Thursday, October 30, 2008

ಬದುಕು, ಕತೆ, ಬರವಣಿಗೆ, ಓದುಗರು ಮತ್ತು ನಂಜು


ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವಂಥ ಜಾಣತನದ ಕೃತಿಯೊಂದು ಅದೂ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ.

1997ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತಕೋಟಿಯವರ ಮುನ್ನುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಂಥ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಬರೆದವರು ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಕತೆಗಾರ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಅಂಕಣಕಾರ ಕೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಹೆಸರು `ಸನ್ನಿಧಾನ'.

ಉಳ್ಳವರ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದವರ, ಸುಖದ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದ, ವೈಭೋಗದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗತಿಕರ ಕತೆಗಳು ಯಾಕೆ ಒಂದಾಗದ ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕತೆಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಕಂದರಗಳ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಇಂಥ ವರ್ಗಗಳ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುವಂಥ ಕತೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕತೆಗಾರನ ಸಂಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಅಸಂಬದ್ಧ ಕಾಣ್ಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷೀಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಬದ್ಧ ಕತೆಯೊಂದನ್ನು, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ, ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದದ್ದನ್ನು ತನ್ನ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸ ಹೊರಡುವ ಕತೆಗಾರ ಬದುಕಿನ ಕಟು ಸತ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಸಹಜ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದಲೂ ಕೊನೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾನವೀಯತೆಯಿಂದಲೂ ದೂರ ದೂರವೇ ಉಳಿದುಬಿಡಬಹುದೆಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನೂ ಅವರ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಕತೆ ಬರೆಯುವುದು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಅಸಹಜ ವಿದ್ಯಮಾನ. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಗೆ ಹೀಗೆ ತನ್ನದೇ ಕಲ್ಪನೆಯ ಅಥವಾ ಕನಸಿನ ಜಗತ್ತೊಂದರ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹಂದರದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಸಹಜೀವಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. (ನಿಜ ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು!) ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಶ್ರೀರಾಮ ಇದ್ದನೋ ಇರಲಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಇದ್ದನೋ ಇರಲಿಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಿಡಿ. ಅವರು ರಾಮಾಯಣ ಅಥವಾ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ ಅಥವಾ ಸದ್ಯದ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯರಾದಂತೆಯೇ ಇದ್ದರು ಎಂದು ಇದಂಇತ್ಥಂ ಎನ್ನುವಂತೆ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅವರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕೃತಿಕಾರನಿಗೆ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಎಷ್ಟನ್ನು ಮತ್ತು ಏನನ್ನು ನಮಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನಿಶ್ಚಿತ ನಿಲುವು ಇದ್ದಿರಲೂ ಬಹುದು. ಈ ನಿಲುವು ಕೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ನಮಗೆ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಇವತ್ತು ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಶ್ರೀರಾಮ ಇಲ್ಲವೇ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ. ಆದರೆ ಇದು ವಾಸ್ತವದಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಬಲ್ಲವರಾರು?

ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಇಂಥ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೇ ಲಗ್ಗೆ ಇಡುತ್ತ ತಮ್ಮ ಕಥಾನಕವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಧ್ಯವಾದಮಟ್ಟಿಗೂ ಈ ಒಣ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಅವರು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿಸುತ್ತ ಸಾಗಿದ ಪರಿಯೇ ಒಂದು ಅಚ್ಚರಿ.

`ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಬರವಣಿಗೆ ಕೂಡ ಕಾಮದಂತೆ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ; ಚಟವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ....ಚಪಲದಿಂದ, ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಸಿಗುವ ಸುಖ ಕೂಡ ಅಲ್ಪವಾದದ್ದೇನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಸುಖ ನಿಲುಗಡೆಯದ್ದಲ್ಲ, ಆಳದ್ದಲ್ಲ, ನಿರಾಳ ತರುವಂತದಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಶರಣು ಹೋಗಬೇಕು, ಚಪಲ ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದೇ ತರದ ಸುಖ, ಅದೇ ಸ್ತರದ ಸುಖ - ಅದೇ ವಿಷವೃತ್ತ - ತಿರುಕನ ಕನಸಿನಂತೆ ಅನ್ನೋಣವೆ, ರಾಜನ ಸುಖದಂತೆ ಅಂತ ಅನ್ನೋಣವೇ.'

ಈ ಒಂದು ಪರಿಚ್ಛೇದದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಏನೆಲ್ಲವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇರಿಸುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ. ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು, ಬರವಣಿಗೆಯ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಮತ್ತು ಏಕತಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ಆದರೆ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಮದ ಬಗ್ಗೆ. ಅದನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಎಂದೂ ಒಂದಾಗದೇ ಹೋದ ರಾಜ ಮತ್ತು ತಿರುಕನ ಕತೆಯ ಎಳೆಗೇ!

ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆ ಬರವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ಗುರಿ. ಆದರೆ `ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅತಿಥಿಯಾಗಿಯೋ, ದೈವವಾಗಿಯೋ ಬಂದಾಗ ಕಾಣುವ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ನಾವು ಬರೆಯುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ.

"ಸತ್ಯವಾದದ್ದನ್ನು, ಅಪ್ರಿಯವಾದದ್ದನ್ನು ಹೇಳಲು ಭಯ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಲು ಹೊರಟರೆ, ಬರವಣಿಗೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಏನಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭಯ. ಸಲ್ಲದೆ, ಗೆಲ್ಲದೆ ಹೋಗಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕ ಕೂಡ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಹಾಕಲು, ಸತ್ಯದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡೋಣ, ಪ್ರತಿ ತಲೆಮಾರಿಗೂ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಬರವಣಿಗೆಯ ಸತ್ವವಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ತಲೆಮಾರಿಗೂ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು, ತಾನು ಕಾಣಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸುಖ ಕೊಡಬಲ್ಲ ಸತ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ಆಕಾರ ಮಾತ್ರ."

ಆದರೆ ಕತೆ ಕತೆಯ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿ ಹೋದರೆ ಸತ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೆ ಅಥವಾ ಕತೆ ಸತ್ಯದ ಬೆನ್ನುಹತ್ತಿ ಹೋದರೆ ಕತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಡುವ ಪರಿ ಗಮನಿಸಿ.

"ಅವನ ಸುಸ್ತು, ಅವನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಾಹದ ತೀವೃತೆ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೆಂಗಸು ಬಂದು ಅವನನ್ನು ರಮಿಸಿ, ರತಿಗೆಳೆದಿದ್ದರೂ ಆತ ಒಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದೇ ರಮೇಶ, ದೀಪ ಆರಿಸಿದ ನಂತರ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿ ಬಂದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಮೇಲೆ ಅವಳನ್ನು ಮುದ್ದಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡು ಐ ಲವ್ ಯೂ, ಐ ಲವ್ ಯೂ ಅಂತ ಬಡಬಡಿಸಿದ. ಹಾಗಂದರೇನರ್ಥ ಅನ್ನುವುದು ಯಾರಿಗೆ ತಾನೆ ಗೊತ್ತು? ನೀನು ನನಗೆ ಬೇಕು, ಬೇಕಲೇ ಬೇಕು ಎಂಬುದು ಒಂದರ್ಥವಿರಬಹುದೇ. ಹೆಂಡತಿಯಾದವಳು ಅವನನ್ನು ಕೂಡಲು ಒಪ್ಪುವ ತನಕ, ಕೂಡುವ ತನಕ ರಮೇಶ, ರಮೇಶನಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೆ ರತಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಪರ್ ಆಗಿ, ಉತ್ಕಟವಾಗಿ ಶುರುವಾದ ಮೇಲೆ, ಅಲ್ಲಿ ರಮೇಶನೆಂಬುವನಾಗಲಿ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಲಿ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಆವೇಗ, ಆ ಉಸಿರಾಟದ ರಭಸ, ಆ ತವಕ, ಆ ಭುಗಿಲಿನ ಬೆಳಕು, ಆ ಸಾಗರ, ಆ ಅಲೆ, ಆ ಪ್ರಶಾಂತತೆ.

"ಆದರೆ ಇದೇ ರಮೇಶ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಕುರಿತು ಬರೆದಾಗ, ಶಯ್ಯಾಗೃಹವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಸಾವಧಾನದಿಂದ ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ಕೂಡ ಕತೆಯ ಸರಾಗವಾದ ಓದಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಕುಸುಬಿಷ್ಟೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಾತ್ಸಾಯನನ ಕಾಮಸೂತ್ರದ ವಿವರಗಳನ್ನೋ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ ವಿವರಗಳನ್ನೋ, ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆಯಾಮಗಳನ್ನೋ ವಿವರ ವಿವರವಾಗಿ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ವಿವರಗಳಿಂದೆಲ್ಲ ಬರವಣಿಗೆ ಸಾಂದ್ರವಾದಷ್ಟು ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಶಕ್ತಿಯಿದೆಯೆಂದು, ಭಾಷೆ ಎವೊಕೇಟಿವ್ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಚತುರರಾದ ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಂತರಂಗದ ಇಂತಹ ಖಾಸಗಿ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಹಿಂದಿರುವ ಸೃಜನಶೀಲ ಒತ್ತಡದ ಸ್ವರೂಪ ಅದೆಂತದಿರಬಹುದೆಂದು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಿಂದ, ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ತಲೆದೂಗುತ್ತಾರೆ. ತಲೆದೂಗಿ ರಿವ್ಯೂ, ವಿಮರ್ಶೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ರಮೇಶ ತಂದು ಹೆಂಡತಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾನು, ನೀನು ಈ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಇದ್ದೀವಿ ಹೇಳು ಎಂದು ಅನುರಾಗದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಯಾವದಾದರೂ ಪಾಪದ ಓದುಗರು ಇವನ ಕತೆ, ಇವನ ಬರವಣಿಗೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಓದಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಅನುಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಓದುಗರಿಗೆ ಓದುವಾಗ ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು, ಸುಖವಾಗಲೆಂದು ತನ್ನ ಯಾವ ನಿಜವಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು ರಮೇಶ ಬೇರೆ ಏನು ಬರೆದಿದ್ದನೋ, ಅದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಅನುಭವವಾಗಲು ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲೆಲ್ಲ ಯಾವುದು ಖಾಸಗಿ, ಯಾವುದು ಬಹಿರಂಗ, ಯಾವುದು ಅನುಭವ, ಯಾರ ಅನುಭವ, ಯಾವ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಯಾರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಯಾರ ಒತ್ತಾಯ, ಯಾರ ಬದುಕಿಗೆ ಯಾರ ಒತ್ತಾಸೆ?"

ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮನನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಅಂಶಗಳಂತೂ ಇಲ್ಲಿದ್ದೇ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವ್ವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ನಡುವೆ ಬಿರುಕು ಇರುವಂತೆಯೇ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯ ನಡುವೆ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಅರಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಇರುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಎಷ್ಟೊಂದು ಕತೆ, ಎಷ್ಟೊಂದು ಮದುವೆ ಎಂಬ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಜಾತಿ, ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು, ಉಳ್ಳವರು ಇಲ್ಲದವರು, ಹಿಂದೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂಬೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಬಿರುಕು ತರಬಲ್ಲ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಸಂಬಂಧದ ಬೆಸೆಯಬಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲೂ ಕತೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಎರಡಾಗುವ, ಎರಡು ಎಂಟಾಗಿ ಎಂಟು ಹದಿನಾರಾಗುವ ಒಂದು ಸಾಧ್ಯತೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕತೆ ಹೀಗೆಯೇ ಒಬ್ಬರಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕಡೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುವುದು ಸಹಜವಾದರೂ ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕತೆಗಳು ಮುಂದೆ ಎಂದೂ ಇನ್ನೊಂದರ ಜೊತೆ ಒಂದಾಗಲಾರದ ಕತೆಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವಂತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕತೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕೊಂಚ ಬೇರೆ ಬಗೆಯದು. ಅಂಥ ಕತೆಗಳು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಹೋಲುವ ಕತೆಗಳು. ಈ ಹೋಲಿಕೆಯ ಸಾಮ್ಯತೆಯೇ ಹಿಂದೆ ಎಂದೋ ಎರಡೆರಡಾಗಿಸಿದ (ಅಥವಾ ಹಾಗಾಗಲು ಕಾರಣವಾದ) ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಕತೆಗಳ ನಡುವಿನ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಈಗ ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಒಂದು ಕಾಲದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿಯೂ ಗಮನಾರ್ಹ.

ಬಸವರಾಜು ಲಿಂಗಾಯತ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಳಾದ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾದವ. ಇವರಿಬ್ಬರ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಲಿಂಗಾಯತ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ್ವೇಷಿ.

ಬಸವರಾಜುವಿನ ತಂದೆ ಮೌನಿ. ಯಾವುದನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸದ, ಕೇಳದ, ಏನನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ, ನಿರ್ವಿಕಾರದ ಮೂರ್ತಿ. ಈತನ ತಂಗಿಯೊಬ್ಬಳು ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ವೆರೈಟಿ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್ ಶೋಗೆ ಅಂತ ಬಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಕಂಪೆನಿಯ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಜೊತೆ ಓಡಿ ಹೋಗಿ, ಅವರ ದಾಂಪತ್ಯ ಸರಿಹೋಗದೆ ಅವಳು ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಟ್ರೇನಿಂಗ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಈ ಅಣ್ಣ ಆಗಾಗ ಹೋಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಬರೆ ಅನುಮಾನ, ಅಷ್ಟೆ.

ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ತಂದೆ ಹಾಗಲ್ಲ. ಸದಾ ಮಗಳ ಮದುವೆಗೆ ಹಣ ಕೂಡಿಡಲಿಕ್ಕೇ ಬದುಕಿರುವವನಂತೆ ಆ ತ್ಯಾಗ, ನಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಇದ್ದವನು. ಬಿಎಡ್ ಮಾಡಲು ಹಣವಿದ್ದೂ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ತಂದೆಯ ಮೇಲಿನದಕ್ಕಿಂತ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಪ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ದುಡ್ಡು ಕೊಡದಿರಲು ಕಾರಣ ಅವಳ ಮದುವೆಯ ಖರ್ಚು. ಇದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ ಕೂಡ. ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅಪ್ಪನಿಗಾದರೂ ತನ್ನ ತಂಗಿಯ ಮದುವೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕಡೆ ಕೊಟ್ಟು ಮಾಡಲಾಗದೆ ಕೊನೆಗೆ ಅಡುಗೆಯವನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ನೋವು ಕಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಮಗಳೂ ಕಸ ಮುಸುರೆ ಮಾಡುವಂತಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಆತನ ಗುರಿ.

ಆದರೆ ಬಸವರಾಜು ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯರ ನಡುವೆ ದಾಂಪತ್ಯವೇನೂ ಅಷ್ಟು ಮೇಳೈಸಲಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದು ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಅದೇನೂ ಅವರ ಅಂತರ್ಜಾತೀ ವಿವಾಹದ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವರ ಮಗ ಶ್ಯಾಮನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪೋಲಿಯೋ. ಕಾಲಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಿಸಲು ನಿವೃತ್ತ ಜನರಲ್ ಒಬ್ಬರಲ್ಲಿಗೆ ದಿನವೂ ಹೋಗುತ್ತಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಇಂಥದೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳ ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಹೆತ್ತವರ ಸಂಕಟಗಳು ಮುಂದೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಘದ ಶುರುವಾತಿಗೆ, ಅದರ ನೆರಳಲ್ಲಿ ವಾರವಾರವೂ ಒಂದು ಕಡೆ ಸೇರಿ ಅನೇಕ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲು ಊನವಾದವರ ಕತೆಯೊಂದಿಗೇ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಂತೆ `ಓಡುವವನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಕತೆ'ಯೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಬಸವರಾಜು ವಿಜಯಲಕ್ಶ್ಮಿಯರ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ. ಈತನ ತಂದೆಗೆ ನಾಗರಾಜರಾಯ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಹಪಾಠಿ ಇದ್ದು ಅವರಲ್ಲೇ ಜಾಣತನದ, ನೌಕರಿಯ, ಭಡ್ತಿಯ, ವರ್ಗಾವರ್ಗಿಯ ಜಿದ್ದುಗಳೆಲ್ಲ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಹಸಿಹಸಿ ಸುಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಜಿದ್ದಾಗದೆ ಜಾತಿವಾರು ಅಸಮಾನತೆಯ ಪಾಠವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ಬರುತ್ತದೆ. ನಾಗರಾಜರಾಯ ಸತ್ತದಿನ ಕೆನಡಾದಿಂದ ಬಂದ ಅವನ ಮಗ ಶಂಕರನಾರಾಯಣನ ಸೌಜನ್ಯದ ಔದಾರ್ಯವೇ ಒಳಗಿನ ವಿಷವನ್ನೆಲ್ಲ ಹೊರಬರಲು ಪ್ರೇರಿಸುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸ. ಮೇಲೆ ತೋರುಗಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರೀತಿ, ಔದಾರ್ಯ, ಒಡನಾಟ. ಒಳಗೆ ಸುಡುತ್ತಿರುವ ಅಸೂಯೆ, ದ್ವೇಷ, ಜಿದ್ದು. ಎಲ್ಲವೂ ಜಾತಿಯನೆಲೆಯಲ್ಲೆ ಆದರೂ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ್ದು ಅನಿಸಿದರೂ ಮನುಷ್ಯ ಮೀರಲಾರದ್ದು ಕೂಡ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿರುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲವಲ್ಲ! ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಈ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಮಗ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮುಗಿಸಿ ಕೆನಡಾಕ್ಕೆ ಹೊರಟುನಿಂತಾಗ ನೆನಪಾಗುವುದು ಇದೇ ನಾಗರಾಜರಾಯನ ಮಗನೇ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಗರಾಜರಾಯನ ಮಗನಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯಾದರೂ ವಾಪಾಸು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸುವಂತೆ ಮಡದಿ ಮಕ್ಕಳು ಮೆಚ್ಚಿ ತಲೆದೂಗುವಂಥ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಾಗರಾಜರಾಯನ ಮಗ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಶಂಕರರಾಯರ ಒಬ್ಬಳೇ ಮಗಳು ಸಾವಿತ್ರಿಯನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಅಳಿಯನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಹಿಂಸೆ ಅನುಭವಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಹೇಗೋ ಊರಿಗೆ ಮರಳಿ ಸಣ್ಣ ಕೆಲಸ ಹಿಡಿದು ಬದುಕುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಬಲ್ಲ ಬಸವರಾಜುವಿಗೆ ಲಿಂಗಾಯತ ಪ್ರೊಫೆಸರರಂಥ ಮಂದಿಯ ವಿಲಕ್ಷಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ್ವೇಷದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಊರಿನ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಮುಖದ ಮೇಲಿನ, ಅವಳ ಅತ್ತೆ ಮಾವ ಗಂಡ ಎಲ್ಲಸೇರಿ ಹಾಕಿದ ಬರೆಗಳ ಗುರುತುಗಳು ನೆನಪಾಗುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಣ್ಣತನದ ಪ್ರತೀಕವಾಗುತ್ತಾಳೆ.

ಕಾಶೀಪತಯ್ಯನಿಗೆ ಮನೆಗೆಲಸದ ಕೆಂಪಮ್ಮನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗ ಮರಿಸ್ವಾಮಿ. ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಸುರೇಶ ಮತ್ತು ಹರೀಶ. ಸುರೇಶ ಊರಿನಲ್ಲೇ ಪೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ ಆಗಿ ಮದುವೆ ಮಕ್ಕಳು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದಿದ್ದಾನೆ. ಹರೀಶ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಕಂಡುಕೊಂಡವ. ಮರಿಸ್ವಾಮಿಗೂ ಮದುವೆಯಾಗಿದೆ, ಮೂರು ವರ್ಷದ ಮಗ ಶಶಾಂಕ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮರಿಸ್ವಾಮಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು ತಡವಾಗಿ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವನ ಈ ಹುಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೇ ಕಾರಣ.

ಇಲ್ಲಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಪ್ರಭುವಿನ ಕತೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ಎರಡು ತಲೆಮಾರಿನ ಹಿಂದೆ ಅವನ ಪೂರ್ವಜ ಒಬ್ಬ ಮಲೆಯಾಳಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮಠದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡವ. ಹಾಗಾಗಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಸಾರಸ್ವತ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಒಲವಿರುತ್ತ ಅದು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಆ ಕಡೆಗೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಈ ಕಡೆಗೆ ವಾಲುತ್ತ ಇರುವುದು. ಬೆಂಜಮಿನ್ ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಲಲಿತಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ದು, ಕೊನೆಗೆ ಅವಳ ಅಪ್ಪನ ಮಧ್ಯಸ್ತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಅನಾಯಾಸ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಲಿಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಬೇರೊಬ್ಬ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿರುವುದು ಮರಿಯಪ್ಪನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮದ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ಕುರಿತು ವಿಚಿತ್ರ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲವೋ ಎಂಬಂತೆ ಅನಾಸಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಂಜಮಿನ್‌ನ ಅಣ್ಣ, ಚರ್ಮದ ವೈದ್ಯನಿಂದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬಂದ ಲೈಂಗಿಕ ವ್ಯಾಧಿಗಳ ವರ್ಣನೆ ಕೂಡ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಮುಂದೆ ಈ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಪ್ರಭು ಏನೇನೋ ಸಬೂಬು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಲಿಲ್ಲಿಯ ನಡತೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ದಾಂಪತ್ಯ ಸಹಕಾರ ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಲಘುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನಾದರೂ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ ವರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಕಂತುಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾವತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಆಗಿರುವುದು ಬಲ್ಲವರಷ್ಟೇ ಬಲ್ಲ ಸತ್ಯ.

ಮರಿಸ್ವಾಮಿಯ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್‌ನದ್ದು ಬಂಗಾಳಿ ಕನ್ನಡ ಕುಟುಂಬ. ಈ ಬಿಸ್ವಾಸನ ವಿಧವೆ ತಂಗಿ ಸುಜಯಳನ್ನೇ ಮರಿಸ್ವಾಮಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು. ಅತ್ತ ಬಂಗಾಳಿಯೂ ಅಲ್ಲದ ಇತ್ತ ಕನ್ನಡಿಗರೂ ಅಲ್ಲದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ನಾನಾ ಜಾತಿ, ನಾನಾ ಭಾಷೆ, ನಾನಾ ಧರ್ಮಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಮರಿಸ್ವಾಮಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಹಿನ್ನಲೆ, ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ತನಗೆ ಹೆಣ್ಣುಕೊಡಲು ಬಂದ ಮಹನೀಯರು, ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಇಡಿಯಾಗಿ ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮರಿಸ್ವಾಮಿಗೆ ಕತೆಗಾರ ನಾರಾಯಣನೂ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಕತೆಗಳು ಕವಲೊಡೆಯುವುದೇ ಮದುವೆಗಳಿಂದ ಎಂಬರ್ಥದ ಮಾತೊಂದನ್ನು ಆಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ `ಎಷ್ಟೊಂದು ಮದುವೆಗಳ, ಎಷ್ಟೊಂದು ಕತೆಗಳ' ಮಾತು ಬಂದಿದೆ. ಕತೆಗಳು, ಬದುಕಿನ ಎಳೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯದೆ ಹೋದರೆ ಏನಾಗುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದನ್ನ ವಿವರಿಸೋಕೆ ಈ ನಾರಾಯಣನೇ ತನಗೂ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೂ ಸಮಾನವಾದೊಂದು ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕತೆ ಕೇಳಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಾವಸರಣಿಯಲ್ಲೇ ಮರಿಸ್ವಾಮಿ ಸುಜಯಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ. ಅಲ್ಲೇ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್ ಮುಜುಮದಾರ ಒಂದು ಫೈಲ್ ಕೊಡುತ್ತ ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರೇ ಮೂರು ಮೆನುಕಾರ್ಡ ತರದ ಬರವಣಿಗೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇದೆ, ಬಿಡುವಾದಾಗ ಓದಿ ಎಂದು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.

ಮದುವೆ, ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿಘಟನೆಗೊಳ್ಳುವತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣುವಾಗ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಈ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಒಂದು ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಎರಡೂ ಕೂಡಿ ಕಟ್ಟಬೇಕಾದ ಬದುಕು ಬಾಳು ಒಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಾವು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪುತ್ತೇವೆಯೇ - ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೆ ದಾಂಪತ್ಯದ ವೈಫಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ದಾಂಪತ್ಯದೊಳಗೆ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂಬಂಧ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವವರು ಕೂಡ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧ ತಾನೇ ದೀರ್ಘ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇದುವರೆಗೆ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮಪ್ರತ್ಯಯಕ್ಕೆ ಮಿತಿಯಿರುವಂತೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೂ ಮಿತಿಯಿದೆ. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಮುದಾಯದೊಡನೆ ಬೆಸೆಯುವ ಒಂದು ಮಜಲಾಗಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನವಮಧ್ಯಮವರ್ಗದವರಿಗೆ ತಾವು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಾಚೆಗೆ ಏನೂ ಕಾಣದು. ವಿಶಾಲವಾದ ಸಮುದಾಯದೊಡನೆ ಬೆರೆಯುವ ಒತ್ತಾಸೆಯಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದಲೂ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂಬಂಧ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಎರಡರಲ್ಲೂ ಶಿಥಿಲತೆ ಕಂಡು ಬಂದಿರಬಹುದು."

ನಾರಾಯಣ ಹೇಳುವ ಕತೆ ಆತನಿಗೂ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುವಂಥದ್ದು, ಒಬ್ಬರಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಮುಚ್ಚಿಡದ್ದು ಆಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಒಂದು ಸವಾಲಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದು. ಇದು ಕತೆಗಾರನ ಒಳಗಿನ ಬದುಕನ್ನು ತಾನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಬೇಕೆಂದಾಗ ಬೇಕೆನಿಸಿದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ತನ್ನದೇ ತೀರ್ಪು, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಕೊಟ್ಟು ಬರೆಯಬಲ್ಲೆ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಎದುರಾದ ಸವಾಲು. ಒಂದು ಕತೆಯ ಆಶಯ, ಅದರ ಹುಟ್ಟಿನ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಅದು ಸಾಧಿಸ ಹೊರಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲಕ್ಷ್ಯವೊಂದನ್ನು ಇದು ನಮ್ರವಾಗಿಯೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನ ಹೆಂಡತಿ ತನ್ನ ಸೋದರತ್ತೆಯ ಕತೆಯನ್ನೂ ನಾರಾಯಣ ತನ್ನ ಸೋದರತ್ತೆಯ ಕತೆಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಶಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು `ನಿಂತುಹೋದ ಕತೆ' ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಈ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳು ಸಮಾನವಾದವು. ಒಬ್ಬಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚಟೆಯ ದಾಂಪತ್ಯ ಇನ್ನೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಸಾಧಾರಣ ದಾಂಪತ್ಯ ಲಭ್ಯವಾದರೂ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಅದು ತೀರ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯದ್ದಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ವಿಧವೆಯಾದವಳ ಸಂಕಟ, ಗೋಳುಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಬ್ಬಳು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಬದುಕು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ತವರಿಗೆ ಮರಳಿ ವಿಧವೆ ತಾಯಿಯ ಜೊತೆ ತನ್ನಿಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ದಿನ ತನ್ನ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರನ್ನೂ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟು, ತಮ್ಮ ಬಿಡಾರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲ್ ಒಬ್ಬನ ಜೊತೆ ಓಡಿ ಹೋಗಿ ಬದುಕು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ".....ಆದರೆ ನಿಮ್ಮಂತೋರಿಗೆ ಕತೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಆ ಕತೆ ಮುಂದುವರೆಯೋದು. ಆದದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ನೀವು ಈ ಕತೆಯ ಕೇಳುಗರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕತೆಯೊಳಗಿನ ಬದುಕಿಗೆ ವಾರಸುದಾರರು ಹೌದು ಕೂಡ. ನಾನಗಲೀ, ನನ್ನಂಥವರಾಗಲೀ ಹರಿಕತೆ ದಾಸರ ತರ ಕತೆ ಹೇಳತೀವಿ, ಗೊತ್ತಿದೆ ಅನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೇ. ಮುಂದುವರಿಸೋಕೆ ಬೇಕಾದ ಮನೋಧರ್ಮ ಇಲ್ಲ. ನಿಯತ್ತಿಲ್ಲ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಯಾರ ಕತೆ ಯಾರಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತೆ, ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತೆ ಅಂತ ಹೇಳೋಕೆ ಒಂದು ನಿಯಮವಾದರೂ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಹೇಳಿ." ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ನಾರಾಯಣ ಮರಿಸ್ವಾಮಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಾತು. ಕತೆಗಾರ ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಹೇಳುವ ಮಾತೂ ಆಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ಕತೆಯ ಅಥವಾ ಇಂಥದೇ ಕತೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿರಬಹುದಾದ ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಓದುಗರಿಗೂ ಈ ಕತೆಗಳೆಲ್ಲ ಮುಖ್ಯ ಅನಿಸಲೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಅನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಯಾವುದೋ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು. ಅದನ್ನು ಕುರಿತು ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಅದು ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಇದುವರೆಗೆ ಒಂದು ಕಥಾನಕದ ಮೂಲಕ, ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿಯರು, ಗೌರಿ ಮತ್ತು ಕಾಲಜಿಂಕೆ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾದಂಬರಿ ಇದು, ಸನ್ನಿಧಾನ. ಅಲ್ಲದೆ ನಿಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರೇಮದ ಕತೆ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮಗ ದೇವಲಿಂಗು, ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಹೊಸ ಕತೆ ಮುಂತಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳೂ ಬಂದಿವೆ. ಅವರ ಇದುವರೆಗಿನ ಕತೆಗಳು ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹ ಕೂಡ ಈಗ ಓದುಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಕತೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಬಿಡಿ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನೀಡುವ ಅನುಭೂತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಓದಿದಾಗ ಅವು ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಸ್ಪೇಸ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಂತೂ ಅದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದೇ ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಓದಿದಾಗ ಇವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ನಮಗೆ ಮೈ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸದಾಗಿರೋ, ಶುದ್ಧವಾಗಿರೋ ಹೊಸದೇ ಆದ ಮನಸ್ಸು ಬೇಕೇನೋ ಅನಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಅನಿಸುವುದು ಇವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಅದೇ ರೀತಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಇವರ ಯಾವುದೋ ಹಳೆಯ ಕಥೆಯ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆಯಲ್ಲೋ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲೋ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಕಥಾನಕದ ಅರ್ಥ ವಿಸ್ತಾರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಕೂಡ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ. ಅದೇ ರೀತಿ ಒಂದು ಸಂಕಲನದ ಯಾವುದೋ ಕಥೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಕಲನದ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆಯೇ ಆಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದೂ ಇದೆ. ಒಂದು ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸೋದರತ್ತೆ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಗಂಡನ ಮುಚ್ಚಟೆಯನ್ನು ಕಾಣುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರೇಮದ ಕತೆಯ ಪುಟ್ಟನಂಜನ ನೆನಪು ಬಂದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಆ ನೆನಪು ಆ ಕತೆಗೆ ಕೊಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಭೆ ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ಬಗೆಯದ್ದು. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿನ ಮೆನುಕಾರ್ಡ್ ಕತೆಗಳೊಂದರಲ್ಲಿ `ಗೌರಿ' ಕಾದಂಬರಿಯ ಗೌರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಹಿಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಇನ್ನೆಷ್ಟೋ ಪಾತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಭ್ರಾಂತಿ ಹಿಡಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇವರ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ, ಆಪ್ತವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುತ್ತವೆ ಎನ್ನಬೇಕೇನೋ. ಇದೇ ಕಾದಂಬರಿಯ "ಎಷ್ಟೊಂದು ಕತೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಮದುವೆ" ಎಂಬ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅರೆಬರೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಪಾತ್ರಗಳೂ ಮುಂದೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಹಳೆಯ ಕತೆಗೆ ಹೊಸದೇ ಆಯಮವನ್ನು ತೊಡಿಸುತ್ತ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯ ತಂತ್ರವಾಗಿ ಓದುಗನನ್ನು ಹೊಸ ದರ್ಶನದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕದೊಳಗೆ ಕಥಾನಕ ನುಸುಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ. "...ಅದು ಬಂದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬೆಳೆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧ ಇದೆಯೆ, ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾದದ್ದು. ಹಾಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವೆಲ್ಲ ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು, ನಾನು, ತಾನು ಅಂತ ಆತುರಾತುರವಾಗಿ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ."

ಈ ಎಲ್ಲ ತಂತ್ರಗಳ ಹಿಂದೆ ಶುದ್ಧ ಕಥಾನಕದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಥವಾ, ಸೃಜನಶೀಲ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶ, ಗುರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಗುರುತಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ. ಅದು ಕಥಾನಕವೊಂದು ಕತೆಗಾರನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗಲೇ ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅವಲೋಕನದ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷೀಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಇದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಕುರಿತಾಗಿರುವ ಕಾದಂಬರಿ!

ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ನೇರ ಕತೆಗಾರನ, ಅವನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಗದ ಕತೆಗಳ, ಅವು ಕಥಾನಕಗಳಾಗಿ ಕತೆಗಾರನ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಮೈ ತಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಹಾಗೆ ಮೈತಳೆದದ್ದೇ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರ, ವಿಮರ್ಶಕರ, ಮುನ್ನುಡಿಕಾರರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲ ಆ ಕಥಾನಕ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಕೃತಿಗಳ ವಿವರಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅನೇಕ ಕೆಣಕುವ, ಕಾಡುವ ನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು :

"ನೋಡಿ, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ತುರ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಒತ್ತಾಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ, ಬದುಕುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗತೀವಿ. ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ತೊಡಗ್ತೀವಿ, ಆಮೇಲಾಮೇಲೆ ಬರೆಯುವ ಚಪಲಕ್ಕೆ, ತೀಟೆಗೆಂದು ನೋಡಲು, ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸ್ತೀವಿ. ಏನು ಕಾಣದೆ ಇದ್ದರೂ, ಏನೋ ಕಾಣತಾ ಇದೆ ಅಂತ ಸುಳ್ಳೇ ಸುಳ್ಳು ತಿಳಕೋತೀವಿ. ಈ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಬರೆಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಕೂಡ ಸ್ವೀಕರಿಸಿಬಿಡಬೇಕು?"

ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕೆ ಅಂತ ಹೋದವರಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿಕಾರರ ಕತೆಯನ್ನು ಓದುವ ಕೆಲಸ(?) ಗಂಟು ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆವತ್ತೇ ಅವರಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದವರೊಬ್ಬರು ಕೊಟ್ಟ ಪತ್ರಗಳ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಗಳೂ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಿತ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಮಿತ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಟೀಕೆ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಇದ್ದರೂ ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ನೋವೇ ಕಾರಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಸಿಕ್ಕಿದವರಿಗೆಲ್ಲ ಹಂಚಿ, ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ `ಹಸಿವೆ' ಹಿಡಿದ ಒಬ್ಬರು ನೀಡುವ ಮುದ್ರಿತ ಪತ್ರದ ಪ್ರತಿಗಳು ಅವು. ಮುಂದೆ ಅಲ್ಲೇ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಅರವಿಂದ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ : "ನಾನೇನು ಕೊಡೋಲ್ಲ ನಿಮಗೆ ಓದೋಕ್ಕೆ. ಕತೆ ಕವನದ ಪೈಕಿಯವನಲ್ಲ ನಾನು. ಡೋಂಟ್ ಬಿ ನರ್ವಸ್." ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಇದೇ ಅರವಿಂದ ತೆರೆದಿಡುವ ಓಡುವವನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಯಾವುದೇ ಕತೆಗೂ, ಕತೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಕಾಣ್ಕೆಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾದುದೇನಲ್ಲ.

`ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಜಾನಪದ ಕತೆ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಐದು ಮಂದಿ ಬರಹಗಾರರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಸ್ಥೂಲ ಹಿನ್ನೋಟ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರವರ ಆಸೆ, ಕನಸು, ಆದರ್ಶ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಈಗ ಆಗಿರುವುದು ಎಲ್ಲದರ ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕತೆ, ಕತೆಗಾರನ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಾನುಭವ ಹಾಗೂ ಅವನು ಕಟ್ಟುವ ಕಥಾನಕ - ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಕಂದಕವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇಬ್ಬರು ಮುದುಕರ ನಡುವೆ ಕತೆಯೊಂದರ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ನಡೆಯುವ ಹೊಡೆದಾಟದ ಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಜಾನಪದ ಕತೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದು ಕತೆಗಾಗಿ `ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನೆ ಮುಂದೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜಗಳವಾಡುವುದನ್ನು ಕತೆಯ ಸಹಿತ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಕಾಣಿಸಿ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುತ್ತಾರೆ! ಇಲ್ಲಿನ ವಂದನಾಳ ಕತೆ ಯಾರ ಹೃದಯವನ್ನಾದರೂ ನಾಟುವಂಥದ್ದು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಬರೆದವರ, ಹೇಳುವವರ ಜಗಳವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡುವುದೂ ಸಾಧ್ಯ!

ಕತೆಗಾರ ಬದುಕನ್ನು ನೋಡುವ ಬಗೆಯ ಕುರಿತೇ ಇಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ.
"ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಲ್ಲ, ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಘಟನೆ, ಒಂದು ಸಂದರ್ಭನ ಕತೆ ಬರೆಯೋರು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಲೇಖಕರು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅವರು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಕತೆಗಿಂತ, ಅವರಿಗೆಲ್ಲ ಅದು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಲೇಖಕನಿಗೂ ವಸ್ತು, ಪಾತ್ರಗಳು, ಸಂದರ್ಭ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ, ಮಾಗುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಮವೇ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ್ದು ಅನ್ನುವ ಭಾವನೆ, ಅಹಂಕಾರ ಇರುತ್ತೆ."

ಅದೇ ರೀತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದಲೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರನಿಂದಲೂ ಬಂದ ಪತ್ರಗಳು ಕಾರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಸ್ಪರ ಮತ್ತು ಜಾತೀಯ ನೆಲೆಯ ಜಿದ್ದುಗಳನ್ನು, ಈ ಜಿದ್ದೇ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿಬಿಟ್ಟು ಅದು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ರೂಪಿಸುವಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಬಿಡುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇವೂ ಬದುಕಿನ ಕತೆಗಳೇ. `ಸ್ವ' ಮುಖ್ಯವಾಗುವ ಒಂದಾನೊಂದು ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಕುರಿತೇ ಹೇಳುತ್ತಿವೆ ಇವು.

ಹಾಗೆಯೇ ರಷ್ಯಾ ಒಡೆಯುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೂಪಕವಾಗುವ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಅದು ರೂಪಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕೊಂಚ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಬೆರೆತ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕತೆಯನ್ನಾಗಿಸಿ ಕತೆಗೊಂದು ವಿಮರ್ಶೆ ಅಥವಾ ರಿವ್ಯೂ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಚಿಂತನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವಂತಿದೆ.

ನಿಜ, ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕತೆ, ಏಕಸೂತ್ರದ್ದೇ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದೆಳೆಯ ಕಥಾನಕ ಇಲ್ಲ. ಕುತೂಹಲ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಒಂದು ಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಲೀ (ಒಂದು ಕಥಾನಕದ ಮೂಲಕ), ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದ ಒಳತೋಟಿಗಳ ಚಿತ್ರವಾಗಲೀ (ಗೌರಿ), ಸಾಮಾಜಿಕ, ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮವಿರುವ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲೀ (ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿಯರು) ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಹಿತಿ, ಅವನ ಬರೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆ, ವಿಮರ್ಶೆಯ-ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಕತೆಯ ಶರೀರ, ಕತೆಗಾರ ಅದಕ್ಕೆ ಚೌಕಟ್ಟು ಒದಗಿಸಲು ಹೋಗಿ ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದಿಂದ(ದಕ್ಕುವ ಸತ್ಯ ಎಂಬುದೊಂದು ಇದ್ದರೆ - ಎಂಬ ಸಕಾರಣ ಅನುಮಾನದೊಂದಿಗೇ) ದೂರವಾಗುವ ವಿಪರ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತಲೇ ಈ ಕಥಾನಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಒಡಲೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮ ತುಂಬ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ಸಿದ್ಧಿ ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು.

ಏಳನೆಯ ಮತ್ತು ಎಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಕಾದಂಬರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥಾನಕಗಳೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ತಥಾಕಥಿತ ಸಂಬಂಧದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೆ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದೂ ಕಷ್ಟ! ಸರಳವಾಗಿ ಈ ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಬದುಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಒಳನೋಟ ನೀಡುವಂಥವು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕತೆ, ಈ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಬದುಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳ ಕುರಿತು ನೀಡುವ ಒಳನೋಟದಷ್ಟು ಕಥನ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಕತೆಗಾರನ ಕುರಿತು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ನೀಡುವ ಒಳನೋಟಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಲೋಕನಾಯಕರ ಜಗುಲಿ ಪುರಾಣ ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತಕೋಟಿಯವರು ಹೇಳುವ ಮಾತು ಗಮನಿಸಿ:

"ಆದರೆ ಅದೊಂದು `ಜಗುಲಿ ಪುರಾಣ'ವಾಗಿರುವದರಿಂದ ಅದು ಮನೆಯ ಹೊರಗೂ ಇದೆ, ಒಳಗೂ ಇದೆ. ಮನೆಯ ಒಳಗಿನ ಬದುಕಿನ ಗದ್ದಲದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟುಕೊಂಡೂ ಕೂಡ ಅದು ಹೊರಗಿನ ತಂಪುಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ, ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ರಾತ್ರಿಯ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೊಡನೆ ಸಂವಾದ ಬೆಳೆಸಬಲ್ಲದು."

"ಇದರಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ಕತೆಗಳು ಎದುರು ಬದುರಾಗಿ, ಒಂದಾಗಬೇಕೆಂದು ಕಾಯುತ್ತಿವೆ. ಒಂದು ಲೋಕನಾಯಕ ಜೆ.ಪಿ.ಯವರ ಕತೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಮೋಹನನ ಕತೆ. ಮೈಸೂರು ಸಿಲ್ಕ್ ಸೀರೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಹನ ಕಾಣುವ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಜೆ.ಪಿ.ಯವರಿಗೆ ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲ. ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಜಗುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಅವರು ಕೈಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ನೆರವೇರಲಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದು ಇತಿಹಾಸದ ಸತ್ಯ. ಮೋಹನನದು ಇತಿಹಾಸದ ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ಅದೊಂದು ಸಂಭಾವ್ಯವಾದ ಸತ್ಯ. ಇಷ್ಟೇ. ಮೋಹನನ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಅಂತರಂಗಕ್ಕೆ ಗೋಚರವಾದರೂ ಅದರ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಜೆ.ಪಿ. ಕೂಡ ಮೋಹನ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ತಂದ ಸೀರೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈಯಾಡಿಸಿ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಎಂಥ ಸಾರ್ಥಕತೆಯ ಮೇಲೂ ಅಪೂರ್ಣತೆಯ ನೆರಳು ಬಿದ್ದಿರುತ್ತದೆ."

`ಲಿಂಗಾಯತರ ಸ್ವಯಂವರ' ಎನ್ನುವ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧದ ಮದುವೆ, ಕಾಮ, ವಿಚ್ಛೇದನ, ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಭವನೀಯತೆಗಳ ಕುರಿತ ಯೋಚನೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಆಳದ ಹಪಹಪಿಕೆಗಳ ಒಳ ಅರಿವು ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಆಳದ ಸಣ್ಣತನ, ನೀಚತನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಹಜತ್ವ ಕೂಡಾ ಬದುಕಿನ ಅನಿವಾರ್ಯ ಅಂಗವೇ ಎಂಬ ಅರಿವು ಇಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಏನಾದೀತು?

ಆ ಏನಾದೀತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಮಹಾಪೂರವನ್ನೇ ನಮ್ಮೆದುರು ತೆರೆದಿಡುವ ಅಧ್ಯಾಯ ಗೌರಿಯೆಂಬ ಮೂರು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗೌರಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಗೌರಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ಗೌರಿಯೇ ಎಂದರೂ ಆದೀತು, ಅಲ್ಲವೆಂದರೂ ಓದಿಗೂ ಅದರ ಸತ್ವದ ಅರಿವಿಗೂ ತೊಡಕಾಗದು. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಭಿನ್ನ ಎನಿಸುವ ಮೂರು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳೂ ಎಲ್ಲೋ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಎನಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಮೂರೂ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಕಾದಂಬರಿಯ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಷ್ಟೊಂದು ಕತೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರದೂ ಆಗಬಹುದಾದ್ದು ಅನಿಸಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಬಂಧ ಇದೆ ಎಂದರೆ ಇದೆ, ಇಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲ!

ಮುಂದೆ ಮೂರು ಮೆನುಕಾರ್ಡಿನ ಚರಿತ್ರೆ ಇದೆ. ಅದರ ಪೀಠಿಕೆ ಗಮನಿಸಿ : "ಬರೆಯುವವನಿಗೂ ಒಂದು ಅಹಂಕಾರ ಇರುತ್ತದಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಷ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಬರಹಗಾರನಾದವನಿಗೆ, ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಥವಾದಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ, ಅವನು ಕಂಡಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ಕಷ್ಟ ಪಡುವವರು ಅನುಭವಿಸುವ ನೋವಿಗಿಂತಲೂ ತನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಕಷ್ಟ, ನೋವೇ ದೊಡ್ಡದು ಅಂತ ಕೂಡ ಬರಹಗಾರ ನಂಬತಾನೆ, ಭ್ರಮಿಸತಾನೆ."

ಉಪಸಂಹಾರ ಗಮನಿಸಿ: "ಈ ಮೂರೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆಯಲ್ಲವೆ? ಹೌದು, ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಯಾರೋ ದೂರದವರು ಹೇಳಿದರು ಅನ್ನುವಂತೆ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಷಣ್ಮುಗಂ, ಕೌಶಿ ಗಂಡ ತಾವೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು ಅನ್ನುವಂತೆ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಕಂಡಿರುವುದೇ, ಕೇಳಿರುವುದೇ. ಕಂಡಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕೇಳಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇನ್ನೂ ಏನೇನನ್ನೋ ಸೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ತಪ್ಪುತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು, ಮಸಾಲೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು. ಅದಕ್ಕೇ ಮೂರೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿರುವುದು, ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವುದು. ನನ್ನದು ಒಂದೇ ಆಸೆ, ನಾಳೆಯವರಿಗೆ ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತಾಗಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ನಾಳಿನವರ ಆಸಕ್ತಿ ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ನಾಳಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ನಾಳಿನ ಆ ಕ್ಷಣದ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಮಾತ್ರ. ಅದರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿ ತೀರ್ಪು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ದಾರಿಯೆಂದರೆ ಅವರನ್ನೆ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ, ನಾನು ಬರೆದ ಹಾಗೆ ಬರೆದು ಬಿಡುವುದೊಂದೇ ದಾರಿ."

ಇದೇ ಬಗೆಯ ಮಾತಿನಿಂದ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಕಥಾನಕವನ್ನು ತೊಡಗಿದ್ದು ಸಹ. ಎರಡನೆಯ ಪುಟದಲ್ಲೇ ಸತ್ಯದ ಕುರಿತು ಕಥನಕಾರರಿಗೆ, ಕತೆಯನ್ನು ಓದುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇರುವ ಭಯ, ಅಹಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ ನಿಲುವು ಅದೇ. ಆದರೆ ಸಾತತ್ಯ ಬೇರೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಈ ಪುಟ್ಟ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ `ಒಳ್ಳೆ ದಾಸಯ್ಯನಂತಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೀನಿ ನಾನು' ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರೂ ಸಾಲು ಸಾಲಾಗಿ ಕತೆಯ ಬಿಳಲುಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸುತ್ತ, ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ಒಂದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದರ ಜೊತೆ ಕಟ್ಟುತ್ತ, ಕೆಲವನ್ನು ಅಕಾರಣ ಜೋಲು ಬಿಡುತ್ತ ಸಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಅನನ್ಯವಾದ ಅನುರಣನ ಶಕ್ತಿ ಬರುವುದು, ಅವು ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರು ಬಯಸುವಂತೆ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯುವುದು, ಕತೆಯಾಗಿ ಅರಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಮಾನವೀಯ ತುಡಿತ ಮಿಡಿತಗಳ ಸಂವೇದನೆಗಳು ಜೀವಂತವಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಕಥನಕಾರನ ಯಾವುದೆ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ, ಜಾಣ್ಮೆ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಟಪ ಕಟ್ಟುವ ವೃತ್ತಿಪರತೆ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಂತಃಸ್ಸತ್ವ ಬಹುಜನರ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತೆಯೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಶೀಪತಯ್ಯನ ಮೊದಲನೆಯ ಹೆಂಡತಿಯ ಮಗ ಹರೀಶ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಬಂದು ತನ್ನ ಹಣವನ್ನು ಸದ್ವಿನಿಯೋಗಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ, ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೇ ತಮ್ಮದಲ್ಲದ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಎಷ್ಟೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಚೇತೋಹಾರಿ! ವಾಸ್ತವದಿಂದ ಕೊಂಚ ದೂರಸರಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಇದರ ಆದರ್ಶಮಯತೆಯನ್ನು ಒಂದು ಘಳಿಗೆ ಮರೆತು ಯೋಚಿಸಿದರೂ ಈ ಕಥಾನಕದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜಾತೀಯ ಭಾವನೆ, ಅದು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಕ್ಷುದ್ರ ಮನಸ್ಸುಗಳು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವ ಮದುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೇಗೆಲ್ಲ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಯಾಕೆಲ್ಲ ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ವಿವರಗಳೇ ಇಂಥ ಒಂದು ದಾರಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಅನ್ಯ ಪರಿಹಾರವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದಂತೂ ಖಂಡಿತ.

"ತನಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದದ್ದನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ, ಪ್ರೀತಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಈ ಕಾಲದ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಈ ಕಾಲದ ಕತೆ" ಎಂದಿರುವ ಕುರ್ತಕೋಟಿಯವರ ಮಾತು ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡದ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ತಲುಪ ಬೇಕಾದ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ತಲುಪದೇ ಇರಲು ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಕಾರಣವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

"ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ರಾಜರಾಣಿ - ತಿರುಕನ ಕತೆ ಒಂದಾಗಬಲ್ಲವೆ, ಒಂದೇ ಕತೆಯಾಗಬಲ್ಲವೆ?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಎತ್ತುವ ನೂರಾ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಹುಕಾಲ ಧೇನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಧನೆ.

ಸನ್ನಿಧಾನ (ಕಾದಂಬರಿ) - ಕೆ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ.
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥಮಾಲಾ, ಧಾರವಾಡ
ಪುಟಗಳು: 184 ಬೆಲೆ: ಎಪ್ಪತ್ತು ರೂಪಾಯಿ.
(ಹರಿಹರಪ್ರಿಯ ಅವರ `ಪ್ರಜಾಸಾಹಿತ್ಯ' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ)

2 comments:

Harish kera said...

ಚೆನ್ನಾಗಿರುವಂತಿದೆ. ಓದಬೇಕು. ನೀವು ಎಷ್ಟೊಂದು ಓದುತ್ತೀರಿ, ಪೈ ! ನನಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ !
- ಹರೀಶ್ ಕೇರ

ನರೇಂದ್ರ ಪೈ said...

ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಾಗುವವರು ಅದನ್ನ ಹೇಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಹರೀಶ್! ಮತ್ತೆ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಾದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದೇ, ಬಿಡಿ. ನೀವೂ ನನಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗಲೇ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದು ಅನಿಸಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದಾಗಲೇ ನನಗೆ ನಿಜವಾದ ಖುಶಿ ಸಿಗುವುದು ಕೂಡ. Orhan Pamuk ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ತುಂಬ ಓದುವುದಲ್ಲವಂತೆ, ಓದಲೇ ಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಓದಿದರೂ ಸಾಕಂತೆ, ಮನುಷ್ಯ ಸಂತನಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾನಂತೆ! ಓದುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಓದಬೇಕಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ನಂಬುಗೆಗಳನ್ನೇ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವ ಪುಸ್ತಕವೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ, Other Colors...ದಯವಿಟ್ಟು ನೀವೂ ಓದಿ(ಅಥವಾ ಆಗಲೇ ಓದಿದ್ದೀರೋ ಹೇಗೆ?!). ಆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬಹುದು ನಾವು...