Thursday, October 23, 2008

ತಾನೇ ನೇಯ್ದ ವ್ಯೂಹದ ಒಳಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಬೊಲಿವಾರ್


ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವವಾದ, magical realism, ಐಂದ್ರಜಾಲಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೇ ನೆನಪಾಗುವ ಹೆಸರು ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್. ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್‌ರ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು (ಅನುವಾದ: ನರಹಳ್ಳಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ), ನೂರು ವರ್ಷದ ಏಕಾಂತ (ಅನುವಾದ: ಎ.ಎನ್.ಪ್ರಸನ್ನ) ಬಿಟ್ಟರೆ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದು ಕಡಿಮೆಯೇ. ಇದೀಗ ಪಿ.ವಿ.ನಾರಾಯಣ ಅವರು ವ್ಯೂಹ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಕ್ಕುವ ಬರಹಗಾರನಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಬಳಸುವ ಭಾಷೆ, ಕಾಲವನ್ನು ಹಿಂದುಮುಂದಾಗಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗೆ, ತನ್ನ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು, ಅಸಂಗತ ಜಗತ್ತನ್ನು, ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಚಿತ್ರವತ್ತಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ನೈಪುಣ್ಯ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿಕೊಂಡು ಕೃತಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಾಣ್ಕೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸುಮ್ಮನೇ ಕೂತು ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಹಿತ ನೀಡುವ ಸಂಗತಿ!

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ವ್ಯೂಹ ಕಾದಂಬರಿ ಕಥಾನಕವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಕೃತಿಯಲ್ಲ. `ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಆರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮೋಚಕನೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾದ' ಬೊಲಿವಾರ್‌ನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿಧಾನ ಕೂಡ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದದ್ದು. ಕಥಾನಕ ತೊಡಗುವುದು ಈ ಜನರಲ್ ಬೊಲಿವಾರ್ ಪದತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ, ದೇಶತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ 1830ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಕೊನೆಯ ಪಯಣದ ತಯಾರಿಯ ಹಂತದಿಂದ. ಆದರೆ ಅದು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೊಗ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ತನ್ನ ಕಥಾನಕವನ್ನೂ, ತನ್ನ ಪಾತ್ರಪ್ರಪಂಚವನ್ನೂ ಸುಪುಷ್ಟಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ನಡೆದುದರ ದರ್ಶನವನ್ನೂ ನಮಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಭೂತಕಾಲದ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮಹಾನ್ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೂ, ಆಶೋತ್ತರಗಳಿಗೂ ವರ್ತಮಾನದ ಕಟು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೂ ಇರುವ ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಕಾಣಿಸಿ ಚರಿತ್ರೆಯ ಹೊಸ ಮುಖವನ್ನೇ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.

ವ್ಯೂಹ ಓದುವಾಗ ಪುಟಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರಲ್ ಬೊಲಿವಾರನ ಕಾಯಿಲೆ, ಕೆಮ್ಮು, ನಿಶ್ಶಕ್ತಿಗಳೆಲ್ಲ ನಮ್ಮನ್ನೂ ಬಾಧಿಸುತ್ತವೇನೋ ಎನಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎದ್ದ-ಕೂತ-ಮಲಗಿದ-ಓಡಾಡಿದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಮರುಕಲ್ಪಿಸಿ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ನಡುವೆ ಅಟ್ಲಸ್ ತೆಗೆದು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವ ಲಿಮ, ಸಂಟಾ ಫ ದ ಬೊಗೊಟ, ಕಸಾಂಡ್ರೋ, ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್, ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ ನದಿಪಾತ್ರದ ಹರಿವು, ಮಾಂಪಾಕ್ಸ್, ಟರ್ಬಾಕೊ, ಸಂಟಾ ಮಾರ್ಟಾ, ಅಲೆಜಾಂಡ್ರಿನೊ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಗುರುತು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದೀತು. ಬೊಲಿವರ್ ಬಗ್ಗೆ ಚರಿತ್ರೆ ಹೇಳುವ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಬೇಕಾದೀತು. ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಎದುರಾಗುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇವು. ಭೂಗೋಳ, ಚರಿತ್ರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ತೀರ ಅಪರಿಚಿತ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳಾಚೆ ಈ ಬೊಲಿವರ್ ಎಂಬ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೀರ, ಯೋಧ, ಒಬ್ಬ ಹೀರೋನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ಸಹಿತ ಈ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಪಡಿಮೂಡಿದ್ದಾವೆಂದರೆ ಆತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ಲಸ್ ಮತ್ತು ಮೈನಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಧೀಮಂತ ಚೇತನ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನುಕಂಪ, ಕಾಳಜಿ, ಹೆಮ್ಮೆ, ಬೇಸರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿಸಬಲ್ಲ ಆಪ್ತ ಜೀವವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಹಾ ಸಿಡುಕ, ರಸಿಕ, ಗುಟ್ಟಿನ ತಂತ್ರಗಾರ ಬೊಲಿವರ್ ನಮಗೆ ಎಷ್ಟು ಹಿಡಿಸುತ್ತಾನೆಂದರೆ ಆತನ ಕಾಯಿಲೆ, ನಿಶ್ಶಕ್ತಿ, ಹತಾಶೆಗಳೊಂದಿಗೇ ಆತ ಸಹಜವೆನಿಸತೊಡಗುತ್ತಾನೆ! ಈ ಜೀವ ಈ ಎಲ್ಲದರೊಂದಿಗೆ ನಲುಗಿರಬಹುದಾದ ತೀವೃತೆ, ನಲುಗುತ್ತಲೇ ದೃಢವಾಗಿರಲು ಸತತ ಹೋರಾಡುತ್ತ ತಲುಪಿರ ಬಹುದಾದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಥಿತಿ, ಅದೆಲ್ಲದರಾಚೆ ಆತ ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು, ದೈಹಿಕ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ನಟಿಸುತ್ತಲೇ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಯೋವೃದ್ಧನದೂ ಆಗಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರೊಸೆಸ್ ಇಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಬೊಲಿವಾರ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅರ್ಥ, ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ವಿಶೇಷ. ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಬೊಲಿವರನ ಈ ಪ್ರೊಸೇಸ್ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಘನತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ.

ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್‌ರ ಈ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದ ಇನ್ನೆರಡು ಅಂಶಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಒಂದು, ನೇರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಬೊಲಿವಾರ್ ಅನುಭವಿಸಿರಬಹುದಾದ ಮಾನಸಿಕ ತುಮುಲದ ವಿವರಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು. ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಾತನಾಡುವುದು ಕಡಿಮೆ, ಕಾಣಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ಬೊಲಿವಾರ್ ಪಾತ್ರ ನಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ನಿಚ್ಚಳವಾಗುವುದು ಆತನ ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೂಲಕ. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಘಟನೆಗಳು ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿವೆಯೇ ಹೊರತು ಇಲ್ಲಿ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲೇ ಘಟಿಸುವ ವಿಶೇಷವಾದ ಘಟನೆಗಳಿಲ್ಲ. ಸ್ಯೂಕ್ರ್ ಕುರಿತ ಬೊಲಿವಾರನ ನಿಲುವು, ಆತನ ಮೇಲಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿ, ಆತನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತಿದ್ದ ಭರವಸೆ, ಯಾರಿಗೂ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯದ ಹಾಗೆ ಆತ ಎಂದೋ ಕೊಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿ ತಲುಪಿದಾಗ ಬೊಲಿವಾರ್ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಕುಸಿದು ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭ ಇವೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಹಾಗೆಯೇ ಬೊಲಿವಾರ್ ತನ್ನ ಮಹಾ ವೈರಿ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಸಟಾಂಡರನ ವಿದ್ರೋಹ (ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ), ಆತನಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಶಿಕ್ಷೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ರೀತಿ, ತಮ್ಮ ದೇಶತ್ಯಾಗದ ನಂತರ ಆತ ದೇಶಕ್ಕೆ ಎಸಗಬಹುದಾದ ಕೇಡಿನ ಕಲ್ಪನೆ ನೀಡುವ ಚಿಂತೆ, ವಿದೇಶೀ ಸಾಲದ ಕುರಿತ ಅವರ ಭಯ ಕೂಡ ನಮಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬೊಲಿವಾರ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಜನರಲ್ ಪಯರ್‌ಗೆ ವಿಧಿಸಿದ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಬೊಲಿವಾರ್ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ರೀತಿಯಂತೂ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ, ಆಡಳಿತಶಾಹಿಯ ಎದುರು ಆತ ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಕ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಮರ್ಥನೆ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಇದೆ ಇಲ್ಲಿ. ತಮ್ಮದೇ ಕಿರಿಯ ಜನರಲ್‌ಗಳಾದ ಇಟೂರ್‌ಬೈಡ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಜೊತೆಗೆ ಬೊಲಿವಾರ್ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ, ತಮ್ಮ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಉರ್ಡಾನೆಟ್ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೂಡಾ ನಮಗೆ ಬೊಲಿವಾರ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಇಷ್ಟು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲ ಸಯನೆಜ್ ಮತ್ತು ಸದಾ ನೆರಳಿನಂತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದ ಸೇವಕ ಜೋಸೆ ಪೆಲಾಸಿಯೋಸ್ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳಲೇ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ, ಎಲ್ಲವೂ ನಮಗೆ ಬೊಲಿವಾರ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೇ ಕಥಾನಕ ಮೈತಳೆಯುತ್ತ ಸಾಗುವುದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಒಬ್ಬ ನಿರೂಪಕನಾಗಿ ತನ್ನ ಭಾಷ್ಯಗಳನ್ನು ತುರುಕಿಲ್ಲ, ಹೇರಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು, ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕಥಾನಕವನ್ನಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸ್ವತಃ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವುಗಳಿದ್ದ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಬರೆದಿರುವ ಕಾದಂಬರಿ ಇದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಇಡೀ ಕೃತಿಯ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಕೃತಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಗೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆಂದಲ್ಲ. ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಇವತ್ತು ನಮಗೆ ಹಿಂದಿನ ಮಹಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅವಾಸ್ತವಿಕ ಆದರ್ಶದಂತೆಯೂ, ಕಲ್ಪನಾಲೋಕದ ಕನಸುಗಳಂತೆಯೂ ಕಾಣುವ ಅಂದಿನ ಅವರ ಅನೇಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಆಶೋತ್ತರಗಳು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಾಗ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ತೀರಾ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಬದ್ಧನಾದಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ನಮಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದು ನಿರೂಪಕನ ಸಂಯಮ, ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಒಳಗಿನ ನಿರೂಪಣೆ.

ಎರಡನೆಯದು, ಬೊಲಿವಾರ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸು, ಕಾಯಿಲೆ, ದೇಹದ ನಿಶ್ಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕೂಡಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿರಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಹಜ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಕೃತಿಯ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿರುವ ಬಗೆ. ನಡುವಯಸ್ಸಿನ ನೋಟವೆನ್ನಿ, ಅರುಳು ಮರುಳೆನ್ನಿ, ವಯೋವೃದ್ಧರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಮಗುವಿನ ಮುಗ್ಧತೆಯೆನ್ನಿ, ಸುಧೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದಾದ ಮತಿಭ್ರಾಂತಿಯೆನ್ನಿ - ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಹದದೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅತಿಯಾಗದಂತೆ-ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಮುಖ್ಯವಾಗದಂತೆ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ಬೊಲಿವಾರನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಸಂತುಲಿತವಾಗಿ ಬೆರೆಸಿರುವ ರೀತಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್‌ನ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣವೇ; ಜೀವನ (ಆತ್ಮ)ಚರಿತ್ರೆಯೇ. ಅದನ್ನು ಭೂತ-ವರ್ತಮಾನ-ಭವಿಷ್ಯತ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ತುಯ್ಯುತ್ತ, ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೂಲಕ, ಮಹತ್ವದ್ದೆನಿಸುವ ಆಯ್ದ ಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ವಿಶೇಷವೇನಿಲ್ಲ. 1830ರಲ್ಲಿ ಬೊಲಿವಾರ್ ಕೈಗೊಂಡ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಯಾಣದೊಂದಿಗೇ ತೊಡಗುವ ಈ ಕಥಾನಕವನ್ನು ಇಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ, ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ತನ್ನೆಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್‌ಗಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಸೀಮಿತ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ತೊಡಕು-ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಹುಟ್ಟುವ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ಈ ಮಾನವಿಕ ಅಂಶ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಜನರಲರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರ ನೆರಳಿನಂತಿದ್ದು ಅವರ ಸೇವೆಗೈದ ಜೋಸೆ ಪೆಲಾಸಿಯೋಸ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೂ ಜನರಲ್ಲರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಂತೆಯೇ ಆಳವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗಿಳಿಯುವುದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಂಶ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪಾತ್ರಪ್ರಪಂಚ ಬಹುವಿಶಾಲವಾದದ್ದು. ಇಲ್ಲಿನ ಹತ್ತಾರು ಪಾತ್ರಗಳು ಗಾಢವಾಗಿಯೇ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ. ಜೋಸೆ ಪೆಲಾಸಿಯೋಸ್‌ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಉಳಿದ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವೆನಿಸುವಂಥ ಒಂದು ಪೋಷಣೆ ದೊರಕಿದೆ ಎಂದೇನೂ ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಈ ಪಾತ್ರ ತಣ್ಣಗೇ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಅಂಶ ಇನ್ನೇನಲ್ಲ, ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್ ನಿರೂಪಣಾ ಕೌಶಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಯಮದ ಕೊಡುಗೆ.

ಹಲವಾರು ತ್ಯಾಗ, ಬಲಿದಾನ, ಸಾವು, ನೋವುಗಳ ಹೋರಾಟದಾಚೆ ದೇಶವೊಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸ ಆ ಹೋರಾಟವನ್ನೂ, ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ, ಕಾಲಾನಂತರ ಆ ಯಶಸ್ಸಿನ ಭವಿತವ್ಯವನ್ನೂ ತಣ್ಣಗೆ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೊಲಿವಾರ್‌ಗೂ ಸ್ಯೂಕ್ರ್, ಸಟಾಂಡರ್ ಮತ್ತು ಉರ್ಡಾನೆಟ್‌ಗಳಂಥವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ದೇಶ ಏನಾಗುವುದೋ ಎಂಬ ಆತಂಕ, ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಎಲ್ಲ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ತಾವು ನೇಯ್ದ ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ತಾವೇ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡವರಂತೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಹಾ ವ್ಯೂಹದ ಒಳಸುಳಿಗಳು ಯೋಚಿಸಿದಷ್ಟೂ ಅವರನ್ನು ಕಂಗಾಲಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ತಮಗೆಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಈ ವ್ಯೂಹದಿಂದ ಎಂದು ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ, ಗಾಂಧಿ, ನೆಹರೂ, ಬೋಸ್, ಲೋಹಿಯಾಗಳೆಲ್ಲರ ನೆರಳು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ. ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿಯೊಂದು ಯಾವತ್ತೂ ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಬಹುಷಃ ಇದಕ್ಕೇ ಇರಬಹುದು!

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಓದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ. ಇದು ನಮ್ಮನ್ನು ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್‌ರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವಂತಾದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಖುಶಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪಿ.ವಿ.ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಕೃತಿಯ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹರು.

ಪ್ರಕಾಶಕರು : ಸೌಮ್ಯ ಎಂ., 7/1 ಎಂ. ಎನ್. ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎದುರು, ಬಸವನಗುಡಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-560004
ಪುಟಗಳು :231
ಬೆಲೆ : ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ರೂಪಾಯಿ.

2 comments:

ಯಜ್ಞೇಶ್ (yajnesh) said...

ಆತ್ಮೀಯ ನರೇಂದ್ರ ಪೈ ರವರೇ,

ನಿಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು ಬಹಳ ಹಿಡಿಸಿದವು. ಮೋನ್ನೆ ಅಂಕಿತಗೆ ಹೋಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ ಬಹಳಷ್ಟು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನೂ ಕುಳಿತು ಓದಬೇಕಷ್ಟೇ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು

ನರೇಂದ್ರ ಪೈ said...

ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಯಜ್ಞೇಶ್. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗಾತಿಗಳಿದ್ದಂತೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕವೊಂದು ಅದೃಷ್ಟವಿದ್ದಂತೆ! ನಿಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೂ ಹೇಳುತ್ತಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ನೋಡಿದೆ, ಮನಸೆಳೆಯುವಂತಿದೆ. ನಿಮಗೆ ಹಿಡಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೇಳಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಿನಿಮಾಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಸಕ್ತಿವಹಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅನರ್ಘ್ಯ ರತ್ನಗಳಿವೆ!