Saturday, January 31, 2009

ಕಾಫಿನಾಡಿನ ಕಿತ್ತಳೆ - ತಾಜಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ!

ಮೊದಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸುಖವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ ಬರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿ ಬರಬರುತ್ತ ಎಷ್ಟು ಆಪ್ತವಾಗುತ್ತ ಹೋಯಿತೆಂದರೆ, ಪುಸ್ತಕ ಮುಗಿದದ್ದೇ ಅಯ್ಯೊ, ಮುಗಿದೇ ಹೋಯಿತೆ ಎಂದು ಪರಿತಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು! ಇದು ಗಿರಿಮನೆ ಶ್ಯಾಮರಾವ್ ಅವರ ಕಾಫಿನಾಡಿನ ಕಿತ್ತಳೆ ಓದಿದ ಅನುಭವ. ತೇಜಸ್ವಿಯವರನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಲೋಕ. ಲಾರಾ ಇಂಗಲ್ಸ್ ವೈಲ್ಡರಳ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸರಣಿ ನೀಡುವ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೋಲುವ ಅನುಭವ. ಇನ್ನೂರು ಪುಟಗಳ ಈ ಪುಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕದ ಹದಿನಾಲ್ಕೂ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ತೆರೆದಿಡುವ ಅನುಭವ ಕಥನ ಅಷ್ಟೇ ರೋಚಕ, ಆಪ್ತ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಭಾವಸ್ತರವನ್ನೂ ವೈಚಾರಿಕತೆಯನ್ನೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಮೀಟಿ ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಕದಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವಂಥದ್ದು.

ಚಿಂಟಿಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕತೆ, ಇನ್ಯಾರಿಂದಲೋ ತಿಳಿದು ಬರುವ ಅವಳ ಗೆಳತಿಯರಲ್ಲೊಬ್ಬಳ ಒಂದು ಕಥೆ, ಊರು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಬುದ್ಧಿವಂತರಿಗೆಲ್ಲ ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಮೊಸಳೆ ಪ್ರಕರಣ, ಅದರೊಳಗೇ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಪೆದ್ದ ಬುಡ್ಡನ ಮದುವೆಯ ಕತೆ, ರಾತ್ರಿಹೊತ್ತು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಹಾವಿನ ಕಣ್ಣಾಮುಚ್ಚಾಲೆಯಾಟ, ಕಾಡಿನದ್ದಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯವರ ಸ್ವಂತ ಜಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮರಗಳನ್ನೂ ಕದ್ದು ಕಡಿಯುವ ಭಂಡ ಐತಪ್ಪ, ಭಟ್ಟಿ ವಿಕ್ರಮರು, ದೆವ್ವಗಳಾಗಿ ಕಾಡುವ ನಿಶಾಚರಿಗಳು, ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಟೊಪ್ಪಿ ಹಾಕಲು ಹವಣಿಸುವ ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಗ್ಧ `ಜಾಣ'ರು, ಜೇನಿನ `ಹೊಳೆ'ಯಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಮಂಜ! ....ಒಂದೆರಡಲ್ಲ, ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಅಕೃತ್ರಿಮ ಮುಗ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಜಗತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಪುಸ್ತಕ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೂ ಅವೇ ಪಾತ್ರಗಳು, ಅದೇ ಊರು, ಕಾಫಿಯ - ಕಿತ್ತಳೆಯ ತೋಟ, ಕಾಡು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುತ್ತಿಕೊಂಡೇ ಇರುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಥನಗಳಿದ್ದರೆ ಓದುತ್ತಿರಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲಾ ಅನಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ.

ಹಾಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕತೆಯಾಗಿ ಬಿಡಬಹುದಿದ್ದ ತಿಮ್ಮನ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಗಿರಿಮನೆ ಶ್ಯಾಮರಾವ್ ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಸರಳ ನೇರ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೆದುರು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಿರೂಪಣೆಯ ಓದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೀಟುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ಪರಿಣಿತ ಕಥೆಗಾರ ಇಂಥವೇ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಥನ ಕೌಶಲದಿಂದ, ತನ್ನ ವಿವರಗಳಿಂದ ಭಾವಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಸೃಜಿಸುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಲ್ಲಣದ ಜೊತೆ ಇದನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ಹೀಗೇ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು. ಹಳ್ಳಿ ಬದುಕಿನ, ಬಾಲ್ಯಕಾಲದ ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯಾವನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತೀರ ಕೃತಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಕತೆಗಳನ್ನೂ ಗಿರಿಮನೆ ಶ್ಯಾಮರಾಯರ ನಿರೂಪಣೆಯ ನಿರಾಳತನದ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು. ನವ್ಯದ ಅತಿಗಳಿಂದ ರೋಸಿದ ತೇಜಸ್ವಿ ಆಯ್ದ ಕಥನ ಮಾರ್ಗದ ಕರಡು ಮಾದರಿಯೊಂದು ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ.

ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಎಂಬ ಒಂದು ತೀರಾ ಸಾಧು ದನದ ಕತೆ, ಮಾವುತನನ್ನು ಸೊಂಡಿಲೆತ್ತಿ ಎಸೆದ ಆನೆ ಮತ್ತು ಮೀನು ಬ್ಯಾರಿಯ ಹೋರಿ ವ್ಯಾಪಾರ - ಮುಂತಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನಜೀವನದ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಕೆರೆಯ ಮೀನುಗಳು, ಅಗೋಚರ ನಂಟಿನ ನಾಯಿ, ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರಂತಿರುವ ದನಕರುಗಳು, ಹೋರಿ, ಈ ಬದುಕಿನ ಅನಿವಾರ್ಯ ಸಂಗಾತಿಗಳಾದ ಹಾವುಗಳು, ಹೋರಾಟ ನಿಪುಣ ಮುಂಗುಸಿ ಮುಂತಾದ ಪಶು-ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲದ ಒಡನಾಟದ ಕತೆಗಳು; ಕಾಫಿ, ಕಿತ್ತಳೆ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಮರಕೆಸುವಿನ ಸೊಪ್ಪು, ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಮಿಡಿ ಮಾವು, ಖಾರದ ಮಾದರಿಯಾದ ಗಾಂಧಾರಿ ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಸೆಂಡಿಗೆ, ಹಲವು ಕತೆಗಳ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣು -ಮುಂತಾದ ಸಸ್ಯಸಂಕುಲ ಮತ್ತು ತಿನಿಸುಗಳ ಸುತ್ತ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಥಾನಕಗಳು; ವಿವಿಧ ಋತುಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಮನಸೂರೆಗೊಳ್ಳುವ ಸೌಂದರ್ಯದ ಅಧಿದೇವತೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸುಂದರ ವಿವರಗಳು ಸೇರಿದ ಪರಿಸರ ವರ್ಣನೆ, ದೂರದ ಬೆಟ್ಟ ನುಣ್ಣಗೆ ಎಂಬಂತಿರುವ ಈ ಎಲ್ಲ ಹಿತಾನುಭವದಾಚೆಯ ವಾಸ್ತವ ಬದುಕಿನ ಕಷ್ಟ, ನಷ್ಟ, ನೋವು, ದುಮ್ಮಾನಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಹಿತ ಮಿತವಾಗಿ ಸೇರಿವೆ. ಸೇರಿ ಈ ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಬಹಳ ಉನ್ನತಕ್ಕೇರಿಸಿವೆ. ಹಿರಿಯರೂ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳೂ ಓದಿ ಆಸ್ವಾದಿಸಬಹುದಾದ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪುಸ್ತಕವಿದು. ವೆಂಕಟ್ ಮೋಂಟಡ್ಕ ಅವರ ರೇಖಾ ಚಿತ್ರಗಳಂತೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ, ಕಥನವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆ.

ಕಾಫಿನಾಡಿನ ಕಿತ್ತಳೆ
ಗಿರಿಮನೆ ಶ್ಯಾಮರಾವ್
ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ
ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ
ಪುಟಗಳು: 200, ಬೆಲೆ: ರೂಪಾಯಿ ನೂರಹತ್ತು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, January 24, 2009

ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ, ವಂಶವೃಕ್ಷ ಇತ್ಯಾದಿ...

ಬರುತ್ತಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನನ್ನು ಓದುವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ ಮಹರಾಯರೇ ಎಂದಿದ್ದರು ನನ್ನ ಪರಿಚಯದ ಒಬ್ಬರು ಪ್ರೊಫೆಸರ್. ಇವರು ತುಂಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಓದುಗರು. ಆಗಾಗ ಬರೆದಿದ್ದು (ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಗೀಚಿದ್ದು) ಇದ್ದರೂ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಾರಿಗೂ ತೋರಿಸಿದವರಲ್ಲ. ಅಂಥವರು ಒಂದು ದಿನ "ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ ಓದಿದ್ರಾ, ಛೆ!" ಎಂದು ತುಟಿಯೆಲ್ಲ ಚಪ್ಪರಿಸಿ ಹೇಳಿದ ರೀತಿ ನೋಡಿಯೇ ದಂಗಾದೆ. ಇನ್ನು ಮಾತೇಕೆ, ಅಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಶ್ರೀನಿವಾಸರ ಕಥಾಸಂಕಲನ `ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ'.

ತುಂಬ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತುಸು ತಡವಾಗಿ ಓದುವ ನನ್ನ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ ಇದನ್ನೂ ನಾನು ಓದಿದ್ದು ತಡವಾಗಿ. ಅಂಕಿತ ಪ್ರಕಾಶನ ಹೊರತಂದಿರುವ ನೂರ ಎಂಟು ಪುಟಗಳ ಈ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವುದು ಐದೇ ಐದು ಕತೆಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ಹಿಂದೆ `ದೇಶಕಾಲ'ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗಲೇ ಓದಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲಿನ ಮೊದಲಿನ ಒಂದೆರಡು ಕತೆಗಳನ್ನೂ ಓದಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದೆ. ಈಗಷ್ಟೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಓದಿದೆ. ಹಾಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದುವಷ್ಟು ಅವು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಇವೆ.

ಹೊಗಳುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟೇ ಏನು ಈ ಕತೆಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾರು ಹೊಗಳಿ ಏನಾಗಬೇಕಿದೆ ಈ ಕತೆಗಳಿಗೆ? ಹೌದು, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಇವುಗಳು ರಚನೆ, ಆಕೃತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮಾನದಂಡದಿಂದ ಕತೆ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತುರ್ತಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮೂಲಧಾಟಿ ಹರಟೆಯದ್ದು. ಲಘುವಾದ ಲಯಬದ್ಧ ಮಾತಿನದ್ದು. ಮಾತಿಗೆ ತೊಡರಿಕೊಂಡವು ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಕಥಾನಕಗಳು. ಅವು ನಿಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಅಂತಃಕರಣವನ್ನು ತಟ್ಟಿ ಸ್ಫುರಿಸಿದ್ದು ವಾಸ್ತವ-ಕೌತುಕ ಬೆರೆತ ನಿರೂಪಣೆಯ ಲಯದಿಂದ. ಹಾಗೆ ಇವು ಕತೆಗಳು. ಅದ್ಭುತವೆನಿಸುವ ಕತೆಗಳು.

ತಂತ್ರವಿಲ್ಲವೆ ವೈದ್ಯರ ಕತೆಗಳ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ? ಕಾರಂತರೊಮ್ಮೆ ಗುಡುಗಿದ್ದರು, ತಂತ್ರ ಗಿಂತ್ರ ಎಲ್ಲ ನನಗ್ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ನನಗೆ ನನ್ನನ್ನು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಹೇಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆನಿಸಿತೋ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದೇನೆ...

ವೈದ್ಯರ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಉಜ್ವಲ ಉದಾಹರಣೆ ಸಹಪ್ರಯಾಣ ಕತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ಕತೆ ವಾಸ್ತವದ ಯಾವುದೋ ಸಣ್ಣ ಸಂಗತಿ ಭೂತಕಾಲದ ಇನ್ಯಾವುದೋ ನೆನಪನ್ನು ಕೆದಕುತ್ತ, ಅದೂ ಒಂದೇ ಕತೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಕೆದಕುತ್ತ, ವರ್ತಮಾನದ ದಾರದಲ್ಲಿ ಪೋಣಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ! ಇದೇ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹಣತೆಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕತೆಯಲ್ಲೂ, ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕೊನೆಯ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು.

ಹಣತೆಗಳು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆದಕಲ್ಪಡುವ ನೆನಪುಗಳು ಒಂದೇ ಎಳೆಯ ಕಥಾನಕವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಕೆದಕುವ ವರ್ತಮಾನದ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವರಗಳು ಒಂದೇ ಎಳೆಯ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸೇರಿದವು. ಸಖಾರಾಮ ಬೆಳಗುವ ಬೀದಿಬದಿಯ ಚಿಮಣಿ ಎಣ್ಣಿಯ ದೀಪಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಅಜ್ಜನೊಂದಿಗೆ ಕಂಬಳಿ ಹೊದ್ದು ಮಲಗಿದಲ್ಲಿ ಚಿಮಣಿ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದ ರವಿವರ್ಮನ ಚಿತ್ರ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಉದುರುತ್ತಿರುವ ಜಟಾಯುವಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳು...`ಕೆ.ಬಿ.ರೇಳೆಯವರ ಗಜಕರ್ಣದ ಮುಲಾಮನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಿ' ಎನ್ನುತ್ತ ಕನ್ನಡಕದೊಳಗಿಂದಲೇ ಮುಗುಳು ನಗುತ್ತಿದ್ದ ಗೋಡೆ ಮೇಲಿನ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಮುದುಕ...ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭೂತ ಪ್ರೇತ ಪಿಶಾಚಾದಿಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಬಲ್ಲ ಆತನ ವಿಚಿತ್ರ ದೈವಿಕಶಕ್ತಿ, ಯೇಶಿ ಕೊಟ್ಟ ಮುತ್ತು, ಮೊದಲ ಸಲ ಹೆಣ್ಣು ನೋಡಲು ಹೋಗಿದ್ದು, ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು... ಹೀಗೆ ಭಿನ್ನ ವಿಭಿನ್ನ ನೆನಪುಗಳ ಸವಾರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ವರ್ತಮಾನದ ಹಣತೆಗಳಿಗೇ ಮತ್ತೆ ಮನಸ್ಸು ಮರಳುವುದಾದರೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಏಕಸೂತ್ರದ ಧಾರೆಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಹಣತೆಗಳಾಗಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಣತೆಗಳಾಗಲೊಲ್ಲದ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೆನಪುಗಳೇ.

ಸಹಪ್ರಯಾಣ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಂತ್ರ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಕಥಾನಕ ಕೂಡ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ. ಮನಸ್ಸು-ದೇಹ ಒಂದೆಡೆ, ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವೈದ್ಯರು ಇಲ್ಲಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೆ ಪುನಃ, ಅವೇ ನೆನಪುಗಳ ಮೂಲಕ! ರೈಲ್ವೇ ಕಂಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಒಂದರ ಸ್ಲೀಪರಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಅರೆಮಂಪರಿನಲ್ಲಿರುವ ನಿರೂಪಕ ಅಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನವವಧೂವರರ ಪಿಸುನುಡಿಯ ಸಲ್ಲಾಪದಿಂದ ಒಂದಿಷ್ಟು, ಬಾಕಲಾ ತಗೀರಿ ಅಂತ ನಡುರಾತ್ರಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಅಲವತ್ತುಕೊಂಡ ಅಪರಿಚಿತ - ಅನಾಮಧೇಯ ಯಾತ್ರಿಕನಿಂದ ಒಂದಿಷ್ಟು, ರೈಲಿನಿಂದಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಟ್ಟ ಟ್ರಂಕಿನಿಂದ ಒಂದಿಷ್ಟು, ಕಾಕೂ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ ಮಾಲಿ ನಡೆಸುವ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನಷ್ಟು - ನೆನಪು-ವಾಸ್ತವಗಳ ಎಳೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತ ಸಾಗುವ ಕಥಾನಕ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಗೊತ್ತು ಗುರಿ ಉಳ್ಳದ್ದು.

ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ ಕತೆ ಕೂಡ ಇದೇ ತಂತ್ರವನ್ನು ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು ಹೊಸ ಮಜಲನ್ನು ತುಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾಯಕ್ಕನ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತ ರೈಲ್ವೇ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಯಾಚಿತ ಸೂತಕೀ ಮೌನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಒಬ್ಬ ಅಭಿನವ ಹಿಟ್ಲರನ ದಾಂಪತ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಮಾಯಕ್ಕನಿಗೆ ಈ ಹಿಟ್ಲರನ ಹೆಂಡತಿ ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯವೇ ಅಥವಾ ಇವಳಿಗೆ ಅವಳೇ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾರದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸಹಜವಾಗಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ. ಇದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂದು ಮಜಲನ್ನು ಏರುವುದು ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ಆಧುನಿಕ ತಲೆಮಾರು ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಬಗೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ ಕತೆ ಕೊನೆಯಾಗುವುದು ಈ ಹಂತದ ನಿರೂಪಣೆಯೊಂದಿಗಲ್ಲ. ಅದು ಮರಳಿ ಬರಬಹುದಾದ, ಸದ್ಯ ಬೂಬಮ್ಮನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆಂದು ವದಂತಿಯಾಗಿರುವ ಮಾಯಕ್ಕನ ವಿಲಕ್ಷಣ ವಾಪಾಸಾತಿಯ ಮುಖಾಮುಖಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡ ಫಾಜಲ ಕಕ್ಕೀ, ಅಂಗಡಿ ನಾಗಪ್ಪನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಮನೆಮಂದಿಯ ತಲ್ಲಣದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಈ ಕತೆ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರತ್ವ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತುಂಬ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾದರೂ ಈ ಕತೆ ಮಹಿಳಾ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಅಜೆಂಡಾ ಹೊಂದಿದಂತಿರುವುದು ಸತ್ಯ.

ಈ ಸಂಕಲನದ ರುದ್ರಪ್ರಯಾಗ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಹಳೆಯ ಕತೆ ಎರಡೂ ಉಳಿದವುಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಹಳೆಯ ಕತೆ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದರ ನಡುವಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಂತೆ ಒಂದು ಬದುಕನ್ನು ಕುರಿತ ಚುಟುಕು ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆ ಹಣಮೂ ಕಾಕಾ ಮತ್ತು ರಾಣ್ಯಾ ಇಬ್ಬರ ಬದುಕನ್ನೂ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಧ್ಯತೆ ಎಂಬಂತೆ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ತೆರೆದಿಡುವುದಾದರೂ ವಿವರಗಳ ಬಾಹುಳ್ಯದಿಂದ ಅಂಥ ಉದ್ದೇಶದ ಮೊನಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅಂಥ ಒಂದು ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಕೂಡ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿಲ್ಲದಿರುವಂಥದ್ದು. ಇದು ವೈದ್ಯರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಇರಬಹುದು ಅವರು ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಂತಿದೆ. ವಿವರಗಳೇ ಈ ಕತೆಯ ಸೊಗಡಿಗೂ, ಆಕರ್ಷಣೆಗೂ ಕಾರಣ. ವೈದ್ಯರ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ಲಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಇದೇ ಆಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವಿವರಿಸಿ ಕಾಣಿಸಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ.

ರುದ್ರಪ್ರಯಾಗ ಕತೆ ಮಾತ್ರ ಖಾಸನೀಸರ `ತಬ್ಬಲಿಗಳು' ಕತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಬಹಳ ತೀವೃವಾದ ಅಂತಃಸ್ಸತ್ವವನ್ನು ತನ್ನ ಒಡಲಿನೊಳಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಕತೆ. ಗುರಣ್ಣ, ಆತನನ್ನು ದತ್ತಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ತಾಯಿ ಕೃಷ್ಟಕ್ಕ, ಗುರಣ್ಣನ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗ ಮತ್ತು ಅವನ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹೆಂಡತಿಯ ಮಗಳು `ಬಿಳೇಹಲ್ಲಿಯಂಥ' ಸೂಸಾನ್ನ ಮೂವರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಸೂಸಾನ್ನ ಗಂಟು ಬಿದ್ದಿರುವುದು ಕೃಷ್ಟಕ್ಕನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸೂಸಾನ್ನಳ ಬಿಂದಾಸ್‌ತನ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಟಕ್ಕನ ಮಡಿ ಮೈಲಿಗೆಯ ಅಧ್ವಾನಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಯಾತ್ರೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಗುರಣ್ಣ ಹಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾತ್ರೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಬದರೀನಾಥದಲ್ಲಿ, ಗುರಣ್ಣ ತನ್ನ ದತ್ತಕದ ತಂದೆಗೆ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶ. ಇದು ಈ ವರೆಗಿನ ಕತೆಗೆ ನೀಡುವ ಹೊಸ ತಿರುವು, ಅರ್ಥ, ಒಳನೋಟಗಳಲ್ಲೇ ಕಥೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಕೂತಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದರೂ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಬಂಧ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಒಂದಿಷ್ಟಾದರೂ ಕುಂದಿದ್ದರೆ ಕತೆಯೇ ಕೆಡುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.

ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಗುರಣ್ಣ ದತ್ತಕದ ಮಗ. ಆ ದತ್ತಕದ ಮಗನ ಸಂತಾನ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಪಡೆದ ಸಂತಾನ ಸೂಸಾನ್ ಎಂಬುದು ಏನಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ಈ ವರೆಗಿನ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವೇದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗುರಣ್ಣನ ದತ್ತಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಕೃಷ್ಟಕ್ಕನ ಔದಾರ್ಯವೇನಲ್ಲ. ಅಡಿಗಿ ಮಾಡಿ ಹಾಕಲಿಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮುಳಗುಂದದ ಸಕೇಶಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಗಂಡ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡದ್ದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅವಳ ಮಗ ಬಿಂದ್ಯಾನ್ನೇ ದತ್ತಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಾರ ಕೃಷ್ಟಕ್ಕನ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದದ್ದು. ಕೃಷ್ಟಕ್ಕನ ಹಠದಿಂದ ಅವಳ ತಂಗಿಯ ಮಗ ಗುರಣ್ಣ ದತ್ತಕ ಮಗ ಆಗಿದ್ದು. ಮುಂದೆ ಕದಿಯುವ ಚಾಳಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಬಿಂದ್ಯಾ ಒಮ್ಮೆ ತುಡುಗು ಮಾಡುವಾಗ ಕೃಷ್ಟಕ್ಕನ ಗಂಡನ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು, ಚಾಕು ಹೊರ ತೆಗೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಟಕ್ಕನ ಗಂಡ ಹೀಗೆ ಬಿಂದ್ಯಾನ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ಗುರಣ್ಣನಿಗೆ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಕೃಷ್ಟಕ್ಕನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತ ನೀಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ ಹಿಂಸೆಯನ್ನಷ್ಟೇ. ಇಷ್ಟರ ಮೇಲೆ ಕೌತುಕ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬದರೀನಾಥದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿಸಲು ಬಂದ ಪುರೋಹಿತ ಬಿಂದ್ಯಾನನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಾನೆನ್ನುವ ಕೃಷ್ಟಕ್ಕನ ಶಂಕೆ ಇಡೀ ಕತೆಗೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸಂತಾನ, ಅದರ ಅಕ್ರಮ-ಸಕ್ರಮದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಪಿತೃಕಾರ್ಯದ ವಾರಸುದಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೇ ಇಲ್ಲಿ ಶೀಲ, ಮಡಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಎನ್ನುವುದರ ಮಿಥ್ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ನೆಲೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು - ಸೂಸನ್‌ಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಕುತೂಹಲಕರ. ಸದ್ಯ ಆಸ್ತಿಯ ವಾರಸುದಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ತೊಡರಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆತು ನೋಡಿದರೂ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕತೆ ಮುಗಿಯುವುದು ಕತೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅನುಪಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಭೈರಪ್ಪನವರ `ವಂಶವೃಕ್ಷ' ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೆ? ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿಗೆ ಮರುಮದುವೆಯಾದ ನಂತರವೂ ಸತ್ತಿರುವ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಗಂಡನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆಯೆ ಎಂಬುದು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶ್ರೋತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಾಡುವ ಧರ್ಮಸಂಕಟ; ಸತ್ತ ಮಗನ ತಂದೆಯಾಗಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಮರು ಮದುವೆಯಾದ ಸೊಸೆಯ ಮಾವನಾಗಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮಾಜದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ. ಅವಳು ಸತ್ತಾಗ ಅವಳ ಅಪರಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮಮಗನ ಮಗ ಮಾಡಲಿ ಎನ್ನುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶ್ರೋತ್ರಿಗಳ ಇಂಗಿತಕ್ಕೆ ಸ್ವತಃ ಅವರ ಜನ್ಮರಹಸ್ಯ ಬಿಚ್ಚಿಡುವ ಒಳಸುಳಿಗಳು ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಅಲ್ಲಿನ ಚೋದ್ಯ.

ಇಲ್ಲೇ ನೆನಪಾಗುವ ಕತೆ ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರರ `ಅಧೋಮುಖ'. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಧವ ಎಂಬ ಪಾತ್ರ ತೀರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆತನ ಶ್ರಾದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಶ್ರಾದ್ಧ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಗಣಪು ಲೋಕರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸತ್ತಿರುವ ಮಾಧವನ ಮಗ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಸ್ತುತ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡಲು ಬಂದಿರುವ ಪುರೋಹಿತ ಸೂರಿಭಟ್ಟನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವ! ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಮಗ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೂತು ಮಾಧವನ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶ್ರಾದ್ಧದ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಪಿಂಡಾನ್ನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮೃತನ ತಂಗಿ ಸರಸಿಯದ್ದು ಇನ್ನೊಂದೇ ಕತೆ!

ಈ ಕತೆಗಳು ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಸಂತಾನ, ಅದರ ಹಕ್ಕುಗಳು, ವಾರಸುದಾರಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ವರ್ತಮಾನ ಅವುಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡುವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತವೆ. ಇವಕ್ಕೆಲ್ಲ ಉತ್ತರಗಳು ಸರಳವಿಲ್ಲ, ಉತ್ತರವನ್ನು ಈ ಕತೆಗಳು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಉತ್ತರವೂ ಆಗಿರುವುದರ ಹೊಳಹನ್ನು ಕಾಣಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅದರ ಕೆಲಸ. ಅದನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ಕತೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿಯೇ ಮಾಡಿದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, January 19, 2009

ಮೋಕ್ಷ ಹುಡುಕುತ್ತ ಕಾಶಿಯ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ!

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸ್ಮಶಾನ ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಸಾವು, ಸ್ಮಶಾನಗಳ ಸಂಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಸ್ಥಾಯೀಯಲ್ಲದ ಒಂದು ಭಾವ ಅದು. ವಯಸ್ಸಾದಂತೆಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇಂತಹುದೇ ಭಾವ ಕೊಂಚ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವುದಿದೆ. ಈ ಸಂಜೆಗಣ್ಣಿನ ನೋಟಕ್ಕೆ ಧರ್ಮ, ಪಾಪ, ಪುಣ್ಯ, ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಾಣುವ ಬಗೆ ಕೊಂಚ ಭಿನ್ನ.

ಕಾರಂತರು ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳಿದ್ದರು. "ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಪರಮಾವಧಿ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡಬಹುದಾದ್ದು ಒಂದೇ; ಅದು ತಾನು ನಡೆದ ಹಾದಿ ಸರಿಯಾದದ್ದು ಎಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೊಂದೇ." ವಿಷಾದಗಳಿಲ್ಲದ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಯಂಡಮೂರಿ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಎಂದಿನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದುದಿದೆ. "ಎದುರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೇಸರವನ್ನು ನಿನ್ನ ಸಹನೆಯಿಂದ, ಕೋಪವನ್ನು ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ, ಬಲಹೀನತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇಮದಿಂದ, ತಪ್ಪನ್ನು ನಗುವಿನಿಂದ ಎದುರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವಿಷಾದವೆನ್ನುವುದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ". ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್‌ರವರ ನೀಳ್ಗತೆ "ಇವಾನ್ ಇಲಿಚ್ಯನ ಸಾವು" ನಲ್ಲಿ ಸಾವಿನ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ ಇವಾನ್‌ಗೆ ತಾನು ಬದುಕಿ ಕಳೆದ ಬದುಕನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬದುಕುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೇ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ ಅನಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ! ಯಾರಿಗೆ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಹೇಳಿ!

ಎಂ.ಟಿ.ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್ ಬರೆದ ವಾರಾಣಸಿ ಕಾದಂಬರಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ತುಮುಲಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಓದಬೇಕಾದ ಕಾದಂಬರಿ. ಇಲ್ಲಿ ನೇರವಾದ ಒಂದು ಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ನೆನಪು ಮರುಕಳಿಸುವುದು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಭಾವುಕ ಮಂದಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಶಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖದ ಚಿತ್ರವೂ ಇಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಸ್ಮಶಾನ ವೈರಾಗ್ಯದ ಪ್ರತೀಕದಂತೆ ಕಾಶಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಅಪರಕರ್ಮದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ನಮ್ಮ ಮೋಕ್ಷದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಪಾವಿತ್ರ್ಯದ ಶ್ರದ್ಧೆ, ನಂಬುಗೆಗಳ ಪ್ರತಿರೂಪದಂತಿರುವ ಗಂಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಇಂಥಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ಅಥವಾ ನಿರೂಪಕ ಸುಧಾಕರನ್ ಬದುಕಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ತೊಡಗಿದಂತೆ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ ಮೈತಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಭೂತ ವರ್ತಮಾನಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಾಣಿಸುವ ಪಲ್ಲಟಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಆಶಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಗಳಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದು, ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುತಳೆಯುವುದು ಎರಡೂ ಒಂದು ತೆರನ ಸಾಕ್ಷೀಭಾವದಲ್ಲಿ. ಹೀಗೆ ಓದುಗನನ್ನು ಕಲಕುತ್ತ, ಅವನ ಅಂತರಾತ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕಾದಂಬರಿ ನಮಗೆ ನೀಡುವ ದರ್ಶನವೇನಿದೆ ಅದು, ಬಹುಕಾಲದ ಮಂಥನಕ್ಕೆ, ಚಿಂತನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಎರಡು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಲು ಬಯಸುವ, ಸಾವಿಗೆ ಹತ್ತಿರಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಥವರಿಗಾಗಿಯೇ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮುಫತ್ತು ವಾಸ್ತವ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಮುಕ್ತಿಭವನಗಳಿವೆಯಂತೆ. ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಅವರ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಬರಲು ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ. ಅದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈಕೊಡುವುದೂ ಇದೆ! ಒಮ್ಮೆ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಿರಿಕಿರಿಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಮಗ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿಯೇ ಇರುವ ಮುದುಕಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಸುಳ್ಳೇ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮಗನ ಮೋಸ ಬಯಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ವಿಳಾಸ ಶೋಧಿಸಿ ಬಲವಂತವಾಗಿಯೇ ಅವಳನ್ನು ಅವಳ ಮನೆಗೆ ಟ್ರೈನು ಹತ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಕೆ "ನನ್ನನ್ನು ಕಳಿಸಬೇಡಿ, ದಮ್ಮಯ್ಯ ಕಳಿಸಬೇಡಿ" ಎಂದು ಗೋಳಾಡುವುದು ನಮ್ಮನ್ನು ನಿದ್ದೆ ಎಚ್ಚರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡಬಲ್ಲ ಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮುದುಕಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿ, ಎಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ? ಮಗನಿಗೆ ಸೊಸೆಯ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಬೇಡವಾದ ಈ ತಾಯಿಯ ಅತಂತ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಭಾವುಕ ಚಿತ್ರ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಲಕುವ ನೆಲೆ ಯಾವ ಮೋಹದ್ದು, ಯಾವ ಮೋಹನ ಮುರಳಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ಕಣ್ಣಿನ ನೋಟಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಬೃಂದಾವನದ್ದು?

ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಕೊನೆಗೆ ಬೆಂಕಿಗೆ ಕೂಡ ಹೇಗೆ ಪರದಾಡುತ್ತಾರೆಂಬ ಚಿತ್ರ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೆಡೆ ಮುಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಕಾಶಿ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂತೆಯೇ ವ್ಯವಹಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದು ವಾಸ್ತವ.

ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯರು, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಶ್ರೋತ್ರಿಗಳು, ಗಣೇಶ ಹೆಗಡೆ, ಪಡದಯ್ಯ, ಕಾರಂತರ ಅಳಿದ ಮೇಲೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಯಶವಂತ ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮೊಳಗೆ ಜೀವಂತವಿರುವುದನ್ನು ಇಂಥ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಸಾಕ್ಷೀಕರಿಸುತ್ತವೆ ಅಲ್ಲವೆ?

ಎಂ.ಟಿ.ವಿ.ಯವರ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಬದುಕಿನ ಮುಸ್ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬನ ಅಂತರಾಳದ ತುಮುಲಗಳಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಸಾವು, ಜನ್ಮಾಂತರ, ಪುನರ್ಜನ್ಮ, ಮುಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ತಾತ್ವಕ ಚರ್ಚೆ, ವಿವರ ಎಲ್ಲ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿಗಳು ಬೇರೆಯೇ.

ಮೊದಲನೆಯದು ದಿವೋದಾಸ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಸಂಬಂಧದ ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರತಿರೂಪದಂತಿರುವ ಓಂಪ್ರಕಾಶ್ ಮತ್ತು ರಾಂಲಾಲ್‌ನ ಪಾತ್ರಗಳು ನಮಗೆ ನೀಡುವ ದರ್ಶನ. ಕಾಶಿಯ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ನೀಡುವ ದರ್ಶನ.

ಎರಡನೆಯದು, ವಜ್ರಸೇನ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮರ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧದ ವಿಭಿನ್ನ ಮಗ್ಗುಲುಗಳಿಗೆ ಅವರ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಎಂದೇ ಹೇಳಲಾಗುವ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಯಶೋಧರೆಯರ ಬದುಕು ನೀಡುವ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಇನ್ನೆಷ್ಟೋ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಿತಾ ನೆಲ್ಸನ್ ಸುಧಾಕರನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರದೆ ಹೋಗುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೋಡಬಹುದು.

ಮೂರನೆಯದು ವಜ್ರಸೇನ-ಶ್ಯಾಮ ಅಥವಾ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ-ಯಶೋಧರೆಯಂಥವೇ ಅನಿಸುವ, ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ರೂಪಾಂತರದಂತಿರುವ ಸುಧಾಕರನ್ ಮತ್ತು ಶಾಂತಮೂರ್ತಿಯರ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಸುಧಾಕರನ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಹೆಣ್ಣುಗಳಾದ ಸೌದಾಮಿನಿ, ಗೀತಾ, ಸುಮಿತಾ, ಮ್ಯಾಡಲಿನ್ ಸೇರಿ ನೀಡುವ ಒಳನೋಟ.

ನಾಲ್ಕನೆಯದು, ಸುಧಾಕರನ ಬದುಕಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೂ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ನೀಡಬಲ್ಲ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್‌ರ ಮೃತ್ಯುಪತ್ರ.

ಐದನೆಯದು ತನಗೆ ತಾನೇ (ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ) ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಗಳನ್ನಾಚರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗಿನ ಸುಧಾಕರನ್‌ನ ಮನಸ್ಥಿತಿ, ತುಮುಲಗಳು, ದ್ವಂದ್ವಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವಿಚ್ತಿತ್ರ ತಳಮಳ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಸುಧಾಕರನ್‌ನನ್ನೇ ಗುರುತಿದೇ ಹೋಗುವ ಸುಮಿತಾ ನೆಲ್ಸನ್ ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ನಿರರ್ಥಕತೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಹೀನತೆಗೆ ಸುಧಾಕರನ ಅಪರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಒದಗಿಸುವ ಪುರಾವೆ.

ಇವು ಒಂದೊಂದೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಹಲವು ಕಾಲ ಕಲಕುತ್ತ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಿ.ಜೊತೆಗೆ ಲಂಕೇಶ್ ಬರೆದ ಮೋಕ್ಷ ಹುಡುಕುತ್ತ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಲೇಖನವನ್ನೂ ಓದಿ, ಅದು ಬುದ್ಧನ ಕುರಿತಾಗಿದೆ!

ವಾರಾಣಸಿ
ಎಂ.ಟಿ.ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್
ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ: ಕೆ.ಎಸ್.ಕರುಣಾಕರನ್.
ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ
ಪುಟಗಳು 208
ಬೆಲೆ: ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ರೂಪಾಯಿ.

ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, January 12, 2009

ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ತನದಂತೆ...

ಇದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುಸ್ತಕ; ಇದರ ಕೃರ್ತ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಇರಬಹುದಾದರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಾಲ್ವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ರೂಪಿತವಾದ ಕೃತಿಯಿದು ಎಂಬ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ.

ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ ತನ್ನ `ದ ಗ್ಯಾಂಬ್ಲರ್' ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಕರಾರಿನಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಬರೆದುಕೊಡಬೇಕಿತ್ತು. ಸಮಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಗೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಶೀಘ್ರಲಿಪಿ ಬಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ. ಆಗ ಸಿಕ್ಕಿದವಳು ಅನ್ನಗ್ರಿಗರಿನ್ ಸ್ನಿಟ್‌ಕಿನ್. ಸ್ಟೆನೊ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅನ್ನಾ ಮುಂದೆ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತಳಾಗಿ ಆತನ ಕೈಹಿಡಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಮುಂದೆ `ಅನ್ನಳ ನೆನಪುಗಳು' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಬರೆದ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಪೆರುಂಬಡವಂ ಶ್ರೀಧರನ್ ಬರೆದ ಈ "ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ತನದಂತೆ" ಎಂಬ ಕೃತಿ ಇದುವರೆಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಾರಿ ಪುನರ್ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ. ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದ ದಾಖಲೆ ಈ ಕೃತಿಯದ್ದು. ಇದನ್ನು ಈಗ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂ.ಎಸ್.ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಚಾರ್. ಹಾಗೆಯೂ ಇದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿ.

ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದು ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದರೂ ಎಂ.ಎಸ್.ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಚಾರ್ ಅವರ ಅನುವಾದ, ಶ್ರೀಧರನ್ ಅವರ ಮಲಯಾಳಂ ಕೃತಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಅನ್ನಾಳ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ, ಆತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಅನ್ನಾ ಜೊತೆ ಸುರುವಾದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಂಬಂಧದ ಹಂತಹಂತವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಯಾವುದೂ ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಂದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಲಕ್ಷಣ, ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ಬಗೆಯನ್ನೇ ಕುರಿತು ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸಬಹುದು. ಮಾಡದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ, ಜೈಲು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಡಿದ ಪ್ರೇಮಭಂಗ, ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನುವ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸೋಲು, ಅಣ್ಣ, ತಾಯಿ, ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಸಾಲು ಸಾಲಾಗಿ ಬೆನ್ನುಹತ್ತಿದ ಸಾವು, ಅಪಸ್ಮಾರ ಕಾಯಿಲೆ...ಜೂಜಿನ ಸೆಳೆತ. ಇಷ್ಟು ಒಬ್ಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಏನು ಮಾಡಬಹುದು? ಈತ ನಮಗೆ ಆತ್ಮರತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವನಂತೆ, ವಿವೇಚನೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನಂತೆ, ಹುಚ್ಚನಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದು ಸಹಜವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸರಳವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಗಮನವಿಟ್ಟು ನೋಡುವುದು ಉಚಿತ.

ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳೆಲ್ಲ ನೋವು, ಸಂಕಟ, ಅಪಮಾನ, ಸೋಲು ಎದುರಿಸುವ ಪಾತ್ರಗಳೇ. ನಿರಾಶೆ, ಹತಾಶೆ, ಋಣಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆ ಅವುಗಳ ಕಥಾನಕಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. (ರಾದುಗ ಪ್ರಕಾಶನದ "ಫ್ಯೋದರ್ ದಸ್ತಯೇವ್ಸ್ಕಿ ನೀಳ್ಗತೆಗಳು" ಕೃತಿ ದಾಸ್ತವ್‌ಸ್ಕಿ ಬದುಕು ಬರಹ ಕುರಿತ ವಿವರವಾದ ಒಂದು ಪರಿಚಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.) ಹಲವರು ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇಕೆ ಹೀಗೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಕೂಡ. ಅನ್ನಾ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಬಲ್ಲವಳು. ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯ ಕುರಿತ ಗೌರವ ಅಭಿಮಾನ ಅವಳಿಗೆ ತಂದೆಯ ಮುಖೇನ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಬಂದದ್ದು. ಅವಳ ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಅನ್ನಾ ಕೂಡ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಆತನ ಎಲ್ಲ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಓದಿದವರು. ಅನ್ನಾ ಆನಂತರವೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದುತ್ತಾಳೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳ ಕುರಿತು ಅವನ ಜೊತೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವುದು ನಿಜವಾದರೂ ಈ ಅರ್ಥವಂತಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಥಾನಕದ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯನ್ನು, ಅನ್ನಾಳನ್ನು, ಶ್ರೀಧರನ್ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಚಾರರನ್ನು ಹಾದು ಬಂದಿರುವಂಥದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಆತನ ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಆತನ ಬದುಕಿನ ವಾಸ್ತವ - ಆತನ ಬದುಕನ್ನು ಒಂದು ಹೋರಾಟವಾಗಿಸಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ ಏನಾಗಿದ್ದ, ಅನ್ನಾ ಏನಾಗಿದ್ದಳು ಎಂಬುದೆಲ್ಲ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಯಥಾವತ್ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಭ್ರಮೆಗೆ ನಾವು ಬೀಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಅನ್ನಾ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿದ್ದು ಆನಂತರದಲ್ಲಿ. ಇವತ್ತು ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಅದು ಆವತ್ತೂ ಕಾಣಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿಯೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ರೂಪಕವಾಗಿಯೂ ನಾವು ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಶ.

ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರನ್‌ಗೆ ಅನ್ನಾ ಮತ್ತು ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ ಎರಡೂ ಪಾತ್ರಗಳ ಜಂಟಿ ಕಥಾನಕವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನ್ನಾಳ ಪ್ರಯತ್ನವೇನಿದ್ದರೂ ಶ್ರೀಧರನ್‌ಗೆ ಒಂದು ಕಥಾನಕದ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಅನ್ನಾಗೆ ಅದು ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವಾಗಲಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯಂಥವನನ್ನು ಬಾಳಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿಯೇ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಸ್ವತಃ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳ ಕುರಿತು, ಅಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತ ತನ್ನ ಕುರಿತೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ನಮಗೆ ಈ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ ಎಂಬ ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಭಾವನೆಗಳು ಮೂಡಿಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನಾ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಕೆಣಕುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ಈ ಆತ್ಮರತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾಳೆಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಶ್ರೀಧರನ್ ಅವರ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು, ಅಷ್ಟೆ.

ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು, ಅದನ್ನು ಸ್ವಯಂಕೃತ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಲೋ, ಆಯಾ ಹೆಣ್ಣಿನ ದೋಷಗಳಿಂದಲೋ, ವಿಧಿಯಾಟದಿಂದಲೋ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಮರುಗುವುದು ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯಂಥ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಗೆ ಅನುಭವವನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಒಂದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಅಗತ್ಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಇದನ್ನೇ ಆತನ ಜೂಜಿನ ಹುಚ್ಚಿನ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಎಸ್ಕೇಪಿಸಂನ ಹಲವು ಮುಖವಾಡಗಳಲ್ಲಿ - ವಿಪರೀತ ಖರ್ಚುಮಾಡುವುದು, ಸಾಲವನ್ನೆತ್ತುತ್ತ ಹೋಗುವುದು, ಕದಿಯುವುದು, ಜೂಜಾಡುವುದು, ವಿಪರೀತ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಆಚರಣೆಗಿಳಿಯುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಹಜವೇನಲ್ಲ. ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಯಾತಕ್ಕಾದರೂ ಮಾಡಿರಲಿ, ಅವು ಅವನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆತ್ಮನಿರೀಕ್ಷಕ ಸಾಕ್ಷಿಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಬದುಕನ್ನು ಕಾಣಿಸಬಲ್ಲ ಸರಕಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟಾಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ನಿಜವೇ! ಈ ಕೃತಿ ಒಂದು ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿಯ ಅತಾರ್ಕಿಕ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಇದೇ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮಹತ್ವದ ಅಂಶ.

ಆದರೆ, ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಗೆ ಇದು, ಹೀಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೆರೆದಿಡುವುದು - ಅನಿವಾರ್ಯವೇನಲ್ಲ ಮತ್ತೆ. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಅಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಗೂ ಮಾರ್ಗಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಮೊರೆಹೋಗದೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ನಗ್ನವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಹೊಂದಿದ ಅರಿವನ್ನು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೆರೆದಿಡುವ ಒಂದು ತುಡಿತ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಗೆ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಅದಮ್ಯ ಮಾನವಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಲ್ಲ ವಿದ್ಯಮಾನ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಕೆಚ್ಚೆದೆ ಮತ್ತು ಘನವಾದ ನೈತಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಹದ ಮೋಹವನ್ನು ಮೀರಿದ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವ ಇಂಥ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಕೂಡ. ಅಡಿಗರು `ನಮ್ಮ ಸದಾಶಿವ' ಎನ್ನುವ ಕವನದಲ್ಲಿ ಕತೆಗಾರ ಸದಾಶಿವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ:

ಕಥೆ ಬರೆದನಂತೆ - ಕತೆಯೇನು ಮಣ್ಣು - ತನ್ನೆದೆಯ
ಖಂಡ ಖಂಡ ಕತ್ತರಿಸಿ ಕಿತ್ತು ಹಿಡಿದು ಹಿಂಡಿ ಹಿಂಡಿ
ಭಟ್ಟಿಯಿಳಿಸಿದ ತೊಟ್ಟು ತೊಟ್ಟು;
ನಾಗಾಲೋಟದಲ್ಲು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತಡೆತಡೆದು ಕೆತ್ತಿರುವ ತಳದ ಗುಟ್ಟು.

ಈ ಪರಿಯ ದುಸ್ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತಿ ಯಾಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ, ಅಂಥ ಘನಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಆತನಿಗಿರುವ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳೇನು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗರು ಬಿಡಿ, ವಿಮರ್ಶಕರು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಂತಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಇದು ಲೇಖಕನ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸರಳ ತೀರ್ಪು ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ಪರಿಹಾರ!

ಅನ್ನಾ ಮತ್ತು ದಸ್ತಯೇವ್‌ಸ್ಕಿ ಸಂಬಂಧ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ತನವಾಗುವುದು ಈ ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು ಮೀರಿ ನೋಡುವುದು ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಈ ಕೃತಿ ಮಹತ್ವದ್ದು.

ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ನಂ.360, 10 `ಬಿ' ಮೈನ್, 3ನೆಯ ಬ್ಲಾಕ್, ಜಯನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು- 560011
ದೂರವಾಣಿ: 22443996,22287876
ಪುಟಗಳು: iv+172
ಬೆಲೆ : ರೂಪಾಯಿ 90.



ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, January 6, 2009

ನಟ ನಾರಾಯಣಿ: ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಒಂದು ನಾಟಕ

ಶಂಕರ ಮೊಕಾಶಿ ಪುಣೇಕರರ ಗಂಗವ್ವ ಗಂಗಾಮಾಯಿ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಅವಧೇಶ್ವರಿಯಷ್ಟು ನಟ ನಾರಾಯಣಿ ಖ್ಯಾತವಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೀನಾಸಂ ತಿರುಗಾಟ ೨೦೦೮ರ ಎರಡು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಟನಾರಾಯಣಿ ರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮರು ಓದಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ.

೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಪುಣೇಕರರೇ ನವ್ಯೋತ್ತರ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆಂಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ ನಾವು ನವ್ಯದ ಖಯಾಲಿಗಳನ್ನು, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ (ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆಂಶಿಯಲಿಸ್ಟ್) ಎಂದು ಪುಣೇಕರರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಏನನ್ನು ಕುರಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಕ-ನಾಸ್ತಿಕ ಮನೋಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಈ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಿರುವ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಚಾರ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ತೀರ ಅಗತ್ಯವಾದುದು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಟನಾರಾಯಣಿ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿಯೂ ಒಂದು ರಂಗಕೃತಿಯಾಗಿಯೂ ನಮಗೆ ದಕ್ಕಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಕುವುದು ಕಷ್ಟ.

ಶಂಕರ ಮೊಕಾಶಿ ಪುಣೇಕರರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭಿರುಚಿ ಹಾಗೂ ಅಪೂರ್ಣವರ್ತಮಾನಕಾಲ ಎಂಬ ಎರಡು ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೂ ನಮಗೆ ಅವರ ವೈಚಾರಿಕ ನೆಲೆಯ ಸ್ಥೂಲ ಪರಿಚಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಭಾವದ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಣೀತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪುಣೇಕರರಿಗೆ ತಿರಸ್ಕಾರವಿದೆ. ಅವರು ಜೀವನಾನುಭವಕ್ಕೆ, ಪರಿಸರದ ಅವಲೋಕನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟು ರಚಿಸಿದ, ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ವ್ಯಸನವಿಲ್ಲದ ದ್ವಿತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕುರಿತು ಎಂಥ ಒಲವು ತಾಳಿದ್ದರೆಂಬುದು ಕೂಡ ಜನಜನಿತ ವಿಚಾರವೇ. ಅಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯ ರಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹನೆ ಇತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ನಾವು ವ್ಯಕ್ತಿಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಕಲಿತೆವು ಎನ್ನುವ ಪುಣೇಕರರು ನಮ್ಮ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಂಥ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಂಧಾನುಕರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಅಂಥ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡನೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಬಂದರೆ ಅದಾದರೂ ಈ ಪಿಡುಗಿಗೆ ಕೊಂಚ ತಡೆಯೊಡ್ಡೀತೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಂತಿದೆ.

ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಯೊಬ್ಬ ಆಸ್ತಿಕನಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆಂಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಅವಸ್ಥೆಗೆ ವೈಚಾರಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ತೋರಿದ ಕಿಕೆಗಾರ್ಡ್ ನೀಡುವ ಭಯಜನ್ಯ ಶರಣಾಗತಿಯ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಭಾರತ ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ ಭಕ್ತಿಜನ್ಯ ಶರಣಾಗತಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾದ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಪರಿಹಾರ ಎನ್ನುವುದು ಶಂಕರ ಮೊಕಾಶಿ ಪುಣೇಕರರ ವಾದ. ಅದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ, ಪ್ರಶ್ನೆ, ಅನುಮಾನ ನಿಮಗಿದ್ದರೆ ನಟನಾರಾಯಣಿ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಬಹುದು. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ನೀನಾಸಂ ತಿರುಗಾಟ ನಾಟಕವನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು. ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಾರಸತ್ವವನ್ನೆಲ್ಲ ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಈ ನಾಟಕ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದೆಯೆಂದರೆ, ಕಾದಂಬರಿಯ ಓದಿಗೆ, ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಒಂದು ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡುಗನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಲು ಬೇಕಾದ ದೃಶ್ಯ, ಶ್ರಾವ್ಯ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ರಂಗಕೃತಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ರಚನೆಯನ್ನು ನಟರಾಜ ಹೊನ್ನವಳ್ಳಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಈ ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಮೆಚ್ಚಲೇ ಬೇಕು.

ನಾಣ ಎಂಬ ಅನಾಥ ಬಾಲಕ ಹಾಡಿನ ಪ್ಲೇಟುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಯೇ ಸಂಗೀತಗಾರನ ಸೋಗು ತೋರಬಲ್ಲ ಚಾಣಾಕ್ಷ. ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಯ ಸ್ತ್ರೀಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಾಣನಂಥವನೊಬ್ಬನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ದುಂಡೇಶ್ವರ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಯ ಶೆಟ್ಟರು ಗಮನಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಹಂಬಲ, ಹಣದ ದುರಾಶೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ನಾಣನಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕೂರುವುದು ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ. ನಾಟಕ ಒಂದು ಕಲೆ ಹೇಗೋ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೂಡ ಹೌದು. ಅಲ್ಲಿನ ನಟವರ್ಗ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಹೇಗೋ ಒಂದು ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ಹೌದು. ಹಾಗಾಗಿ ಜಿದ್ದಾ ಜಿದ್ದಿ, ಸಣ್ಣತನ, ದುರ್ಬಳಕೆ, ಅಸೂಯೆ, ಮೋಸ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೊಸದೂ ಅಲ್ಲ ಅಪರಿಚಿತವೂ ಅಲ್ಲ. ಇದೆಲ್ಲ ಇರುವಾಗಲೇ ಸಿನಿಮಾದ ಆಗಮನ ಇಡೀ ರಂಗಭೂಮಿಗೇ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ದುರ್ದೆಸೆ ತಂದಿಡುವ ಸಂದರ್ಭ ಬರುತ್ತದೆ. ನಾಣ ಬ್ರಹನ್ನಳೆಯಂತೆ ಸ್ತ್ರೀವೇಷ ತೊಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದಂತೆಯೇ ಸಿರಿವಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳ ತೆವಲಿಗೂ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೆಣ್ಣಿನ ವಯ್ಯಾರ ಇಂಥ ಧನವಂತರನ್ನು ತಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಅಫೀಮಿನ ಮಾರಾಟ ನಾಣನ ಧನದಾಹವನ್ನು ತಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕಣ್ಣಪ್ಪನಂಥವರು ನಾಣನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರೇ, ಸಂದರ್ಭ ನಾಣನನ್ನು ಅಂಥ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತೇ ಅಥವಾ ಸ್ವತಃ ನಾಣನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಅಂಥ ಕಳಂಕಿತ ಮಾರ್ಗದ ಧನಾರ್ಜನೆಯ ಹಸಿವೆಯಿತ್ತೇ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಬದುಕು ಇಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದವೇ.

ರಂಗೂನಿನ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಸತ್ತ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಮೊದಲು ಆತ ನಾಣ (ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ಈತ ಚಮೇಲಿ!)ನೊಂದಿಗಿದ್ದ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಎಳೆ ನಾಣನನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಗಲ್ಲಿಗೆ ಎಳೆಯಬಲ್ಲ ಹಗ್ಗದ ಕುಣಿಕೆಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸತೊಡಗುವಲ್ಲಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಥಾನಕದ ರಂಗು ಬರುತ್ತದೆ. ನಾಟಕ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಕಾದಂಬರಿಯ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್! ಕೊಲೆಯ ಆರೋಪ, ಅಫೀಮಿನ ದಂಧೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಇರುವ `ಧರ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ' ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಭಕ್ತಿಜನ್ಯ ಶರಣಾಗತಿಯ ತಿರುಳು. ಮೈ ಮಾರಿಕೊಂಡು ಸಂಪಾದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಫೀಮಿನ ಸೇವನೆ, ಮಾರಾಟ ಕೆಟ್ಟದು. ಅಂದಮೇಲೆ ಅದರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸರಕಾರ ಮಾಡುವ ಕಾನೂನಿಗೇ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಯಾವುದು ಹಾನಿಕಾರಕವೋ ಅದನ್ನು ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯ ಮಾಡಿದರೂ ಹಾನಿಕಾರಕವೇ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೂ ಹಾನಿಕಾರಕವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತೀರಾದರೆ ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸದೇ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೂ ಅದು ಗುರುತರವಾದ ತಪ್ಪಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಮೇಯ ಈ ಕೊಲೆ ಮತ್ತು ಅಫೀಮಿನ ದಂಧೆಯಲ್ಲಿ ನಾಣನನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಲು ನೇಮಕಗೊಂಡ ಪತ್ತೇದಾರ, ಆಧುನಿಕ ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ ಉರುಫ್ ಕಲಿಯುಗ ಕೃಷ್ಣ ಡೆರಿಕ್ ಡಿಸೋಜನದು. ಇಂಥ ತರ್ಕ ನಾಣನನ್ನು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು (ಅಕ್ರಮ ಸಕ್ರಮದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ!) ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಯ ಆಸ್ತಿಕತನವನ್ನೂ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಯ ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬಚಾವಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಸರಳ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮಾರ್ಗ ಭಕ್ತಿಜನ್ಯ ಶರಣಾಗತಿ ಎನ್ನುವ ತತ್ವವನ್ನೂ ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಸಂಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ. ಆದರೂ ಇದು ಅಂಥ ಒಂದು ಅಜೆಂಡಾಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಥಾನಕವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಕೊಂಚ ಉದ್ಧಟತನದ ತೀರ್ಮಾನ ಕೂಡ ಆದೀತು. ಒಂದು ತರ್ಕ, ಒಂದು ನಿಯಮ, ಒಂದು ತತ್ವ ಬದುಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅವಗಾಹನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಬದುಕು ಯಾವುದೇ ತತ್ವದ ಹಂಗಿನಲ್ಲೋ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲೋ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅರಿತವರಿಗೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾಣನ ಅರ್ಧನಾರೀ ಪಾತ್ರಗಳು, ನಾಣನಾಗಿ, ನಟನಾರಾಯಣಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಚಮೇಲಿಯಾಗಿ ಅವು ನೀಡುವ ಒಳನೋಟಗಳು; ಬ್ರಹನ್ನಳೆ-ದ್ವಾರಕಾಧೀಶರ ರೂಪಕ; ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸೀಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಅಧಃಪತನದ ಭಯ, ಪಾಪಭೀತಿ, ಆತ್ಮನಿರೀಕ್ಷಣೆಯ ತಲ್ಲಣ ಇವುಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಜನ್ಯ ಶರಣಾಗತಿಯಲ್ಲದೆ ಅನ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತತ್ವದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಣ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹೈಲೈಟ್.

ನಾಟಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ರಂಗಕ್ಕೆ ತರಬಹುದೆಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಒಂದು ಸವಾಲಿನದು. ಇನ್ನು ರಂಗಕೃತಿಯಾಗಿ, ಒಂದು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಟರಾಜ ಹೊನ್ನವಳ್ಳಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಜಾಣ್ಮೆ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ತುಂಬ ಔಚಿತ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಕಡೆ ಹೊನ್ನವಳ್ಳಿಯವರು ಮರುಸಂಕಲನ ಮಾಡಿರುವ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ವರೂಪ ಕೆಡಿಸದೇ ಮರುಜೋಡಿಸಿಕೊಟ್ಟ ರೀತಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆ, ಬೆಳಕಿನ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ರಂಗ ಚಲನೆ, ಸಂಗೀತ, ಧ್ವನಿಯ ಯಥೋಚಿತ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳು, ಆಂಗಿಕ ಭಾಷೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ನೀನಾಸಂ ಕಲಾವಿದರು ಪಳಗಿದವರೇ, ನಿರಂತರ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲರೇ. ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ಹೊಸದಾಗಿ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಚೆಗೆ ನೀನಾಸಂ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರಚನೆಗಳೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತ ಅರಳಿಸುವ ಕಸು ಹೊಂದಿಲ್ಲದೇ ಇರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಪಾಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ನೀನಾಸಂ ರಂಗಕ್ಕೆ ತಂದ ಹಿಂದಿನ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವು ಕಣ್ಣು ಮನ ರಂಜಿಸುತ್ತಲೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನನ್ನು ಹೊಸದೇ ಆದ ಒಂದು ಅರಿವಿನ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ನಾಟಕ ನೋಡಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ನಾವು ನಾವಾಗಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಆ ನಾಟಕಗಳು ನಮ್ಮ ಅಂತಃಸ್ಸತ್ವವನ್ನು ಕದಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಈಗ ಹಾಗೇಕೆ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲವೋ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನೀನಾಸಂ ಕಾರಣವೋ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೇ ಹಾಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆಯೋ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ