೆ ಅದರ ಧ್ವನಿಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ? ಬಹುಷಃ ಹೇಳಿದ ಸಂಗತಿಯ ಜತೆಗೆ ಹೇಳದ ಸಂಗತಿಯೂ ಇದ್ದರೆ ಬರೆಹ ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೇಳದ್ದು ಜಾಸ್ತಿಯಾದರೆ ಅದು ಅಮೂರ್ತವಾಗಿ ಬಿಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೇಳಿದ್ದು ಜಾಸ್ತಿಯಾದರೆ ಅದೊಂದು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಬಂಧವಾಗಿ ಬಿಡಬಹುದು. ಒಟ್ಟಾರೆ ವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತಗಳ ಹಾಳತವಾದ ಹದ ಫಲಿಸಬೇಕು. ಈ ಹದ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು? ಸಂವೇದನೆಯಿಂದಲೆ? ನೋಟದಿಂದಲೆ? ಆಕೃತಿಯಿಂದಲೆ? ಅಥವಾ ಅದೃಷ್ಟದಿಂದಲೆ?'


ಕತೆಗಾರನ ಮತ್ತು ಆ ಕತೆ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸುವ ಸಂವೇದನೆ, ಕತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಹೊರ-ಒಳ ನೋಟ, ಕತೆಯ ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬರೆಯುವವನ ಅದೃಷ್ಟ ಜಯಂತರ ಪ್ರಧಾನ ಕಾಳಜಿಗಳಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ತತ್ವಗಳಲ್ಲ, ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ರಿಲವನ್ಸ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ಅವರು ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಂತಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯನೊಬ್ಬನ ದೈನಂದಿನಗಳ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವಿವರಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಕತೆಯ ನೆಲ ಹಸನುಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆ ವಿವರಗಳೆಲ್ಲ ಕತೆಯಾಗಿಬಿಡುವ ಮಾಯಕ ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಜಯಂತ್ ಅನನ್ಯ ಕತೆಗಾರ. ಜಯಂತ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ಒಂದು ಕಥೆ ಚಿಕ್ಕದಿರಲಿ, ದೊಡ್ಡದಿರಲಿ, ತನ್ನದೇ ಆದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತು ಈ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೇ ಅದರ ಪಾತ್ರ, ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಸಜೀವವಾಗಿರಬಲ್ಲವು."


ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ಈ ಸಂಕಲನದ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಕತೆ. ಈ ಕತೆ ಜಯಂತರ ಒಂದು ಹಂತದ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು, ಅವರ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಮೂಲ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಸಶಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕತೆ.


ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್‌ನ ಇಂದ್ರನೀಲ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹವರ್ತಿ ನೌಕರರ ಮನಸ್ಸಿನಾಳದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರಮಂದಿರವೂ ಒಂದು ಮುಂಜಾನೆ ಭಗ್ನಗೊಂಡು ಬೃಹತ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ತಲೆಯೆತ್ತಬಹುದೆಂಬ ಭೀತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ತಲ್ಲಣ-ತಳಮಳಗಳೆ ಈ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಶರೀರ. ಇದೆಲ್ಲ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸುತ್ತ ಸೇರಿದ ಆತ್ಮೀಯರ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುವ ಸಂಕಟದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಕತೆಯ ಆತ್ಮ ತಾಡದೇವದ ನಂದಾಬಾಯಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾಟಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕುಂದಾಬಾಯಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ನಿರ್ಜೀವ ಪ್ಲಾಸ್ಕ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಶಾಶ್ವತ ಮೌಲ್ಯಗಳ, ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧದ, ಪ್ರೀತಿಯ ಜೀವಂತಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಎದೆಬಿರಿಯುವ ವದಂತಿ ನಿಜವಾದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಈ ನಂದಾಬಾಯಿ - ಕುಂದಾತಾಯಿ ಪ್ರಕರಣ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಜಯಂತ್ ನೇಯ್ದುಕೊಟ್ಟಿರುವ ರೀತಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ.


ಇಲ್ಲಿ ಜಯಂತರ ರೂಪಕಗಳ ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು ತುಸು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಈ ನೇಯ್ಗೆ ಹೇಗೆ ಒಂದು ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ತಂತ್ರವಾಗಿಯೂ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ವಿವರಗಳಾಗಿ ಕತೆಯ ಶರೀರವಾಗಿಯೂ ದುಡಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ, ಕವನ ಓದಿದ ಹಾಗೆ ಶಬ್ದಶಬ್ದವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ಓದಬೇಕಾದ ಸಾಲುಗಳಿವು. ಈ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಜಯಂತ್ ತಮ್ಮ ಕತೆಯ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಥವಾ ಕತೆಯನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವ ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಬೇಕಾದ ಬಿಂಬ-ಭಾವಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು:


ಅಪರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಯ ನಿರ್ಜನ ಬೀದಿಯನ್ನು ಜಯಂತ್ ವಿವರಿಸುವ ಮಾತುಗಳು: `ಯಾವುದೋ ಮಹಾಭೀತಿಯಿಂದ ಜನ ಶಹರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೋದರೋ ಎಂಬಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತಿತ್ತು' ಇಲ್ಲಿನ ಮಹಾಭೀತಿಯಾಗಲೀ, ಶಹರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಾಗಲೀ ಕೇವಲ ಫ್ಯಾಂಟಸಿಗಳು. ಆದರೆ ಅವು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಮೀಟುವ ಬಿಂಬಗಳು ಕತೆಯ ಆತ್ಮದ ನೆಲೆಯಿಂದ ತೀರ ವಾಸ್ತವ!


`ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದ ಶಿಲ್ಪ ಚಿತ್ತಾರದ ಈ ಹಳೇ ಕಟ್ಟಡ ಈಗಾಗಲೇ ರಾತ್ರಿಯೊಡನೆ ಮಾತಿಗೆ ತೊಡಗಿದಂತಿತ್ತು.'

`ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಈ ಶಹರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತೊಡೆಯಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡು ತಾನು ಮಾತ್ರ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತ ಕೂತ ತಾಯಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.'


`ಫ್ಲಾಸ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ! ಅದು ಖಾಲಿ ಇತ್ತು. ಅದರಿಂದ ತಣ್ಣನೆಯ ನಸುಗತ್ತಲೆ ಲೋಟದೊಳಗೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಇಂದ್ರನೀಲನಿಗೆ ಭಾಸವಾಯಿತು.'


ಥಿಯೇಟರಿನ ಒಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಫ್ಲಾಸ್ಕ್ ಬಗ್ಗೆ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಅಂತ್ಯದ ತನಕ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಖರ ವಿವರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಕುರಿತು ನಾವು ಲಘುಭಾವ ತಳೆಯದಂತೆ ಜಯಂತ್ ಎಚ್ಚರವಹಿಸುತ್ತಾರೆ: `ಅತ್ಯಂತ ತುರ್ತಾಗಿ ಯಾರನ್ನೋ ತಲುಪಬೇಕಾಗಿದ್ದ ವಸ್ತುವೊಂದು ಹಾದಿತಪ್ಪಿ ಕೈಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿರುವಂತೆ ಇಂದ್ರನೀಲನಿಗೆ ತುಂಬ ಕಸಿವಿಸಿ ಆಯಿತು.'

`ಖಂಡಿತ ಇದು ಯಾವುದೋ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದ ಪ್ಲಾಸ್ಕು. ಆದರೆ ಅಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟವರು ಪಿಕ್ಚರಿಗೆ ಯಾಕೆ ಬಂದರು? ಅಥವಾ ರಾತ್ರೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿರಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ತುಸು ವಿಶ್ರಮಿಸಲು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಜಾಗವಿರದೇ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಎರಡು ಗಂಟೆ ನಿದ್ರಿಸಿ, ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಹೊರಡುವಾಗ ಮರೆತು ಹೋದರೆ?'


`ಜುಬಿಲಿಗಳ ಹಂಗಾಮು ಮುಗಿದು ಚಿತ್ರಗಳು ಐವತ್ತು ದಿನ ಓಡುವುದೇ ಮಹಾ ಸಾಹಸ ಆಗತೊಡಗಿದಂತೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ವಿಷಣ್ಣ ಮಂಕು ಚಿತ್ತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿಯತೊಡಗಿತು. ಎಷ್ಟು ಹೊಡೆದರೂ ಧೂಳು ಹೋಗುತ್ತಲೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಲ್ಲಿಗಳು ಸೋರತೊಡಗಿದವು. ಇಂಟರ್‌ವಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟಿನಂತೆ ಪಾಪ್‌ಕಾರ್ನ್ ಕೊಡಿ, ಸಮೋಸಾ ಕೊಡಿ, ಬಟಾಟೆವಡೆ ಕೊಡಿ ಎಂದು ನೋಟು ನಾಣ್ಯ ಹಿಡಿದು ಚೀರಾಡುವ ನೂರಾರು ಕೈಗಳ ಸಂತೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೌಂಟರ್‌ಗಳು ಬಿಕೋ ಹೊಡೆಯತೊಡಗಿದವು.'

`ಜೇಡ ಯಾವುದೇ ಆವೇಶ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸುಮ್ಮನೆ ತನ್ನ ಬಲೆಯನ್ನು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ನೇಯುವಂತೆ ಇಂದ್ರನೀಲ ಈ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ಕೇಂದ್ರದಿಂದಲೆ ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಸದ್ದಿಲ್ಲದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ನೇಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದ'


`ಬಲಕ್ಕೆ ದೂರ ರಾಕ್ಸಿ ಸಿನೆಮಾದ ಎದುರು ಮೂರು ತಿಂಡಿಗಾಡಿಗಳು ಮಹಾಮೌನದಲ್ಲೇ ಏನೇನನ್ನೋ ಬೇಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಈಗ ಯಾರನ್ನೂ ಕೂಗಿ ಕರೆಯಬೇಕಾದ್ದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬೇಕಾದವರು ತೆಪ್ಪಗೆ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವವರಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ದಣಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.'


`ಕೆನಡಿ ಬಿಜ್ಜಿನ ಏರಿನಿಂದ ಯಾಕೋ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದ. ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ತುಂಬ ಹತಾಶವಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲೀಗ ಮಗನ್‌ಭಾಯ್ ಮತ್ತು ಭಾಲೇಕರ ಇದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಸುಳ್ಳು ಅನಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.'


`ಅಲೆಮಾರಿ ಚನಾವಾಲಾನ ಆ ಪುಟ್ಟ ಅಗ್ಗಿಷ್ಟಿಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಇಂದ್ರನೀಲನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮ ಹೊತ್ತಿಸಿದ್ದ ಒಲೆಯಂತೆ ಅದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಬಿಸಿಯನ್ನು ಅವನಲ್ಲಿ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ. ಒಲೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ ಅಮ್ಮನ ಮುಖವೂ ಬೆಳಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಿದ್ದೆಯಿಂದ ಎಬ್ಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಿದ್ದ ಆ ಮುಖ ನಿರ್ವಿಕಾರವಾಗಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಂತಿರುತ್ತಿತ್ತು.'


`ಚಾಯ್‌ವಾಲಾ ರಾತ್ರಿಯ ಮೈದಡವುವ ತಾಯಿಯಂತೆ ಇದ್ದ.'


`ಮಕ್ಕಳು ಮನೆ ಆಟ ಆಡುವಂತೆ ಅವರು ಅವರದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಸುಳ್ಳು ಸಂಸಾರದ ಆಟದ ಸ್ವರಗಳು ಬಿಸಿಬಿಸಿ ಇದ್ದವು. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಫ್ಲಾಸ್ಕಿನಲ್ಲಿವೆ. ಚನಾವಾಲಾನ ಪುಟ್ಟ ಅಗ್ಗಿಷ್ಟಿಕೆ, ಚಾಯ್‌ವಾಲಾನ ಸ್ಟೋವಿನ ನೀಲಿ ಶಾಖ, ಬಬನ್‌ನ ಇಸ್ತ್ರಿಯ ಕೆಂಡ - ಎಲ್ಲವೂ ಇದರಲ್ಲಿವೆ. ಇದನ್ನು ಬೇಗ ಬೇಗ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್‌ನ ನೀರವಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಬೇಕು ಎಂಬಂಥ ಅವಸರದಲ್ಲೇ ಓಡುತ್ತ...'


`ಹೊಸದೊಂದು ಹಗಲುಗನಸಿನಂಥ ಈ ಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತನಗೇನೂ ಆಘಾತವೇ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂದು ಇಂದ್ರನೀಲ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದ. ಏರುತ್ತಿರುವ ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಹಣ್ಣು ಮುದುಕರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾರಂಜಿಯ ನವಿಲು ವಿಕಾರವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಕಣ್ಣಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಾಜಿನ ಗೋಲಿ ಚೆಕ್ಕೆ ಎದ್ದು ಒಡೆದು ಹೋಗಿತ್ತು. ನಿನ್ನೆಯ ತನಕ ನಡೀತಿದ್ದ ಸಿಸಿಮಾ ಪೋಸ್ಟರುಗಳೆಲ್ಲ ಇಂದಿನಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಂಡ ಖುಷಿಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇಬ್ಬರು ಪೋಲೀಸರು ಬೀಗ ಹಾಕಿದ ಗೇಟಿನ ಎದುರು ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಅರೆಯುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದರು.'


`ಇಂದ್ರನೀಲ ಒಪೆರಾ ಹೌಸಿನ ಎಡಭಾಗದ ಲೋಹದ ಸುರುಳಿ ಏಣಿಯ ಪಕ್ಕದ ಕಿರುಬಾಗಿಲಿನತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತ ಭಾಲೇಕರನಿಗೆ `ಬೇಗ ಬಂದೆ' ಎಂದು ಬಗ್ಗಿ ಹೊರಬಂದು ಹಗಲಿನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯತೊಡಗಿದ.'


`ಇಡೀ ಒಪೆರಾ ಹೌಸನ್ನೇ ತಬ್ಬಿ ಮುದ್ದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಸಿಲು ತನ್ನನ್ನೂ ಸಂತೈಸಲು ಒಳತನಕ ಬಂತಲ್ಲಾ ಅನಿಸಿ ಅದನ್ನೇ ನಿಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಸೋಕಿದ. ಒಪೆರಾ ಹೌಸಿನ ಒಳಗೆ ಅವಿತುಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾತ್ರಿಯೊಂದು ಆ ಬಿಸಿಲುಕೋಲಿನಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹಗಲಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯತೊಡಗಿತು.'


ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಜಯಂತ್ ತಂದುಕೊಡುವ ವಿಸ್ತಾರ, ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಅದು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು, ರಾತ್ರಿ-ಹಗಲುಗಳನ್ನು, ಸ್ವತಃ ಒಪೆರಾಹೌಸನ್ನು ಜಯಂತ್ ಕಥೆಯ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡ ಬಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾಸ್ಕು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಸುರಿಯುತ್ತದೆ, ಕಟ್ಟಡ ರಾತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತಿಗೆ ತೊಡಗುತ್ತದೆ, ಶಹರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡು ತಾನು ಮಾತ್ರ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಕಾಯುವ ತಾಯಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ತಿಂಡಿಗಾಡಿಗಳು ಮಹಾಮೌನದಲ್ಲೇ ಏನನ್ನೋ ಬೇಯಿಸುತ್ತವೆ, ಮಂದಿ ದಣಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಚಾಯ್‌ವಾಲಾ ರಾತ್ರಿಯ ಮೈದಡವುವ ತಾಯಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಹಗಲಿನ ಬಿಸಿಲು ಸಂತೈಸುತ್ತದೆ, ಚನಾವಾಲನ ಅಗ್ಗಿಷ್ಟಿಕೆ, ಸಿನಿಮಾ ಪೋಸ್ಟರುಗಳು ಎಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಜೀವವಿದೆ, ಭಾವವಿದೆ! ಕೊನೆಗೆ ಒಪೆರಾ ಹೌಸಿನ ಒಳಗೆ ಅವಿತುಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾತ್ರಿಯೊಂದು ಆ ಬಿಸಿಲುಕೋಲಿನಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹಗಲಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರನೀಲ ಹಗಲಿನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.


ನಂದಾಬಾಯಿ - ಕುಂದಾತಾಯಿ ನಡುವಿನ ತಂತುಗಳು ಕಂಪಿಸುವ ಸಂದಿಗ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕತೆಯ ತೀರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಿಲೇಟ್ ಮಾಡಿದಾಗ್ಯೂ, ಇಡೀ ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಒಪೆರಾಹೌಸ್ ಆಗಿರದೆ ಇದುವೇ ಆಗಿತ್ತು ಎಂಬಂತೆ ಕತೆಯನ್ನು ಫ್ಲಾಸ್ಕಿನಿಂದಲೆ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ ಜಯಂತ್. ಓದುಗನ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಕತೆ ತಡಕುವುದೂ ಇಲ್ಲೇ. ಕತೆಗೆ ಅದ್ಭುತ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಕಣ್ಣೆವೆ ತೆರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ದಕ್ಕಿಸಿಬಿಡುವ ಜಯಂತರ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಡುವ ಅಭಿಮಾನ, ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಇದು. ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಇಂಥ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜಾಣ್ಮೆ, ರೂಪಕಗಳ ಹಂದರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಮಾಭಾವ ಪುನರ್‌ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉನ್ನತ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಎರಡನ್ನೂ ಮೀರಿ ವಸ್ತು - ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ, ಭಾವ ಜಗತ್ತಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳ ಸುತ್ತ ನಮ್ಮನ್ನು ತುಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಕಸು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಯಂತ್ ಕತೆ ಹೇಳುವಾಗ ಎಲ್ಲೂ ಯಾವುದೂ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಎಂಬ, ಸಪ್ರಯತ್ನ ಎನಿಸುವ ಭಾರ ಇಲ್ಲದ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಅವರಿಗೇ ಕರಗತವಾದ ಮಂದ್ರಸ್ಥಾಯಿಯಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಸಹಜ ವ್ಯಾಪಾರವೆಂಬಂತೆ ಮೆಲುದನಿಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಅವರಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಸಹಜ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ಅಸಹಜ ಎಂಬಷ್ಟು ಅಚ್ಚರಿದಾಯಕ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯಿದು. ಜಯಂತರಿಗೊಲಿದ ಅದೃಷ್ಟವೆ, ಅವರೊಳಗಿನ ಸಹಜ ಕವಿಯ ಗರಿಮೆಯೆ?


ಜಯಂತ್ ಇಂದು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಣ್ಣಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಕತೆಗಾರ. ಬಹುಷಃ ಹೊಸತಲೆಮಾರಿನ ಕತೆಗಾರರು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ, ಬೇರೆ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಸಿಗಲಾರದ ಹಲವಾರು ಉತ್ತಮ ಅಂಶಗಳು ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Sunday, July 13, 2008

ಮನಸುಖರಾಯನ ಮನೋಲೋಕ



ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಥಾರೂಪಿ ಹರಟೆ, ಹರಟೆ ರೂಪಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರಣ ಅಥವಾ ಶುದ್ಧ ತಲೆಹರಟೆ ರೂಪಿ ಹರಟೆ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಹರಟೆಯ ಅಂಶ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚೇ ಇದ್ದರೆ ಅದು ದೋಷವಲ್ಲ, ಗುಣ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ಘಟನೆಗಳೂ ಕಾಲ್ಪನಿಕ. ಈ ಸ್ಥೂಲ ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೇ ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಗುಂಗು ಹತ್ತಿಸುವ ವಿವರಗಳು, ಹೃದಯದ ಭಾವಕ್ಕೆ ಮೆದುಳಿನ ತರ್ಕದ ಸ್ಪರ್ಶ, ಹಾಗೆ ಲಾಜಿಕ್‌ಗೆ ಭಾವದ ಸಂವೇದನೆ, ಹೊಸದೇ ಆದ ಬಿಂಬ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳ ಕೊಲಾಜ್ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಯವಿನ್ಯಾಸ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಉಲ್ಲಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತ, ಚುರುಕುಗೊಳ್ಳುತ್ತ, ಮುದುಡುತ್ತ, ಅರಳುತ್ತ ಹೊಸ ಲೋಕವೊಂದನ್ನು ತಡಕುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಗಾಢವಾಗಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೂಡ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಲಕುವ ಬರಹಗಳಿವೆ ಇಲ್ಲಿ. ಬರಹಗಾರ ಬರೆಯುತ್ತ ಬರೆಯುತ್ತ ಕಣ್ಣು ಹನಿಗೂಡಿದಲ್ಲೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಮೂಗಿನಲ್ಲೂ ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಲ್ಲ ಜಿನುಗುತ್ತವೆ! ಮುಖ್ಯ ನಾನು ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯ ಹೊರಟಿದ್ದೇ ಇಲ್ಲಿನ ತ್ರಯಸ್ಥ ಎಂಬ ಕತೆ ನನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿದ ಬಗೆಯಿಂದಾಗಿ.
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮನಸ್ಸಿನ ಮನುಷ್ಯನನ್ನೂ ಈ ಕತೆ ಗಾಢವಾಗಿ ಕಲಕುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಹದಿಹರಯದ, ತಾರುಣ್ಯದ ಹಳೆಯ ಗಾಯವನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಸವರಿ ಮಾತನಾಡುವ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನೂ ಮುಟ್ಟಿದ ರೀತಿ ಅವರಿಗೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮರತಿಯ ಅಥವಾ ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯಾದ ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲದೆ ಹೀಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಬಾಲ್ಯ, ತಾರುಣ್ಯ, ಯೌವನ ಮತ್ತು ನಡುವಯಸ್ಸಿನ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ಹಾಯಿಸಿ ತಂದಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎನ್ನುವಂತಿದೆ ಈ ಕತೆ. ಈ ಕತೆಯನ್ನು ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಓದಬೇಕು ಎಂದು ನನಗೆ ತೀವೃವಾಗಿ ಅನಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಿದೆ. ಇವತ್ತು ಮಾನವನ ಹೃದಯದ ಆಳದ ಸತ್ ಅನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಅವನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾಗಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಬರಹ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತಲುಪಬೇಕು. ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಚಿತ್ತಾಲರು ಒಮ್ಮೆ ಹೇಳಿದ್ದರು, ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಮನುಷ್ಯನಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೇಕು ಎಂದು. ಅದು ನಿಜ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲ ಸೆಲೆಯೇ ಅದು. ಆದರೆ, ಮೂಲದಲ್ಲೂ ಫಲದಲ್ಲೂ ಅದು ಸಫಲವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಡಿಮೆಯೇ. ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿ ಸುಮಾರು ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಪುಟಗಳ ಈ ಪುಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕ ಹಲವು ಬಾರಿ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒದ್ದೆಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ, ಹೃದಯವನ್ನು ಆರ್ದ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ವೈದ್ಯರ ಈ ಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಎರಡು ಮಾತು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ನಾನು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ಕಾದಂಬರಿ 'ಹಳ್ಳ ಬಂತು ಹಳ್ಳ' (ಕೇಂದ್ರಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕೃತಿ), 'ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ' ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ 'ತಲೆಗೊಂದು ತರತರ' ಯಾವುದನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಓದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಓದದೆ (ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಬರಲಿರುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿ!) ಹೀಗೆ ಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ, ಧೋರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ತಪ್ಪು. ಆದರೂ ಕೇವಲ ಕಲಿಯುವ ಹಂಬಲದಿಂದ ಇದನ್ನು ತಡಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಮತ್ತಿದು ಕೇವಲ ವೈದ್ಯರ ಕುರಿತಾಗಿ ಇಲ್ಲ.
ವೈದ್ಯರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂಥರಾ ಅಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ನೆಲೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಆ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನೇನೋ ಇದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆತ್ಮಕಥಾನಕದ ಛಾಯೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ಈ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ಶೈಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಎರಡು ವಿಲಕ್ಷಣ ಸ್ತರಗಳಿವೆ. ಅದು, ಒಂದೋ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಅದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಡಾಫೆಯ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚೇ ಅನಿಸುವ ಸ್ವ-ವಿಮರ್ಶೆಯ (ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತನ್ನನ್ನೆ ಗೇಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ) ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡರ ಹಂಗೂ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ವೈದ್ಯರು ಮಾತನಾಡುವುದು ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತೋ ಎನಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಧ್ಯತೆ ಮಾತ್ರ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದೇ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಿದ ವೈದ್ಯರ ಮುಂದಿನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಇದು ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗೊರೂರರ ಬೈಲಹಳ್ಳಿ ಸರ್ವೆ, ನಮ್ಮೂರ ರಸಿಕರು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಾಣುವ, ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಹಳ್ಳಿಗರ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿನ ಲಘುವಾದ ಲಹರಿ ಅಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಯೊಬ್ಬರು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹುಳುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಶೈಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದಿದ್ದರು. ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಒಬ್ಬ ಯಂಕ್ಟ, ಕರಿಯ, ಪ್ಯಾರ, ಮಂದಣ್ಣರನ್ನು ತಮ್ಮಷ್ಟೇ ಮನುಷ್ಯರೆಂದು ಕಾಣುವುದರಿಂದಲೇ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ತಾದ್ಯಾತ್ಮಭಾವದಿಂದ ಸಾಧಿಸಿದ ಸಲಿಗೆ ಅದು, ಪ್ರೀತಿಮೂಲವಾದದ್ದು. ಅದರಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಏನಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕಾದರೆ ನಾವು ಲಂಕೇಶರ 'ಟಿ ಪ್ರಸನ್ನನ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮ' ಅಥವಾ 'ಬಿರುಕು' ಮುಂತಾದ ನಾಟಕ, ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ತೇಜಸ್ವಿಯವರ 'ಸ್ವರೂಪ'ದ ಹೇಮಂತ ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಾನೆ. ಅಡಿಗರ `ರಾಮನವಮಿಯ ದಿವಸ' ಅಥವಾ `ಕೂಪಮಂಡೂಕ'ದಂಥ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಇವನು ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥವೇ ಪಾತ್ರದ ಕೊಂಚ ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳು ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ದೈನಂದಿನಗಳ ಕ್ಷುದ್ರತೆಯನ್ನೇ ವಿವರ ವಿವರವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿಟ್ಟು ಅವನ ಅಂತರಂಗದ ಕೊಳಕನ್ನು, ನೀಚತನವನ್ನು, ಯೋಚನೆಗಳ ಅಶ್ಲೀಲತೆಯನ್ನು, ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ, ಅಂತರಂಗದ ಸಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ತಾಮಸದ ನಡುವಿನ ಆಳವಾದ ಕೊರಕಲನ್ನು ಒಡೆದು ತೋರಿಸಿ, ಹಾಗೆ ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮನುಷ್ಯನ ಕುರಿತ ಹೊಸ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಮನುಷ್ಯನೆಂದರೆ ಇದೇ ಎನ್ನುವ ಧಾಟಿ ಪಡೆದಿದ್ದೇ ನವ್ಯದ ತೊಡಕಾಯಿತು. ಡಾಯು.ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ 'ಅವಸ್ಥೆ' ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತ ಪುಟ್ಟ ಚರ್ಚೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಮುಂದೆ `ಕರ್ವಾಲೋ' ಅಥವಾ `ಚಿದಂಬರ ರಹಸ್ಯ'ಕ್ಕೆ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ದೈನಂದಿನಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಅದನ್ನು ಅವನ ಕ್ಷುದ್ರತೆ ಎಂದುಕೊಂಡು ನೋಡದೆ, ಆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು, ಅವನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸದೆಯೇ ಬದುಕನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಮನೋಧರ್ಮ ಪಡೆದರು. ನವ್ಯ ಮಾಗಿದ ಹಾದಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಇವತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಲರು.
ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕತೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ಕಾರ್ಟೂನಿನಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಯಾಕೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಯೋಚಿಸುವಾಗ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಕೆಲವು ತೊಡಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದು ಕುತೂಹಲಕರ ಅನಿಸಿತು.
ನಾನು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರಳ ಮತ್ತು ನೇರ ಹಾದಿಯೆಂದರೆ ನನ್ನನ್ನೇ ನಾನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಕೊನೆಗೂ ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಹಾದಿ ಕೂಡ ಇದೊಂದೇ. ಹಾಗಿರುತ್ತ ನಾನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಹಾಗೆ ಮನುಷ್ಯ ಹೀಗೆ ಎನ್ನುತ್ತೇನೋ ಅದೆಲ್ಲ ನಾನು ಹೀಗೆ, ನಾನು ಹಾಗೆ ಕೂಡ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಸರಳವಾಗಿ ನಾನೂ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ. ಮನುಷ್ಯನ ವ್ಯಕಿತ್ವದ ದ್ವಂದ್ವಮಯತೆಯನ್ನು, ಅವನ ಎಡಬಿಡಂಗಿತನವನ್ನು, ಪ್ರದರ್ಶನದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅವನ ಒಂಟಿ ಕ್ಷಣಗಳ, ಅವನ ಕತ್ತಲಿನ ಬದುಕಿನ, ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಯಾರೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದೆಲ್ಲ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗುವ ಛಾನ್ಸೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನಂಬಿದಾಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಏನಿದೆ ಎರಡನ್ನೂ ಕುರಿತು ಬರೆಯುವಾಗ ಅದು ಇನ್ಯಾರದೋ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ಯಾರದೋ ಬದುಕಿನ ಈ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಧಭಾಗ ನಮಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕಾಣಲು ಸಿಗದ ಭಾಗ. ನಮ್ಮದು ಮಾತ್ರ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಬಗೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕುರಿತ ಕೆಟ್ಟ ಕುತೂಹಲದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸುವುದೂ ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಹೀಗೆ ತನ್ನನ್ನೆ ತಾನು ನಗ್ನನಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು `ಅರಿವು' ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತ ಅವನ ನಿಲುವುಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಂಡಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಅನುಕರಣೆಯಿಂದ, ಇನ್ಯಾರದೋ ಖುಶಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಬಹುಮತದ ಮೋಡಿಗೆ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ನಿಲುವುಗಳಲ್ಲೇ ಕೊಳೆಯುತ್ತ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಇದು ಅರ್ಥಕೂಡ ಆಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.
ಹಾಗೆಯೇ ನಾನಿದನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ನನ್ನ ಅಂತರಂಗಕ್ಕೆ ಜಗತ್ತಿನ ಇತರರು ನನ್ನಂತೆಯೇ ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವಾಗಿಯೂ ನನಗೆ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ನಾನು ಅರ್ಥವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೊಬ್ಬರೂ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು; ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದರೇ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಎನ್ನುವುದು ಇನ್ನೊಂದು. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸಿನಿಕತನ, ದ್ವೇಷ, ಅಸಮಾಧಾನ, ಅಸೂಯೆ, ಸಂಶಯ ಒಂದಿಷ್ಟಾದರೂ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಾಣಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಯಾವತ್ತೂ ಸೃಜನಶೀಲ ಕ್ರಿಯೆ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದವರಿಗೆ ಬರೆಯುವುದು ಸುಲಭದ `ಕೆಲಸ'ವಾಗಿ ಬಿಡುವುದೂ.
ಇನ್ನೊಂದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುಗರು ನಾಳೆ ದಿನ, "ಓಹ್, ಈ ಪಾತ್ರ ಯಾರದು ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಯ್ತು ಮಾರಾಯ, ಹ್ಹಿಹ್ಹಿಹ್ಹಿ" ಎನ್ನುವ ಸಂದರ್ಭ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೋಲೋಕದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕುರಿತು ಕತೆ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯುವವರನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತರು ಎಂದು ಕರೆದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯಾಗಿ, ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದೂ ಇದೂ ಎರಡೂ ಆಗಿರುವ ಹಾಗೆ. ಹಾಗಿರುತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಬದುಕಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಪತ್ತೇದಾರರು ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆದೇ ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗರ ಆತ್ಮಕತೆಯಂತಿರುವ `ನೆನಪಿನ ಗಣಿಯಿಂದ' ಓದಿದವರಿಗೆ ಅವರ `ಹುಲಿರಾಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕತೆಗಳು' ಸಂಕಲನ ಅನೇಕ ಪಾತ್ರಗಳು ಯಾರೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ! ಭೈರಪ್ಪನವರಂತೂ `ಭಿತ್ತಿ' ಬರೆಯುವಾಗ ಯಾವುದು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವ, ಯಾವುದು ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಬದುಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೇ ಇದನ್ನು ಬರೆದೆ ಎಂಬರ್ಥದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ್ದರು. ಲಂಕೇಶರು ತಮ್ಮ `ಹುಳಿಮಾವಿನ ಮರ'ದಲ್ಲಿ ಈಗ, ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಯಾವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ನಡೆಯಿತೋ ಯಾವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸೇ ಕಲ್ಪಿಸಿ ನಿಜವಾಗಿ ನಡೆದಿದ್ದು ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿತೋ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ!
ಹಾಗಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತನಗೆ ತೋರಿಸಲಿರುವ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬರಹಗಾರರು ಸಂಕೋಚದಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳನ್ನಾಗಿಸಿ ನೋಡುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನನ್ಯ ಅಪರೂಪದ ಮಾನವೀಯ ಗುಣಗಳಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅವನ ಪ್ರೇಮ, ಅವನ ಮುಗ್ಧತೆ, ಅವನ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಅವನ ಮೂರ್ಖತನ, ಅವನ ಪೆದ್ದುತನ, ಬೋದಾಳತನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ತ್ಯಾಗಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮಿಶ್ರಿತ ನಗುವಿಗೆ ಭಾಜನವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ವ-ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅಥವಾ ಹೀರೋಯಿಸಂನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಕುತೂಹಲದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ, ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ ಮುಂತಾದವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬರುವ ಇದೇ ಪಾತ್ರ ಇವತ್ತಿನ ವೇಗದ ಬದುಕಿನ ಹೊರೆಹೊತ್ತ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ನಾಗರಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಹಣದ ಮದದ ಮುಂದೆ ಒಬ್ಬ ಪೆದ್ದ, ಅಮಾಯಕ, ಮೂರ್ಖ,ಮುಗ್ಧ ಮತ್ತು ಅಸಡ್ಡಾಳ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡೂ ಹೊಸತೇ ಆದ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವೂ ಆದ ಒಂದು ಜೀವನ ದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು!
ಕಾರಂತರ ಚೋಮನೋ, ಭಾರತೀಸುತರ ಮೋಚಿಯೋ ಪಡೆದ ಜೀವವಿಕಾಸದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಂತಿವೆ ಇದೆಲ್ಲ!
ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಹರಟೆ ಎಂದು ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಕರೆದಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಈ ಕಥಾನಕದ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ನುಸುಳಿರುವ ಅನಗತ್ಯ ಎನಿಸಬಹುದಾದ ವಿವರಗಳಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತಾನು ಪಟ್ಟಾಂಗಕ್ಕೆ ಕೂತವ, ಹೇಳಲೇ ಬೇಕಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಸೇರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರೆ (ಎಂಬ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಂದ) ನೀವೇ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಎನ್ನುವ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಡುವೆ ಎಲ್ಲಿ ತನ್ನದು ಅತಿ ವಾಚಾಳಿತನವಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ ಎನ್ನುವ ಹಿಂಜರಿಕೆಯನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಸರಳ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿವೇದನೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಓದುಗ ಕೂಡ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನಸುಖರಾಯನ ಮನಸು, ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥ ಮಾಲಾ, ಧಾರವಾಡ. ಬೆಲೆ: ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ರೂಪಾಯಿಗಳು.


ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ