Friday, August 29, 2008

ಕಾಡುಕೋಳಿಯ ಜಾಡು ಹಿಡಿದು...


ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್‌ರ `ಈ ತನಕದ ಕಥೆಗಳು' ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಈ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಸಂಕಲನದ (ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಹುಡುಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಪಕ್ಷಿ) ಕಥೆಗಳಲ್ಲದೆ ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. 2006ರಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ಸಂಕಲನ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.


ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕಥೆ ಕೇವಲ ಕಥಾನಕವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಕಥೆ ತನ್ನ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳ್ಳುವ, ಅವನಲ್ಲಿ ಅದು ಬೆಳೆಯುವ, ಅವನನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆರಂಭ, ಒಂದು ಕುತೂಹಲದ ಘಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚರಿಯ/ಸುಖದ/ದುಃಖದ ಒಂದು ಅಂತ್ಯ ಇವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕಥೆ ಎಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೂ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗನಿಗೆ ಕಥೆ ಜೀವಂತವೆನಿಸುವುದು, ಅಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳು ಜೀವಂತವೆನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ; ಕಥಾನಕ ತನ್ನ ಭಾಷೆ, ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಅವನ ಭಾವವಲಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಒಂದು ಕಥೆಯ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಅಡಗಿರುವುದು ಕೊನೆಗೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ.


ಓದುಗನ ನೆಲೆಯಿಂದ ಈ ವಾದಸರಣಿ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತ ಸಾಧಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದು ತುಂಬ ಕುತೂಹಲಕರ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಬಾಲ್ಯವನ್ನು, ಹಳ್ಳಿಯ ಪರಿಸರವನ್ನು, ಬದುಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಮೀಟಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತ, ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಥಾನಕದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ತನ್ನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ತಟ್ಟಿದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಪುನರ್‌ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಓದುಗನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕಥೆಗಾರನೂ ತನ್ನ ಶಕ್ತ್ಯಾನುಸಾರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.


ನಮ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ದೃಶ್ಯ, ಶ್ರಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾದ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೆರಡು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಾದ ರುಚಿ ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳ ಪಾತ್ರ ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ. ಕಥೆಗಾರನ ಬಳಿ ಇರುವುದು ಕೇವಲ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವಾದ ಮೌನ ಮಾತ್ರ. ಈ ಮೌನವನ್ನು ಕೂಡ ಆತ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕವೇ ತನ್ನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಬೇರೆ ಮಾತು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕತೆಗಾರ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ದೃಶ್ಯ, ಕೇಳಿಸುವ ಭಾವಗೀತೆಯೋ, ಕೊಳಲನಾದವೋ ಮತ್ತೊಂದೋ ಅಥವಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ವರ್ಣಿಸುವ ಸುರತಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ಪರ್ಶಸುಖ ಎಲ್ಲವೂ ಓದುಗನ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ (ನಿಜ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯ ಅನುಭವ ಸೇರಿ) ನಿಜವಾಗುವ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಅವನ ಎಲ್ಲ ಭಾಷಾವ್ಯಾಯಾಮ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಮಾಷೆ ಎಂದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದೆಲ್ಲದರ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಸರಳ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವಿವರಗಳಿಂದಲೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಘಟನೆ ಅದ್ಭುತ ಜೀವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಳನಳಿಸತೊಡಗುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರ-ಶಸ್ತ್ರ ವಿಶಾರದ ಸರ್ಕಸ್ಸಿನಿಂದಾಚೆಗೂ ಎಲ್ಲವೂ ಕಾರ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಬಿಡುವುದು! ಕತೆಗಾರನನ್ನು ಸದಾ ಕಾಡುವ ವಿಸ್ಮಯವೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ನೆರಳಿನಂತೆ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತ ಮಾಯಾಮೃಗದಂತೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಕತೆಗಾರ ಕೆ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಓದಿದ/ಕೇಳಿದ ಕತೆಯೊಂದು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಹೊಸತೇ ಆದ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆಯಾಗಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ `ಸನ್ನಿಧಾನ' ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯಿಂದ ತೊಡಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ನಾಗರಾಜ ವಸ್ತಾರೆಯವರ `ಹಕೂನ ಮಟಾಟ' (ಈ ಕಥಾಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಡಾಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಬಹುದು) ಕಥಾಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಮುನ್ನುಡಿಯವರೆಗೆ ಕೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಇಂಥ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು (ಅಂದಹಾಗೆ, `ಮನೋಧರ್ಮ' ಎಂಬುದು ಕೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಅವರ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಪುಸ್ತಕ) ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದು ಕತೆಯ ಪಾತ್ರಗಳು, ಅವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ವಾತಾವರಣ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಂತವಾದಂತೆ ಅವು ಆ ಪುಟ್ಟ ಕತೆಯೊಂದರ ಕಥಾನಕದ ಆಚೆಗೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡ ತೊಡಗುತ್ತವೆ, ಬದುಕತೊಡಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವು ಕಂಡುಬಂದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೋ ನಾವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೋ ಸಂಧಿಸುತ್ತೇವೆ, ವಾದಿಸುತ್ತೇವೆ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಬದುಕತೊಡಗುತ್ತೇವೆ. ಇಂಥ ಅನುಭವ ಎಲ್ಲ ಓದುಗರಿಗೂ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಕತೆಯೊಂದಿಗಾದರೂ ಆಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಇದು ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್‌ರ ಸಂಕಲನದ ಕಥೆಗಳ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ. ಕಥೆ ಹೇಳಬಹುದಾದ, ಬಹುತೇಕ ನಾವೆಲ್ಲರೂ (ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದಂತೆ?) ಮರೆತಿರಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಾನವೊಂದರ ಮಾದರಿಯೇ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಲಯ, ನಾದ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ ಸಂಧಿಸಿದಂಥ ಬರಹಗಾರಿಕೆ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಈ ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್ ಎಲ್ಲೂ ನೆಟ್ಟಗೆ ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ. `ಒಂದು ಬಹಿರಂಗ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆ'ಯಲ್ಲಿ ರಶೀದ್ ಬರೆದ ಮಾತುಗಳು ರಶೀದ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇವರ ಬರಹಗಾರಿಕೆಯ ಪಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕಾಣಿಸುವಂತಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳೂ ಸುರಿಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ತೋಯುತ್ತಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳೂ ಮಲೆನಾಡಿನ-ಕೊಡಗಿನ ಮೋಡ ಮುಸುಕಿದ ತೇವ ಭರಿತ ವಾತಾವರಣದ ಎಲ್ಲ ಆತಂಕ, ಮಜಾ ಮತ್ತು ನೀರವವನ್ನು ಕಂಬಳಿಯಂತೆ ಹೊದ್ದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳೂ ಆ ಕಗ್ಗತ್ತಲೆಯ ಕಾಫಿ ತೋಟದ ಕಾಡಿನಂಥ ಕಾಡಿನೊಳಗಿನ ಅಡ್ಡತಿಡ್ಡ ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಡಿಯ ಒಣಗಿದ ಎಲೆಯ ಚರಪರ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಮೈಗೆ ಸವರುವ ಗಿಡಬಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಲ್ಲೇ ದಾರಿ ನುಸುಳಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮತ್ತ ನುಗ್ಗುತ್ತಿವೆ.


ಉಮ್ಮಾನ ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಅಲಿಕತ್ತುಗಳು, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಕಾಲಿಗೆ ತೊಡರುವ ಸಮಾಧಿಗಳು, ಸಲಾತ್ ಹೇಳುತ್ತ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಮಂದಿ, ಪಡೆದವನ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಿಸುವ, ಕಾಮಿಸುವ, ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುವ, ನಾಳೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನೊಂದೂ ನಿಶ್ಚಿತವಿಲ್ಲದ, ಕನಸುಗಳ ನೆನಪಿನ ನೋಟಗಳಿಲ್ಲದ ಸುರುಮು ಹಚ್ಚಿದ ಖಾಲೀ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮಂದಿ ಕತೆಗಳಾಚೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಬಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಇದೆಲ್ಲ ಈ ರಶೀದ್‌ಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಾಯಕದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಯೋಚಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ, ಈ ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್‌ರಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಸಹಜೀವಿಯ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಓದುಗನ ಕುರಿತಾದ ಅತೀವವಾದ ಮಾನವೀಯ ವಿಶ್ವಾಸ. ಎಲ್ಲೂ ರಶೀದ್‌ಗೆ ತಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಬರಾತ್, ಸಲಾತ್, ಉಪವಾಸ, ಜಿನ್ನೇ, ಇಬಿಲೀಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ ತನ್ನ ಓದುಗನಿಗೆ ಹೊಸದಿರಬಹುದು, ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ತೊಡಕಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಅನುಮಾನವೇ ಬಂದಂತಿಲ್ಲ, ಮಾತನಾಡುವಾಗ. ಅಂದರೆ ಕಥೆ ಹೇಳುವಾಗ. ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಒಬ್ಬ ಕಥೆಗಾರನಿಗೆ ತನ್ನ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಇದ್ದಾಗ. ಇಲ್ಲಿ ರಶೀದ್‌ಗೆ ತಾನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಭಾಷೆ, ಶಬ್ದ ಯಾವುದೂ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರ ಕತೆಗಳು ಈ ಹಂಗನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಮೌನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮಾತನಾಡತೊಡಗುತ್ತವೆ. ನಿಜ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳು ಕಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕವನದ ಲಯ, ಧಾಟಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಗದ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ, ತೇವ ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಯ, ಕಾಡು, ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಳೆ, ನಡುನಡುವೆ ಹಣಿಕಿಕ್ಕುವ ಅದ್ಭುತ ರಮ್ಯ ಮಕ್ಕಳ ಕತೆಗಳು, ದೈನಂದಿನಗಳ ದಟ್ಟ ವಿವರಗಳೇ ಒಂದು ರೂಪಕದಂತೆ ಕಥಾನಕವಾಗುವ ಮಾಯಕದ ಕವನದಂಥ ಕತೆಗಳು ಮೊದಲನೆಯ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳು. ಇವು ರಶೀದರ ಸಹಜ ಕಥನ ಕೌಶಲದ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ, ಈ ವಿಧಾನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಡಬಲ್ಲ ಕತೆಗಳು. ಎರಡನೆಯ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ರಶೀದ್ ಸರಿಸುಮಾರು ಇದೇ ಕಥಾಜಗತ್ತನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಕಾಣುವ-ಕಾಣಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ಮುಗ್ಧತೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಕುಸುರಿತನ, ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಹಿರಿಯರ ಒಂದು ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಂಥ ನಿರೂಪಣೆಯ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಒಂದು ಕಂಪನವಿಸ್ತಾರ - ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾದ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರಿಲ್ಲಿ. ಇನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಬಗೆಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಶೀದ್ ತೀರ ವಾಸ್ತವವಾದಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ರಶೀದರ `ಅಲೆಮಾರಿಯ ದಿನಚರಿ'ಯನ್ನು ಓದಿದವರಿಗೆ, ಓದಿ ಬಹುವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ಕೆಲವು ದಿನಚರಿಯ ಹಾಳೆಗಳೋ ಎಂಬಂಥ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಾನು ಕಂಡ, ಕೇಳಿದ, ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಒಂದು ಲಯವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ರಶೀದ್ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಒಂದು ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕಥಾನಕವನ್ನಾಗಿಸಿ ಚಂದ ನೋಡುವ ಉಮೇದಿನಿಂದ `ಕತೆಗಾರನಿಗಿರಬೇಕಾದ ನರಿಯ ಜಾಣ್ಮೆ, ರೇಷಿಮೆಯಂತಹ ನಾಜೂಕು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು' ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕತೆಗಾರನಾಗಲು ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಸಹಜ ಕತೆಗಾರನಾಗಿರುವ ರಶೀದ್ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇವೇ ವಾಸ್ತವ ಬದುಕಿನ ಆಯ್ದ ವಿವರಗಳು ಸೃಜನಶೀಲವಾಗಿ ಮೈತಳೆದು ಬರುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅವರ ಮೊದಲನೆಯ ಗುಂಪಿನ ಕತೆಗಳ ಮಾಯಕ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಮರಳಿಪಡೆದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅವು ರಶೀದರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟು ಹತ್ತೊಂಭತ್ತು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾದ "ಮೂಸಾ ಮೊಯಿಲಿಯಾರರ ಮುದ್ದಿನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಲಿಪೆಟ್ಟರ್ ಎಂಬ ದುಷ್ಟ ಜಂತು..." ಕತೆ ಇದೀಗ ಹರೆಯಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಅಮಿನಾಬೀಬಿಯ ಮುಗ್ಧ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು, ಅವಳ ಪ್ರೇಮ-ಕಾಮದ ಕಲ್ಪನೆಯ ರೋಮಾಂಚನಗಳನ್ನೂ, ಎಲ್ಲದರ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದಂತೆ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಮೋಹಕ ಉದ್ವೇಗದ ಸಂಜೆ ನಡೆಯುವ ಅವಳ ಹೆಲಿಪೆಟ್ಟರ್ ಭೇಟಿಯನ್ನೂ ನವಿರಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
"ಕಪ್ಪು ಹುಡುಗನ ಹಾಡು" ಅನಾಥ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬನ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹವರ್ತಿಗಳ ಗೇಲಿ, ಕುಹಕ, ಕಟಕಿಗಳಿಂದಲೇ ತನ್ನನ್ನು ಹೆತ್ತವರ ಕುರಿತಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಮುಗ್ಧ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನೂ, ಸಾರಾತಾತಾಳಂಥ ಪಾತ್ರದ ಕರುಳಿನ ಸಂಕಟಗಳನ್ನೂ ಕವಿತೆಯ ಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಕತೆ. ರಶೀದ್ ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅದ್ಭುತ ರಮ್ಯ ಮಕ್ಕಳ ಕತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
"ಕಾಡು ಕೋಳಿಯ ಜಾಡು" ಕತೆಯೇ ಒಂದು ಸಶಕ್ತ ರೂಪಕದಂತಿರುವ ಕತೆ. ಅಥವಾ ಈ ಕತೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾವ್ಯಮಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿ ಸುಮ್ಮನಾಗುವ ಕತೆಯಲ್ಲದ ಕತೆ. ಕಗ್ಗಂಟಿನಂಥ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಕೂಗಿದಂತಾಗಿ ಸೆಳೆಯುವ, ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ಗಿಡಗಂಟಿ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಡಿದಂತಾಗಿ ಕೆಣಕುವ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಓಡಿ ಮತ್ತೆ ಮಾಯವಾಗಿ ಕಾಡುವ ಕಾಡುಕೋಳಿಯ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದ ಹುಡುಗಾಟದ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿಯ ಕಷ್ಟದ ಕಾಯಕ, ತಂದೆಯ ರಕ್ತ ಕಕ್ಕುವ ಕೆಮ್ಮಿನ ಕಾಯಿಲೆ, ಡರಕ್ ಡರಕ್ ಸದ್ದು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಾ ಬರುವ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್, ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಕಾಡುಕೋಳಿಯಂತೆಯೇ ಬಂದು ಮರೆಯಾಗುವ ಅದರ ನಿಗೂಢ ಶೈಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಯಾವುದೇ ಉದ್ವೇಗವಿಲ್ಲದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಟಿಜಿಟಿ ಮಳೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ನೀರವದಂತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ.
"ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಹುಡುಗಾ" ಒಂದು ಕವನದಂಥ ಕತೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ತಾರುಣ್ಯದ ಗೋಪಿಕೆಯರೊಡನೆಯ ಕೀಟಲೆಗಳ ವರ್ಣನೆಯ ಹದದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳು, ರಸಿಕನಾಟದ ಕಣ್ಣಾಮುಚ್ಚಾಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
"ಕೊಯಿದ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕರೆ ಕುಣಿಯುವುದು" ಕೂಡ `ಹೇಳಿದ ವಿವರಗಳಿಂದ ಹೇಳದೇ ಇರುವುದನ್ನು ಕಾಣಿಸುವ' ಕೈಚಳಕದಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಕತೆ. ರಶೀದರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗುವ ಗುಣವೇ ಇದು. ರಶೀದ್ ಕೊಡುವ ವಿವರಗಳು ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ಜಗತ್ತನ್ನು - ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳದಿರುವಾಗಲೂ- ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ರಶೀದರ ಕತೆಗಳ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ.
"ಪಾತು" ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಓಡಾಡಿದ, ಆಟ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಪಾತು ಎಂಬವಳ ಸುತ್ತ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನವಾದ ಕತೆ. "ಮರಣ ಭಯ" ಕತೆ ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ `ಕಾಡು ಕೋಳಿಯ ಜಾಡು ಹಿಡಿದು' ಕತೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ, ಮಕ್ಕಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹಂದರದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡವರ ಬದುಕಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು, ದುರಂತ-ದುಗುಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಕತೆ.

ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿಗೆ ಫತ್ವಾ ಹೊರಡಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಗ ಮತ್ತು ಮಾತೃಹೃದಯದ ತಾಯಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವ ಕತೆ "ಮಂಗಗಳಾದ ಮೂವರು ಹುಡುಗರು". ಪಂಡಿತ್ ಹಾಜಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣದ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಬದುಕಿನ ಅನಿವಾರ್ಯಗಳ ತಂತುಗಳನ್ನು ನವಿರಾಗಿ ಮೀಟುವ ಕತೆ "ಪ್ರಾಣಪಕ್ಷಿ". ಮೂರು ತಲೆಮಾರಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಾಚುವ "ಅಂಬಾಚು" ಕತೆ ನಿದ್ದೆ ಬಾರದ ಸೆಕೆಯ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯಂಥ ಪುಟ್ಟ ಮನೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿಸುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನೈಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. `ಹಾಲು ಕುಡಿದ ಹುಡುಗಾ' ಜಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ "ಬರಾತಿನ ರಾತ್ರಿ", ಹಿಂಸೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಮುಖಗಳೆದುರು ಉಪವಾಸದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನಿಡುವ "ಉಪವಾಸ" ಕತೆ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಎರಡನೆಯ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳು. ಈ ಕತೆಗಳು ಮೊದಲನೆಯ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬೇಕೆಂದೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಬರೆದಂತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ರಶೀದ್ ಎಂದೂ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ, ಸಿಲೆಬಸ್‌ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಜಾಯಮಾನದವರೇ ಅಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ ಸ್ವತಃ ರಶೀದರ ಇತರ ಕತೆಗಳೆದುರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಸೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿವರಗಳು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಜಗತ್ತು, ಆಪ್ತವಾಗುವ ಅಲ್ಲಿಯ ಪಾತ್ರಗಳು, ಆ ಪಾತ್ರಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೂಡಿವೆ ನಿಜ. ಆದರೆ ರಶೀದ್ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಆಗಲೇ ನೀಡಿರುವ ಕತೆಗಾರರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಈ ಕತೆಗಳು ನೀಡುವ ಹೊಸತೇ ಆದ ಅಂಶಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವು ಇದೇ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮೂರನೇ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳಿಗೂ ಮೊದಲ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಕೊಂಡಿಯಂತಿರುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ.

ಎಂದಿನ ತಮ್ಮ `ಕತೆಗಾರ'ನ ಶೈಲಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಶೈಲಿಯನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡು ಸಹಜವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಜಾಡು ಹಿಡಿದ ರಶೀದ್ ಮುಂದೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದು ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಸಂಕಲನದ ಮೂರನೇ ಬಗೆಯ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ.

ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಒಂದು ಜೀವಮಾನವನ್ನೇ ಒಳಗೊಂಡು ಚಿಗುರುವ, ಬೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಯಾವುದೋ ನಿಗೂಢವಾದ, ಆಳಮನಸ್ಸಿನ ಯಾವುದೋ ಪಾತಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತಲುಪಬಲ್ಲ ಒಂದು ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರೇಮದ ಸಾಫಲ್ಯವನ್ನು ಅದರ ದುರಂತದ ಸುಳಿಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ತೆರೆದಿಡುವ ಕತೆ "ಒಂದು ಪುರಾತನ ಪ್ರೇಮ".

ಕೇವಲ ಸ್ನೇಹವೇ ಕಾರಣವಾದ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧ ಈ ಗೆಳೆತನದ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನೆರಳನ್ನು ಚಾಚುವುದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲೋ ಯಾಕೋ ನಿರಾಕರಿಸಿದಂತೆ ದೂರನಿಲ್ಲುವ ಗೆಳೆಯನ ಕುರಿತು ಹೇಳುವ "ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಮತ್ತು ಉಮ್ಮ".

"ಕುವೈತಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಿರಿಯಾನಿ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಾದಿರಿ" ಕತೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಾದಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರದಂತಿದ್ದೂ ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಅವನ ಪ್ರೇಮ, ಬಿರಿಯಾನಿ, ಅದನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಮಾಡಲು ಕಲಿಸಿದ ಅವನ ಅಜ್ಜಿ, ಈ ಎಲ್ಲ ಪರೋಕ್ಷ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಡಮೂಡುವ ಸಕೀನಾಳ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾದಿರಿಯ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟಿನ ಮಾತುಗಳಿಂದ. ಇದೇ ಬಗೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆ "ಕೀರ್ತಿ ಪತಾಕೆ". ಇಲ್ಲಿ ಬಾಪುಟ್ಟಿ ಸಾಹೇಬರ ಆಶುಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಆರರ ಗಲಾಟೆ ಇಡೀ ಕತೆಗೆ ನೀಡುವ ಒಂದು ಕಳೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ "ಬಂಡಶಾಲೆ" ಕತೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು. ಎರಡೂ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಅಲ್ಲಿ `ತೆಗೆದುಕೋ ಅಲ್ಲಾಹುವೇ' ಎಂದು ಮರಿಯಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಮೂರು ಮಂದಿ ದೇವದೂತರ ಕೈಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಾಪುಟ್ಟಿ ಸಾಹೇಬರು ಕನಸಿನೊಳಕ್ಕೆ ಹೊರಟು ಹೋಗುವಾಗ ಅವರ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಖಾತೂನ್ ಬೇಗಂ ಕನಸಲ್ಲಿ ಬರಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ!

ದಾಂಪತ್ಯದ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಲ್ಲೇ ಸಂಬಂಧ ಎಡವಿ, ಅದರಿಂದ ನಿಷ್ಕಾರಣವಾಗಿ ಅತಂತ್ರಳಾದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಕತೆ "ಮಣ್ಣಾಂಗಟ್ಟಿ". ಅವಳ ಬದುಕಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳ ಅಣ್ಣ ಅವಳಿಗೆ ಕಾಣುವ ವಿಚಿತ್ರ ವೈರುಧ್ಯಮಯ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಲೇ ಇದು ಅವಳ ಮತ್ತು ಅವಳಣ್ಣನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಕಷಃಕ್ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಿರೂಪಕನ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಆಗಿರುವ ಈ ಅಣ್ಣ ನಿರೂಪಕನಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಬಗೆ ಕೂಡ ಪಲ್ಲಟಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾದಂತಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮಗೆ ಈ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ಅಥವಾ ಅವಳಣ್ಣ ಕಾಣಿಸುವ, ಕಾಣಿಸಬೇಕಾದ ಬಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ ನೈತಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ಬದುಕಿನ ಹಲವು ಮಜಲುಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸುವುದು ಅಚ್ಚರಿಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

"ಬೀಜ" ಕತೆ ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಬಿರಿಯಾನಿ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಾದಿರಿಯ ಕತೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗದಂತಿದೆ. ಮಂದಣ್ಣ, ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ, ಅವರಿಬ್ಬರ ಪ್ರೇಮಸಾಹಸಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಅಜ್ಜನ ಪ್ರವೇಶ ಇಷ್ಟನ್ನು ನಿರೂಪಕನೂ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡು ಬರುವ ಕತೆಯಿದು.


ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿ ಪಡಿಮೂಡಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬದುಕಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ರಶೀದರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೈತಳೆಯತೊಡಗಿವೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಶೀದ್ ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತಲೇ ಕಾಣಿಸದೇ ಹೋದುದೂ ಇರಬಹುದೆಂಬ ಪಕ್ವ ಮನಸ್ಸಿನ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನೋಧರ್ಮ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರ ಕೆಲವು ಹೊಳಹುಗಳು ಕೂಡ ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ರಶೀದರ ಖುಲ್ಲಾಂಖುಲ್ಲ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಇದು ಕೊಂಚ ವಿಶೇಷವೆನಿಸಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲವಾದರೂ ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹದ ಇದನಿಸುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಾಂಗಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬೀಜದಂಥ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ರಶೀದ್ ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಮೊದಲನೆಯ ಬಗೆಯ ಕಥೆಗಳ ಎಲ್ಲ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಮರಳಿ ಒಳಗೊಂಡು ಹೊಸತೇ ಆದ ಒಂದು ಹದವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ.


ರಶೀದರ ಮುಂದಿನ ಸಂಕಲನ ಅಥವಾ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವಂತಾಗಿದೆ!


ಈ ತನಕದ ಕಥೆಗಳು, ಅಭಿನವ ಪ್ರಕಾಶನ, 17/18-2, ಮೊದಲನೆಯ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆ, ಮಾರೇನ ಹಳ್ಳಿ, ವಿಜಯನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು-೫೬೦೦೪೦

ಪುಟಗಳು 216, ಬೆಲೆ ನೂರೈವತ್ತು ರೂಪಾಯಿ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, August 9, 2008

ಅಶೋಕಹೆಗಡೆ ಕಥಾಲೋಕ - ಒಳ್ಳೆಯವನು


"ಧಾರವಾಡದ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚೀಲ ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಗುವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಗಿರಾಕಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತ ನಿಂತ ದೇವತೆ; ಬದಲಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುವ ಕುಟುಂಬ; ದಟ್ಟ ಅಡವಿಯನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಾರಿಗಳು; ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಮಾಡುತ್ತ ಸಹಜ ಬದುಕಿಗೆ ಹಂಬಲಿಸುವ ಹುಡುಗಿಯರು; ಇವರೆಲ್ಲರ ಮಧ್ಯವೇ ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿಯನ್ನು, ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಧೀರೋದಾತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟು ನಡೆದುಹೋದ ಬಾಲಕ; ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೆ ಹಾಲಿಲ್ಲದೆ ಮಲಗಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಮಗು, ಅದನ್ನ ಕಂಡರೂ ಕಾಣದಂತೆ ಸರಿದು ಹೋದ ನನ್ನ ಸಣ್ಣತನ; ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೂರವಾಗಿಯೆ ಉಳಿಯುವ ಸಂಬಂಧದ ನಂಟು; ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕ್ಷಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ; ತಲೆತಲಾಂತರದಿಂದ ಬಂದ ಅಪ್ಪ ಮಗನ ನಡುವಿನ ಬಿರುಕು; ಎಲ್ಲರ ನೋವು, ನಲಿವು, ಸಡಗರ ಮತ್ತು ಇದೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯವೂ ಅರಳುವ ಬದುಕಿನ ಮಳೆಯ ಹಾತೆಯ ಒಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಈ ಕ್ಷಣವೊಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಧನ್ಯವಾಗಬಲ್ಲದು"

-ತಮ್ಮ `ಒಳ್ಳೆಯವನು' ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಮೊದಲಿಗೆ ಅಶೋಕ್ ಹೆಗಡೆ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳಿವು. ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲ, ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರೂ ಸೇರಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಉತ್ತರಕನ್ನಡದ ಲೇಖಕರಿಗೂ `ಭಾವ'ದೊಂದಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರ ನಂಟು. ಈ ಕತೆಯಿಂದ ಕತೆಗಾರ ಏನನ್ನು ಹೇಳಬಯಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವಿಮರ್ಶಾ ಲೋಕದ ಭೂತಗನ್ನಡಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೆಲ್ಲ ಅಪ್ರಸ್ತುತವೂ ಅಸಂಬದ್ಧವೂ ಆಗುವಂತೆ ಈ ವಿವರಗಳ ಆಪ್ತಲೋಕವೊಂದು ತೆರೆದುಕೊಂಡು ಓದುಗನನ್ನು ಆರ್ದೃಗೊಳಿಸಿ ಹಿತವಾದ ಒಂದು ಅನುಭವ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಕತೆಗಳು ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳಿದ್ದೂ ಕತೆಯಿಂದ ಬೇರೇನನ್ನೋ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ನಾವು ನಮಗೆ ಕತೆ ನೀಡದೇ ಹೋದುದನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾತಿಲ್ಲದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಪರಿಣಾಮಕಾರತ್ವ ಈ ಕತೆಗಳ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಯಾಮಗಳ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯ, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ತೌಲನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಈ ಕತೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾತಿಗೆ ಅಪವಾದಗಳಿದ್ದರೆ ಅದು ಕೂಡ ಕೇವಲ ಕಾಕತಾಳೀಯವೇ ಹೊರತು ಕತೆಗಾರನ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಉದ್ದೇಶ ಅದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡದ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಿಲುವು ಒಲವುಗಳು ಈ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಕೂಡ ಕುತೂಹಲಕರ.

ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಅಶೋಕರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಜಾಡು ಇದೇ ಸೊಗಡು ಪಡೆದು ಬಂದಿರುವಂಥದ್ದು. ಆದರೆ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಇವರು ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಳಿ ನಡೆದುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕತೆ `ಸಾಕ್ಷಿ'. ಬಹುಷಃ ಇತರ ಕತೆಗಳ ಆಳದಲ್ಲೂ ಈ ಹೊರಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ತೀರಾ ಗೌಣವಾಗಿಯಾದರೂ ಇದ್ದಿರಬೇಕು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲಿಕಲ್ಲು, ನೀಲಿ ಬಾನಿನಲ್ಲಿ ನಗುವ ಚಂದಿರ, ಹೊಳೆದದ್ದೆ ತಾರೆ, ನಿನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೆರೆ ಹುಟ್ಟಲಿ, ಉಳಿದಿದ್ದೆ ದಾರಿ ಕತೆಗಳು ಅಂಥ ಹಂಬಲವನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕತೆಗಳೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಯಾಮಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹುಷಃ ಈ ಹೆಸರುಗಳೇ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಕತೆಗಳು ಕೇವಲ `ಭಾವ' ನಿರ್ಮಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಅಶೋಕರ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಕತೆಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಈ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳಲ್ಲೇ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪೂರ್ತಿ ಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗ ಹಿಡಿದ ಕತೆಗಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ `ಒಳ್ಳೆಯವನು' ಮತ್ತು `ಅಂತರದಂಗೆ' ಕತೆಗಳು ಪಕ್ಕಾ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್ ಕತೆಯಂಥ `ಕೈ ಹಿಡಿದವರು' ಕತೆಯ ಜೊತೆಗೇ, ಈ ವಿಭಿನ್ನತೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಯದ ವರ್ತಮಾನದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯಸೃಷ್ಟಿಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿರುವ ರೀತಿಗಳೇ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯವನು ಮತ್ತು ಅಂತರದಂಗೆ ಕತೆಗಳು ಅಂಥ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂತರದಂಗೆ ಕತೆಯಂತೂ ಸಮಕಾಲೀನ ವಸ್ತು, ವಿವರಗಳಿಂದ ಜಾಗತೀಕರಣ, ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿ, ಕ್ಷಿಪ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬನ ಭ್ರಮಾತ್ಮಕ ಹೊಸ ಜಗತ್ತೊಂದು ಏಕಾಎಕಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅದು ಅಷ್ಟೇ ಬೇಗ ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡು ಯೂಸ್ ಎಂಡ್ ಥ್ರೋ ತರದ ಬದುಕನ್ನೆ ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡುವುದನ್ನೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ.

"ಧಾರವಾಡದ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ.........ಧನ್ಯವಾಗಬಲ್ಲದು" ಪ್ಯಾರಾ ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾಳಜಿಯನ್ನೂ ಇವರು ಈ ಬದುಕಿನ ರಸವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಅವರದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಿರೂಪಕ ದೃಷ್ಟಿಯ ಹರಹು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುವುದರೊಂದಿಗೇ ಅದ್ಬುತವಾದ ಕೆಲವು ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ಯಾರಾ ಈ ನಿರೂಪಕನ ಕತೆಗಳ ಕಾಳಜಿ, ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಮಿತಿಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲೋ ತೆರೆದು ತೋರುವಂತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಿತಿ ಎನ್ನಬೇಕೊ ಅಥವಾ ಉದಾರ ಮಾನವ ಪ್ರೀತಿಯಾಚೆಯದೇನನ್ನೂ ಬಯಸದ ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳ ಸಾರ್ಥಕತೆಯ ಅಂಚುಗಳೆನ್ನಬೇಕೊ ಹೇಳುವುದು ಕೊಂಚ ಕಷ್ಟವೇ. ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯ ವಿಮರ್ಶಾ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ (ಕತೆಗಾರನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ, ಅವನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳನ್ನು ನಿಕಷಃಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುವ, ಕೊನೆಗೆ ಕತೆಯ ಯಶಸ್ಸು-ಸೋಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ, ಇತ್ಯಾದಿ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಿತಿಯಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ್ದು ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರನಿಗೂ ಮುಖ್ಯ ಎನಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಅಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಇದೇ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯೆಂದಾಗಲೀ ಮಿತಿ ಎಂದಾಗಲೀ ಎತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಎರಡೂ ಆಗಿರಬಹುದಾದ ಅದರ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆಯಾದರೂ ನನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಉದ್ದೇಶ ಅದಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ನೆರವೇರಿಕೆ, ಸಮರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆ ಆಯಾ ಲೇಖಕರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟ ಸಂಗತಿ ಎಂದೇ ಭಾವಿಸಬಹುದು.
ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ `ಒಳ್ಳೆಯವನು' ಕಥಾಸಂಕಲನ ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ನಾನು ಈ ತನಕ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಉತ್ತರಕನ್ನಡದ ಮೂಲ ಸೆಲೆಗಳನ್ನು, ಧಾತುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಬಳಸಿಕೊಂಡೂ ಕೊಂಚ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕತೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಮೊದಲ ಕತೆ `ಆಲಿಕಲ್ಲು' ದಟ್ಟ ವಿವರಗಳಲ್ಲೇ ಭಾವನಿರ್ಮಿತಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ ಕತೆ. `ಮಳೆ ಬರದೆ ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸುವ ಆ ದಾರಿಯ ಕೊನೆ ತಲುಪಿದ ನಾಗರಾಜನಿಗೆ ಬಂದ ದಾರಿ ಬರಬೇಕಾದುದಲ್ಲಾ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆಯೊಂದು ಮರಿಹಾಕಿ ನಡಿಗೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನಿಧಾನಿಸಿದ' ಎಂಬ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಯ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಬೀಜ ಮಂತ್ರದಂತಿದೆ. `ಬಂದ ದಾರಿ ಬರಬೇಕಾದುದಲ್ಲಾ' ಎಂಬ ಅರಿವು ಹುಟ್ಟುವುದೇ, ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂದಿಗ್ಧಗಳೊಂದಿಗೇ ಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ. ಈ ಅರಿವು ಮುಸುಕಿನಾಚೆ ಒಡೆದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ವಿವರಗಳೆಲ್ಲ ಕತೆಗೆ ಬೇಕಾದ ವಾತಾವರಣ, ವಸ್ತುವಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆಳ, ನಿರೂಪಣೆಯ ಬಿಗಿ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಡಲು ಸಶಕ್ತವಾಗಿ, ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಓದುಗನನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗೆ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಈ ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ವೈದೇಹಿಯವರ `ಪಥಿಕರು' ಕತೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಈ ಓದು ಕೆಲವು ಕುತೂಹಲಕರ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

`ನೀಲಿಬಾನಿನಲ್ಲಿ ನಗುವ ಚಂದಿರ' ಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಭಾವಜಗತ್ತಿನ ದುರಂತಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಹಿತಕಾರಿಯಾಗಿ, ಸರಳ ಸಹಜತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ. ಜಯಂತರ ಕತೆ `ಮೋಗ್ರಿಯ ಸತ್ಸಂಗ'ವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ನೆನಪಿಸಿದ ಕತೆ ಇದು. ಇಬ್ಬರೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳಿರುವ ವಸ್ತು, ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಕತೆ ಕೌತುಕ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾರಂಗ ರಾವ್ ಮಗಳು ವಸುಂಧರೆ, ಚಾಳಿನ ಹುಡುಗಿ ಮಂಜರಿ ಸಾವಂತ್‌ಗಳ ವ್ಯರ್ಥಗೊಂಡ ಪ್ರೇಮದ ಹುಡುಕಾಟಗಳಂತೆಯೇ ಮಹಾನಗರಿಯ ಎಲ್ಲ `ಜನರ ಎದೆಯ ಕೂಸು ಕೂಡ ತಟ್ಟನೇ ಕೈಜಾರಿ, ಕಣ್ತಪ್ಪಿ ಲೋಕಲ್‍ನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಧುಮುಕುವ ನೆರಳುಗಳ ಪ್ರಪಾತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತದೇನೋ, ಕಳೆದು ಹೋಗಿ ಯಾರಾರದೋ ಕೈ ಸೇರಿ ಮುಖ, ಆಕೃತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಮುಂಬೈನ ಬೀದಿಬದಿಯ ಜನದಟ್ಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತದೇನೋ' ಎಂಬ ಅವ್ಯಕ್ತ ದುಗುಡ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿರಬಹುದಾದ ದುರಂತದ ಛಾಯೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ದುರಂತಗಳ ನೆರಳಿನಡಿಯಲ್ಲೆ, ಅದೇ ಲೋಕಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಗಾಡಿಯೂ ಚಲಿಸುತ್ತಿರಬೇಕಾಗಿ ನಕ್ಕು ಹಗುರಾಗುವ, `ಗೆಲುವಾಗೆಲೆ ಮನ, ಲಘುವಾಗೆಲೆ ಮನ' ಎಂಬ ಕವಿನುಡಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂಥ ಎದೆ ಹಗುರಗೊಳಿಸುವ ಅಂತ್ಯ ಕತೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತದೆ.

`ಹೊಳೆದದ್ದೆ ತಾರೆ' ಕತೆ ಅನಗತ್ಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಇರುವ ಯಾವ ಸೋಗನ್ನೂ ತೋರದೆ ಲಘುವಾಗಿ ಲಘುವಲ್ಲದ ಏನನ್ನೋ ಹೇಳುವ ಹೊಳಹು ತನ್ನೊಳಗೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮುಗಿಯುವುದರಿಂದ ಹಿತವಾಗಿಯೂ, ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿಯೂ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

`ಸಾಕ್ಷಿ' ಕತೆ ಈ ಸಂಕಲನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಂತ್ರ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಸುಪುಷ್ಟ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳದ್ದು. ಭಾಷೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಇರದೆ ವಿವರಗಳು ಸಹಜ ಸೌಂದರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಕಡುವ್ಯಾಮೋಹಿಯ ಪ್ರೇಮವೇ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕ್ರೌರ್ಯಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ ರೀತಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿದೆ. ವಿಚಿತ್ರ ಸನ್ನಿವೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕಾದವನೊಬ್ಬನ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಿರೂಪಕ ಹಾಗೂ ಇತರರು ಅಪರಾಧಿಯ `ಭಾವ'ವನ್ನು ಸಾಕ್ಷೀಕರಿಸುವುದು, ಅದೂ ಸರಿಯಾದ ಸಾಕ್ಷಿಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕಾಣಲು ಸೋತ ಕೋರ್ಟಿನ ಆವರಣದಲ್ಲೇ; ಚಲನಶೀಲವಾದ ವ್ಯಾನೊಂದರಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಅದು ಕೆಟ್ಟು ನಿಂತಿರುವ ವ್ಯಾನಾಗಿರುತ್ತ...

ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಎಲ್ಲೂ ಕೃತಕ ಎನಿಸದಷ್ಟು ಸಹಜವಾಗಿ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಥನವೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಯೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗೌಣಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ಸ್ವಯಂಶಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೂ ಈ ಕತೆ ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಸೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದಾದಷ್ಟು ಸಾಮಾಗ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

`ಕೈ ಹಿಡಿದವರು' ಕತೆ ಕೂಡ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕತೆಯ ವಸ್ತು ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಗಂಡನಿಗೆ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿತ್ತೆ ಎಂಬ ಸಕಾರಣ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಅನುಮಾನವೊಂದನ್ನು ವಯಸ್ಸಾಗಿ ಸಾಯಲು ಬಿದ್ದ ಗಂಡನ ಹತ್ತಿರ ಕೂತ ಹೆಂಡತಿಯ ಮನದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೆ ಉಳಿಸಿ ತೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟರು ಕೂಡಾ ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳದ ಗುಟ್ಟುಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಸಾಯುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಚೋದ್ಯ.
ದಿನಕ್ಕೊಬ್ಬಳು ನಾಟಕದ ನಟಿಯ ಸೆರಗು ಹಿಡಿದು ಅಲೆದ ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟರ ಮನಸ್ಸು ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ದೇಹದ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ತಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸುಕೋಮಲ ಸುಂದರ ಜೀವವೊಂದು ತನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಶರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ತನಗೆ ತನ್ನ ಜೀವದ ಸ್ವಾರ್ಥವೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷಿಪ್ರಜ್ಞೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಆತ್ಮಶೋಧನೆ. ಆದರೆ ಅದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದ ಗುಟ್ಟಾಗಿಯೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾಡುವ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತ ಅದನ್ನು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುರಣನೀಯಗೊಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಲಯ ಈ ಕತೆಯ ತಂತ್ರದ ಮಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ಪತ್ನಿಯ ರಹಸ್ಯ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಓದುಗನಿಗೆ ತಿಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಓದುಗನಿಗೂ ತಿಳಿಯದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕತೆಯ ಸಂಭವನೀಯ ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತು. ಉಳಿದಂತೆ ವಿವರಗಳ ಜಗತ್ತು, ಸಾವಧಾನದ ಓಘದಲ್ಲಿರುವ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹಿತ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿದ್ದೇ ಇದೆ.

ಅದ್ಭುತ ಎನಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆ, `ನಿನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೆರೆಹುಟ್ಟಲಿ'. ಹಮೀದ ತಾನು ಒಬ್ಬ ವೇಶ್ಯೆಯ ಮಗ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದೋ ತನ್ನ ಕೀಳಿರಿಮೆಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ಎಂದೋ ನಂಬಿದಂತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಡಾಕ್ಟರ್. ಆದರೆ ತನ್ನನ್ನೆ ತಾನು ಮೋಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಗಿಮ್ಮಿಕ್ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಸರಳ ಮನುಷ್ಯ. ಅದೇ ಓಣಿಯ ಟೀ ಹುಡುಗ ಮಂಜನ ಜೊತೆ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಾಳನಾಗಬಲ್ಲ ಹಮೀದನಿಗೆ ಆಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕಸುಬು, ಸೂಳೆಯರೇ ಇರುವ ಓಣಿ, ಮಂಜ, ಶಿಥಿಲಗೊಂಡ ಹಳೆಯ ಮನೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅನಿವಾರ್ಯ, ಅಗತ್ಯದ ಸಂಗತಿಗಳೇ. ಅವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಅವನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಸುಳ್ಳಾಗಿಬಿಡುವ ಸಂಗತಿಯ ಅರಿವಿದೆ ಅವನಿಗೆ. ಅಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ಈ ಕತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಬೇಕಾದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ. ವೇಶ್ಯಾ ಆರೋಗ್ಯ ಅಭಿಯಾನದ ವಿರೋಧಿ ಹಮೀದ, ನೇಪಾಳೀ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೊರಡುವ ಹಮೀದ, ಅವಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನೆರಳು ಕಾಣುವ ಹಮೀದ, ಹಾಗೆ ತಾಯಿಯ ನೆರಳನ್ನು ಕಾಣುವುದಕ್ಕೇ ಎಂಬಂತೆ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹೊರಟಿರಬಹುದಾದ ಹಮೀದ ಮತ್ತು ತಾನು ವೇಶ್ಯೆಯ ಮಗ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಲೋಕ ತಿಳಿದೂ ತನ್ನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತೀವೃವಾಗಿ ಬಯಸುವ ಹಮೀದ, ಕೊಂಚ ಹದ ತಪ್ಪಿದರೆ ಬರಿಯ ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯಾ ಅನ್ನಿಸಿಬಿಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿನಿಂತ ಭಾವಗೀತೆಯಾಗುವುದು ಈ ಕತೆಯ ವಿಶೇಷತೆ.

`ಒಳ್ಳೆಯವನು' ಕತೆ ಈ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಕೊಟ್ಟ ಕತೆ. ಬದುಕನ್ನು ಅದರ ಪರಿಧಿಯ ಹೊರ ನಿಂತು, ಸಾಕ್ಷೀ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ನೋಡುವ ತಂತ್ರ ಈ ಕತೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಸಂಗತ ನಾಟಕದಂತೆ ತೊಡಗುವ ಕತೆ ಯಾರೂ ಆಗಿಬಿಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೃಜಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನ ಮೂಲಕ ನೋಡುತ್ತ ನೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಒಳ್ಳೆಯವನು ತನ್ನ ಸರಳ, ಮುಗ್ಧ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತ, ವಿಧಾನದ ಬದುಕಿನಿಂದ ಬಹಳ ಬೇಗ ಮೂರ್ಖ, unfit ಮತ್ತು ಹುಚ್ಚ ಅನಿಸಿಕೊಂಡು ತಾನು ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದವನೇ ಅಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬ ಸುಪ್ತ ಅನುಮಾನವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವುದನ್ನು ಕತೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ.

ಆಧುನಿಕ ಮನಷ್ಯನ ಅಂತರಾಳ ತಡಕುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕತೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ನವ್ಯದ ಅತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡವರಿಗೆ, ಅಷ್ಟೇ ಅತಿಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ತುಚ್ಚೀಕರಿಸಿರುವುದನ್ನೂ ಕಂಡವರಿಗೆ ಈ ಕತೆ ತೀರಾ ತಡವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದೋ, ಅಕಾಲಿಕ ಎಂದೋ ಅನಿಸಿದರೂ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ವತಃ ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಹಂಗಿಲ್ಲದ, ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶರಹಿತವಾದ ನಿರೂಪಣೆಯುಳ್ಳ ಕತೆಗಳು ಪಡೆಯುವ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, `ಒಳ್ಳೆಯವನು' ಕತೆ ಗೆದ್ದೂ ಸೋಲುವುದೆಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. Out dated ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಸಾಗುವ ಕತೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಕತೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಕತೆಯ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇದು ನುಂಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

`ಉಳಿದದ್ದೆ ದಾರಿ' ಮತ್ತು `ಹೊಳೆದದ್ದೆ ತಾರೆ' ಕತೆಗಳ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ಹೋಲಿಕೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಮಗನ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಆಟ ಅವರ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿ, ಜುಗಲ್‍ಬಂದಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಪರಿಧಿ ಮೀರಲೇ ಬೇಕಾದ್ದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ತರಬೇತಿ ಇವೆಲ್ಲದರ ಹಾಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿನ ತಮಾಷೆಯ ಆಟಕ್ಕೂ ಕಂಡೂ ಕಾಣದ ಉದ್ದೇಶಗಳೆಲ್ಲ ಇರುವಂತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಲಟಾರಿ ಜೀಪು ಮತ್ತು ವೈಯ್ಯಾರದ ಕಾರುಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಓಟ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಹಲವು ಕವಲು ದಾರಿಗಳಲ್ಲೂ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿಯೆ ಬದುಕಿನ ಓಟಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮುಖಗಳ ನಿರುದ್ದೇಶಿತ ಮಿಂಚುನೋಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿಸುವ ತೀವೃತೆ ಇದ್ದೂ; ಹೆಚ್ಚಿನದೆಲ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಸದ್ದುಗಳಲ್ಲೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದರಿಂದ ಸೃಜನಶೀಲ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಕನಿಷ್ಟ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ವಸ್ತುವಿನ ಕತೆ `ಅಂತರದಂಗೆ', ದೀರ್ಘ ನಿಟ್ಟುಸಿರು, ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿಯೂ ಕತೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ವಸ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ, ಅನುಭವ ತಾಜಾ, ವಿವರಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಒಂದು ವಾಸ್ತವವಾದೀ ಚಿತ್ರದ ಆಚೆ ಕತೆ ಯಾವುದೇ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾರದ್ದಾಗಿಬಿಡುವ ದುರಂತ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯದಲ್ಲ, ವಸ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಟೂನಿನ, ವಿಡಂಬನೆಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗಿಂತ, ವಾಸ್ತವದ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳೇ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾದಾಗ ವ್ಯಂಗ್ಯಕಲಾವಿದರು, ವಿಡಂಬನಕಾರರು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳುವ ಹಾಗೆ ಇದು. ಅಂಥ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಬರೆದಾಗ ಅದು ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಕತೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕತೆ, ಅದನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಬೆಳೆಯತೊಡಗುವ ಸಜೀವ. ಇಲ್ಲಿ ಕತೆ ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಓದುಗನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಮುಗಿದರೆ ಸಾಕೆನ್ನಿಸತೊಡಗಿ ಅದು ನಿರ್ಜೀವವಾಗಿರುತ್ತದೆ! ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪರ್ವದ ಸಂಕಟಗಳಾಚೆ ಜಾಗತೀಕರಣ, ಉದಾರೀಕರಣದ ತೊಗಲು ಹೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಕತೆಗೆ ಆ ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳ ಸಹಜ ಅನಿವಾರ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ.

ಭಾವದ ಪುನರ್ಸೃಷ್ಟಿ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಆಗಬೇಕೆನ್ನುವಾಗ ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ಬಿಂಬಗಳು, ಶಬ್ದದ ಧ್ವನಿಯ ಉಪಯೋಗ ಎಲ್ಲ ನುರಿತ ಕತೆಗಾರರಾದ ಅಶೋಕರಿಗೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಅವರ ಅನೇಕ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆ ಬಳಸುವ ವಾಕ್ಯಗಳು, ಶಬ್ದಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ರೀತಿ, ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ರೀತಿ ಓದುಗನ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದನಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಹಳ ನಾಜೂಕಿನ ಕೆಲಸ. ಆದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ಕಡೆ ಅಶೋಕರು ಸಶಕ್ತವಾದ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಿದ ಬೆನ್ನಿಗೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತುಂಟ ಹುಡುಗನಂತೆ ಕೆಡಹುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಕಾಲವಾದರೂ ಅವು ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಇನ್ನೊಂದೇ ಬಿಂಬವನ್ನು ನುಗ್ಗಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಗೋಜಲಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸೃಜಿಸುವ ಬಿಂಬಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಡೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಉದ್ದೇಶವೇ ಇದ್ದಂತೆ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವರ ಕತೆಗಳ ಸುಲಲಿತ ಓದಿಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಓದು ನೀಡಬೇಕಾದ ರಸಾನುಭೂತಿಗೆ ಕೆಲವು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುವಂತಿದೆ.

೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಬಂದ `ಒಂದು ತಗಡಿನ ಚೂರು' ಸಂಕಲನದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ (೨೦೦೪) ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕರ ಎರಡನೆಯ ಸಂಕಲನ `ಒಳ್ಳೆಯವನು' ಬಂದಿದೆ. ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದನೆ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು, ತಮ್ಮ ಕತೆಯನ್ನು ಭಾವ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಅರಿವಿನ ಪಾತಳಿಗೆ ಏರಿಸಬೇಕೆಂಬ ತುಡಿತ, ಸಮರ್ಥ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವೂ ಆದ ವಸ್ತುವಿನ ಆಯ್ಕೆ, ಅನೇಕ ಕಡೆ ಕಾಣುವ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಂಯಮದ ನಡೆ, ಸದಾ ಜಾಗೃತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸಾಧನೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾಶನ, ಹೆಗ್ಗೋಡು, ಸಾಗರ.
ಪುಟಗಳು ೧೦೪, ಬೆಲೆ ರೂಪಾಯಿ ಅರವತ್ತು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Sunday, August 3, 2008

ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆ ಕಥಾಲೋಕ - ಹಸಿರು ಸೀರೆ


ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ಮೂರನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನ, "ವಾಸನೆ, ಶಬ್ದ, ಬಣ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿ" ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಮೊದಲ ಸಂಕಲನ `ಒಂದು ತಗಡಿನ ಚೂರು' ಬಹುತೇಕ ಬಹುಮಾನಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನೇ ಹೊತ್ತು ಬಂದ ಸಂಕಲನವಾದರೂ ಕಥನಕ್ಕಿಂತ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಕ ವಿವರಗಳಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಎರಡನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನ `ಒಳ್ಳೆಯವನು' ನಿಜಕ್ಕೂ ಕೆಲವು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಂಕಲನ. ಈ ಸಂಕಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ವಿವರವಾಗಿಯೇ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಈ ನಡುವೆ ಅಶೋಕರ ಕಾದಂಬರಿ `ಅಶ್ವಮೇಧ' ಬಂತು. ಕಾದಂಬರಿ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಬರಹಗಾರರೂ ವಿಮರ್ಶಕರೂ ಅಶೋಕರ ನಿಜವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಣ್ಣಕತೆಯಲ್ಲ, ಕಾದಂಬರಿಯೇ ಎನ್ನುವಂತಾಯಿತು! ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಂತರ ಬಂದ ಸಂಕಲನದ ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಅವರ ಇದುವರೆಗಿನ ಕಥನಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯನ್ನು, ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಧಾಟಿಯನ್ನು, ಆಶಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಾರನ ನಿಲುವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅಶೋಕರ ಹಿಂದಿನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು, ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ `ಹೊಸತು' ಹೊಸಬನ ಪ್ರಯತ್ನವಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಯಾವುದೇ ರಿಯಾಯಿತಿ ಇಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೊಂದು ಕಥೆಗಳಿವೆ. `ವಾಸನೆ, ಶಬ್ದ, ಬಣ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿ', `ಅಂಕ ೧, ದೃಶ್ಯ ೨', `ಕಲ್ಲು' ಮತ್ತು `ಜಿದ್ದು' ಕಥೆಗಳು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಿನಿಕತೆಗಳು. `ಒಂದು ಡಾಲರ್ ನೋಟು' ಕಥೆ ಇವರದೇ `ಅಶ್ವಮೇಧ' ಕಾದಂಬರಿಯ ಒಂದು ಅಂಕವನ್ನೇ ಕಥೆಯಾಗಿಸಿದಂತಿದೆ.

`ವಾಸನೆ, ಶಬ್ದ, ಬಣ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿ' ಕಥೆ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಹೇಳುವ ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿರುವ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೌಶಲ ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅಬುವಿನಲ್ಲೆಂದು ನೆನಪು, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ಕಡೆ "ಈ ಫಲಕದ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವುದು ಸತ್ಯ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರಂತೆ. ಹಲಗೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ "ಈ ಫಲಕದ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವುದು ಸುಳ್ಳು" ಎಂದಿದೆಯಂತೆ. ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳುಗಳ ನಡುವೆ ಅಥವಾ, ಅರ್ಧ ಮತ್ತು ಇನ್ನರ್ಧದ ನಡುವೆ ಹೀಗೆ ಹೌದು ಅಲ್ಲಗಳು ಮಿಳಿತವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ಚೋದ್ಯ. ಅಶೋಕ್ ಈ ಪುಟ್ಟ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ್ ಎಂದೂ ಎಲ್ಲಾ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಹಾದು ಮನಸ್ಸಿಗಿಳಿಯಲಾರದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಪ್ರಿಂಟ್ ಮೀಡಿಯಾದ ಕಥೆಯೊಂದು, ವಾಸನೆ (ಮೂಗು), ಶಬ್ದ (ಕಿವಿ) ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ (ಕಣ್ಣು)ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸೇರಬೇಕೆನ್ನುವ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸೃಜಿಸಿಕೊಂಡಂತೆಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲ ಮಟ್ಟಿಗೆ `ಅಂಕ೧ ದೃಶ್ಯ ೨' ಕಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮನಸ್ಸು ತಲುಪಬೇಕೆನ್ನುವಂತೆ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

`ಅಂಕ ೧, ದೃಶ್ಯ ೨' ಕಥೆ ಒಂದು ಭಗ್ನಪ್ರೇಮವನ್ನು ಹೊಸ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ, ಭಗ್ನಪ್ರೇಮ ಎಂಬುದು ಆಧುನಿಕ ತಲೆಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಹೇಳುವ ಯತ್ನ. ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯೇ ಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ.

`ಕಲ್ಲು' ಕಥೆ ಮನುಷ್ಯ ಸಂವೇದನೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಒಂದು `ವಿಧಾನ'ದ ಬಗ್ಗೆ `ಹಸಿರು ಸೀರೆ' ಕಥೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಹರಿಸಬಹುದು.

`ಜಿದ್ದು' ಕಥೆ ಪುಟ್ಟದಾಗಿದ್ದರೂ ಬದುಕಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು, ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕನ್ನೇ ನುಂಗಿನೊಣೆಯುವುದನ್ನು ಒಂದು ಅಂತರದಿಂದ ಗಮನಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿ ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅದು ಕೂಡ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು ಎತ್ತುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಅಸಾಧ್ಯ ನಂಬುಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿರಿಸುವುದು ಅಚ್ಚರಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವಂತಿದೆ.

`ಒಂದು ಡಾಲರ್ ನೋಟು' ಶೈಲಿ, ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಆಶಯದ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಅಶೋಕರ ಈ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಈ ಸಂಕಲನದ ಏಕೈಕ ಕಥೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಖಾಸಿಂ ಸಾಬಿಯ ಕಷ್ಟದ ಬದುಕು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಭವ್ಯ ಕನಸಿನೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಎಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಸಿ ಮರೆಯಾಗುವುದರ ಆಪ್ತ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಥೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಕಥೆಯ ಸಹಜ ಸೌಂದರ್ಯವೇ ಅದರ ಮೂಲ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಇದೇ ಸಂಕಲನದ ಇತರ ಕಥೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಿತಿಯನ್ನಾಗಿಯೂ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದ `ಹೆಣದ ಬಟ್ಟೆ' ಕಥೆ ಈಗಾಗಲೇ ನಾವು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿ, ಕ್ರೈಂಸ್ಟೋರಿಯಂಥ ಟೀವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅತಿರಂಜಿತವಾಗಿ ನೋಡಿಬಿಟ್ಟ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತೇನೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಅದೇ ರೀತಿ `ಗ್ರೀಷ್ಮ' ಮತ್ತು `ಸಮುದ್ರ' ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಹೊಸತೇ ಎನ್ನ ಬಹುದಾದ ಕಥಾನಕವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಯೌವನದಿಂದ ಇನ್ನೇನು ನಡುವಯಸ್ಸಿಗೆ ಹೊರಳಲಿರುವ ಹೆಂಗಸೊಬ್ಬಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ಪ್ರೇಮದ, ಸಂಗಾತಿಯ ಕನಸನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪರ್ವದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ವಸ್ತುಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಕ್ಲೀಷೆಯೆನಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅಶೋಕರ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯೊಂದೇ ಇಲ್ಲಿ ಓದುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ್ಯವಾಗಿಸುವ ಅಂಶ ಎನ್ನಬೇಕು.

ನಮ್ಮ ಬಹುತೇಕ ಕತೆಗಾರ್ತಿಯರು ಮತ್ತು ಕತೆಗಾರರು ಕೂಡ ಈ ನಡುವಯಸ್ಸಿನ ಒಂಟಿ ಹೆಂಗಸಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ತುಮುಲಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮುಗಿದು ಹೋದ ಯೌವನದ ಹಪಹಪಿಕೆಗಳಂತಿದ್ದರೆ ಅಶೋಕರ ಕಥೆಯ ಶೈಲಕ್ಕ ಹೊಸ ಸಂಬಂಧವೊಂದರ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಆಶಾವಾದಿಯಾಗಿರುವುದು. ಲಂಕೇಶರ `ಬೆಳದಿಂಗಳ ದಾಹ' ಕತೆಯ ಪಾರು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ, `ಸುಭದ್ರ' ಕತೆಯ ಸುಭದ್ರ, ವಿವೇಕರ `ಅಂಚು' ಕತೆಯ ಜೀಜಾಬಾಯಿ, ಸುಮಂಗಲಾರ `ಅರ್ಧ ಹೆಣೆದ ಗುಲಾಬಿ ಕಾಲು ಚೀಲ'ದ ಶೀಲಾ ಮೇಡಂ, ವೈದೇಹಿಯವರ `ಆಭಾ', ಜುಂಪಾಲಾಹಿರಿಯ ಇತ್ತೀಚಿನ Unaccunstomed Earth ನ Hell Heven ಕತೆಯ ಅಪರ್ಣ, ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಟಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಪಹಪಿಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಕಥೆಗಳು. ಅಶೋಕರ `ಗ್ರೀಷ್ಮ' ಶೈಲಕ್ಕನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಾವಧಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದಾದರೂ ಅಷ್ಟರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಗೊಳ್ಳುವುದು ನಿರಾಶೆಯನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

`ಸಮುದ್ರ' ಕಥೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಜಗತ್ತು ಜುಂಪಾಲಾಹಿರಿಯ A Temporary Matter ಕಥೆಯ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲುವುದು ಕುತೂಹಲಕರ. ಅಲ್ಲಿ ಗಂಡನ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಮಗುವಿನ ಸಾವು ಮತ್ತು ದಾಂಪತ್ಯದ ಭವಿಷ್ಯ ಮೂರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಕಥೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪರ್ವವನ್ನು ಹೊಸಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಕಥೆ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ `ಗೇಟ್ ವೇ'. ಈ ಕಥೆ ಕೂಡಾ ದಾಂಪತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಗುವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹೊಸ ಜೀವನದರ್ಶನವನ್ನು ಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಃ ಅಶೋಕ್ ಹೆಗಡೆಯವರ ಈ ಹಿಂದಿನ `ಒಳ್ಳೆಯವನು' ಸಂಕಲನದ `ಅಂತರದಂಗೆ' ಕಥೆ ಕೂಡಾ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪರ್ವದ ಸುತ್ತಲೇ ಇರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಬಹುದು. ಅಶೋಕ್ ತಮ್ಮ `ಸಮುದ್ರ' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಹಿಂದೆ ಓಟ ಹೂಡಿದ ಆಧುನಿಕ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಮನುಷ್ಯ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ದ್ವೀಪದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರಾದರೂ ಈ ಸುಂದರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಥೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಶೋಧಗಳಿಗೆ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕು ಯಾಕೆ ಎನ್ನಬಹುದಾದರೂ ಒಂದು ವಸ್ತು ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯಾಗುವಾಗ ಇಂಥ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಸಹಜ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದ `ಮಳೆ', `ಹಸಿರು ಸೀರೆ' ಮತ್ತು `ಕತ್ತಲು' ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಗಮನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾದ ಕಥೆಗಳು.

`ಮಳೆ' ಕತೆಯನ್ನು ಎಂ.ವ್ಯಾಸರ `ರಥ' ಹಾಗೂ ಸಿ.ಎನ್. ರಾಮಚಂದ್ರರ `ಸಂಗತ' ಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಓದಬಹುದಾದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಸ್ತುವಿನ ಸಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅಶೋಕರ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ, ಕಾಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದಮ್ಯ ಜೀವನಪ್ರೀತಿ ಮೂರೂ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಸರಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದಲ್ಲೇ ಆಗಿ ಬಿಡುವ ನಾಯಕ ನಾಯಕಿಗಾದ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವ ಶಿಕ್ಷೆಯೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸಿ.ಎನ್.ರಾಮಚಂದ್ರರ ಕಥೆಯ ನಾಯಕನಿಗೆ ತನ್ನ ದಾಂಪತ್ಯದ ಕುರಿತ, ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ನಂಬುಗೆಗಳೇ ಅಸಂಗತವಾಗುತ್ತಿವೆಯೆ ಎಂಬ ಸಂದಿಗ್ಧ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಶೋಕ್ ಇಲ್ಲಿ ಶಿವರಾಮಜ್ಜ, ಪಾಂಡುರಂಗ, ಪ್ರಶಾಂತ ಎಂಬ ಮೂರು ಗಂಡು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ಭವಾನಿ, ರುಕ್ಮಿಣಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ದೀಪ, ಕತ್ತಲೆ, ಮಳೆ, ಪರಭಾರೆಯಾದ ಹೊಲ - ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನೂ, ವಸ್ತುಲೋಕದ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಬ್ಬ ಸೀತಾರಾಮ, ರಾಮನಾಯ್ಕರಂಥ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಲೇ ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥ ವಿಸ್ತಾರಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿರುವುದು ಮನಸ್ಸಿಗಿಳಿಯುವಂತಿದೆ. ಮಾದ್ರಿ ಕುಂತಿಯರ ಉಲ್ಲೇಖ ಈ ಕಥೆಯ ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಆಳದ ತುಮುಲಗಳಿಗೆ, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥ ನೀಡುವಂತಿದೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ಆಚೆಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಜೀವನಪ್ರೀತಿ, ಸ್ವೀಕೃತಿ ಎರಡೂ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಭವಾನಕ್ಕನಂಥ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ನಿಲ್ಲುವುದು ಕತೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮೆರುಗು ತಂದಿದೆ. ಈ ಮಾತನ್ನು ಶಿವರಾಮಜ್ಜನ ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತೂ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿರುವುದು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಂಶವೇ.

`ಹಸಿರು ಸೀರೆ', ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಅಶೋಕರು ಬಳಸಿದ ಹೊಸದೇ ಆದ ಒಂದು ವಿಧಾನದ ಸಾರ್ಥಕ ಪ್ರಯತ್ನದಂತಿದೆ. ಕಾಫ್ಕಾನ ಕಾದಂಬರಿ metamorphosisನ ನಾಯಕ ಗ್ರೆಗರಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಏಳುವಾಗ ಒಂದು ಹುಳುವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬಳಲುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿನ ನಾಯಕ ತಾನು ಲುಂಗಿಗೆ ಬದಲು ಸೀರೆ ಉಟ್ಟಿರುವುದಾಗಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ತನ ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ತನ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಶೋಕರು ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಕಂಬಾರರ ಮಾತೃಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಒಂದು ಹೆಣ್ತನ ಇದು. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆ.ಕೆ.ನಾಯರ್ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದೇ ಸಂಕಲನದ `ಕಲ್ಲು' ಕತೆಯ `ಅವನು'. ಆದರೆ ಈ ಕಲ್ಲು ಕ್ರಮೇಣ ಇದೇ ಸಂಕಲನದ `ಹೆಣದ ಬಟ್ಟೆ'ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ತಾಯಿಯನ್ನೆ ಹೋಲುವ ಅಜ್ಜಿಯ ಭಾವಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರವೊಂದರ ಭಾವೋತ್ಕರ್ಷಪರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದರೂ ಅದು ಧ್ವನಿಸುವ ಆಶಯ ನಮಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನು `ಕತ್ತಲು' ಕಥೆ ತುಂಬ ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಹಸಿಹಸಿಯಾಗಿಯೇ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಿಡಿಯುವುದರಿಂದ ಓದುಗನನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಆದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ವಸುಧೇಂದ್ರರ `ಕ್ಷಿತಿಜ', `ಹಲೊ ಭಾರತಿ' ಮತ್ತು `ಗುಳ್ಳೆ'ಯಂಥ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಓದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಬಳದ ಸರದಾರರ ದೈನಿಕಗಳ ವಿವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸತೇನೂ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು, ಇಂಥ ಧಾವಂತದ ಬದುಕು ಇವತ್ತು ಈ ಕ್ಲಾಸ್ ಐಟಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಕೂಡ. ಈ ಕಥೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ನಾವು ಇವತ್ತು ಎದುರಿನ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಪುರುಸೊತ್ತಿಲ್ಲದ (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಹನೆಯಿಲ್ಲದ) ಮನುಷ್ಯರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಮುಖಾಮುಖಿಗಳಿಗೂ ಇದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾದರೂ ಶಂಕರ ಮತ್ತು ಮನೋಹರನ ಪ್ರಸಂಗ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ, ಅರ್ಥವತ್ತಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಎರಡನೆಯದು, ಮನುಷ್ಯ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕೂಡ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದಿರಬಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿರುವುದನ್ನು ಅಷ್ಟೇ `ಕೂಲ್' ಆಗಿ ಹೇಳಿರುವುದು! ಎಲ್ಲರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮೀರಿ, ಆ ರಿಕ್ಷಾದವನನ್ನು ಮನೋಹರ ಬಿಟ್ಟೇ ಬರುವುದು ಗಮನಿಸಿ. ಮತ್ತೆ, ಎಲ್ಲೋ ಅದು ಸರಿ ಎಂದು ನಮಗೇ ಅನಿಸುವುದು ನಿಜವಾದ ದುರಂತ. ಮನೋಹರ ಅವನನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಉಪಾದ್ವಾಪ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನರಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಗುವಿಗೇನಾದರೂ ಜ್ವರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇನ್ನೇನಾದರೂ ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ ಮನಸ್ಸು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಅವನ ಸೈಡ್ ಮಿರರ್‌ನ ಕತ್ತಲೆಯೇ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸೇಫ್ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ್ ಕೌಶಲ್ಯ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕತೆ ಹೇಳುವ ವಿಧಾನದ ಸೌಂದರ್ಯ, ಜಾಣ್ಮೆ, ಕೌಶಲ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಕತೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುವುದೇನೂ ಅಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ ಇವತ್ತು. ಕನ್ನಡದ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ವೈಶಾಲ್ಯ, ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಥೆ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕವಾದ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸದೇ ಹೋದರೆ ಎಲ್ಲ ಕಸುಬುದಾರಿಕೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅಶೋಕರು ತಮ್ಮ ಈ ಹೊಸ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿರುವ ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ತಾತ್ಪೂರ್ತಿಕ ಫಲಶೃತಿಯೇನು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ, ಚರ್ಚೆ ಅಗತ್ಯ.

ಇಲ್ಲಿನ `ವಾಸನೆ, ಶಬ್ದ, ಬಣ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿ', `ಅಂಕ ೧, ದೃಶ್ಯ ೨', `ಗ್ರೀಷ್ಮ', `ಸಮುದ್ರ' ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸತನವಿದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಹೇಳುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಷ್ಟು ಕಥಾನಕದ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಆಶಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. `ಹಸಿರು ಸೀರೆ' ಎರಡನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಿದ ಒಂದು ಯಶಸ್ವೀ ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬಹುದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. `ಮಳೆ', `ಒಂದು ಡಾಲರ್ ನೋಟು' ಮತ್ತು `ಕತ್ತಲು' ಕಥೆಗಳ ನಿರೂಪಣೆ ವಿಶೇಷ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ ಗೌಣವಾಗಿದ್ದೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವವರಿಗೆ ಈ ಸಂಕಲನ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಕರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಗಂಭೀರ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಇರುವುದಂತೂ ಸತ್ಯ.
ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾಶನ, ಹೆಗ್ಗೋಡು, ಸಾಗರ.
ಪುಟಗಳು 136, ಬೆಲೆ ರೂಪಾಯಿ ಎಂಭತ್ತು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ