Tuesday, March 31, 2009

ಮನಸು ಕಾರಣವಲ್ಲ...ಪಾಪ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆಲ್ಲ!

ಮೇಘನಾ ಪೇಠೆಯವರ ಕತೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಓದಿದ್ದು ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗರ ದೇಶಕಾಲದಲ್ಲಿ. 'ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕಡಲಿನ ನೀರು' ಎಂಬ ಕತೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಪೋಕಳೆಯವರು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕತೆಯ ಓದು ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟಿಸಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗದ ಒಂಟಿ ಹೆಣ್ಣು ಸ್ವತಃ ತಾನು ಕಾಮ-ಪ್ರೇಮ-ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಆಸೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ನಾಗಾಲೋಟ ಹೂಡುವ ವಯಸ್ಸು, ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋಗುವ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ವಿಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸುವಂಥವು.

ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು:
ಒಂದು, ವಿವಾಹಿತ ಹೆಂಗಸೊಬ್ಬಳ so called ವ್ಯಭಿಚಾರ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ so called ಸಂಭಾವಿತ ಗ್ರಹಸ್ಥರ ಪ್ರತಿರೋಧ;
ಎರಡು, ತನ್ನದೇ ವ್ಯಭಿಚಾರ ಎಂದೂ ಹೇಳಬಹುದಾದ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವೇ ಸಂಭಾವಿತ ಗಂಡಸರ ಲೋಲುಪತೆ;
ಮೂರು, ಮೈಕೈ ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಯೌವನಸ್ಥೆ ಸುಭದ್ರೆಯ ಸೌಂದರ್ಯದ, ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಎದುರು ಪೇಲವಗೊಳ್ಳುವ, ವಯಸ್ಸೇರುತ್ತಿರುವ ತನ್ನ ಕೀಳಿರಿಮೆ;
ನಾಲ್ಕು, ಕೋಲಿಗೆ ಸೀರೆ ಸುತ್ತಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ನೆರೂರ್‌ಕರನ ಹೆಂಡತಿ ವಸುಧಾಳ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ವಿಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ನೀತಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಪಾಠಕನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಮರ್ಯಾದಸ್ತರ ಠರಾವಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕದೆ ಅವಳು ತಳೆಯುವ ನಿಲುವು.

ಈ ನೆರೂರ್ಕರನ ಜೊತೆ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ವಸುಧಾಳ ಪರೋಕ್ಷ ಸಮ್ಮತಿಯಿಂದಲೇ ಮಲಗುವ ನಿರೂಪಕಿಯ ತಲ್ಲಣಗಳು ಮಾತಿಗೆ ಮೀರಿದಂಥವು. ಕತೆ ಇದನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಬಗೆ ವಿನೂತನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆಘಾತವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿದೆ. ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಖಕಿ ಪಾಠಕನ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಗೆ, ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿಯೂ, ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಅದು ನೀಡುವ ಮುಗ್ಧ ವೀಕ್ಷಕನ ಕಳೆಯನ್ನೂ, ಇವುಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರತ್ವವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಯೇ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಮೇಘನಾ ಪೇಠೆಯವರ ಭಾಷೆಯ ಲಯದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಒಂದು ಧಾಡಸೀತನ, ನಿರೂಪಣೆಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಕೂಡ.

ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಎದೆಯೊಡ್ದಿ ನಿಂತು ಅದು ಕಲಿಸಿದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲೆಯ ನೇಯ್ಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯಿಸುವ ಕತೆಯಿದು. ಈ ಕತೆ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ `ದೇಶಕಾಲ'ದ ಏಳನೆಯ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೬) ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:

"ಅವರ ಕತೆಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಿರುವುದು ಅವರು ಸಾವಧಾನವಾಗಿ ನಿಂತು ನೋಡುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ತಮ್ಮೆಲ್ಲ ಕತೆಗಳಿಗೂ ಅವರು ನೀಳ್ಗತೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು....'ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕಡಲಿನ ನೀರು' ಕಥೆಯನ್ನೇ ನೋಡಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನಾಗಲೀ, ದೈಹಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನಾಗಲೀ ಹೇಳುವಾಗ ಅವರು ಅದನ್ನು ಸುಮ್ಮನೇ ಹೇಳಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಸಿವಿಸಿಗೊಳಿಸುವ ವಿವರಗಳನ್ನು, ಒಪ್ಪಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಗ್ರಹೀತಗಳನ್ನು ಸತ್ಯಸಂಧತೆಯಿಂದ ನೋಡಲು ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿಂತು ಅದರ ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ವಿವಿಧ ಮಗ್ಗಲುಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಪೊಳ್ಳನ್ನು, ಏಕಾಕಿತನವನ್ನು ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅವರ ಕಥೆಗಳ ಸಂರಚನೆ ತುಸು ಬೇರೆ ರೀತಿಯದು. ರಾಗದ ದೀರ್ಘ ಆಲಾಪವನ್ನು ಭರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆಯದು."

ಮುಂದೆ ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಪೋಕಳೆಯವರು ಅನುವಾದಿಸಿದ ಆರು ಕಥೆಗಳ ಸಂಕಲನ 'ಮೇಘನಾ ಪೇಠೆ ಕಥೆಗಳು' ಬಂತು. ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಆರು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧದ ಅಲ್ಪಾಯುಷಿತನವನ್ನೇ ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧದ ಎಳೆಯನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಕತೆಗಳು ಎನ್ನಿ, ಕಾಮ-ಪ್ರೇಮದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವ ಕತೆಗಳು ಎನ್ನಿ, ಮನುಷ್ಯನ ಆಳದ ಒಂಟಿತನವನ್ನೇ ಕುರಿತ ಕತೆಗಳೆನ್ನಿ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಮೇಘನಾ ಪೇಠೆಯವರ ಕತೆಗಳು ಕೆದಕುವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕ್ಷಣಭಂಗುರ ತತ್ವವನ್ನು ಕುರಿತು ಕೊಂಚ ಯೋಚಿಸಬಹುದು.

ಒಂದು ಗಂಡಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಅಥವಾ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಗಂಡು ಯಾಕೆಲ್ಲ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹೋಗದೆ, `ನೀನಿರುವುದು ನಿಜವಾದರೂ| ನಿನ್ನ ಸಂಗ ಸಿಹಿಯಾದರೂ| ಏಕಾಂಗಿ ನಾನು| ಏಕಾಂಗಿ ನಾನೂ|' ಎನ್ನುವ ಲಂಕೇಶರ ಮಾತನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತತ್ವವಾಗಿಸದೆ, ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ನೋಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. `ಅಮರ ಮಧುರ ಪ್ರೇಮ' ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪೊಳ್ಳುತನ ಗೊತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಈ ಪ್ರೇಮದ ಚಿರಂತನ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಕೂಡ - ನೆಲದ ಮೇಲೇ ನಿಂತು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ವಾಸ್ತವಿಕ ನೆಲೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಕುರಿತು - ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಅರಿವಿದ್ದೇ ಇದೆ. ಕೊನೆಗೂ ಮನುಷ್ಯನೆಂದರೆ ಬರೀ ಪರಿಮಳವಲ್ಲ, ಅಸಾಧ್ಯ ವಾಸನೆ ಕೂಡ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಲೇಖಕಿ ಕೂಡ ಇದರ ಅರಿವಿಲ್ಲದವರಲ್ಲ.

ಒಂದು ಸದಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಫಲ ಪ್ರೇಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಕೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ `ನಿಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರೇಮದ ಕತೆ' ತರದ್ದು, ಆದರೆ ಅದರಂತೆ ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾದದ್ದಲ್ಲ ಅಷ್ಟೆ. ಮುಂದೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಕೆಲಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಸುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇಮದ ಅರೆಬರೆ ತುಣುಕು ನೆನಪುಗಳೆಲ್ಲ ಯಾವುದೋ ಲೋಕದ ಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ, ಕನಸಿನಂತೆ, ಕಳೆದು ಹೋದ ಸ್ವರ್ಗದಂತೆ ಕಾಣಿಸತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಸದ್ಯದ ಕ್ಷುದ್ರ ದೈನಿಕಗಳ (ಅವಸ್ಥೆ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಬಳಸುವ ಮಾತುಗಳು) ಒತ್ತಡಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸಾರದ ನೂರೊಂದು ತಾಪತ್ರಯಗಳಲ್ಲಿ ದಿನದ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳೂ ಸಾಲದಾಗುವ ನಗರ ಜೀವನದ ಜಂಜಡಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮದ ಗೂಡಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಸಂಸಾರ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಗಳ, ಹತಾಶೆಯ, ಸುಪ್ತ ದ್ವೇಷದ ಬೆಂಕಿಗೂಡಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂಪೆರೆಯುವ ಮಳೆಯಾಗಬಹುದಾದ ಪ್ರೀತಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಅಥವಾ ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ನಡುವೆ ಅನೂಹ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೊಂದು ಸುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ವೃತ್ತಿಪರ ಖ್ಯಾತಿಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಹೆಣ್ಣುಗಳ ನಡುವಿನ ಮೋಹಕತೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಅಥವಾ ಇಂಥಾದ್ದೇ ಇನ್ನೊಂದು. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದ್ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ. `ಇರುವುದೆಲ್ಲವ ಬಿಟ್ಟು ಇರದುದರೆಡೆಗೆ ತುಡಿವುದೇ ಜೀವನ' ಎಂಬ ಸತ್ಯದ ಅರಿವಿದ್ದೂ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ನೂತನವಾದದ್ದು, ಚಿರಂತನವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದು -ಈ ಮೂರೂ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ವಸ್ತು ಇದ್ದಿರಲಾರದು ಎನ್ನುವ ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಮನಸ್ಸು ತಡಕಾಡುವುದು, ಹಪಹಪಿಸುವುದು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಎಂದರೆ ಮತ್ತದೇ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಎನ್ನುವ ಉತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ! ಈ ಪ್ರೀತಿಯ ಹಸಿವು `ಅಹಂ'ನದ್ದೇ? ನಮ್ಮ ಅಹಮಿಕೆಯ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ-ತುಷ್ಟೀಕರಣಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರೀತಿ ಬೇಕೆ? ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ಆಳದ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯುರ್ಡ್ ತಳಮಳದ ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವೆ? ಅಥವಾ ನಾವು-ನೀವು ಪರಸ್ಪರ ಒಂದೇ ದೊಡ್ಡ (ಪರಮ) ವಸ್ತು(ಆತ್ಮ)ವಿನ ತುಣುಕು-ತುಂಡು (ಜೀವಾತ್ಮ)ಗಳೆಂಬ ಸುಪ್ತ ಅರಿವೇ ಕಾರಣವಾಗಿ ಗುರುತು ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೆ ಇದು? ಅದು ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಸಾಕೆ? ಅದೊಂದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇದ್ದಂತೆ ಎನ್ನುವ ತೃಪ್ತಿ ಇರುವುದೆ? ಇಲ್ಲವಲ್ಲ? ಇನ್ನೇನೋ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾಲ್ಕೇ ದಿನದೊಳಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುವುದಲ್ಲ!

ಕೊನೆಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿರುವುದು ಕೂಡ ಸಹಜೀವನ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ. ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅದರ ಆಪ್ತ ಮುಖವಾಡ. ಭಿನ್ನಮತ ಅದರ ವಾಸ್ತವ ಅವಳಿ. ಪ್ರೀತಿ ಅದು ಇದ್ದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಇಲ್ಲದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಇದ್ದೇ ಇರುವುದು ಆಳದ ಸತ್ಯ. ಮೇಘನಾ ಕತೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಎಲ್ಲ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಗಳಾಚೆ ಈ ಕತೆಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದು ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ/ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸತ್ಯವನ್ನೇ.

"In fact, I am not sceptical. I am sure, ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ ಅನಿರುದ್ಧಾ. ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯ - ಇದು ಸೃಷ್ಟಿಯ ನಿಯಮ. ನಾನದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ." (ಪುಟ ೧೫೨)

ಮದುವೆಯಂಥದ್ದೇನೂ ಆಗದೆ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರಂತೆ ಬದುಕುತ್ತ ಬಂದ ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮಿಥಿಲಾ (ಮುದ್ದಾಗಿ ಅವಳು ಅನ್ಯಾ ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ; ಅವನು ಮಿಥ್ಯಾ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಬೇರೆ ಮಾತು!) ನಡುವೆ ಒಮ್ಮೆ ಈ ಅನಿರುದ್ಧ ಮದುವೆಯ ಮಾತೆತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಅದೂ ಅವಳನ್ನು ಅವಳ ಬಾಸ್ ಚುಂಬಿಸಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವಳೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವೆನ್ನುವಂತೆ ಹೇಳಿದ ದಿನ. ಸಂಬಂಧಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು ಹಚ್ಚುವ, ದೇಹದ-ಮನಸ್ಸಿನ ಗಡಿರೇಖೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗೋಡೆಗಳಿರುವ ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ತುರ್ತು ಮೊದಲು ಅವನಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ, ರಕ್ಷಿಸುವ ರೀತಿ, ಮದುವೆ! ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಾತಿದು. (ಕಥೆ: ಆಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಚವಳಿಕಾಯಿ!)

ಆದರೆ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೂ ಆರಂಭ ಅಂತ ಒಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದೂ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ದಿನ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣಲೇ ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೇವಲ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಬಿಡುವ ಈಕೆಗೆ ಅದು ನೋವು ನೀಡುವ ವಿದ್ಯಮಾನ ಕೂಡ ಆಗಿರುವುದು ಸತ್ಯ.

" ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೂರ ಬೇಕೆಂದು ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬೇರೂರುವ ಇಚ್ಛೆ ಹಾಗೂ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಸಕಿ ಹಾಕಿದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಹೊರಡುವಾಗ ಒಂದು ಡಾಲ್ಡಾ ಡಬ್ಬಿ, ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಬಾಟಲು, ಎರಡು ತಟ್ಟೆಗಳು, ಹೊಗೆ ಹಿಡಿದ ರಬ್ಬರ್ ರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಿಡಕಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಹಗ್ಗ ಇಷ್ಟೇ. ಅಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದು ಇಷ್ಟೇ. ತೊರೆದ ಮನೆ ತೊರೆದ ಗಂಡನ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಗಾಯಾಳು ಮತ್ತು ಬಡಪಾಯಿ! ಆದರೆ ಯಾವುದನ್ನು ತೊರೆಯಲು, ತುಂಡಾಗಿಸಲು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಮನಸ್ಸು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ತೊರೆಯುವಾಗ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನೇ ಗಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ." (ಕಥೆ: ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕಡಲಿನ ನೀರು)

`ಒಂದು ದಿನ `ಸ್ಟ್ರ' - ನದ್ದು' ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಆವಿ ಮತ್ತು `ಸ್ಟ್ರ'ನ ಸ್ನೇಹವನ್ನು, ಕಾಲಿಂದಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು, ಬೇಬಿ ಪ್ರಿಯಂವದಾಳ ದುರಂತವನ್ನು, ಮಾಯಿ ಅಠವಲೆಯ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಕಾಣುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಮತ್ತು ಚಿರಂತನತೆಯ ಕುರಿತ ನಿಶ್ಚಿತ ಅಪನಂಬುಗೆಯದೇ. ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಅದರೆದುರು ನಲಿಯುವ ವಿಭಿನ್ನ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಕತೆ ಗಮನಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಯಶಸ್ವೀ ನಟನಾಗಿರುವ ನಿರೂಪಕನ ಮೂಲಕ.

`ನರಿಯ ಮದುವೆ' ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಿದೆ. ಈ ಕತೆ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಕಟ್ಟಿದ ಮಂಜುಳಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಶುತೋಷನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಯ ಒಂದು ಸಹಜ ನಡೆ ಕೆಡವಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಅದು ಇಬ್ಬರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತ ನಮಗೆ ಹೊಸದೇ ಆದ ಒಂದು ದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣೇಶಾಚಾರ್ಯರ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಪೀಡಿತ ಪತಿಯ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ, ಅಶುತೋಷನ ಬಗ್ಗೆ ಪುತ್ರವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನೂ ಅನಿರ್ವಚನೀಯವಾದೊಂದು ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವ ಮಂಜುಳಾಬಾಯಿಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳ ದಾಂಪತ್ಯದ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ತನ್ನದೇ ದೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೋ ಎಂಬ, ಅದನ್ನು ಕಂಡು ತನಗೆ ಅಸೂಯೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಶಂಕೆಗಳಿವೆ, ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯಿದೆ. ಅಶುತೋಷ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಹೆತ್ತ ತಾಯಿಯೇ ಅಂಗವಿಕಲ/ಮಂದಬುದ್ಧಿಯ ಮಗುವನ್ನು ಕೈಯಾರ ಕೊಲ್ಲುವ ದೃಶ್ಯಕಂಡು ಸದ್ಯಕ್ಕಂತೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧವೂ ಕೊಟ್ಟು-ಕೊಳ್ಳುವ ಕೇವಲ ವಿನಿಮಯದ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿದ್ದು ಎನ್ನುವ ನಿಶ್ಚಿತ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾದವ. ಈ ನೆಲೆಯಿಂದಲೇ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಂಜುಳಾಬಾಯಿಗೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು, ಅಶುತೋಷನ ಕುರಿತ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಭ್ರಮೆಯ ಒಂದು ಚಿತ್ರ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ಲೂಫಿಲ್ಮ್‌ನಿಂದ ಒಡೆದು ಹೋಗುವುದರಿಂದ. ಮುಂದೆ ಅವನು ಮಂಜುಳಾಬಾಯಿಯನ್ನು ಕೂಡುವಲ್ಲಿ ಅದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು, ಈ ಒಂದು ಸಂಕ್ರಮಣದ ನಂತರ ಮಂಜುಳಾಬಾಯಿ, ಮುಟ್ಟುನಿಲ್ಲುವ ವಯಸ್ಸಾದರೂ ತಾನು ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಹಪಹಪಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಿಕ್ಕಿಯೇ ಬಿಟ್ಟಿತು ಎನ್ನುವ ಸೋಜಿಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೇಮಮಯಿಯಾದರೆ, ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಪ್ತವಾದರೆ ಇತ್ತ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳಬಾರದಿದ್ದ ವರ್ತುಲವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡೆನೋ ಎನ್ನುವ ವಿಹ್ವಲತೆಯಲ್ಲಿ ಅಶುತೋಷ ಕತ್ತಲನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮುಖಮರೆಸುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ, ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಹಾತೊರೆಯುವ ಮತ್ತು ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ (ವಿನಿಮಯದ ನೆಲೆಯ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧ ತತ್ವದ ಅಶುತೋಷ) ಹೆದರುವ ಎರಡು ಮನಸ್ಥಿತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮೂಡಿರುವುದು ತೆರೆದಿಡುವ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಹೊಳೆಯಿಸುವ ಸತ್ಯ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ.

`ಒಬ್ಬ ನೀತಿಗೆಟ್ಟ ವೀಕ್ಷಕ' ಕತೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಕ ಒಂದು ನಾಯಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ನಾಯಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಹೋಗುವ ತಾತ್ಯಾ ನಂ.1, ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗುವ ತಾತ್ಯಾ ನಂ.2, ಹೆತ್ತವಳಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಗಂಡ ಓಡಿ ಹೋದ ನಂತರ ಇನ್ನೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸುವ ತಾಯಿ ಹಾಗೂ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಧಾರೆಯೆರೆದ ಕೆಲಸದ ಹೆಂಗಸು- ದಪ್ಪ ದೇಹದ, ಮೀಸೆಯಿರುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ವಸೂ ಅತ್ತೆ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಕತೆ ನಿರೂಪಕ ನಾಯಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಸೂ ಅತ್ತೆಯೇ ನಿರೂಪಕನ ನಿಜವಾದ ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ಎನ್ನುವ ಸತ್ಯ ಕೊನೆಗೆ ತಿಳಿಯುವುದಾದರೂ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂರಚನೆ ಅದರಿಂದೇನೂ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೂ ಇದು ಭೂತಕಾಲದ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು, ಹಾಗಾಗಿ ಅದರ ಎಲ್ಲ ಸಾವಧಾನ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಉಪಕತೆಯಿದೆ. ನೀರಿನ ಕೊಡದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಬಿಂಬವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಬಿಂಬವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳು ಎಡವಿ ಬಿದ್ದು ಕೊಡ ಒಡೆದು ಹಾಕುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗೆ ಚಂದ್ರನ ಬಿಂಬವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಗೋಳೋ ಎಂದು ಅಳತೊಡಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳಿಗೆ ಸತ್ಯದ ಅರಿವಾಗುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ನಮಗೆ ಈ ಸತ್ಯದ ಅರಿವಾಗುವುದು ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಸಾವಿರ ಜನ್ಮ ತಳೆದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಸತ್ಯ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ! ಬಹುಷಃ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತ ಆಳವಾದ ಸತ್ಯವೊಂದು ಕೊಡದೊಳಗಿನ ಚಂದ್ರನ ಬಿಂಬದಲ್ಲೇ ಇದೆ!

`ಹದಿನೆಂಟನೇ ಒಂಟೆ' ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾದ ವಿದ್ಯಮಾನವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವನು ನಾಟಕಕಾರ. ಅವಳು ಕೂಡ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದವಳೇ, ಮುಂದೆ ನಟಿಯಾಗಿ ಖ್ಯಾತಳಾಗುವವಳೇ. ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನಿದ್ದೆಗೆಟ್ಟು ಒಂದು ಅಂಕ ಬರೆದು ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದ್ಭುತವಾದ ಒಂದು ಮನೋಲಾಗ್ ಇರುವ ಅಂಕವದು. ಅವಳಿಗೂ ನಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಓದಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳ ಕಣ್ಣಿಂದಲೂ ದಳದಳ ಹರಿದ ನೀರು ಆ ಬರವಣಿಗೆಯ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಲ್ಲ ಇರುತ್ತ ಅದನ್ನು ರಂಗದಲ್ಲಿ ಓದಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದವಳು ಇವಳ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಂತಿರುವ ಹೆಣ್ಣಾಗಬೇಕೆ?! ಸುಮ್ಮನೇ ಕಲ್ಪಿಸಿ ನೋಡಿ. ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ತನ್ನ ಸವತಿಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನದೇ ಗಂಡನೊಂದಿಗೆ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದೆಂದರೆ! ಮತ್ತದನ್ನು ತಾನೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತ ಕೂರುವುದು? ಅದು, ಆ ದೃಶ್ಯ ಸರಿಯಾಗಿ ಬರದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಟೀಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಯಾವ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಅನ್ನುವುದು ಇನ್ನೊಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ!


ಮೇಘನಾ ಪೇಠೆ ಕತೆಗಳು
ಅನುವಾದ : ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಪೋಕಳೆ
ಪ್ರಕಾಶಕರು: ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ
ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ
ಈಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ
ಪುಟಗಳು: 168
ಬೆಲೆ: ತೊಂಭತ್ತು ರೂಪಾಯಿ.

(ಕೃತಜ್ಞತೆ: ರೇಖಾ ಚಿತ್ರ- ಸೃಜನ್, ಕೃತಿಯಿಂದ. ಮೇಘನಾ ಪೇಠೆಯವರ ಚಿತ್ರ- `ದೇಶಕಾಲ' ಸಂಚಿಕೆಯಿಂದ.)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, March 23, 2009

ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಿಂ...ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕೂ...

ನೀವು ಯಾವತ್ತಾದರೂ ಕವಿತೆ ಬರೆದಿದ್ದಿರಾ ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತ ಪಮುಕ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, "ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಆಗಾಗ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬರೆದಿದ್ದೆ, ನನ್ನ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತರಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟೆ. ನನ್ನ ಸಮಜಾಯಿಶಿ ಇದು; ಒಬ್ಬ ಕವಿ ಎಂದರೆ, ದೇವರು ಮಾತನಾಡಲು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು. ಕವಿತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಮಗೆ ಅಂಥಾ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಕವಿತೆ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆನಾದರೂ ದೇವರು ನನ್ನ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡ್ತಾ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನೋದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಬೇಸರವಾಯಿತಾದರೂ ನಾನು ಒಂದು ವೇಳೆ ದೇವರು ನನ್ನ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡ್ತಿದ್ದರೆ ಅವನು ಏನೆಲ್ಲ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು ಅನ್ನೋದನ್ನ ಕಲ್ಪಿಸತೊಡಗಿದೆ. ತುಂಬ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ತುಂಬ ತಾದ್ಯಾತ್ಮದಿಂದ ನಾನು ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತತೊಡಗಿದೆ. ...."

ಪ್ರಸೂನ್ ಜೋಶಿ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕಬಹುದು.

"ಜನಕ್ಕೆ ಹೇಳದೇ ಉಳಿದಿರುವುದರ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚು ನಂಟು. ಹಾಡೊಂದನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ನೀವು ಒಂದು ವೃತ್ತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತೀರಿ, ನಿಮಗೆ ಹೇಳಬೇಕಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೀರಿ. ಆದರೆ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ ಎಂದರೆ ನೀವು ಬರೇ ಚುಕ್ಕಿಯನ್ನಿಟ್ಟಾಗಲೂ ಜನ ವೃತ್ತವನ್ನು ನೋಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಕೇಳುಗರೂ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನೀವು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಅವರು ಆ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ." (ಹೇಳಿರುವುದರ ಮೂಲಕ ಹೇಳದೇ ಇರುವುದನ್ನೂ ಕಾಣಿಸುವುದು ಕಾವ್ಯ - ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ).

"ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಶಬ್ದ ಪೇಪರ್ ವ್ಹೈಟ್ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ. ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಬಿಟ್ಟರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಹಾರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ!"

"ಗದ್ಯ ಆಲಸಿಗಳಿಗೆ. ಕಾವ್ಯ ಯಾರಿಗೆಂದರೆ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರತಿಮಾಲೋಕವುಳ್ಳವರಿಗೆ. ಅದು ಬಫೆ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ. ನೀವೇ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯಾರೂ ನಿಮ್ಮ ತಟ್ಟೆಗೇ, ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನೇ ತಂದು ಬಡಿಸುವವರಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿ. ನೋವೆಂದರೆ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ."

ಯಾಕೆ ಕಾವ್ಯ, ಕವನ, ಕವಿತೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನೆ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಒಂದು ಹೊಸ ಕತೆಯನ್ನು ಓದಿದೆ. ಅಭಂಗ, ಅಭಿಸಾರ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಬಾರಿಯ ಸುಧಾ ಯುಗಾದಿ ವಿಶೇಷಾಂಕದಲ್ಲಿದೆ. ಕತೆಯನ್ನು ಓದಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಜಯಂತ ಈ ಅಭಂಗ, ಅಭಿಸಾರ ಎಂಬೆಲ್ಲ ಮುದ್ದಾದ ಆದರೆ ಅಸಂಗತ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಸಮ್ಮೋಹನಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿರುತ್ತ, ಸಿಂಧದುರ್ಗದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬರೇ ಎರಡು ವರ್ಷ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಲಿತದ್ದೇ ಯೌವನವೆಲ್ಲ ಕನವರಿಸುವಂಥ ಒಂದು ಗಾಢ ಭಾವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದೀತೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ದುಶ್ಮನ್ನನ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಟಿಕೊಡುತ್ತ ಇದ್ದೆ. ನಡುನಡುವೆ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ `ಭೂರಂಗಕೆ... ಅಭಿಸಾರಕೆ ಕರೆಯುತ ತಿಂಗಳು ತಿಂಗಳು ನವೆಯುತಿದೆ| ಭೂವನ ಕುಸುಮಿಸಿ ಪುಲಕಿಸಿ ಮರಳಿಸಿ| ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಸಲ ಹೊಸಯಿಸಿತು' ಮುಂತಾದ ಸಾಲುಗಳೆಲ್ಲ (ಅದೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡು ಆಗಿ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದರಿಂದ ಎನ್ನಿ) ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಕತೆ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದಾಗ ಪೂರ್ತಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿದ್ದೆ.

ಆದರೆ, ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಕತೆಯೇ ಅಲ್ಲ. ಇಟ್ಸ್ ಜಸ್ಟ್ ಎ ಪೋಯೆಟ್ರಿ, ಜಸ್ಟ್ ದಟ್.

ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕವನ-ಕಾವ್ಯ ಕೂಡ ಕಥಾನಕವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಇವತ್ತು ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಕಥೆ ಕೂಡ ಕವನದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಇವತ್ತು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕವನ ಓದಿದರೆ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಹೇಳದೆ ಸುಮ್ಮನಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಖದ ಅನುಭವ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕವನ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅನುಭಾವ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ್ದು, ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದು. ಅದನ್ನು `ವಿಮರ್ಶಕ ಹಠ'ದಿಂದ ಶಬ್ದಸೂತಕಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ನೀಚತನ ನಾನ್ಯಾಕೆ ಮಾಡಲಿ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಕತೆಯನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿ ಸುಮ್ಮನೇ ಕಿಟಕಿಯಾಚೆ ನೋಡುತ್ತ ಕೂತರೆ ಮಂಜಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ್ದು ಪ್ಯಾಂಕೀಸ.

ಅವನು ಬಹುಷಃ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಇರಬೇಕು. ತೀರ ಎಳವೆಯಲ್ಲಿ, ನನಗಿನ್ನೂ ಐದು ವರ್ಷ ಕೂಡ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೋ ಎರಡೋ ವರ್ಷದ ಸಖ್ಯ ಅವನ ಜೊತೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅನ್ನಲು ನನಗೆ ಬರುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಆಗ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವನು ಪ್ಯಾಂಕೀಸನಾಗಿಯೇ ನೆನಪಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ತಂಟೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದೋ, ಕಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದೋ ನನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಸರವಳಿ ಕಂಡಿ(ಕಿಟಕಿ)ಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಬಟ್ಟೆಯ ಹಗ್ಗಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿರುತ್ತಿದ್ದರು, ಮಂಗನನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಹಾಗೆ. ಶಾಲೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮನೆಗೂ ಪ್ಯಾಂಕೀಸನ ಮನೆಗೂ ನಡುವೆ ಜನಸಂಚಾರವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಅಗಲವಾದ ಓಣಿಯಿತ್ತು. ಒಣ ದರಲೆಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಏನೇನೋ ಸರಿಯುವ ಸದ್ದು ಸದಾ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ದರೆಯ ಮೇಲೆ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಹೂವು, ಕಾಯಿ, ಹಕ್ಕಿ, ದುಂಬಿ, ಓತಿಕ್ಯಾತ, ಹಾವುಗಳೆಲ್ಲ ಇದ್ದವು. ನನಗೆ ಈಗಲೂ ಕೆ ಎಸ್ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯವರ `ಬೇಲಿಯಲಿ ಹಾವೂ ಹರಿದಂತೆ...' ಸಾಲು ಕೇಳುವಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಬೇಲಿ ಅದೇ! ಪೆನ್ನಿಗೆ ಹಾಕುವ ಶಾಯಿ ಮಾಡುವ ಕಾಯಿ ಕೂಡ ಅದರಲ್ಲಿ ಇತ್ತಂತೆ. ಈ ಓಣಿಯ ಆಚೆ ಪ್ಯಾಂಕೀಸನ ಮನೆಯ ಮಣ್ಣಿನ ದರೆ. ಅವನು ನನಗಿಂತ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷವಾದರೂ ದೊಡ್ಡವನು ಅಂತ ಈಗ ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅವನ ತಂಗಿ ಗ್ಲ್ಯಾಡಿ ನನ್ನ ವಯಸ್ಸಿನವಳಿರಬೇಕು. ಅವಳ ತೆಳ್ಳಗಿನ ತುಟಿಯೊಳಗಿನ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಹಲ್ಲುಗಳು ಈಗಲೂ ನಗು ಚೆಲ್ಲುತ್ತಿವೆ ಮನದಲ್ಲಿ. ಈ ಪ್ಯಾಂಕೀಸ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದ್ದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬೆತ್ತಲೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ಚಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ, ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತಿಗೆ. ಅದೇನು ಮಾತನಾಡಿದೆವೋ, ಎಷ್ಟು ಆಡಿದೆವೋ ಆ ದೇವರೇ ಬಲ್ಲ. ನಾವೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಅಮಟೆ ಕಾಯಿ ಮರದ ಎಲೆಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಹಾವಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಯದೊಂದಿಗೇ, ಮಡಚಿ ಮಡಚಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದುದು ನೆನಪಿದೆ. ಬಿಮಲಿ ಕಾಯಿ ಹೆಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪಿದೆ. ನನಗೆ ಎಂಟು ವರ್ಷವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ನಾವು ಆ ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಾಗ ತುಂಬ ಕಾಡಿದ ವಿರಹ ಇವನದ್ದೇ ಆಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಈಗಲೂ ನೆನಪಿದೆ. ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಹಲಸಿನ ಮರದ ಕೆಳಗೆ, ಹತ್ತೂವರೆಯ ಅಸಹ್ಯ ಸೆಖೆಯ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸಾಮಾನೆಲ್ಲ ಹೇಗೆ ಹೇಗೋ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತ ಮರದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಏನೋ ಚಡಪಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದಿಲ್ಲಿಗೆ ಸುತ್ತುತ್ತ ಅವನಷ್ಟಕ್ಕೇ ಅವನು, ಆಗಾಗ ಸಿಗ್ತಾ ಇರ್ತೇವೆ, ಅಲ್ಲ, ಅಷ್ಟೇನೂ ದೂರ ಅಲ್ಲ, ಅಲ್ಲ? ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದುದು ಈಗಲೂ ನೆನಪಿದೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಎಂದೂ, ಎಂದೂ ಎಂದರೆ ಎಂದೂ ಮತ್ತೆ ಭೇಟಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಾಗೆಂದರೆ ಅದು ನಿಜವೆ?

ತುಂಬ ಹಿಂದೆ, ಅವಳ ಮದುವೆಯಾದ ಹೊಸದರಲ್ಲಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಡಿ ನಮ್ಮ ಮನೆ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಳು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಿಯ ಹಾಗೆ ಚೂಟಿಯಾಗಿದ್ದ ಗ್ಲ್ಯಾಡಿ ದಪ್ಪಗಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದಳು. ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸುಸ್ತು, ಅನುಭವ-ತಾಪತ್ರಯಗಳ ಭಾರ ತರುವ ಸುಸ್ತು, ಅವಳಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಬಂದು ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದೇ ತೆಳ್ಳಗಿನ ತುಟಿಯೊಳಗಿನ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಹಲ್ಲುಗಳ ನಗು ಮಾತ್ರ ಹಾಗೆಯೇ ಇತ್ತು. ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಅವಳನ್ನು ನಾನು ಗ್ಲ್ಯಾಡಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ, ಹೌದು, ಅವಳಲ್ಲದವರು ಹಾಗೆ ನಕ್ಕರೂ ಗ್ಲ್ಯಾಡಿಯನ್ನೇ ನೆನೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ!

ಪ್ಯಾಂಕೀಸ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಪುಟ್ಟ ಕವನದಂಥ ಒಬ್ಬ ಗೆಳೆಯ. ಆನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಹೊರೆಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ ಈ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಆ ಗೆಳೆತನಕ್ಕೆ ಅಂಥ ಮಹತ್ವವೇನಿಲ್ಲ, ನಿಜ. ಆದರೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಂಥ ಒಂದು ತುಂಡು ನೆನಪು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ದಿನವೂ ಆಗುವ, ಕಾಡುವ ನೆನಪೇನಲ್ಲ ಮತ್ತೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಇವನನ್ನು ನೆನೆಯುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಮುಖ್ಯ ಯಾಕೆಂದರೆ, ಅದು ನನ್ನ ಜೀವಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೇದು ಅಂತ, ಅಷ್ಟೆ.

ಮತ್ತೆ ಹಾಗೆ ನೆನೆಯಬೇಕಾದ್ದು ತುಂಬ ಇದೆ. ತುಂಬ ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೆಂದೂ ನಾವು ಈ ದುಂಡಗಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡದೆಯೇ ಇರಬಹುದು. ನೋಡುವ ಮೊದಲೇ ನಾವು ಸಾಯಬಹುದು....
ಈಗಾಗಲೇ ಅವರು ಸತ್ತಿರಬಹುದು, ನಮಗೆ ಒಂದು ಮಾತೂ ತಿಳಿಸದೇ...
ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಅನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಎಲ್ಲವೂ, ಎಲ್ಲವೂ ಮುಗಿದು ಹೋಗಬಹುದು.
ಆದರೂ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತು ಹೀಗೆ ಕೂತು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ, ಅಪರೂಪಕ್ಕಾದರೂ ನೆನೆಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಏನನ್ನೋ ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಜೀವಕ್ಕೂ ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬಂತು, ಅಂಚೆಯಲ್ಲಿ. ಈಗ ಅಂಚೆಯ ಕವರು ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಹ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಖುಶಿಯಾಯಿತು. ಒಡೆದು ಓದಿದೆ.

"ನೀವು ಸಿಮ್ ಬದಲಿಸಿದ್ದೀರಿ ಅಲ್ವ? ನಾನೂ ಬದಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ತಗೊಳ್ಳಿ ನನ್ನ ನಂಬರು. ನನಗೆ ಕಾಲ್ ಮಾಡ್ತೀರಿ ಅಲ್ವ?"
ಸಂಜೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿದೆ.
"ಎಲ್ಲಿ ಕಾಂಟಾಕ್ಟೇ ತಪ್ಪಿ ಹೋಗುತ್ತೋ ಅಂತ ಹೆದರಿಕೆಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು!"

ಅಮಿತಾವ ಘೋಷ್ ಬರೆದ ಶಾಡೊ ಲೈನ್ಸ್ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರೂ ಓದಿಯೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯ ಅದು, 1989ರ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕೃತಿ. ಅಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯಕಾಲದ ಗೆಳತಿ ಇಳಾ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿರೂಪಕನಿಗೆ ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಬಾಲ್ಯದ ಒಂದೊಂದು ಪುಟ್ಟ ಘಟನೆಯೂ, ತಾವೆಲ್ಲ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿ ಓಡಾಡಿದ್ದು, ಆಡಿದ್ದು, ಕಿಚಾಯಿಸಿದ್ದು, ಎಲ್ಲವೂ ನೆನಪಿದೆ. ಇಳಾಳ ಅಣ್ಣ ತ್ರಿದಿಬ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಖಂಡ ಉಪಖಂಡಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕತೆಕಟ್ಟಿ ಹೇಳಿದ್ದು, ವಿವರಿಸಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ನೆನಪಿದೆ. ಆದರೆ ಇಳಾಗೆ ಅವು ಯಾವುದೂ ಮುಖ್ಯ ಅನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವಳ ನೆನಪೂ ಅಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಅದು ಹೇಗೆ ನೀನು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಮರೆಯದೇ ಇದ್ದೀ ಎಂದಾದರೆ ಅವನ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಅದು ಹೇಗೆ ನೀನು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಮರೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದು!

ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಯಾವ ಗಾಳಿಯೂ ಬೀಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೆ ಬೀಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಬಿಂಬಕೆ ಚಂದ್ರನ ಬಿಂಬ ರಂಭಿಸುವುದೋ ನಗೆಯಲ್ಲೇ ಮೀಸುವುದೋ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಎಲ್ಲ ಸುಳ್ಳು. ಆದರೆ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆ ನಮ್ಮ ಮನದೊಳಗೇ ಚಿಗುರೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾನು ಪ್ಯಾಂಕೀಸನನ್ನು ಭೆಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ. ಏನೋ ಮಾತನಾಡಿದಂತೆ ನಸುನಗುತ್ತೇನೆ. ಅವನೂ ತನ್ನ ಬೋಳು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈಯಾಡಿಸಿ ಏನೋ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ನಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತು, ನಾವೆಂದೂ ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು.

ಮಿತ್ರನ ಮೈತ್ರಿಯ ಒಸಗೆ ಮಸಗದಿದೆ
ಮರುಕದ ಧಾರೆಯ ಮಸೆಯಿಸಿತು

ಇಲ್ಲ, ಅಕ್ಷಿ ನಿಮೀಲನವಿಲ್ಲ. ಗಗನದಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ಗಣ ಹಾರದೇ ಹಾಗೇ ಸ್ತಬ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

ಬಿದಿಗೆಯ ಬಿಂಬಾಧರದಲಿ ಇಂದಿಗು
ಮಿಲನದ ಚಿಹ್ನವು ತೋರದಿದೆ.

ಆದರೂ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಚಂದ್ರನಿಗೂ ಇರುವ `ಅನಂತ ಪ್ರಣಯ'ದ ಸಂಬಂಧ ಸುಳ್ಳೆಂದು ಮನಸ್ಸು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಧ್ರುವಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕ್ಕೂ ಇರುವ ಚುಂಬಕ ಶಕ್ತಿಯು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಂಬಂಧ ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದಿಲ, ಮಿಲನದ ಚಿಹ್ನವು ತೋರುವುದಿಲ್ಲ.

ಹೌದು, ತೋರುತ್ತಿಲ್ಲ. ಜಯಂತರ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಅಭಂಗನ ಅಭಿಸಾರ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ, ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರರಂತೆಯೇ. ಆದರೆ ಸಂಬಂಧ ಇದೆ, ಅದರ ಅನುಭೂತಿ ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಮದುವೆ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಮದುಮಗನಾಗಿ ನಿಂತ ಅಭಿಸಾರ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಮರೆತವನಂತೆ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಹಾರಿಹೋದ, ಪಣಜಿಯ ಹಳೇ ಕಾರೇರ್ ಬಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸಿ ಕಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ತಿಕೇಟುಗಳನ್ನು ಅವರಿವರ ಕಾಲ ನಡುವಿಂದ, ಕಾರ್ಪೆಟ್ಟಿನ ತಾಟಿನಿಂದ ಹೆಕ್ಕತೊಡಗಿದಂತೆ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು 'ಫ್ಯಾನ್ ನಿಲ್ಲಿಸೀ' ಎನ್ನುತ್ತಾರಲ್ಲ, ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದು ಬಹುಷಃ ಗೊತ್ತಿದೆ.

ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅಭಿಸಾರ ಪಣಜಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಭಂಗ ಭೆಟ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು ಅಂತೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಅಭಂಗನ ನೆರಳು ಬಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪಣಜಿಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಿಂತರೆ, ನಿಂತು ಖಾಲಿ ಬೀದಿಯನ್ನು, ಮಾಂಡೋವಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮ್ಮನೇ ಲಂಗರು ಬಿಟ್ಟು ನಿಂತಲ್ಲೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ದೋಣಿಗಳನ್ನು, ನಿಂತಲ್ಲೆ ನಿದ್ದೆಹೋಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವ ಲಾಂಚುಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಭಂಗನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ದಕ್ಕಿದಂತಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ.

ದೇವನೂರ ಮಹದೇವರ ಕುಸುಮಬಾಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗ. ಕುಸುಮಾಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನನ ಕೊಲೆಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಪುಕಾರು ಹಬ್ಬಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಚನ್ನನ ಮುದಿ ಅಪ್ಪ ಅವ್ವ ಇದನ್ನು ಅರಿಯರು. ಅವ್ವ ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ,

'ಯಾವ್ ರುಪ್ದಲ್ಲಾದ್ರೂ ಆಗ್ಲಿಕನಾ.....ಯಾವತ್ತಾದರೂ.....ಒಂಜಿನಾರೂ......ಬಂದಾನಾ.......?'

ಸಾಯಲು ಹೊರಟ ಮುದಿ ತಾಯಿ, ಆಗಲೇ ಸತ್ತಿರಬಹುದಾದ ತನ್ನ ಹರೆಯದ ಮಗನನ್ನು ನೆನೆದು, ಅವನೆಂದಾದರೂ ಬಂದೇ ಬಂದಾನು ಎಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಆ ಹಳ್ಳಿಯ ಕೊಂಪೆಯಲ್ಲಿ, ಜೋಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಬಂದಾನಾ?

ಅವಳಿಗಿಂತ ಮುದಿಯ, ಅಪ್ಪ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ,
`ಬರ್ದೆ? ಸಂಬಂಜ ಅನ್ನೋದು ದೊಡ್ಡದು ಕನಾ.....!'

ನಿಜ, ಸಂಬಂಜ ಅನ್ನೋದು ದೊಡ್ಡದು!
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, March 21, 2009

ಇಡ್ಲಿಯ ಕುರಿತೇ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಬದುಕು

ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ನಾನು ಇಂಥ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಪುಸ್ತಕಗಳೆಂದರೆ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೆಲವೊಂದು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿ, ಆ ಮೂಲಕ ದಕ್ಕಿದ ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಅದ್ಭುತವಾದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಯಶಸ್ಸು, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಕೀರ್ತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಮಾದರಿ ಯಶಸ್ವಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಲಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇವಕ್ಕೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದೇ ಇರುವ ಸುಲಭದ ಅಥವಾ ಸರಳವಾದ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅವೆಲ್ಲ ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಭ್ರಮೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಓದಿನ ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಬಲ್ಲವರೇ ಒಬ್ಬರು ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಓದಿ ನೋಡಿ ಎಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿಟ್ಟ ಇಡ್ಲಿ, ಆರ್ಕಿಡ್ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಬಲ ಇಂಥ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ವಿಮರ್ಶೆ ಗಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡದೆ ಸುಮ್ಮನೆ ನನಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಇಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಏನು ಕಾರಣ, ನೀವೂ ಓದಿ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯ ಬರಲು ಏನು ಕಾರಣ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.

ವಿಠ್ಠಲ ವೆಂಕಟೇಶ ಕಾಮತರ ನಿಜ ಬದುಕಿನ ಕಥಾನಕ ಇಲ್ಲಿರುವುದು. ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ, ಕಟ್ಟುಕಥೆಯಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನೋ ಮೆಚ್ಚಿಸಲು, ತಮ್ಮನ್ನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬರೆದರು ಎನ್ನಲು ಕಾಮತರಿಗೆ ಇಂಥ ಚೀಪ್ ಮಾರ್ಗಗಳ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆ. ಪ್ರೌಢ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ನಿರೂಪಣೆಯ ಎದುರು ಮುಗ್ಧವೆನ್ನಿಸುವ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯೊಂದೇ ಆಧಾರವೆನ್ನಿಸುವ ನೇರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಬರಹವಿದು. ಇದು ಈ ಬರಹದ ಮೂಲ ಆಕರ್ಷಣೆ.

ಎರಡನೆಯದು ಈ ವಿಠ್ಠಲ ವೆಂಕಟೇಶ ಕಾಮತ್ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಪ್ತ ಬಗೆ. ಗಿಮ್ಮಿಕ್ ಇಲ್ಲದ, ತನ್ನ ಸಾಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತೀವ ಸಂತಸ-ಖುಶಿ ಎಲ್ಲ ಇರುವ ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಕಾಮತ್ ಒಬ್ಬ ಬಿಗ್ ಹೋಟೆಲಿಯರ್‌ನ ಗತ್ತು, ಗಾಂಭೀರ್ಯ, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಕುಶಲತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಇರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೊಸ ಅನುಭವ. ಕಾಮತರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಮಾತನಾಡಲು ಹೊರಟ ಸಭ್ಯನೊಬ್ಬನ ಸಂಕೋಚದಂತಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ದಾಂಪತ್ಯ, ಒಡಹುಟ್ಟು, ತಂದೆಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟು, ತಮ್ಮದೇ ಎಡವಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಡುವಲ್ಲಿ ಕಾಮತರು ತುಂಬ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಿಸಿನೆಸ್ ಬೆಳೆಸಲು ತಾವು ನಡೆಸಿದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಟ್ರಿಕ್‍ಗಳನ್ನು ಪುಟ್ಟ ಮಗು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಬಂದಾಗ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟೇ ಸಂತಸ ಸಡಗರದಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಿದ್ದ ಪೆಟ್ಟುಗಳನ್ನು, ಅನುಭವಿಸಿದ ನೋವು-ಅಪಮಾನವನ್ನು ಹಲ್ಲುಕಚ್ಚಿ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎಷ್ಟೋ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅನಗತ್ಯವೇನೋ ಎನ್ನುವಂತೆ ಹೇಳದೇ ಬಿಟ್ಟ ಅನುಭವವೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬನ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪಹೊತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗೇ ಕಳೆಯಬೇಕಿತ್ತು ಅನಿಸುವಂತಿದೆ ಇದು. ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರ ಓದು ಕೂಡಾ ಹೀಗೆಯೇ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಒಡನಾಟದಂತಿರುತ್ತದೆ.

ಕಾಮತರ ಅಚ್ಚರಿಹುಟ್ಟಿಸುವ ತಾದ್ಯಾತ್ಮವೊಂದೇ ಈ ಇಡೀ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕಂಡ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಂತ್ರ. ಪುಸ್ತಕದ ಹೆಸರು ನೋಡಿ, ಇಡ್ಲಿ, ಆರ್ಕಿಡ್ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಬಲ. ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲೂ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲೇ ಕಾಮತರು ನಾಲ್ಕು `ಡಿ'ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಡಿಟರ್ಮಿನೇಶನ್, ಡೆಡಿಕೇಶನ್, ಡಿಸಿಪ್ಲೀನ್ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಟಿನಿ. ಆದರೆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಗೊತ್ತು, ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಬರೇ ಸದ್ದು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಶಬ್ದಗಳು ಎನ್ನುವ ಸತ್ಯ. ಕಾಮತರ ಬದುಕನ್ನು ಸುಮ್ಮನೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಾಕು, ಇದರ ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಮತರಿಗೆ ತನ್ನ ಹೋಟೆಲಿನ ಗಿರಾಕಿಯ ಖುಶಿ, ತೃಪ್ತಿ, ಹೆಮ್ಮೆಗಳೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕಸ್ಟಮರ್ ಎನ್ನುವ ವಿಸ್ಮಯವೇ ಅವರ ದೇವರು. ಆತನ ಸಂತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಅವರು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸೂತ್ರ. ಹೇಗೆ ಒದ್ದಾಡಿದರು ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಕಾಮತರ ತಾದ್ಯಾತ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ದಂಗಾಗಬೇಕು ನಾವು. ಸ್ವಂತ ವ್ಯಾಪಾರ - ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಿಳಿಯುವ ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ, ಈ ಒಂದು ಗುಣವನ್ನು ಕಲಿತರೂ ಸಾಕು, ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದಿದ್ದು ಅಂದರೆ ಆರ್ಕಿಡ್ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಬಲ!

ಕಾಮತರ ಈ ಇಡೀ ಕಥಾನಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಕೆಲವರು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ, ಇವರಷ್ಟು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಹೊಂದಿ ಬಂದಿಲ್ಲ. ತಂದೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹರಾಗಿ, ಶಿಸ್ತಿನ ಉಗ್ರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿ, ಮಹಾ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರಾಗಿ, ದಣಿವರಿಯದ ಶ್ರಮಜೀವಿಯಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದರೆ ತಾಯಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯಾಗಿ, ಗಂಡನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದಿನ ನಿಜಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ನಮಗೆ ಕಾಮತರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಮತರು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಸಮಯ ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಕಾಮತರು ಸಿನಿಮಾ ನೋಡಲು ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ವಿದ್ಯಮಾನವೇ ಕಾಮತರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವವಾದದ್ದು ಎನ್ನಲಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಿಟ್ ಫಿಲಂ ಕಾಮತರನ್ನು ರಂಜಿಸದೇ ಬೋರು ಹೊಡೆಸುತ್ತದೆ. "ನನ್ನ ಐನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಮುಳುಗಿತು" ಎಂದು ಕಾಮತರು ಯಾವುದೋ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ತಮಾಷೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕಾಮತರ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರಾಡುತ್ತದೆ.

ಕಾಮತರು ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇದೇ ರೀತಿ ತಮ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಕಾಮತರಿಗೆ ಎಂದೂ ಬಗೆಹರಿಯಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಅಡಿಟರ್ ಕುತಂತ್ರಿಯಂತೆ ಕುಟುಂಬ ಒಡೆದರು ಎನ್ನುವ ಕಾಮತರು ಕೊಂಚ ಕಟುವಾಗಿಯೇ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ಅನ್ನುವ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವಕೊಡಬಾರದು, ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಿಡಬೇಕೋ ಅಲ್ಲೇ ಇಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದ ಮಾತನ್ನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾಮತ್ ಸ್ವತಃ ಇನ್ನು ಮುಂದೆಯೂ ಬದುಕಬೇಕೆ ಬೇಡವೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮುಳುಗಿದ್ದರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಆ ದಿನಗಳನ್ನು, ಆ ದಿನಗಳ ಒಂದೊಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಅವರು ಹೇಗೆ ಕಳೆದರು, ಎದುರಿಸಿದರು ಎನ್ನುವ ವಿವರಗಳೆಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿಯಾದರೂ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಕಾಮತ್ ತೀರ ಗತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ, ಬೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ. ಕಾಮತರ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಪಾಲು ಅವರ ತಂದೆಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ಮಹಾನ್ ತಂದೆಯ ಶ್ರಮ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ ಸೇರಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಇವತ್ತಿನ ವಿಠ್ಠಲ ವೆಂಕಟೇಶ ಕಾಮತ್ ಎನ್ನುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಏನಾಗಿದ್ದಾರೆಯೋ ಅದಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವಾಗಲೂ ಒಮ್ಮೆ ಈ ಕಾಮತರು ತೀರಾ ತಳ ಮುಟ್ಟಿ ಮೇಲೆದ್ದು ಬಂದವರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ತಂದೆಯ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಮಗ ಅನುಭವಿಸುವಾಗಲೂ ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಹವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅನಿಸದೇ ಇರದು. ಒಂದು ಸಂಸ್ಕಾರದ ಯಶಸ್ಸಿದು ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲೇ ಕಾಮತರು ಇಡ್ಲಿ, ಆರ್ಕಿಡ್ ಮತ್ತು ನಾನು ಎಂದಿದ್ದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡ್ಲಿ, ಆರ್ಕಿಡ್ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಬಲ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬರಿಗೈಯಾದ ಕಾಮತರು ತಮ್ಮದೇ ಬದುಕಿನ ಹಿನ್ನೋಟಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಕಾಮತರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸೂತ್ರ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ಎಂದೆ. ಅದು ಎಂಥ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ? ತಮ್ಮ ಹೋಟೆಲಿಗೆ ಬಂದ ಗಿರಾಕಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಖುಶಿಗೊಳಿಸುವುದು? ಹೇಗೆ ಅವನ ಮೊಗದಲ್ಲಿ ಸಂತೃಪ್ತಿಯ ನಗುವನ್ನರಳಿಸುವುದು? ಏನು ಮಾಡಿದರೆ ಈ ಗ್ರಾಹಕ ದೈವದ ಅನುಗ್ರಹ ದಕ್ಕೀತು? ರುಚಿಯಿದ್ದರೆ ಸಾಕೆ, ಶುಚಿ ಬೇಡವೆ? ಶುಚಿಯಿದ್ದರೆ ಸಾಕೆ, ಖುಶಿ ಬೇಡವೆ? ಮಕ್ಕಳು ಖುಶಿಯಾದರೆ ಹೆತ್ತವರ ಮುಖವರಳುತ್ತದೆ. ಮನೆಯೊಡತಿಗೆ ಖುಶಿಯಾದರೆ ಯಜಮಾನ ಉಬ್ಬುತ್ತಾನೆ. ಮನೋಗತವನ್ನು ಅರಿತು ಅದರಂತೆ ನಡೆದು ವ್ಯವಹಾರ ಕುದುರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಮತರ ಪ್ರಯತ್ನ ಒಂದು ಎರಡು ದಿನದ್ದಲ್ಲ. ಅದು ನಿರಂತರ. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿತು ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಕುತೂಹಲಕರ. ಒಂದು ದಿನ ಇದೇ ಕಾಮತರು ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ:

"ಇಷ್ಟು ದಿನದ ನನ್ನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಪಡೆದುಕೊಂಡದ್ದಾದರೂ ಏನು? ಹಣ ಬಲವೆ? ಜನಬಲವೆ? ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾನೊಂದು ಸಿನಿಮಾ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಸಿಗರೇಟ್ ಸೇದಲಿಲ್ಲ. ಸಾರಾಯಿ ಕುಡಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮೂರು ಹೊತ್ತೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ನನಗದರಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದಾದರೂ ಏನು? ಸಾಕಿನ್ನು. ಇವತ್ತು ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ"

ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಮತರಿಗೆ `ಅವನು' ಕಾಣಿಸಿದ. ಬದುಕಿನ ಹೊಸ ಸತ್ಯವೊಂದರ ಹೊಳಹು ಕಾಣಿಸಿದ `ಅವನ' ಕುರಿತು ಕಾಮತರ ಮಾತುಗಳನ್ನೇ ಓದಿ:

"ಜವಾನ ತಂದಿಟ್ಟ ಎಳನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತ, ಕಿಟಕಿಯ ಎದುರು ಬಂದು ನಿಂತೆ. ಅತ್ತಿತ್ತ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ಕಡೆ ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುವ ಸನ್ನಾಹದಲ್ಲಿದ್ದ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ನನಗೆ `ಅವನು' ಕಾಣಿಸಿದ."

ಯೂಕೋ ಬ್ಯಾಂಇನ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡದ ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರನೆಯ ಮಾಳಿಗೆಗೆ ಆತ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ, ಕಟ್ಟಡದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ತೂಗುಬಿಡಲಾಗಿದ್ದ ನೂಲೇಣಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಧಾರವೂ ಇಲ್ಲದೇ ನಿಂತು ಅತ್ಯಂತ ತಾದ್ಯಾತ್ಮದಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ಸಾವು ಅವನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೇ ಕೂತಂತಿತ್ತು. ಆದರೂ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಶ್ರದ್ಧೆ ಯಾರಿಗಾಗಿ? ಯಾಕಾಗಿ? ಕೇವಲ ತನಗಾಗಿಯೆ? ತನ್ನನ್ನೇ ನಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹೊಟ್ಟೆಗಳಿಗಾಗಿಯೆ.....?

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಹೇಳಲು ಕಾರಣವಿದೆ. ಕಾಮತರ ಪುಸ್ತಕ ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಶಿಖರಕ್ಕೊಯ್ಯುವ ಭರವಸೆ ನೀಡುವ ಪುಸ್ತಕವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಕಾಮತರ ಸಾಹಸಗಾಥೆಯ ಕಥನ. ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇದು ಒಂದು ಜೀವನಗಾಥೆ ಎಂದೇ ಓದಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕ. ಆದರೆ ಅದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಕೆಲವಾದರೂ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸಿದರೆ ಕಾಮತರು ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಪುಸ್ತಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅವರೊಂದು ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ:

ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾದ ಮೇಲೆಯೂ
ಮುಗಿಸಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರವೂ
ನೀವು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇರಬಯಸುವುದಾದರೆ
ಓದಬಹುದಾದಂಥದ್ದನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ
ಇಲ್ಲವೆ
ಬರೆಯಬಹುದಾದಂಥದನ್ನು ಮಾಡಿರಿ

ಇಡ್ಲಿ, ಆರ್ಕಿಡ್ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಬಲ
ವಿಠ್ಠಲ ವೆಂಕಟೇಶ ಕಾಮತ್
ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ : ಅಕ್ಷತಾ ದೇಶಪಾಂಡೆ
ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ
ಕೊಪ್ಪೀಕರ್ ಬೀದಿ
ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ - ೫೮೦ ೦೨೦
ಪುಟಗಳು 200, ಬೆಲೆ ನೂರು ರೂಪಾಯಿ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Sunday, March 15, 2009

ಒಂದು ನಾಟಕ, ಮಳೆ ನಿಲ್ಲುವ ವರೆಗೆ...

ಈಗಷ್ಟೇ ಸದಾನಂದ ಸುವರ್ಣ ನಿರ್ದೇಶನದ ನಾಟಕ ಮಳೆ ನಿಲ್ಲುವ ವರೆಗೆ ನೋಡಿ ಬಂದೆ. ದಿನವೂ ಕಾಣುವ ಉದ್ಯೋಗರಂಗದ ಅವೇ ರಾಜಕಾರಣ, ಹಗ್ಗ ಜಗ್ಗಾಟ, ನನಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದಷ್ಟು ಮರ್ಯಾದೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಸಿಗಬೇಕಿದ್ದಷ್ಟು ಸಂಬಳ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ-ಇದು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನೂರಾ ಒಂದು ಗೊಣಗಾಟಗಳು. ಕುತಂತ್ರ, ಚಾಡಿ, ಕಾಲೆಳೆವ ಆಟ, ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ದೂರು. ಪಿಸುಪಿಸು-ಗುಸುಗುಸು ಗಾಸಿಪ್ ನೊಣಗಳ ಗುಂಯ್‌ಗುಡುವಿಕೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ವಾತಾವರಣ ಸರಿಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಭಾಷ್ಯ. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಿ ಹೋದರೂ ಇದೇ ಗೋಳು! ರಜೆ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ತಾನೂ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ ಪೋಲೀಸ್ ಪೇದೆ, ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪೇಪರುಗಳಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತೇವೆ. ಯಾರದೋ ತಪ್ಪಿಗೆ ಇನ್ಯಾರೋ ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಮನೆ ಸೇರಿದ ಕತೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತೇವೆ. ಯಾರನ್ನು ನಂಬುವುದು, ಹೆಣ್ಣು-ಹೊನ್ನು-ಮಣ್ಣು ಕಂಡರೆ ಯಾರು ತಾನೇ ಬಾಯಿಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಂಡು ಯಾರನ್ನೂ ಪೂರ ನಂಬದೆ, ಯಾರನ್ನೂ ಪೂರ ಅನುಮಾನಿಸದೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತೇವೆ, ನಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವಗಳ ಭಾರದಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಎಸೆದು ನಡೆದುಬಿಟ್ಟ ಗಂಡುಗಲಿಗಳ ಧೈರ್ಯ ನಮಗೆ ಬರದೇ ಹೋಯಿತಲ್ಲ ಎಂದು ಕೂಡಿ ಬರದೇ ಹೋದ ಕಾಲವನ್ನು ಹಳಿಯುತ್ತೇವೆ. ದಿನಗಳು ಸರಿದು ನಿವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನಾಟಕ ನೋಡಿ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಇವೇ ಅಂಶಗಳು. ಅದೇಕೆ ಸುವರ್ಣರು ಮತ್ತದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು, ಪತ್ತೇದಾರಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂಥದೇ ಚಾಣಕ್ಷತನದಲ್ಲಿ ಮುಸುಕಿನೊಳಗಿನ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಳೆಯುವ ಅದೇ ಕೋರ್ಟು, ಸತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅದೇ hirarchy ಸಮಸ್ಯೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಜೇಡರಬಲೆ...ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತ ಕೂತೆ.


ಈ ನಾಟಕದ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳಿವೆ.

ಮೊದಲನೆಯದು, ಉದ್ಯೋಗ ರಂಗದಲ್ಲಿನ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಸ್ತರಗಳ (levels in hirarchial system) ನಡುವೆ ಬರುವ ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿ, ಹಾವೇಣಿಯಾಟ, ಶೋಷಣೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮವೋ ಎಂಬಂತೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದರ ಕೂಲಂಕುಷ ತನಿಖೆ ತೆರೆದಿಡುವ ವೃತ್ತಿರಂಗದ ಕೊಳಕು. ಸದಾನಂದ ಸುವರ್ಣರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲೇ ತುಂಬ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ಈ ಹಿಂದಿನ ನಾಟಕ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಷಲ್‌ನ ವಸ್ತು ಕೂಡ ಇದೇ ಆಗಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಎರಡನೆಯ ಆಯಾಮ, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ನಡುವಿನ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಇದೇ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವಾದದ್ದು ಕೂಡ. ಇಲ್ಲಿನ ನಿವೃತ್ತ ವಕೀಲರಿಗೆ ವಯೋಸಹಜವಾದ ಬಿಪಿ, ಶುಗರು, ಆರ್ತ್ರೈಟಿಸ್, ಉದರ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹತ್ತು ಪೀಡೆಗಳಿದ್ದರೂ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಇವರು ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತು ಪುರುಸೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುರುಹಚ್ಚಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಟದ ನಿಮಿತ್ತವೇ ಗುಣವಾಗಿ ಬಿಡುವುದು! ಆ ಆಟವಾದರೂ ಏನು ಎಂಬುದು ತುಂಬ ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಸತ್ಯಗಳತ್ತ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಬಲ್ಲಂಥದ್ದು. ಅದು, ಹಳೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋರ್ಟ್ ಸಹಜ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸುವ ಆಟ! ಅಂದರೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ, ಈ ನಿವೃತ್ತ ವಕೀಲರಿಗೆ ಬಹುಷಃ ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದು ಈ ವಾದ-ವಿವಾದ ಮಾತ್ರ. ಅದು ಮಾತ್ರ ಅವರ ಹಸಿವೆಯನ್ನು, ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು, ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಡಬಹುದಾದ ಮಾಯಕದ ವಸ್ತು. ಇಲ್ಲಿರುವ ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗದ ಹೊರತು ಮತ್ತದೇ ವೃತ್ತಿಗೇ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದಿರಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಬದುಕಿಗೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ, ದೇಹಕ್ಕೆ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಆಸೆ, ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳೆಲ್ಲ ಇರುತ್ತವೆ. ವೃತ್ತಿ ಕೂಡಾ ಅಂಥ ಹಲವು ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು ಅದು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ನಾವು ಬಯಸಿದರೂ ಬಯಸದಿದ್ದರೂ ಕಬಳಿಸಿ ಉಳಿದ ಅಗತ್ಯಗಳತ್ತ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಆಗದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಅನುಭವ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕರೆ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರತಾದ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಲು ಮನುಷ್ಯ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮಂಥ ಸಾಧಾರಣ ಮಂದಿಯ ತಿಳುವಳಿಕೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ವಕೀಲರ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವ ಬೇರೇನನ್ನೋ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಅಂಥಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಇವರ ವೃತ್ತಿಯತ್ತಲೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಮನಹರಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು.

ವಕೀಲರಿಗೆ ಕೊನೆಗೂ ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷಿದಾರ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಮುಖ್ಯ. ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷಿದಾರ ಗೆದ್ದರೆ ನ್ಯಾಯ ಗೆದ್ದಂತೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ತಿಳುವಳಿಕೆ. ಸೋತ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯೂ ಅನ್ಯಾಯದ ಪರವಾಗಿಯೇನೂ ನಿಂತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ `ತನ್ನ' ನ್ಯಾಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯ ಎಂದು ಸಾಧಿಸಲು ಸೋತಿರುತ್ತಾನೆ ಅಷ್ಟೆ. ಅವರು `ತಮ್ಮ' ನ್ಯಾಯ ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಾದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕಾನೂನಿನ ಕಟ್ಟಲೆ, ನಿಯಮ, ಅದರಡಿಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅವಕಾಶ-ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು, ಹಿಂದೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ತಮಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಒಂದು ವಕಾಲತ್ತೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇಸು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಸೋಲುವುದು ಎಷ್ಟು ರೋಚಕ, ಜನಪ್ರಿಯ ವಿದ್ಯಮಾನ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ಟೀವಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಂದಲೂ, ಕ್ರೈಂ ನ್ಯೂಸ್‌ನಂಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದಲೂ ಬಲ್ಲೆವು. ಹಾಗೆಯೇ, ಈ ಎಲ್ಲ ರೋಚಕತೆ, ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಜಾಣತನದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಆಚೆ ಇದೆಲ್ಲದರ ನಿರರ್ಥಕತೆ ಕೂಡಾ ಇರುವುದನ್ನು ಕೆಲವರಾದರೂ ಗಮನಿಸಿರುತ್ತೀರಿ, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಸ್ವತಃ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದವನು ಸೋತ, ಸೋತವನು ಸತ್ತ ಎಂಬ ಮಾತು ಹುಟ್ಟಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೇ? ಇಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೂ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ, ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ, ತಪ್ಪು-ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಏನರ್ಥ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಯಕ್ಷಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ಅದು ಹಾಗಿರಲಿ.

ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡುವುದು ಇವರಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕೊಂಚ ಗಮನಿಸಿ. ಇದು ಗುಮಾಸ್ತನೊಬ್ಬನ ವರ್ಕೋಃಲಿಕ್ ಖಯಾಲಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಕಾಯಿಲೆಯೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನಲ್ಲ. ಇದೇ ಬದುಕಿನ ಸಹಜ ಗುಣವಲ್ಲ. ಈ ನಿವೃತ್ತ ವಕೀಲರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರಾವುದೇ ಜೀವಂತ ಪ್ರಾಣಿ ಇಂಥ ಆಟದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾರದು. ಇದು ಗುಮಾಸ್ತನೊಬ್ಬ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಮೇಲೂ ರಾತ್ರಿ ಹತ್ತು ಹನ್ನೊಂದರ ತನಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಲೆಜ್ಜರಿನ ನಕಲು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತಂತೆ; ನಿವೃತ್ತ ಡ್ರೈವರನೊಬ್ಬ ಸುಮ್ಮನೇ ಸ್ಟೇರಿಂಗ್ ವ್ಹೀಲ್ ತಿರುಗಿಸುತ್ತ ದಿನವಿಡೀ ಕಳೆದಂತೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಕುದುರುತ್ತಿದೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೇ ಅದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂಥವರಿಗೆ ವೃತ್ತಿಯಾಚೆ ಬದುಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸರಳವಾದ ಸಂಗತಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ದುರಂತ. ಆದರೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ, ನಾಟಕದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಈ ನಿವೃತ್ತ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಲಾಯರ್ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತ ಸೆಶೆನ್ಸ್ ಜಡ್ಜ್ ಸಾಹೇಬರು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಗುಡ್ಡದ ಒಂಟಿ ಬಂಗಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುರುಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಆಟ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ-ಯೌವನಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಪಡೆದಿರುವುದು ಒಂಥರಾ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಿದ್ಯಮಾನವೇ ಇರಬಹುದೆನ್ನುವ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೂ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ವ್ಯಂಗ್ಯ ನಮಗೆ ಕೊನೆಯ ಅಂಕದ ತನಕ ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಆದರೆ ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯವನ್ನು ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಿಗೆ ದಾಟಿಸಬೇಕೋ ಅದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದಾಟಿಸದೇ ಹೋದರೆ ಇಡೀ ನಾಟಕ ಹಳಿತಪ್ಪಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಕೋರ್ಟ್ ಕಲಾಪದ ಮನಮೋಹಕ ಪತ್ತೇದಾರಿತನದತ್ತಲೇ ಕಥನ ಕುತೂಹಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತನಾಗುವುದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ತಪ್ಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತೇನೊ ಎಂದೂ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂರನೆಯ ಆಯಾಮ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬರುವುದು, ಸಾಧಿಸುವುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಇರುವ ಸ್ವಚ್ಛ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಪಟ ಅರ್ಥಗಳ ನಡುವಿನ ತೆಳುವಾದ ಪರದೆಯನ್ನೇ ಕುರಿತದ್ದು. ಇದು ದುಡ್ಡು ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಗಳಿಸುವುದು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಷ್ಟೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆಯ ತನಕ ಒಬ್ಬ ಎಳೇ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪಟು ತಿಂಗಳಾ ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಎಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ನಮ್ಮ ವೈದ್ಯರು, ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳು, ವಕೀಲರು, ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಎಕೌಂಟೆಂಟುಗಳು ಸಪ್ಪೆ ಮುಖಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕಾಲ್‌ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ, ಬಿಪಿಒಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಬಳ ಕೇಳಿ ನಮ್ಮ ಹಳೇ ಗುಮಾಸ್ತರು ಸೀಲಿಂಗ್ ಫ್ಯಾನ್ ನೋಡಿ ಲೊಚಗುಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶೇರ್ ಬ್ರೋಕಿಂಗ್ ಮಾಡಿ ಚುರುಕಿನಲ್ಲಿ ಐನೂರೋ ಸಾವಿರವೋ ಗಳಿಸಿ ಆ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಫ್ ಮಾಡಿ ಕಿಟಕಿಯ ಹೊರಗೆ ಸಾಲು ನಿಂತ ರಿಕ್ಷಾಗಳತ್ತ ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತವರಿದ್ದರು. ಮಾಡೆಲ್ ಆಗ್ತೇನೆ, ಟೀವಿ ಯಾಂಕರ್ ಆಗ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಂಡು ಸಿಇಟಿ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಹೆತ್ತವರು ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನೂರು ದಾರಿಗಳಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಬೇಕಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಂದೇ ದಾರಿ ಇರುವಂತಿದೆ. ಅದು ಈ ನಾಟಕದ ಸೇಲ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ಗಿದೆ. ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಲು ಕೆಲವರಿಗೆ ಷಂಡತನ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಅಭಾವ ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆಲವರಿಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ನೆಮ್ಮದಿ. ಈ ತೊಡಕು ಈ ನಾಟಕದ ಸೇಲ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ಗಿಲ್ಲ. ಈ ನಾಟಕದ ಸೇಲ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ಗೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಬರಬೇಕೆನ್ನುವ ಅದಮ್ಯ ಉತ್ಸಾಹವಿದೆ, ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿದೆ, ಅಂಥದ್ದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪ್ರತಿಭೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಮೇಲಧಿಕಾರಿ ಒಂದು ತೊಡಕು. ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಮಡದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನುಮಾನ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವಳು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ತೊಡಕು. ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಆತನ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಈತ ಒಂದು ಏಟು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅದು ಏಟಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ತಿರುಗೇಟೋ, ಇವನದೇ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಹಪಹಪಿಕೆಯ ಮೂಲ ಏಟೋ ಯಾರೂ ಇದಂ ಇತ್ಥಂ ಹೇಳಲಾರರು. ಬದುಕೆಂದರೆ ಹಾಗೇ ಅಲ್ಲವೆ ಮತ್ತೆ! ಆದರೆ ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಕೊಟ್ಟ ಏಟಿನ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿರುವುದು! ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಆಗಿರುವುದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿ? ವಾದ ಮಾಡುವ, ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷಿದಾರನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸುವ ತೆವಲು ಹತ್ತಿದ ನಿವೃತ್ತ ವಕೀಲರ ಆಟದ `ಕೋರ್ಟಿ'ನಲ್ಲಿ! ನ್ಯಾಯದ ಕುರಿತಾದ, ಸತ್ಯದ ಕುರಿತಾದ, ಸಮಪಾಲು-ಸಮಬಾಳು ಮುಂತಾದ ಚಂದದ ನುಡಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸ್ಲೋಗನ್ನುಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದೆಡೆ ಇರುತ್ತ ಕಟು ವಾಸ್ತವದ ಕತ್ತು ಹಿಚುಕುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೊಂದೇ ಈ ಕ್ಷಣದ ಸತ್ಯವಾಗಿರುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶೋಷಣೆ, ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿ, ಹಾವೇಣಿಯಾಟದ ಹೊಯ್‌ಕೈಯಾಟ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇರುತ್ತ, ಅಸಂಗತ ಆಟದ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಈ ನಾಟಕ, ತಣ್ಣಗೆ ಅಪರಾಧದ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದು ನಾಟಕದ ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಆಯಾಮವಾಗಿದೆ.

ನಾಟಕದ ನಿಜವಾದ ಗಮ್ಯವಿರುವುದು, ಅದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅಲ್ಲಾಡಿಸಬೇಕಿರುವುದು ಕೊನೆಯ ಅಂಕದಲ್ಲಿ. ಅದು ಪುಟ್ಟದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಆಟದ ಕೋರ್ಟಿಗೆ ಸೇಲ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪತ್ನಿಯ ಪ್ರವೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಅವಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನೇರವಾಗಿ ನೀವೆಲ್ಲ ವಕೀಲರೋ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೋ ಅಲ್ಲ, ಅದೆಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳು, ನೀವು ಕೊಲೆಗಡುಕರು ಎಂದು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾಳೆ! ಆರೋಗ್ಯದ, ನಿರಪಯಕಾರಿಯಾದ ಒಂದು ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿಯೋ, ವಯೋವೃದ್ಧರ-ಮಾಗಿದ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಶೋಧನೆಯಾಗಿಯೋ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದುದರ ವಿಪರ್ಯಾಸ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ. ಸೇಲ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವುದು ಈ ನಕಲಿ ಕೋರ್ಟಿನ ಸಾಧನೆಯೆ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಅಣಕವೇ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ. ಅದು ಇರುವಾಗಲೇ, ಈ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದ ರೀತಿಯೋ ಅದನ್ನು ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟ್ ಮಾಡಿದ ವಿಧಾನವೋ ಕೊಲೆಯ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲವೇ ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಈ ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿರುವ ಜೀವಿಯ ಪ್ರಾಣವೇ ಸದ್ಯ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ!

ಇದಿಷ್ಟು ನಾಟಕದ ವಸ್ತು-ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಯಿತು. ರಂಗಪ್ರಸ್ತುತಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಾಟಕ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಲ್ಲಿ ಎತ್ತುವಂತಿತ್ತೆ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನಬೇಕು. ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ನಾಟಕವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ತಂಡವೇ ಈ ನಾಟಕವನ್ನೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಎಲ್ಲ ನಟರೂ ಪ್ರಬುದ್ಧರು, ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿರುವ ಪರಿಣತರು. ಇಡೀ ನಾಟಕ ನಡೆಯುವುದು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಾದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆಯನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬೆಳಕಿನ ವಿನ್ಯಾಸ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರದಿದ್ದರೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಇಡೀ ನಾಟಕಕ್ಕಿದ್ದ ಮಳೆ-ಗುಡುಗಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನಂತೂ ಎಲ್ಲೂ ಕಿರಿಕಿರಿಯೆನ್ನಿಸದ ಹಾಗೆ, ಒಂದು ನಯವಾದ ಲಯದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಗೋಪಿನಾಥ್ ಭಟ್ಟರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ವಿಶೇಷವಾದ, ಸವಾಲೊಡ್ಡುವ ರಂಗಚಲನೆ ಬೇರಾವ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೂ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳೇ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಚ್ಚಾರ, ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಎಲ್ಲೂ ಅಧ್ವಾನವೆನಿಸದ ಹಾಗೆ ಮಾತಿನ ಕಂಟಿನ್ಯೂಯಿಟಿಯ ನಿಭಾವಣೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯೇ. ಆದರೆ ನಾಟಕದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎಲ್ಲ ರಂಜನೆಯ ಜೊತೆಗೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ಆಮೇಲೆ ಆತ ಎರಡು ಮೂರು ದಿನ ಮನದಲ್ಲೇ ತರ್ಕಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದು ಬೇರೆ. ಆದರೆ ಅಂಥ ಆಳವಾದ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ಬೀಜಗಳನ್ನಾದರೂ ನಾಟಕ ರಂಗಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮುಹೂರ್ತ ನೋಡಿ ಊರಿಬಿಡಬೇಕು. ನಾಟಕದ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸು ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲಿ. ಸದ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇನ್ನೂ ಆ ಹದ ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನಾಟಕದ ಕೊನೆಯ ಅಂಕ ಕೊಂಚ ಗಲಿಬಿಲಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮುಗಿದಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದು ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವಾದರೂ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನಾಟಕ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುವಲ್ಲಿ ಸೋಲಲು ಅಭಿನಯ, ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆ, ಬೆಳಕು, ಧ್ವನಿ,ರಂಗಚಲನೆ, ಭಾಷೆ ಯಾವುದೂ ಕಾರಣವಲ್ಲ.

ನಾಟಕದ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ನ್ನು ರಂಗಪ್ರಸ್ತುತಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲೇ ಈ ದೋಷ ಉಳಿದಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ನಾಟಕದ ಪರಿಣಾಮಕಾರತ್ವದ ಬಿಂದುಗಳು ಇಂಥಲ್ಲೇ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತಾಲೀಮು ಸೋತಂತೆಯೂ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಈ ನಾಟಕ ಇನ್ನೊಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಅಷ್ಟೇ ಎಂಬ ನಿಶ್ಚಯಭಾವ ರಂಗತಂಡದಲ್ಲೇ ಇದ್ದಿತ್ತೇ ಎಂದೂ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉತ್ತಮ ನಾಟಕ, ತನ್ನ ತಾಲೀಮಿನ ವಿವಿಧ ಹಂತದಲ್ಲೇ, ನಟರು-ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮುಳುಗಿದಂತೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬಹುದಾದ ಹೊಸಹೊಸ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ನಟರಿಗೆ, ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಿಗೆ ಸದಾನಂದ ಸುವರ್ಣರು ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ನಾಟಕವನ್ನೇ ಹೊಸ ಬಾಟಲಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಂತೆ ಕಂಡರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಮೂಲನಾಟಕದ ಹೆಸರು ಡೆಡ್ಲಿ ಗೇಮ್. ಈ ಗೇಮ್ ಎನ್ನುವುದು ಬದುಕನ್ನು, ವೃತ್ತಿಯನ್ನು, ಕೋರ್ಟನ್ನು ಕೂಡ ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಶಬ್ದ. ಅದು ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನ. ಆದರೆ ಮಳೆ ನಿಲ್ಲುವ ವರೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಈ ತಂಡ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದೆ.
(ಮಳೆ ನಿಲ್ಲುವ ವರೆಗೆ ನಾಟಕದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂಗಳೂರಿನ ಪುರಭವನದಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ 11/03/2009ರ ಸಂಜೆ ಆರೂವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು.)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, March 9, 2009

ಅಂತರಂಗದಾ ಮೃದಂಗ...

ರಿಲ್ಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಏಕಾಂತ, ಏಕಾಂತವೇ ಮುಖ್ಯ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ. ಅವನು ತನ್ನೊಳಗಿನ ಏಕಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಸುಖಿಸಬಲ್ಲನೋ ಅಷ್ಟಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ವಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ. ಪಮುಕ್‌ನ ಮಾತುಗಳು ಕೂಡಾ ಇದನ್ನೇ ಧ್ವನಿಸುತ್ತವೆ. ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್‌ನಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ನೆಲೆನಿಂತ ಪಮುಕ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನದೇ ಅನಿಸುವ ಒಂದು ನೆಲೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವುದರ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿಲುವುಗಳಿವೆ. ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಯಾದುದಿಲ್ಲ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಂತೃಪ್ತನೇನಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಕೂಡ. ಇವನೂ ತನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಯ ಏಕಾಂತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದು ಕಡಿಮೆಯೇನಲ್ಲ. ಬದುಕುವ ಜಾಗ ಮತ್ತು ಬರೆಯುವ ಜಾಗ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದು ಅಷ್ಟೇನೂ ಹಿತಕಾರಿಯಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಪಮುಕ್ ಬರವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಬೇರೆಯೇ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋಣೆ ಹೂಡಿಕೊಂಡು, ದಿನವೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಚೇರಿಗೆ ಹೊರಡುವಂತೆ ಹೊರಟು, ತನ್ನ ಏಕಾಂತದ ಗುಹೆಯನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಬರೆಯುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ತೊಡಗುವ ಕ್ರಮ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ.

ಪಮುಕ್ ತಾನು ಯಾವತ್ತೂ ಬಿಲಾಂಗ್ಡ್ ಅಲ್ಲ, ಯಾವತ್ತಿದ್ದರೂ ತಾನು ಉಳಿದವರಿಂದ ಭಿನ್ನ-ಒಂಟಿ-ಒಂದಾಗಲಾರದವ ಎಂದೇ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಭಾವ ನಾಶವಾದ ದಿನ ತಾನೇನೂ ಬರೆಯಲಾರೆ ಕೂಡ ಎನ್ನುವುದು ಆತನ ಒಂದು `ಅರಿವು'. ತಾನು ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಂದವನಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಂಕಟ, ತೊಳಲಾಟ ಪಮುಕ್‌ನನ್ನು ತೀವ್ರ ಅಂತರಂಗ ಶೋಧಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದಂತೆ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತೆನ್ನಬೇಕು. ಹಾಗಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪಮುಕ್ ಅಂತರ್ಮುಖಿಯೇನಲ್ಲ. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಾಡುವ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಬೆನ್ನು ಹಾಕಿ ತನ್ನ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತದ ಸುಖವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವನೇನಲ್ಲ. ಮುವ್ವತ್ತು ಸಾವಿರ ಜನರನ್ನು ಆಹುತಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಭೂಕಂಪದ ರುದ್ರತಾಡನದ ಕುರಿತು ಆತ ಬರೆದ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಎರಡು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವರೂಪದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗಿದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಮುಕ್‌ನ Other Colors ಪುಸ್ತಕ ತುಂಬ ಮಹತ್ವದ್ದು, ಅನೇಕ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಉಳ್ಳದ್ದು. ಜಾನಪದ, ಇತಿಹಾಸ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್) ಪ್ರಭಾವ, ತನ್ನ ದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಪೂರ್ವದೇಶಗಳ ಛಾಯೆ, ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್‌ನ ಪ್ರತಿ ಕಟ್ಟಡ, ರಸ್ತೆ, ಕಟ್ಟಡದೊಳಗಿನ ನಸು ಗತ್ತಲಿನ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಬೇನೆ ಬವಣೆಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಆಟ,ಪಾಠ, ಸಮುದ್ರತೀರ, ನಾವೆಗಳ ಓಡಾಟ, ಕೋರ್ಟು ಕಚೇರಿ, ಪುಸ್ತಕಗಳು - ಹೀಗೆ ಇದೊಂದು ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಅಭಿರುಚಿಗಳ ಸಂತುಲಿತ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ವಸ್ತುವಾಗುಳ್ಳ ಕೃತಿ ಎನ್ನಬೇಕು. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಹಜ ಸರಳ ನಿರೂಪಣೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಬರಹಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿವೆ.

ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಒಂಭತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಸುಂದರ ಕತೆ ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಬಹುಚರ್ಚಿತ ಭಾಷಣ - ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಸೂಟ್‌ಕೇಸ್ - ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿದೆ. ತಂದೆ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಮುಕ್‌ಗೆ ಈ ಸೂಟ್‌ಕೇಸ್ ತೋರಿಸಿ ಅದನ್ನು ತಾನು ಕಾಲವಾದ ನಂತರ ತೆರೆದು ನೋಡಲು ಹೇಳಿರುತ್ತಾನೆ. ಆನಂತರವೂ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ತಂದೆ ಬದುಕಿರುತ್ತಾನೆ, ಆಗಾಗ ಪಮುಕ್ ಇದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿಯನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆ ಬಂದಾಗ ಅಯಾಚಿತವಾಗಿ ಇಬ್ಬರ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ಆ ಸೂಟ್‌ಕೇಸ್ ಮೇಲೊಮ್ಮೆ ಬಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಪರಸ್ಪರ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಮುಗುಳ್ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಅದೇನೋ ಹೊಳೆದು ಮುಗಿದಿರುತ್ತದೆ.

ಪಮುಕ್ ಇಂದಿಗೂ ಆ ಸೂಟ್‌ಕೇಸ್ ತೆರೆದಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ನಡೆಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದು ಪಮುಕ್‌ಗೆ ಗೊತ್ತು. ತಂದೆ ಹೊತ್ತಿರಬಹುದಾದ `ಭಾರ'ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಪಮುಕ್‌ಗೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಮೀರಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಯನ್ನಾಗಿ ನೋಡಲು ಪಮುಕ್‌ಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಏನು ಈ ಭಾರ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪಮುಕ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

"It is what a person creates when he shuts himself up in a room, sits down at a table and retires to a corner to express his thoughts, that is the meaning of literature."

ಇದೋ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಏಕಾಂತದ ನೆರಳು.

ಪಮುಕ್‌ನ ಒಂದು ಕತೆ ಕೂಡಾ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿದೆ. ಅದು, To Look out of the Window. ಯಾವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೂ ಈ ಕತೆಗೆ ಪಮುಕ್‌ನ ಏಕಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಆತನ ನಿಜ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಏನೂ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ, ಅಂಥ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಕತೆಯಿದು.

Living and Worrying ಎನ್ನುವ ಮೊದಲ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಮುಕ್ ಬರೆದ ಅಂಕಣ ಬರಹಗಳಿವೆ. ಈ ಬರಹಗಳಲ್ಲೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಬರಹಗಳು ಮೌನದ ಮೇಲೆ, ಏಕಾಂತದ ಮೇಲೆ, ಬರಹಗಾರನೊಬ್ಬನ ಆಂತರಿಕ ತುಮುಲಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆದವುಗಳೇ. ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮನೋಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬರಹಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಆಪ್ತವಾಗಬಲ್ಲ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿವೆ. ತಂದೆಯ ಕುರಿತು, ಪುಟ್ಟ ಮಗಳ ಕುರಿತು, ಮಳೆಗಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ನಲುಗಿದ ಸೀಗುಲ್ ಹಕ್ಕಿಯ ಕುರಿತು, ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್‌ನ ಹಳೆಯ ಮುರುಕಲು ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತ ರಾಶಿ ರಾಶಿ ನೆನಪುಗಳ ಕುರಿತು ಬರೆದ ಬರಹಗಳಲ್ಲದೆ ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್‌ನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಭೂಕಂಪದ ಮೇಲೆಯೇ ಬರೆದ ಎರಡು ಲೇಖನಗಳೂ ಇವೆ. ಒಂದೊಂದು ಬರಹವೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಒಂದು ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿರಿಸಿ ಕಾಡಬಲ್ಲ ಕಸು ಹೊಂದಿವೆ, ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ಕೂತು ಪಿಸುಗುಟ್ಟಿದಂತೆ ಮಾತನಾಡುವ ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬನ ಉಸಿರಿನ ಬಿಸುಪು ಹೊಂದಿವೆ.

ಅನಂತರದ್ದು Books and Reading ಎನ್ನುವ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿಭಾಗ. ಇಲ್ಲಿ ಪಮುಕ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ನಾವು ಓದಲೇ ಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿ ಓದುವುದು ತೀರ ಅಗತ್ಯ. ಉಳಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದದಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳೇ ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಡಬಲ್ಲಂಥ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಎಂದು. ರಿಲ್ಕ್ ಕೂಡಾ ಇದೇ ಅಥವಾ ಇಂಥದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿರುವುದು ಕುತೂಹಲಕರ. "ತೀರ ಕೆಲವೇ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಕೆಲವು ಅಂದರೆ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರವೇ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ." ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ರಿಲ್ಕ್. (ಪುಟ ೬, ಯುವ ಕವಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳು - ರೈನರ್ ಮಾರಿಯಾ ರಿಲ್ಕ್, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಓ. ಎಲ್. ನಾಗಭೂಷಣ ಸ್ವಾಮಿ, ಅಭಿನವ ಪ್ರಕಾಶನ)

ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್, ದಾಸ್ತವಸ್ತ್ಕಿ, ಥಾಮಸ್ಮನ್, ಪ್ರೌಸ್ಟ್, ವಿಕ್ಟರ್ ಹ್ಯೂಗೋ, ರಶ್ದೀ ಎಂದೆಲ್ಲ ಪಮುಕ್ ಬರೆದಿರುವ ಸುಮಾರು ಹದಿನಾರು ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಾಸ್ತವಸ್ತ್ಕಿಯ ಕುರಿತು ಬರೆದಿರುವುದು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ ಬರಹಗಳಾಗಿವೆ. ದಾಸ್ತವಸ್ಕಿಯ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಪಮುಕ್ ಮೇಲೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದಂತೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Politics, Europe, And other problems of being oneself ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನಾಗಿ ಅಕಾರಣ ಪಮುಕ್ ತನ್ನದೇ ದೇಶ ತುರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಅನುಭವಿಸಿದ ರಾಜಸತ್ತೆಯ ವಿರೋಧದ ಕುರಿತು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ, ರಾಜಸತ್ತೆ, ಪ್ರಜೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭ್ರಾಂತಿಗಳ ಕುರಿತು ಪಮುಕ್ ಆಡಿರುವ ಮಾತುಗಳು ಇವತ್ತಿನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂಥ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ತನ್ನಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ.

My Books are My Life ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಮುಕ್ ತನ್ನ ಒಂದೊಂದೇ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡ, ಬರೆಯಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುರಿತು ವಿವರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವು ಸಾಹಿತ್ಯಾಭ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ, ಯುವ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ತುಂಬ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಲ್ಲ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿ ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಗುಣವನ್ನೂ ಪಡೆದಿವೆ. ಸೃಜನಶೀಲ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿಂದಿನ ನಿಗೂಢಗಳ ಕುರಿತು ಕೇಳಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕುತೂಹಲ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪಮುಕ್ ಯಾವುದೇ ಸೋಗಿಲ್ಲದೆ, ಬಿಂಕ ಬಡಿವಾರಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಗೆಲುವು-ಸೋಲುಗಳ ಕುರಿತು ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

Pictures and Texts ವಿಭಾಗ ತುರ್ಕಿಯ ಪಾರಂಪರಿಕ (ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳ ಚರ್ಚೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳತ್ತ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಈ ಕುತೂಹಲ ಹೇಗೆ ತನ್ನದೇ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಹೇಗೆ ತಿರುಗಿ ತನ್ನ ಈ ಕುತೂಹಲವೇ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ತಿರುಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ತುರ್ಕಿಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಜಾನಪದ ಕತೆಗಳು, ಇತಿಹಾಸ, ಪುರಾತನ ಜನಜೀವನ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವು ಪಡೆದಿರಬಹುದಾದ ಸಹಜ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೆಸೆಯುತ್ತ ಕಲೆಯನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಒಂದು ಮನೋಭೂಮಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪಮುಕ್ ಈ `ನೋಡುವ' ಸಹಜ ವಿಧಾನದಿಂದಲೇ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಮೂಡಿಸುವುದು ಸತ್ಯ.

ಸಂದರ್ಶನಗಳು, ಅಮೆರಿಕ ಭೇಟಿಯ ಎರಡು ಕಥನಗಳು, ಬಾಲ್ಯದ ದಟ್ಟ ವಿವರಗಳು, ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದರ ಕರ್ಮಭೂಮಿಯಾಗಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಊರೊಂದರ ಕುರಿತ ಲೇಖನ - ಒಂದೊಂದೂ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಓದನ್ನು ಚೇತೋಹಾರಿಯಾಗಿಸಿದೆ.

Other Colors by Orhan Pamuk
(Writings on Life, Art, Books and Cities)
Publication : Faber &
Faber

(ಪಮುಕ್ ಭಾವಚಿತ್ರ ವಿವೇಕ್ ಬೇಂದ್ರೆಯವರದ್ದು, ಕೃಪೆ ದಿ ಹಿಂದೂ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ.)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Wednesday, March 4, 2009

ಬಭ್ರುವಾಹನ ಎಂಬ ಇರುವೆ

ಚಿಂತಾಮಣಿ ಕೂಡ್ಲೆಕೆರೆಯವರನ್ನು ನೆನೆದಾಗಲೆಲ್ಲ ತಟ್ಟನೇ ನೆನಪಾಗುವುದು ಇವರು ಬರೆದ `ಬಭ್ರುವಾಹನ ಎಂಬ ಇರುವೆ' ಹೆಸರಿನ ಕತೆ. ಚಿಕ್ಕವನಿರುವಾಗ ಸೌಖ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಶಾಲೆಗೆ ಚಕ್ಕರ್ ಹಾಕಿ ಮನೆಯ ಮೂಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ದಿನವಿಡೀ ಮಲಗಿಕೊಂಡಿರುವಾಗ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹರಿದಾಡುವ ಇರುವೆಗಳ ಸಾಲು, ಸಾಲು ತಪ್ಪಿದ ಒಂದೆರಡು ಇರುವೆ, ಹಾದಿಗಡ್ಡವಾಗಿ ಸ್ಕೇಲನ್ನೋ ಕಾಲನ್ನೋ ಇಟ್ಟು ಉಪದ್ರ ಕೊಟ್ಟರೂ ತನ್ನ ಹಾದಿ ಬಿಡದ ಇರುವೆ, ಏನನ್ನೋ ಅರಸಿಕೊಂಡು ಧಾವಂತದಿಂದ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಂತೆ (ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಮಗು ಇರುವೆಯನ್ನು?) ಓಡುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಒಂಟಿ ಇರುವೆ...ಗಳ ನೆನಪಿಗೂ ಈ ಕತೆಗೂ ಏನೋ ಸಂಬಂಧವಿರಬೇಕು! ಬಹುಷಃ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳ ಬಳಿಯೂ ಇರುವೆಗಳ ಕುರಿತ ಏನಾದರೂ ನೆನಪುಗಳಿದ್ದೇ ಇವೆ! ಹಾಗೆ ಭೂತಕಾಲದ, ಬಾಲ್ಯದ, ಹರಯದ ನೆನಪುಗಳ ಲೋಕವನ್ನು ಮೀಟುವ ಕತೆಗಳು ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರವು.

ಬಭ್ರುವಾಹನ ಎಂಬ ಇರುವೆ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೆರಡು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಈ ಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ. ಈ ಸಂಕಲನದ ಒಂದಾನೊಂದು ಕತೆ `ಪ್ರಕೃತಿಗೊಬ್ಬ ಪುರುಷ ಬೇಕು' ಕತೆಯ ರಮಾ ಸಂಕಲನದ ಕೊನೆಯ ಕತೆ, `ಮರಳಿ ಬಂದ ಕತೆ'ಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕತೆಗಾರನನ್ನು ಕಲಕುವ, ನಮ್ಮ ತಲ್ಲಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಜೀವಂತವಾಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನ ಕೂಡ ಇದೆ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರ ಕತೆಗಳೆಲ್ಲವೂ, ಅಥವಾ ಅವರ ಕತೆಗಳೊಳಗಿನ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಪಾತ್ರವೂ ಇಂಥ ಮರಳಿ ಬರಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವಂಥವೇ. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಸ್ವತಃ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಕೂಡ್ಲೆಕೆರೆಯವರೇ ಕತೆ ಬರೆಯುವ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸುಮ್ಮನಾಗಿರುವುದು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಯೂರದಲ್ಲಿ ಇವರ `ಯಾದೇವಿ' ಕತೆಯನ್ನು ಓದಿ ಎಷ್ಟು ಖುಶಿಯಾಯಿತೆಂದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಭಿನಂದಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ರಘುನಾಥ ಚ.ಹ.ರನ್ನೇ ಹೊರತು ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರನ್ನಲ್ಲ ಅನಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು!

`ಕೆಂಬೂತದ ಗೂಡಲ್ಲಿ ಸಂಜೀವಿನಿ ಇರುವುದಂತೆ' ಎನ್ನುವ ಕತೆ ಬಾಲ್ಯದ ಒಂದು ಕನಸು-ಕಲ್ಪನೆ-ಭ್ರಮೆಗಳ ಲೋಕವನ್ನು ವಾಸ್ತವದ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತ ಆ ಬಾಲನಂಬುಗೆಗಳೇ ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು ಎನಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ `ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ' ಕತೆಯನ್ನು ಈ ಕತೆಯ ಜೊತೆಗಿಟ್ಟು ಓದಿದಾಗ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಕತೆಯನ್ನು ತೊಡಗುವಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅದು ಓದುಗನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಟ್ಟಬೇಕು ಎಂದು ಪರಿಭಾವಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮಹತ್ವದ ಕತೆಗಾರರು ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಖುಶಿ ಕೊಡುವ ಅನುಭವ.

ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಹೆಮ್ಮಕ್ಕಳು ತಾಯಿಯ ಮಾತೃಗುಣವನ್ನು ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಹಸಿದ ಗೆಳೆಯನಿಗೆ ನೀಡಲು ಇವರ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಸದಾ ಏನಾದರೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಗೆಳೆಯರಾಗಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿ ಬೆರೆಯುತ್ತ, ತಪ್ಪಿದಾಗ ಹಿರಿಯರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕಿವಿಹಿಂಡುತ್ತ, ಕೀಟಲೆ ಮಾಡುವಾಗ ಕಿರಿಯ ಪುಟಾಣಿ ಬೊಂಬೆಗಳಾಗುತ್ತ ಬದುಕನ್ನು ನೆನಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬುವ ಒಬ್ಬ ವರದಾ, ಒಬ್ಬ ಉಷಾಂಬಿಕಾ, ಒಬ್ಬ ರಮಾ ನಮಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಸಿಕ್ಕ ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ದುರಂತವನ್ನೇ ಎದುರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ನೋವು.

` ಕಥೆ ಕಥೆ ಕೆಳಗೆ ಬಾ' ಹೆಸರಿನ ಕತೆ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಅಷ್ಟೇ ಭಾವುಕವಾಗಿ ಕೂಡ ಮನಸೆಳೆಯುವ ಕಥೆ. ಅಪ್ಪ-ಮಗಳ ಕತೆ ಎನ್ನುವಾಗಲೇ ಇದು ಅಪ್ಪನ ಬಾಲ್ಯಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ ಅಪ್ಪನದೇ ಕತೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವನಜಾ ಎಂಬ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕತೆ ಅಪ್ಪ-ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತಾಯಿಯೊಬ್ಬಳ ಬಾಲ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಳುತ್ತದೆ. ಕತೆಯೊಂದನ್ನು ಆಗಸದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಕ್ಕಳು ತೋರುವ ಅನುನಯ, ಉತ್ಸಾಹ ಎಲ್ಲೋ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಕನಸು-ಕಲ್ಪನೆ-ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲು ಪಡುವ ಪಡಿಪಾಟಲಿನೊಂದಿಗೆ ತಳುಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವಾಗಲೇ ಕತೆ ಮಕ್ಕಳ ಕತೆಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಒಡಲಿನೊಳಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಅಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಹಕ್ಕಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ತಿನ್ನುವ, ಕನಸುಗಳನ್ನು ಭಗ್ನಗೊಳಿಸುವ ರಕ್ಕಸರ ಕನಸುಗಳು ಕೂಡ ಇವೆಯೆಂಬ ಕಟು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಿದ್ದೆ ಬರದೆ ಕಿಟಕಿಯ ಬಳಿ ನಿಂತ ವನಜಾಗೆ ಸುರಿವ ಮಳೆಯ ತಂಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ತಣ್ಣಗಿನ `ಅವನ' ನೆನಪಾಗುವುದು.ಮೊನ್ನೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಂಡವನು 'ಅವನೇ' ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಮಲಗಿರುವ ಗಂಡನ ಮೇಲೆ ವನಜಾಗೆ ಪ್ರೀತಿಯುಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಪರಸ್ಪರ ವೈರುಧ್ಯವುಳ್ಳ ಭಾವತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟು ಸಹಜವಾಗಿ ಕತೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ತೆಕ್ಕೆಯೊಳಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸಿನ ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಭಾವಲೋಕದ ಸುಪ್ತ ಸಂಬಂಧದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕತೆಗಾರನಿಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರು ಕತೆ ಬರೆಯುವುದನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಂಕಲನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಈ ಕತೆಯ ಅಂತ್ಯ ನೋಡಿ:
`ಯಾಕೆ ವನಜಾ, ನಿದ್ದೆ ಬರಲಿಲ್ಲವೇ?' ಎನ್ನುತ್ತ ನರಸಿಂಹ ಹೊರಬಂದ. `ನೋಡಿ, ಎಂಥಾ ಮಳೆ ಸುರೀತಿದೆ' - ವನಜಾ ಕಿಟಿಕಿಯತ್ತ ಕೈ ತೋರಿಸಿದಳು. `ಏನು ವನಜಾ, ಅಳ್ತಾ ಇದೀಯ?' ಎನ್ನುತ್ತ ನರಸಿಂಹ ಹತ್ತಿರ ಬಂದ. ಕಣ್ಣೊರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ವನಜಾ `ಇಲ್ಲ' ಎಂದಳು. (ಪುಟ ೩೩)

`ಪ್ರಕೃತಿಗೊಬ್ಬ ಪುರುಷ ಬೇಕು' ಕತೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಹೊಸತೇ ಆದ ಏನನ್ನೂ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಮದುವೆಯಾಗದೇ ಉಳಿದ ಒಬ್ಬ ಕಥಾನಾಯಕಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಾರರಿಗೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದಾದರೂ ಕತೆಯ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ ಎನ್ನುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಆದರೆ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಕೂಡ್ಲೆಕೆರೆಯವರ ಈ ಕತೆಯ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯೇನೆಂದರೆ, ಇದು ರಮಾ ಜೊತೆಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಮುತುವರ್ಜಿಯಿಂದ ಪಾರ್ವತಕ್ಕ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಮಾಸ್ತರರ ಕತೆಯನ್ನೂ ಪೋಷಿಸಿರುವುದು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಸಂಕಲನದ ಕೊನೆಯ ಕತೆ 'ಮರಳಿ ಬಂದ ಕತೆ' ಈ ಇಡೀ ಕತೆಯ "ನೋವನ್ನು ರಮ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಕತೆಗಾರನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಗೀಳ"ನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆಗೊಡ್ಡುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ರಮಾ ಜೀವಂತವಾಗುವುದು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವಾದರೂ, ಕತೆಯೊಂದು ಓದುಗನನ್ನು ತಲುಪುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗುವ ಅಂಶವನ್ನು ಮರೆತು ನೋಡಿದರೂ ಬದುಕಿನೆದುರು ಸಾಹಿತಿಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುವ ಒಂದು ಕತೆಯಾಗಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾದ ಕತೆಯಾಗಿದೆ.

`ಬಭ್ರುವಾಹನ ಎಂಬ ಇರುವೆ' ಕತೆ ಮನುಷ್ಯನ ಒಳ್ಳೆಯತನದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದ್ವೇಗದ ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಲಕ್ಷಣ ದುರಂತ ಮನುಕುಲದ ಕತೆ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ಬರೆದಿರುವುದು ಬ್ಯಾಡ್ ಫೈಥ್ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಅನಿಷ್ಟಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರೌರ್ಯ, ಹಿಂಸೆ, ಮೋಸ, ವಂಚನೆ, ಬೆನ್ನಲ್ಲಿ ಇರಿಯುವುದು, ತಲೆಹಿಡುಕತನ ಎಲ್ಲ ಇದೆ, ನಿಜವೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಒಳ್ಳೆಯತನ, ಔದಾರ್ಯ, ಪ್ರೀತಿ, ಸ್ನೇಹ ಕೂಡ ಇವೆ. ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದಾಗ ಬದುಕು ಹೆಚ್ಚು ಸಹ್ಯವಾಗಬೇಕು, ಮನಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಸ್ಥವಾಗಬೇಕು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುವುದು ಈ ಕಾಲದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಕೂಡ ನನಗೆ ಮುಖ್ಯ. ಅಂಥ ದೇವತಾ ಮನುಷ್ಯರು ನಿಜಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೆದುರು, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಇಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು. ಅಥವಾ ಇದ್ದರೂ ನಾವು ಅವರನ್ನು ಕಾಣಬಲ್ಲ, ಕಂಡರೆ ನಂಬಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಆದರೂ ಅಂಥವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಸುಳ್ಳೇ ಭ್ರಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸರಿಯೇ, ಗಾಂಧಿಯ ಬೊಚ್ಚು ಬಾಯಿಯ ಒಂದು ನಗೆ ಲೇಸು, ಹಿಟ್ಲರನ ಕುರಿತ ದಾಖಲೆಗಳಿಗಿಂತ. ಕತೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನಿಮ್ಮೊಳಗಿನ ಗೋಪಿಯನ್ನು ಸಾಯಿಸಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ, ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ಕ್ಷಣದ ಉದ್ವೇಗದ ಮರುಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಗೋಪಿ ಕೂಡ ಗೋಳಾಡಿದವನೇ. ಅವನಲ್ಲೂ ಒಳ್ಳೆಯತನವಿದೆ. ಆದರೆ ಕ್ಷಣದ ದುಡುಕು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೆಡಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ ಸರಿಪಡಿಸಲಾರದ ತಪ್ಪನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಕತೆಯೂ, ಬುದ್ಧಿಮಾತೂ ಇಂಥದ್ದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾರದು; ಕತೆ ಕೂಡ.

`ರಾಯಕರ ಮಾಸ್ತರರ ಚರ್ಚಾಕೂಟ ಪ್ರಸಂಗ' ಅಷ್ಟು ವಿಶೇಷವಾದ ಕತೆಯಲ್ಲ. ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಣಕದೊಂದಿಗೇ ಈ ಕತೆ ತನ್ನದಾದ ಪುಟ್ಟ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರಾಚೆ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪರ ವಿರೋಧ ಎರಡೂ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬರೆದುಕೊಡುವುದು, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವೈಚಾರಿಕ ನಿಲುವು ಇದ್ದರೂ ಅವರು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಯಾರ್ಯಾರನ್ನೋ ಕಾಡಿ ಬೇಡಿ ಭಾಷಣ ಬರೆಯಿಸಿಕೊಂಡು ಗಟ್ಟು ಹಾಕುವುದು (ಉರು ಹೊಡೆಯುವುದು), ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಅಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಭಾಷಣ, ಹೆಡ್‌ಮಾಸ್ತರರ ಅನ್ಯಾಸಕ್ತಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕತೆ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಿದೆಯಾದರೂ ಕತೆ ಕೂಡ್ಲೆಕೆರೆಯವರ ಇತರ ಕತೆಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

`ಕುರುಡನ ಕುಣಿತ' ಸಂಕಲನದ ಉತ್ತಮ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಚಿತ್ರಣದಂತೆ ತೊಡಗುವ ಕತೆ ತನ್ನ ಕಥಾನಕದ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಊರಿನ ಹರಹು ಸೆಳೆದುಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಜಾತ್ರೆ, ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಬರುವ ಕುರುಡು ರಾಮ ಕ್ರಮೇಣ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ನೇಪಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದನ್ನು ಅವನ ವ್ರದ್ಧ್ಯಾಪ್ಯದ ಗೋಳುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸದೆ ಹೇಳುವ ಕತೆಯಿದು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ `ಕುರುಡು' ರಾಮನ ಕತೆ, ಸುಳ್ಳೊಂದರ ಆಧಾರ ಹಿಡಿದು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ಸುಗ್ಗಿ ಕುಣಿತ ಕುಣಿಯುವ ಕುರುಡು ರಾಮನನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಡಿದ ರೂಪಕವನ್ನಾಗಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.

"ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ಬಳಿಕ ರಾಮ ನನ್ನನ್ನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸಣ್ಣ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ "ನನ್ನ ಕುಣಿತ ಹೇಗಾಗಿತ್ತು?" ಎಂದು ಕೇಳಿದ. "ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು" ಎಂದೆ. "ಯಾಕೆ ಕೇಳಿದೆ ಅಂದರೆ-ಇಂದು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಸಾಹೇಬರೆಲ್ಲ ಬಂದಿರುತ್ತಾರಂತೆ. ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಣಿದರೆ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟು ಕೊಡುತ್ತಾರಂತೆ. ಅದು ಸಿಕ್ಕರೆ ನನ್ನ ಪೆನ್ಷನ್ ಸುಲುವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾ ಎಂದು ಶಶಿಧರ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದ. ರಾಮನ ಕುರುಡು ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ನನಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕೊ ಒಂದೂ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. "ಆಗಲಿ ರಾಮ-ಒಳ್ಳೆಯದಾಯಿತು" ಎಂದೆ. ರಾಮನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶ್ವಾಸ, ಭರವಸೆಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದೂ ನೀಚತನ ಅನ್ನಿಸಿತು." (ಪುಟ ೬೫)

`ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರ' ಗಣಪಜ್ಜ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ಕತೆ. ಈತನ ಅಲ್ಪತೃಪ್ತಿ, ನಿರ್ಮಮ-ನಿರ್ವಿಕಾರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಇರಬಲ್ಲ ದೊಡ್ಡತನ ಯಾವತ್ತೂ ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವಿದ್ದರೂ ಅವನು ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ತಾನಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಈ ಶೇಷ ಜಗತ್ತು ಈತ ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ತಾನಿರುವುದನ್ನೂ ಸಹಿಸದೆ, ಒಳ್ಳೆಯತನವನ್ನು ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಎಂದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನೇ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇವನನ್ನೆ ಮೆಟ್ಟುತ್ತದೋ ಆಗ ಗಣಪಜ್ಜ ಅದಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಬಂಡೆ ಎದುರಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಕೊರೆದು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಲ್ಲೇ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿದು ಹೊಸದಾರಿ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಂತೆ ಈ ಗಣಪಜ್ಜ.

ಈ ಸಂಕಲನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳಂತೆಯೇ ಈ ಕತೆಯನ್ನೂ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವವರು ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಬಾಲಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ. ಕತೆಗಾರ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಜಗತ್ತನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡಂಥವು. ಬಾಲ್ಯದ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆತ್ಮೀಯ ಪಾತ್ರಗಳ ಹಿತವಾದ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ, ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಮುಗ್ಧ ಸ್ನೇಹ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲೂ ಇಣುಕುವ ಮಕ್ಕಳಾಟಿಕೆ ಇವು ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆದ ನಂತರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತ ಉಳಿಯಬಲ್ಲವಾದರೆ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಂಡ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥವಾಗಿ, ಅವರ ಆಗಿನ-ಈಗಿನ ನೋವು, ಸಂಕಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಆದರೆ ಕಾಲನ ಎದುರು ಏನೂ ಮಾಡಲಾರದ ಒಂದು ಅಸಹಾಯಕ ಚಿತ್ರ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕತೆಗಳಾಗಿ ಮೈತಳೆದಿವೆ. `ಕುರುಡನ ಕುಣಿತ' ಮತ್ತು `ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರ' ಎರಡೂ ಈ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳು. ಮುಂದೆ ಬರುವ `ಶಪಿತ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರ' ಕತೆ ಕೂಡ ಇದೇ ಬಗೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆಯೆನ್ನಬಹುದು.

`ವಸಿಷ್ಠ ಗುಹೆ' ಸಂಕಲನದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳ ನೆನವರಿಕೆಗಳಿಲ್ಲ. ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಬೆನ್ನುಹತ್ತಿ ಹೋಗುವ ಕತೆಯಿದು. ಕತೆಯ ನಿರೂಪಕ ಅದನ್ನು ಬೆನ್ನುಹತ್ತಿದ ಬಗೆ ಒಂದು. ಕತೆಯ ಒಳಗಿನ ಕತೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಯತಿಯೊಬ್ಬನ ಬಗೆ ಇನ್ನೊಂದೇ ಬಗೆಯದು. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ನೋವು ಒಂದು ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಮ್ಮ ಬದುಕು-ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಬಳಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಕವಿಯುವ ನಿರಾಶೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ ಕೂಡ ಅಧ್ಯಾತ್ಮವಿದ್ದೀತು. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದರ ಕುರಿತು ಮನಸ್ಸು ತಳೆಯುವ ನಿಲುವು ಅಧ್ಯಾತ್ಮದತ್ತ ಅದನ್ನು ಹೊರಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಇಲ್ಲಿನ ಯತಿಗೆ ಕೂಡಾ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಡಂಭಾಚಾರವಿಲ್ಲ, ಪ್ರದರ್ಶನಪ್ರಿಯತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ಇದು ಕೂಡ ನಿರೂಪಕನಿಗೆ ತೆರೆದಿಡುವ ನೋಟ ಹೊಸತೇ. ಕತೆ ಕೊನೆಯಾಗುವುದು "ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೇ.

`ಶಪಿತ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರ' ಕತೆ ಸೈಕಲ್ ಸರ್ಕಸ್‌ನವರ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತಾಗಿದೆ. ಸೈಕಲ್ ಸರ್ಕಸ್ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಊರಿಂದೂರಿಗೆ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಮೂವರ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ತಂಡ ದೊಂಬರಾಟದವರಂತೆಯೇ ಕೆಲವೊಂದು ಚಮತ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಜನರಿಂದ ಚಪ್ಪಾಳೆ-ಹಣ ಪಡೆದು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಈಗ ಬಹುತೇಕ ನೆನಪಾಗಿಯಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಐದಾರು ದಿನಕಾಲ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕಾಲು ಸೋಕಿಸದೆ ಸೈಕಲ್ ತುಳಿಯುತ್ತ, ಸೈಕಲ್ಲಿನಲ್ಲೇ ವಿವಿಧ ಕಸರತ್ತು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ಇನ್ನಿಬ್ಬರು (ಹುಡುಗ-ಹುಡುಗಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ) ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಕುಣಿಯುವುದು, ಹಾಸ್ಯಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾಡಿ ರಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹತ್ತಾರು ಟ್ಯೂಬ್‌ಲೈಟಿನ ಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಸೈಕಲಿನಿಂದ ನೇರ ಲಾಗ ಹಾಕಿ ಬೆನ್ನಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು, ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲಿನ ಒರಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಬತ್ತ ಕುಟ್ಟುವುದು, ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಐದಾರು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಪೇರಿಸಿ ಕಲ್ಲು ಒಡೆಯುವುದು, ಅವನನ್ನು ನೆಲದಡಿ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸೈಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು, ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲವೂ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಸಾಹಸಗಳಾಗಿ ಕಾಣುವ ವಯಸ್ಸು. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಸೀಮಿತ ಮನೋರಂಜನೆಗಳ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಈ ಸೈಕಲ್ ಸರ್ಕಸ್ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರ ಬಭ್ರುವಾಹನ ಕತೆ ಬಾಲ್ಯದ ನಮ್ಮ ಇರುವೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಕತೆ ಸೈಕಲ್ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ಆಕರ್ಷಣೆ ನಮ್ಮ ತಲೆಕೆಡಿಸಿದ್ದ ದಿನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಷ್ಟನ್ನೇ ಮಾಡಿ ಸುಮ್ಮನಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ಬಭ್ರುವಾಹನ ಮನುಷ್ಯನ ಕೃತಘ್ನತೆಯ ಕತೆ ಹೇಳಿದರೆ ಶಪಿತ ಕುದುರೆ ಈ ಸೈಕಲ್ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಹರಭಜನ್ ಸಿಂಗನ ಬದುಕಿನ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಅವನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಹೋದ ಮಂಗಲಕ್ಕ ಕತೆಯ ಉತ್ತರಾರ್ಧವನ್ನು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಮಂಗಲಕ್ಕನ ಗಂಡ ವಾಸುದೇವಣ್ಣ ತೀರಿ ಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ನಿರೂಪಕ ಯಾಕೋ ಮಂಗಲಕ್ಕನ ಬಳಿ ಕೊನೆಗೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ ಹರಭಜನನನ್ನು ಮುಖತಃ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಕೂಡ. ಒಂದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುವ ಮಂಗಲಕ್ಕ ನಿರೂಪಕನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವಿಹ್ವಲ ಭಾವದಲ್ಲೇ ಕತೆಯ ಅಂತರಾತ್ಮವೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳುವ ಸೈಕಲ್ಲಿನ, ಸೈಕಲ್ ಸರ್ಕಸ್ ರಾಜಕುಮಾರನ ಕತೆ ಈ ತಲ್ಲಣಗಳಿಗೆ ಹಿತವಾದ ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿರುವುದು ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

`ಬಾಬುವಿನ ಕನಸುಗಳು' ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ತಟ್ಟಿದಂತೆ ಈಗ ತಟ್ಟದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾಲ ಕಾರಣವೋ ಅಥವಾ ಈ ನಡುವಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲೀಷೆಯೆನ್ನಿಸುವಷ್ಟು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಬಂದ ಮಕ್ಕಳ ಮುಗ್ಧತೆಯ ಮೇಲಿನ ದುರಾಕ್ರಮಣದ ಕತೆಗಳು ಕಾರಣವೋ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಜೂ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲದ್ದಿ ಬಾಚುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಪುಟ್ಟ ಬಾಬು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವ ಅಪಮಾನದ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ತೋರುವ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಬಡವನ ಕೋಪ ದವಡೆಗೆ ಮೂಲ ಎಂಬುದರಲ್ಲೇ ಮುಗಿಯುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆ. ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರ ಎಂದಿನ ಆಪ್ತಬಾಲ್ಯದ ವಿವರಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಮುಗ್ಧ ಲೋಕದ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲೂ ನಮಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.

`ಕರಡಿವೇಷ' ಕತೆ ಕೂಡ ತುಷಾರದಲ್ಲಿ ಓದಿದಾಗಲೇ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತಟ್ಟಿದ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿದ ಸುಂದರ ಕತೆ. ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಅರಸಿ ಅರಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂದೆ ಕರಡಿ, ಮೊಲದಂಥ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಓಡಾಡುವ ಕೆಲಸ ದೊರೆತವನ ಸಂದಿಗ್ಧಗಳ ಈ ಕತೆಯನ್ನು ರಘುನಾಥ ಚ.ಹ.ಅವರ `ಒಳಗೂ ಮಳೆ ಹೊರಗೂ ಮಳೆ' ಸಂಕಲನದ ಒಂದು ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ (ಹೆಸರು ಮರೆತಿದೆ) ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಓದುಗನ ಭಾವವಲಯವನ್ನು ತಲುಪಲು, ಅಲ್ಲಿ ಕವಿಭಾವ ಪ್ರತಿಮಾ ಪುನರ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಾಧಿಸಿ ಅವನ ಸಂವೇದನೆಯ ತಂತಿ ಮೀಟಲು ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕತೆಗಾರರು ಹೂಡುವ ತಂತ್ರ, ಮೆರೆಯುವ ಕಥನ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಈ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಓದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಲ್ಲದು.

`ಮರಳಿ ಬಂದ ಕತೆ' ಹೆಸರಿನಂತೆಯೇ ಸಂಕಲನದ `ಪ್ರಕೃತಿಗೊಬ್ಬ ಪುರುಷ ಬೇಕು' ಕತೆಯ ಹಿನ್ನೋಟ ನೀಡುವ ಕತೆ. ಒಂದು ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು, ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಕತೆ ಈ ತಂತ್ರದಿಂದಲೇ ಹೊಸ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹುಷಃ ಈ ವರೆಗೆ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರೊಬ್ಬರೇ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗವಿದ್ದೀತು. ಅದೇನಿದ್ದರೂ `ಪ್ರಕೃತಿಗೊಬ್ಬ ಪುರುಷ ಬೇಕು' ಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ ಮೌನವಾಗಿರುವ ಪಾತ್ರ ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು `ಮರಳಿ ಬಂದ ಕತೆ'ಯಲ್ಲೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡೂ ಕತೆಗಳ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಅಘನಾಶಿನಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗಿದೆ. ಈಗ ರಮಾ ಮದುವೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಅವಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಾರ್ವತಕ್ಕ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಮಾಸ್ತರರು ಕೂಡ ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತಿದೆ. ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ರಮಾ ನಮಗೆ (ನಿರೂಪಕನಿಗೆ) ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಲಂಕೇಶ್ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದ್ದ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದೆ.

ಚಿಂತಾಮಣಿ ಕೂಡ್ಲೆಕೆರೆಯವರು ಕವಿಯಾಗಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತರು. ನಾಲ್ಕು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಬಹುಷಃ ಇದೊಂದೇ ಇದ್ದೀತು. ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಭಾವುಕ ಮನೋವಲಯವೊಂದನ್ನು ತೀರ ಮಯಣ್ಣಗೊಳಿಸದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತ, ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಲಾಜಿಕಲ್ ಆಗಿಯೇ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಿದರೂ ಅದು ಎದ್ದು ಕಾಣದಂಥ ಕೌಶಲವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ ಬರೆದ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಇವತ್ತು ಖಂಡಿತಕ್ಕೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಚೆಗೆ ದೇಶಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲವು ಕವನಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಮಯೂರದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಕತೆಯೊಂದು ಓದಲು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಈ ಓದು ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬರೆಯಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
(ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರ ಭಾವಚಿತ್ರ ಚನ್ನಕೇಶವರು ತೆಗೆದಿದ್ದು ಮಯೂರ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದು.)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ