Thursday, August 27, 2009

The Thing Around Your Neck

ತನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ Purple Hibiscusಗೆ 2007ರ Commonwealth Writer's Best First Book ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ, ಚಿನು ಅಚಿಬೆಯಿಂದ "ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಂಡೇ ಬಂದ" ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಎಂದು ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿಮಾಮಂಡಾ ಎನ್‌ಗೋಝಿ ಅದಿಚ್ಯಿ ನೈಜೀರಿಯಾದವರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಇವರ Half of a Yellow Sun ಕಾದಂಬರಿಗೆ Orange Broadband Prize for Fiction ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂತು. ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ ಕೂಡ ಇದೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ short list ನಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. "ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಚಿತ್ರ ಅನಿಸಿದರೂ ನನಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ನನ್ನ ಬರವಣಿಗೆ ನನ್ನನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯಿರಬೇಕು!" ಎನ್ನುವ ಈಕೆಯ ಹೊಸ ಕಥಾಸಂಕಲನ The Thing Around Your Neckನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆ ಮತ್ತು ಸಂದೀಪನಾಯಕರ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳೊಂದಿಗೇ ಗಮನಿಸುವುದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟ.

Cell One ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ನೆಲೆಯೇ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದದ್ದು. ಈಕೆ ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅವನ ವಯಸ್ಸಿನ ಊರಿನ ಇತರ ಹುಡುಗರಂತೆಯೇ ಕಳ್ಳ, ಸುಳ್ಳ, ಮಳ್ಳ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿರುವ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ, ದ್ವೇಷ, ಚಡಪಡಿಕೆ ಎಲ್ಲ ಸೇರಿದಂತಿರುವ ಒಂದು ಭಾವ ಇಲ್ಲಿ ಮಿಡಿಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ಈ ಸಹೋದರಿ ತನ್ನ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನ ತಮ್ಮನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ತೀರ ಸನಿಹದ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕ ನೆಲೆಯಿಂದ, ತನ್ನ ನೋಟ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಜಿದ್ದಿನಿಂದ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಲಾರದೆಂಬ ಅರಿವಿದ್ದು ಗಮನಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಸಹೋದರ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಾನು ಗೆಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬ ಆಳದ ತುಡಿತಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವನು ಬೆಳೆದು ತಾರುಣ್ಯಕ್ಕೇರಿದಂತೆಲ್ಲ ಅವನನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತ, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕೆಳಬಿದ್ದಾಗ, ಜೈಲಿನಲ್ಲೇ ಅವನ ಕೊನೆಯಾಗಿ ಮತ್ತೆಂದೂ ಅವನು ಮನೆಗೆ ಮರಳದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡುವ ಅನುಬಂಧದ ತಂತುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗಮನಿಸುತ್ತ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕತೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಈ ತರ್ಕ(ಬುದ್ಧಿ) ಮತ್ತು ಭಾವುಕತೆ(ಭಾವ)ಯ ತಾಕಲಾಟವನ್ನು ಕತೆ(ಭಾಷೆ)ಯಾಗಿ ಹಿಡಿಯುವುದಲ್ಲ. ಕೆ.ಸದಾಶಿವ ಅವರ ನಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಬಂತು ಕತೆಯ ತಂತ್ರ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ.

ಭಾವುಕತೆಗೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲದ love-hate relation ದಾಯಾದಿಗಳ ನಡುವೆ, ಒಡಹುಟ್ಟು, ಸಹಪಾಠಿ, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ, ಸಹವರ್ತಿ, ನೆರೆಹೊರೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಯಾರ ನಡುವೆಯೂ ಇರುವಂಥದ್ದೇ. ಒಂದು ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸರಿಯಾಗಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಸೋಕದ ಹಾಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ತರ್ಕದಲ್ಲೇ ಗರ್ಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಇರುವ ಈ ಸಂಬಂಧ ಸಾವಿನೆದುರು ಗಕ್ಕನೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥ, ಆಯಾಮ, ರೂಪು ಪಡೆಯುವುದು ತಿರುವು. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೇ ಅರ್ಥಹೀನವಾಗಿ, ತರ್ಕವೇ ತರ್ಕಶೂನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಸಂಬಂಧದ ಭಾವಲೋಕದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡು ಬದುಕಿನ ಸಾರ್ಥಕತೆಯ ಸಾತತ್ಯ ಯಾವುದರಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಹೊಸ ದರ್ಶನವೊಂದು ನಮಗಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾವು-ನೋವುಗಳ ಎದುರು ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಂ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮನುಷ್ಯನಾಗುವುದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ನೋವಿಗೆ, ಸಂಕಟಕ್ಕೆ, ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮರುಗಬಲ್ಲವನಾದಾಗಲೇ.

ಮಾಸ್ತಿಯವರು ಚಿತ್ತಾಲರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರಂತೆ. "ಬರವಣಿಗೆ ನನಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗುವ ರೀತಿಯದು. ಎಂದರೆ, ಜೊತೆಯ ಜೀವದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಬೆರೆತು ಅದರ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಜೀವಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುವ ಆಸೆಯದು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಲವು ರೀತಿ ಉದಿಸಬಲ್ಲುದು. ಆದರೆ ಅದು ಹೀಗೆ ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂಬ ಕರ್ಮದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸ ಹೊರಟಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನ್ನ ತಿಳಿವಳಿಕೆ"

ಈ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳು ಹಲವಾರಿವೆ. ತಂತ್ರ ಹಳೆಯದು. ಹಾಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಡದ ಶಿಲ್ಪ ಕೊಂಚ ಕೃತಕವೆನಿಸಿದರೂ ಕತೆ ಅರ್ಧದಲ್ಲೇ ಸೋಲುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಬಗೆಯ ಕತೆಯ ತಂತ್ರದ ಜೊತೆಗೇ craftsmenship ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವರಗಳು, ಭಾಷೆ, ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ (ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ) ನೆಲೆ, ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಂಬಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮೈದುಂಬಿಕೊಂಡ ವಾತಾವರಣದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮ -ಇವೇ ಕತೆಯನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಮೀರಿ ಈ ಇಡೀ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ-ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವೇ. ಇಲ್ಲಿ, ಈ ಸೆಲ್ ಒನ್ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಮಾಮಾಂಡಾ ಎನ್‌ಗೋಝಿ ಅದಿಚ್ಯಿ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೇ ಒಂದು ವಿಶೇಷ.

ಸೆಲ್‌ಒನ್ ಕತೆ ಸಹೋದರನ ಕುರಿತು ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸ್ಪಂದನ ಕ್ರಮೇಣ ಅರಳಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ನಿಜವಾದ ಕಷ್ಟ. ಈ ಹುಡುಗ ತುಂಟನೆಂದರೆ ತುಂಟ-ಫಟಿಂಗ ಅಂದರೆ ಫಟಿಂಗ. ಮನೆಯಲ್ಲೆ ಕದಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅದು ಆ ಕಾಲದ, ಅವನಿದ್ದ ಊರಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಅವನು ಹಾಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅಂಥ ವಿಶೇಷವೇನಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರೂಪಕಿಯೂ ಆಗಿರುವ ಸಹೋದರಿಗೆ ಗೊತ್ತು. ಈ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ದೇಶ-ಕಾಲಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ದೂರಬೇಕೆ, ನಾಗರಿಕ ವರ್ತನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ-ಅಹಿತಕರ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಲ್ಲೆ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು ಸಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಜಾಣಕುರುಡಿನ ಶಾಪದಡಿ ನಟಿಸಿದ ಹೆತ್ತವರು-ಶಿಕ್ಷಕರು-ಪೋಷಕರುಗಳನ್ನು ದೂರಬೇಕೆ ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ಬಡಾವಣೆಯ ತಮಗೆ ತಾವೇ ಮೋಸಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಾಗರಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಲಿಖಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ದೂರಬೇಕೆ ಎಂಬುದು ಈ ಇಡೀ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನೇ ಆಗಿದ್ದ ನಮ್ಮ ಕೃಷ್ಣನಂಥ ಈ ಹುಡುಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಂಗಾಲಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೆಲ್‌ನ ಹೆಸರು ಸೆಲ್‌ಒನ್. ಅರ್ಥ ಇಷ್ಟೇ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ರವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಮರಳಿ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ. ತೀರ ಕೈಮೀರಿದ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಹಿಂಸೆಕೊಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತಿದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇತರ ಖೈದಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನಾಗಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನುವುದು fact. ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಹೋದರಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಅವನಿಗಾಗಿ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ಜೈಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಯಥಾಧಿಕಾರ ಲಂಚವನ್ನೂ ನೀಡಿ ಅವನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅದೆಲ್ಲ ಭ್ರಷ್ಟಗೊಂಡ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ-ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಸರಳ-ಸುಲಭ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ವಿದ್ಯಮಾನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಈ ತುಂಟ-ದುಡುಕಿನ-ತಾರುಣ್ಯ ತುಂಬಿದ ಹುಡುಗ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ತಾನು ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ಇವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಬದುಕನ್ನು ಅದರ ಮೂಲಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುತ್ತ, ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಅಸಹಾಯಕತೆ, ಉಳ್ಳವರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರ ಹಿಂಸೆ, ಕ್ರೌರ್ಯ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ನೀಚತನವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ದುರ್ಬಲ ಮುದುಕನನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಬದಲಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತದೆಂದರೆ, ಸಹೋದರಿಯ ನಿರೂಪಣೆ ಅದನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಓದಿಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈ ಸಹೋದರಿಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕತೆ ದಟ್ಟ ರಾಜಕೀಯ-ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.

ಈ ಸಹೋದರಿ ನೀಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅದರೆ factsಅಷ್ಟೇ ಆಗಿರಬಹುದೆನ್ನಿಸುವಂಥ ವಿವರಗಳಲ್ಲೇ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಮೃದುವಾಗುತ್ತ, ಅವನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ನರಕದ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಕಂಪಪಡುತ್ತ, ಸ್ವತಃ ಅವನು ತನ್ನ ಸಹವಾಸಿ ಜೈಲಿನ ಖೈದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸತೊಡಗಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನ ಎಲ್ಲ ಒರಟುತನ, ಸುಳ್ಳು, ತಪ್ಪು, ದುಡುಕುಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಾಣಿಸಿ ಮರುಕಪಡುತ್ತ ಇವನೆಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇನೋ, ಇತರ ಕೆಲವು ಖೈದಿಗಳಂತೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾನೇನೊ, ಈತನ ಸಹೋದರಿಯ ಅನುತಾಪಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇನೊ ಎಂದು ಚಡಪಡಿಸತೊಡಗುತ್ತೇವೆ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ತಾನು ಅವನ ಭೇಟಿಗೆ ಜೈಲಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ನೀವೂ ಹೋಗಬೇಡಿ ಎಂದು ಈ ಹುಡುಗಿ ಹಠಹಿಡಿದಂತೆಯೇ. ಮತ್ತು ಹುಡುಗ ಸೆಲ್‌ಒನ್‌ಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುವ ಹಂತ ಕೂಡ ಇಷ್ಟೇ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತಿದೆ.

ಚಿಮಾಮಾಂಡಾರ ಕಥನ ಕಲೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದು ಇಂಥಲ್ಲಿಯೇ. ಅಕ್ಕ ತಮ್ಮನ ಅಥವಾ ತಾಯಿ-ಮಗನ ಒಂದು ಭಾವಪೂರ್ಣ ಕತೆಯಷ್ಟೇ ಆಗಿಬಿಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ಈಕೆ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಿರುವ ಪುಷ್ಟಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ, ಚರ್ಚೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ.

ಸಂಕಲನದ ಎರಡನೆಯ ಕತೆ Imitatioin ನೈಜೀರಿಯಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ಮೆನ್ ಮದುವೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿರಿಸಿ ತಾವು ನೈಜೀರಿಯಾದಲ್ಲೇ, ವ್ಯವಹಾರ ನಿಮಿತ್ತ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಫ್ಯಾಶನ್ನೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ ಎನ್ನುವ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಕತೆ ಕ್ರಮೇಣ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯ ಆಳಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ರಜೆಯ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸಲು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಈ ಗಂಡಂದಿರು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಂಥ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆ ಇದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಒಟ್ಟು ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿಲಕ್ಷಣ ಬಗೆಯ ಚೋದ್ಯ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ನಮ್ಮನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದು ಅದಿಚ್ಯಿಯ ನಾಯಕಿಯ ಒಂಟಿತನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸ್ಥಾಯೀಭಾವದಂತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ನಿಜವಾಗುವ ರೀತಿ. ಈ ಕತೆಯ ಉತ್ತರಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಬರುವ ವರೆಗೂ ನಮಗೆ ನಾಯಕಿಯ ಮೌನಕ್ಷಣಗಳು, ಒಂಟಿತನ ಒಡೆದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಕಥನದ ಮುಖ್ಯ ಎಳೆಯಲ್ಲ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಾದ ಒಬ್ಬ ಪತ್ನಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ (ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚಿನವಳಿರಬಹುದಾದ) ತನ್ನ ಗೆಳತಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಸುದ್ದಿಯ ಜೊತೆ ಗುದ್ದಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕತೆ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ನೈಜೀರಿಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತಿ ಬೇರೊಬ್ಬಳೊಂದಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸಂಸಾರ ಹೂಡಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆಂಬ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದದ್ದೇ ಈಕೆಯ ಇದುವರೆಗಿನ ಒಂಟಿತನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಭಾರವೊಂದು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿ ಬಿಡುವುದು ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರತೊಡಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಊಹಾಪೋಹ, ಕಲ್ಪನೆ, ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಅಂತೆ-ಕಂತೆಗಳ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ ಅಥವಾ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಅನುಮಾನಗಳಷ್ಟೇ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದಾಕೆ - ಈಕೆಯೇ ಕೊನೆಗೆ ಆಪ್ತ ಸಖಿ ಕೂಡ ಆಗಿಬಿಡುವ ಅನಿವಾರ್ಯವೊಂದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತ - ಆಡುವ ಒಂದು ಮಾತು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅಂತರಾಳವನ್ನು ತಡಕತೊಡಗುತ್ತದೆ. ನೈಜೀರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ತನ್ನ ಗಂಡ ಕಡುನಿಷ್ಠೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯವೊಂದು ಯಾವುದೇ ಚಾಡಿಮಾತನ್ನು ಕೇಳುವ ಮೊದಲೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ ಅವಳು. ಇವಳು ಉತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಬಹಿರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೊಡುವ ಉತ್ತರಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದವು ಅವುಗಳು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತರವೇ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಹಠ ಹಿಡಿದರೆ ಸ್ವಸಮರ್ಥನೆಯ ಅಹಂ ಅಡ್ಡಬರಬಹುದಾದ ಸ್ಥಿತಿ! ಬರೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿದ್ದರೇ ಒಳಿತು!

ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಬೇಯುತ್ತದೆ. ಸುಪ್ತಮನಸ್ಸಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸತ್ಯವೊಂದು ಜಾಗೃತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಶಬ್ದವಾಗಿಯೋ, ಸಚಿತ್ರವಾಗಿಯೋ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ದಗೊಳ್ಳುವ, ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ವೈಚಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕತೆ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ಹಾದು ಬರುತ್ತದೆ.

"ತನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ತುರ್ತಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಕುರಿತೂ ಅವು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ನಾವು, ಮನುಷ್ಯರು ಇರುವುದು ಹೀಗೆಯೇ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಓದುಗರನ್ನು, ಸ್ವತಃ ನನ್ನನ್ನು ತೀರಾ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಬೋರು ಹೊಡೆಸುವುದು ಕೂಡ ನನಗಿಷ್ಟವಿಲ್ಲ"

ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ತಮ್ಮ ನಿರೂಪಣೆ ಒಂದು ಅಂತರದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಪಾತ್ರದ ಒಳಹೊಕ್ಕು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತ ಚಿಮಾಮಾಂಡಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳು ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ವಿಧಾನ ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ, ಅದ್ವಿತೀಯ ಬಗೆಯದು. ಚಿಮಾಮಾಂಡ ಅವರ ಕತೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮೌನ, ಒಂದು ಕೊಂಕು, ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಆಸೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಾತ್ರದ ಅಂತರಂಗದ ಅಮೂರ್ತ ತುಮುಲವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗಕ್ಕೆ ದಾಟಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಫಿಲಾಸಫಿಯಿಲ್ಲ, ಮೊನಾಲಾಗ್ಸ್ ಇಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಗ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಆಸೆಗಳೇ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹೇಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಓದುಗ ಒಂದು ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಬಹುಷಃ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಕೂಡ ಅನಗತ್ಯ. ಅದೊಂದು ತರದ ಹೇರಿಕೆ ಕೂಡ ಆಗಬಹುದು.

ಇಲ್ಲಿ ಈ ಪಾತ್ರ, ತನ್ನ ಪತಿ ಸಂಸಾರದ ವಲಯದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಬಹುದು, ದೂರವಾಗಿ ಬಿಡಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯ ಕೇವಲ ಆತನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು, ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೆಲಸದವಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಟಾಬಯಲು ಮಾಡಿಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಪಾವಿತ್ರ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ತಳಮಳವನ್ನನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳಿಗೆ ಅಂಥ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿರಲು ಕಾರಣವಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಅವಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದಿರುವುದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಭಯ! ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕತೆ, ಕೆಲಸದವಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಇದನ್ನೇ. ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಮದುವೆ, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉಳಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿಯೇ ಈಕೆ ಮತ್ತೆ ನೈಜೀರಿಯಾದ ಗಂಡನ ಮನೆಯ ಬೆಡ್‌ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೊಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮಲಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧ ಕಗ್ಗಂಟಾದ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಕತೆಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಮ್ಯಾಗಝೀನ್ ಕತೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉತ್ತಮ craftsmenshipಹೊಂದಿದ್ದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ರಚನೆಗಳ ವರೆಗೆ ಈ ವಸ್ತು ಬಳಕೆಯಾಗಿದ್ದಿದೆ. ಚಿಮಾಮಾಂಡ ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಳಹಳಿಕೆಯಾಗಿಯೋ, ಆತ್ಮಾನುಕಂಪದ ಭಾವುಕ ಚಿತ್ರಣವನ್ನಾಗಿಯೋ ಮಾಡಿ ಕೈತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

A Private Experience ಕೋಮು ಗಲಭೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದು. ಸಾದತ್ ಹಸನ್ ಮಂಟೋರಾದಿಯಾಗಿ, ಭೀಷ್ಮ ಸಹಾನಿ, ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಂ ಮುಂತಾದವರು ಸೇರಿ ಹಲವಾರು ಕತೆಗಾರರು ಕೋಮು, ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮದ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಆ ಸಂಘರ್ಷದ ನೆರಳಲ್ಲೇ ಅರಳುವ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ವಸ್ತುವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ತೊಡಗಿ ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸ ಪ್ರಕರಣದ ವರೆಗೆ ನಮ್ಮ ದೇಶ ಇಂಥ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಫಲವತ್ತಾದ ವೇದಿಕೆ ಕೂಡ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಚಿಮಾಮಾಂಡಾ ಕತೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಇಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ವಯಸ್ಕ ಹೆಂಗಸಿನದ್ದು, ಇನ್ನೊಂದು ಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯದ್ದು. ಈ ಹುಡುಗಿ ತನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ್ದನ್ನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಬಿಗುಮಾನವುಳ್ಳ ತಾರುಣ್ಯದ ಮನೋಭೂಮಿಕೆಯದ್ದಾದರೆ ಹೆಂಗಸು ಮುಗ್ಧೆ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ದೈನಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರ, ದಿನದ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚ, ಸಂಪಾದನೆ, ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತಳಾದ ಮಹಿಳೆ. ಈಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಮಾನದಂಡದ ಸಭ್ಯತೆಯ ಹೆಸರಿನ ನಾಟಕೀಯತೆಯಿಲ್ಲ. ಈ ಇಬ್ಬರು ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಸ್ಫೋಟಿಸಿದ ಕೋಮು ಗಲಭೆಗೆ ಬೆದರಿ ಅಂಗಡಿಯೊಂದರ ಅಟ್ಟವನ್ನೇರಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಒಂದಾದವರೇ ಹೊರತು ಇಬ್ಬರ ಮುಖಾಮುಖಿಗೆ ಬೇರಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಈ ಹುಡುಗಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಇದೆಲ್ಲ ನಡೆದ ತುಂಬ ಕಾಲದ ಬಳಿಕ. ಅದೇ ದಿನ ಇವಳೊಂದಿಗೇ ಪೇಟೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಅಕ್ಕ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಸಿಗದೇ ಹೋದ ತುಂಬ ಕಾಲದ ಬಳಿಕ. ಆದರೆ ವಿಚಿತ್ರ ಗಮನಿಸಿ, ಇಡೀ ಕಥಾನಕ ನಮಗೆ ಒಂದು ನೆನವರಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾಣದೆ, ಇದೀಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಎಂಬಂತೆ ಇದೆ. ನಡುನಡುವೆ ಎಂದೂ ಸಿಗದೇ ಹೋದ, ಬಹುಷಃ ಅದೇ ದಿನ, ಇವರು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಮೃತಳಾಗಿದ್ದ ಅಕ್ಕನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ, ಅವಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರತನದ ನೆನಪುಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿ ಈ ನೆನವರಿಕೆಯಾಗಲೊಲ್ಲದ ನೆನವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಮೌನವಿದೆ. ಅದು, ನಾವದನ್ನು ತಲುಪುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದಾದಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿದೆ.

ಈ ತಂತ್ರ, ಭೂತವನ್ನು ವರ್ತಮಾನದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಈ ಭೂತಕಾಲದ ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಅಸಂಗತಗೊಳಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವ ತಂತ್ರ ತೀರ ಹೊಸತರದ್ದು.

ಆವತ್ತು ಅಂಗಡಿಯ ಅಟ್ಟದ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಉಸಿರು ಬಿಗಿಹಿಡಿದು ಕೂತು ಕಳೆದ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ, ಹಠ ಹಿಡಿದು ಬೀದಿಗಿಳಿದಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಅರೆಸುಟ್ಟ, ಚಿಂದಿ ಚಿಂದಿಯಾದ ಮಾನವ ದೇಹಗಳು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ನಡುಕದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದ ಈರುಳ್ಳಿ ಮಾರುವವಳ ಸ್ಕಾರ್ಪಿನ ತುಂಡಿನಲ್ಲಿ, ಅವಳ ಹರಯದ ಮಗಳು ಹಾಲೀಮಾ ಮತ್ತು ಇವಳ ಅಕ್ಕ ಎನ್ನೆದಿ ಇಬ್ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತೂ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ್ದ ಆತಂಕಕ್ಕಿರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಆಳ ನಮ್ಮನ್ನು ತಟ್ಟಿಯೇ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಯಾಕಂದರೆ, ಚಿಮಾಮಾಂಡಾಗಿರುವ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆಯೇ, ಮಾತು, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ವಿವರಣೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮೀರಿದ ಮೌನವೊಂದು ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ತುಂತುಂಬಿ ಕಲಕುತ್ತದೆ.

Ghosts ಕತೆ ಈ ಸಂಕಲನದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕತೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳಂತೆಯೇ ಚಿಮಾಮಾಂಡರ ಕಾದಂಬರಿ Half of a Yellow Sunಗೆ ನಡೆಸಿದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಕತೆ ಕೂಡ 1967ರ ಬೀಯಾಫ್ರ - ನೈಜೀರಿಯಾ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಲ ಹಿಂದೆ ಮುಂದೆ ಚಲಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ನಿಯಮವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಈ ಕತೆಯ ತಂತ್ರ ಈ ಹಿಂದಿನ A Private Experienceನದ್ದಲ್ಲ. ಇದು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್‍ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಿದೆ. ಈ ಕತೆಗೆ ಒಂದು ಕಥಾನಕದ ಚೌಕಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದರ ಅಧ್ಯಾಯದಂತೆಯೇ ಕಂಡರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ. ಆಂತರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಡುವೆ ಸತ್ತಿರಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಂತಾಗಿ, ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮಾತನಾಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಭ್ರಮೆಯಿರಬಹುದೇ, ತನ್ನದೇ ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ತಾನೇ ನಡೆಸಿದ ಹಳಹಳಿಕೆಯಿರಬಹುದೇ ಎಂಬಂಥ ಮ್ಲಾನ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಸಾಗುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ದಿನದ ಬಾಂಬು, ಶೆಲ್ಲು ದಾಳಿ, ಕವಿದ ಹೊಗೆಯ ನಡುವೆ ಬೇಡ ಬೇಡವೆಂದರೂ ಕೇಳದೆ ಮಾಯವಾದ ಇಕೆನ್ನಾ ಒಕಾರೊ ಇದೀಗ ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ನೆನಪುಗಳು ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಸಂಧಿಸುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕಥಾನಕದ ಸದ್ಯ-ಸತ್ಯ ಇರುವುದು. ಪರಸ್ಪರರ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಸಾವಿನ ಹೊಗೆಯಿದೆ. ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳ ಶವಗಳಿವೆ. ಮಣ್ಣಾದ ಅವರ ಕನಸು, ನಗು, ತೊದಲು ಮಾತುಗಳಿವೆ. ಬರ್ತ್‌ಡೇಯ ನೆನಪುಗಳು, ತಮಾಷೆಯ ಪ್ರಸಂಗಗಳಿವೆ. ಮತ್ತೆ ಎಂದಿನಂತೆಯೇ ಈ ಎಲ್ಲದರ ಆಚೆ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಮೌನ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತಗಳಿವೆ.

On Monday Last Week ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವೇ ಕಥಾನಕವಾಗುವ, ತಂತ್ರವೇ ಮೌನವಾಗಿ ಹೇಳದೇ ಉಳಿಸಿರುವ ಕತೆಗಳನ್ನು ಉಸುರುವ ಕತೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ "ಸೆಟ್ಲ್" ಆಗುವಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಬಿದ್ದ ಗಂಡನನ್ನು ತಡವಾಗಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ನೈಜೀರಿಯಾದ ಒಬ್ಬ ಯುವತಿ ಅಮೆರಿಕದ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಂಸಾರದ ಮಗುವಿಗೆ ಪಾರ್ಟ್ ಟೈಂ ಬೇಬಿ ಸಿಟ್ಟರ್ ಆಗಿ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವಿನ ತಾಯಿಗೆ ಮಗುವಿನ ಜೊತೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು, ಅದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೋ ಡೆಡ್‌ಲೈನ್ ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮೇಲೆ ಅವಳು ವ್ಯಸ್ತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್. ಮನೆಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲೇ ಅವಳ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಇದ್ದರೂ ಆಕೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದೇ ಅಪರೂಪ. ಗಂಡ ಏನನ್ನೋ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಿರುವವನಂತೆ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗುವೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂಬಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಇವರ ನಡುವೆ ಈ ಬೇಬಿಸಿಟ್ಟರ್‌ಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಗೋಜಲುಗಳಿದ್ದೇ ಇವೆ. ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯೆನಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಮೆರಿಕದಂಥ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಬಿದ್ದ ಗಂಡ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ನಾಲ್ಕರ ಮಗುವಿನ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲರೂ ಯಾವುದರೊಂದಿಗೋ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಮನೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಈ ಬೇಬಿಸಿಟ್ಟರಳ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರು ಹೋಗಿ ತನಗೆ ನಗ್ನ ಮಾಡೆಲ್ ಆಗುವಂತೆ ಎಷ್ಟು ಆಗ್ರಹಪೂರ್ವಕ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾಳೆಂದರೆ, ಈಕೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದಾಗ ಅನಾಸಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಾಳೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿಯಾದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಟ್ಯೂಟರ‍್‌ಬಳಿ ಕೂಡ ಹುಬೇಹೂಬ್ ಇವಳ ಸೌಂದರ್ಯ ಹೊಗಳಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಹೊಗಳುವುದು, ಮಾಡೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ಸುರುಮಾಡುತ್ತಾಳೆ! ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಹೆಂಗಸರಿಗೂ ಈಕೆ ಹೀಗೆಯೇ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆಯೋ, ಈಕೆಯ so called project ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಮುಗಿಯಲಾರದ ಒಂದು ಭ್ರಮೆಯೇ ಇರಬಹುದೋ, ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅದು ಮಗು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಮರೆತವನಂತೆ ಕಾಳಜಿ ಮಾಡುವ ತಂದೆ ಕೂಡ ಏನನ್ನೋ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೋ ಎಂದೆಲ್ಲ ಅನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಗಂಡ ಕೈತಪ್ಪಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕದಲ್ಲಿರುವ ಬೇಬಿಸಿಟ್ಟರ್ ಆತನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದನ್ನು ಗಂಡನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ ಕೂಡ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಕುಟುಂಬ, ಅದರ ವಿಲಕ್ಷಣ ರೀತಿ, ಅದರ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಗು ಮತ್ತು ತಾನು ಅದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಚೋದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾಳೆ. ಹಲವು ಬಗೆಯ ತಲ್ಲಣಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಈಕೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೇ ಈ ಕತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ.

Jumping Monkey Hill ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಇರುವ ಕತೆಯೆನ್ನಬಹುದು. ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಬಹುಮಾನಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತ Theory and Practice ಕುರಿತ ಮಿಥ್ಯೆ ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ನಿಜ ಜೀವನದ ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಕಥಾನಕದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಡುವ ವಾಸ್ತವ ಎರಡರ ತುಲನೆ ಕೂಡ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಥಾನಕದ ಸೀಮಿತ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ವಾಸ್ತವ ಕೂಡ ಒಂದು ಸುಳ್ಳೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೂ ಅದು ಹೇಗೆ ನಿಜಜೀವನದ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಆದಷ್ಟೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಕ್ರೋಢೀಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಲರು. ಆದರೆ ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ವಾಸ್ತವದಿಂದ ದೂರ ಎಂದೂ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದು ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ಮಿತಿ.

ಇಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವ ಕತೆಗಾರ್ತಿ ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ದಾಂಪತ್ಯದ ವಿರಸ-ವಿಘಟನೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೆಲೆಕಾಣಬೇಕೆನ್ನುವ ತನ್ನ ತುರ್ತುಗಳೆದುರು ಎದುರಿಸುವ ಸೋಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತಾಗುವುದು ನೋವಿನ ವಿದ್ಯಮಾನ. ಈ ನೋವಿನ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೇ ಕಂಪೆನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಟೆಕ್‌ನಿಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಿರುವ ಹುಡುಗಿಯರ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಮತ್ತದನ್ನು ನೌಕರಿಯ ತುರ್ತಿನಲ್ಲಿರುವವರು ಸಹಜವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದವಳು. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಕಲೆ-ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಲಯದಲ್ಲೂ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಬೇಕಿದ್ದರೆ ಅಂಥ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನೇ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಂಬ ಸತ್ಯ ಈಕೆಗೆ ಎದುರಾಗುವುದು. ಇದೊಂದು ಸಾರ್ವತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗದ ಅನುಭವವೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಅದನ್ನು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ದೂರವಾದದ್ದು, ಅವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ್ದು ಎಂದು ಸಾಧಿಸಲು ಹೊರಟ ಕ್ರಿಯೆ ಕೂಡ ಈ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಕನ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ! ಇಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ ಎರಡೂ ಹಾದಿಗೆಡುತ್ತಿವೆ.

ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಸ್ತ್ರೀಮತವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಇಂಥ ಕತೆಗಳು ಸ್ವತಃ ಪುರುಷಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಇವರು ತಿಳಿಯುವ-ಕಾಣುವ-ಚಿತ್ರಿಸುವ ಅದೇ ಜಗತ್ತಿನ ಪುರುಷನ ಕುರಿತು ಕೂಡಾ ಅಷ್ಟೇನೂ ಮೃದುವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತತ್ಕಾಲಕ್ಕೆ presumed absent ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ದೂರುವ ದಲಿತರು, ಕೋಮುವಾದಿಗಳನ್ನು ದೂರುವ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರೆಲ್ಲ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರೇ ಎಂಬ ಧರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಹಿಂದೂ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಎದುರಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದು. ಯಾರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ತತ್ವ-ನಂಬುಗೆ-ಆದರ್ಶದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ಕಂಡೇ ಇಲ್ಲದ ಕುರುಡರಲ್ಲ. ಕತೆ ಹಿಡಿಯುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ಧಾಟಿಯಲ್ಲೇ ಅದು ಅದರ ಮಿತಿಯ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆಯ ನೆಲೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಿಲ್ಲ. ಅದು ಲಿಂಗ ಪ್ರೇರಿತ, ಧನ ಪ್ರೇರಿತ, ಸ್ಥಾನ-ಮಾನ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವೇ ಹೊರಟು ಹೋಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕತೆ ಭಾವುಕತೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚೆನಿಸಿದ ಒತ್ತಿನಿಂದ ಸೊರಗಿದೆ.

The Thing Around Your Neck ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಲಿತವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕತೆ. ಈ ಕತೆ ಎಲ್ಲ ವಿಧದಲ್ಲೂ ತುಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ.

ಇಡೀ ಕತೆ ನೀನು ಈ ತರ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ, ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ, ಕನಸಿದೆ ಆದರೆ ಆಗಿದ್ದು ಈ ತರ, ಆಗುತ್ತಿರುವುದು ಹೀಗೆ, ಹೀಗೆಲ್ಲ ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕೂಡ ಈ ಕಥೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ನನ್ನ ನೋವನ್ನು ಕಾಣುವ ಒಂದು ಅಂತರಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾನು ನನ್ನಿಂದ ಹೊರನಿಂತು ನನ್ನನ್ನೇ ನೀನು ಎಂದು ಊಹಿಸುತ್ತ ಮಾತನಾಡಿದಂತಿದೆ ಈ ವಿಧಾನ. ಕೊಂಚ ಹಳಿತಪ್ಪಿದರೂ ಆತ್ಮಾನುಕಂಪವೋ, ಆತ್ಮರತಿಯೋ ಆಗಬಹುದಾದ ಅಪಾಯದ್ದು. ಆದರೆ ಕತೆ ಅದರಿಂದ ಸುಲಲಿತ ಪಾರಾಗಿದೆ.

ತೀರ ಮುಗ್ಧ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಒಂದು ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಈಕೆ ತನ್ನ ಅಂಕಲ್‌ನ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಹೇಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬೀಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾಳೆ. ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂಟಿತನ ಮತ್ತು ಮೌನ ಚಿಮಾಮಾಂಡರ ಇತರ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೆಂತೋ ಅಂತೆಯೇ ಈಕೆಯನ್ನೂ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

‘ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಸುಲಭ! ನೀನು ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಕೊಡುತ್ತೀಯೋ ಅಷ್ಟಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪಡೆಯುತ್ತೀ ಎನ್ನುತ್ತೆ ಅದು! ಸಾಕಷ್ಟು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತೆ, ನಿಜ! ಆದರೆ ನೀನು ಊಹಿಸಲಾರದಷ್ಟನ್ನು ಅದು ಕೊಡುತ್ತದೆ ನಿನಗೆ!’ ಎಂಬುದು ತತ್ವ. ಅಥವಾ ತರ್ಕ? ತನ್ನವರಿಂದ ಅನುಚಿತ ಅತ್ಯಾಚಾರವನ್ನು ಕಾಣುವಾಗಲೇ ಅಮೆರಿಕದ ಮಂದಿ, ವಿದೇಶೀಯರು ಈಕೆಗೆ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ತೀರ ಜಟಿಲವಾಗದಂತೆ ಪೊರೆಯುತ್ತಾರೆ ಕೂಡ.

ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ ಗೆಳೆಯ ಗೆಳತಿಯರು, ಬಂಧು ಬಾಂಧವರು ಕೂಡ ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಒಂದು ಭವ್ಯ ಕಲ್ಪನೆ, ಕನಸು, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೇ. ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲ ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಗುತ್ತ ಬಂದಂತೆ ಈಕೆ ನೈಜೀರಿಯಾದ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗೆಳೆಯರು-ಸಂಬಂಧಿಕರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡವಳಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಒಂಟಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಪರಕೀಯ ವಾತಾವರಣದ ಅಸಹನೀಯ ಮೌನ ಮತ್ತು ಒಂಟಿತನ ಇನ್ನೇನು ಅಭ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಾಗ ಸಿಕ್ಕಿದ ಅಯಾಚಿತ ಪ್ರೀತಿ. ನೀರವ ಒಂಟಿತನದಂತೆಯೇ ಪ್ರೀತಿ ಕೂಡ ಬಂಧನದಂತೆ ಕೊರಳನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ತೆಳ್ಳನೆಯ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆಯೆ ಈಕೆಗೆ?

ತಂದೆ ಸತ್ತ ಸಂಗತಿ ತಡವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆಗಲೂ ತನ್ನ ತಂದೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯುಸಿರಿಗೆ ಶ್ರಮಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ತಾನಿಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮದ ಲಹರಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆನೆ ಎಂದು ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನೆನೆಯುವ ಈಕೆಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಕೂಡ ಪೊರೆಯಲಾಗದ ಹೊರೆಯೇ. ಗ್ರೀನ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ಗಾಗಿಯಾದರೂ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೇ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಪ್ರಿಯಕರನಿಂದ, ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಂಡವಳಂತೆ ತನ್ನ ನೆಲದತ್ತ ಹೊರಡುವ ಈಕೆಕತೆ

hugged him tight for a long long moment,and then you let go...

ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

The American Embassy ಕತೆ ಕೂಡಾ Ghosts ಕತೆಯ ತರ ಬೀಫಾರ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನೈಜಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು. ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿ Half of a Yellow Sun ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ’ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದು ಇತಿಹಾಸದ ಆತ್ಮಕಥೆಯಾಗುವುದಾದರೆ ತಾನು ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೂ ಕಥಾನಕಕ್ಕೂ ಸಮಾನ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಿದ್ದೇನೆ’ ಎನ್ನುವ ಚಿಮಾಮಾಂಡ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡಿರುವಂತಿದೆ. ಚಿನುವ ಅಚೀಬೆಯ The Anthills of the Savannah ದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭುತ್ವ ವಿರೋಧಿ ಆರೋಪಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ಬರ ಹತ್ಯೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೇ ಈ ಕತೆಗೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಪತ್ರಕರ್ತನೊಬ್ಬನ ಬಂಧನದ ವಾರಂಟ್ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಆತ ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟ ಮಗು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ತನ್ನನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಭರವಸೆಯಿಂದ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಮಗು ಮಿಲಿಟರಿ ಯೋಧರ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಸಂಗತಿ ಅವನಿಗಿನ್ನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಗೊತ್ತಾಗಲು ಅವನಿನ್ನೂ ಸೆರೆಯಾಗದೆ, ಕೊಲೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿದ್ದರಲ್ಲವೆ! ಕಣ್ಣೆದುರೇ ರಕ್ತದೋಕುಳಿಯಾದ ಪುಟ್ಟ ಕಂದನ ಮತ್ತು ಗಂಡನ ನೆನಪುಗಳಡಿ ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸೊಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಂಬಸಿಯ ಕಛೇರಿ ಎದುರಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವೀಸಾಕ್ಕಾಗಿ ನಿಂತು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕತೆ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಸೇಡಿಗೆ ಬಲಿಪಶುವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ಆಸರೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ತಾನು ಏನನ್ನು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆಯೋ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತಾನು ಏನೇನೆಲ್ಲ ಆಡಬೇಕಿದೆಯೋ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಅಸಂಗತ, ಅಸಂಬದ್ಧ ಎನಿಸಿಬಿಡುವ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಈ ಕತೆಯ ಬಿಂದು. ಸುಳ್ಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದೆಲ್ಲ ನಾಟಕೀಯವೆನಿಸಿಬಿಟ್ಟರೆ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಸತ್ಯ ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣಿಸುವುದು ಅಸಂಬದ್ಧ ಎನಿಸಿದರೆ ಅಂಥ ಕೆಲಸ ಅನಪೇಕ್ಷಿತವೂ ಅಹಿತಕರವೂ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕತೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ವಿವರಗಳಾಚೆ ತಲುಪುವ ನೆಲೆ ಇದು, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಭರವಸೆಗಳೂ, ಆಶಾವಾದಗಳೂ ನಿರರ್ಥಕವೆನಿಸಿದ ಘಳಿಗೆಯ ಒಂದು ನೆಲೆ.

The Shivering ಈ ಸಂಕಲನದ ಇನ್ನೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕತೆ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವುದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿರುವ ರೀತಿ. ಇಲ್ಲಿನ ಒಕಾಮಕ ಒಬ್ಬ ವಿಲಕ್ಷಣ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವನ ಎದುರಿನ ಪಾತ್ರವಾದ ಚಿನೇಡುವಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೂ ಒಕಾಮಕನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮ್ಯಗಳಿವೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ದೇಶ (ನೈಜೀರಿಯಾ)ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರ ನೋವೂ ಸುಮಾರಾಗಿ ಒಂದೇ ತೆರದ್ದು ಮತ್ತು ಪರಕೀಯ ದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಚಾನಕವಾಗಿ ದೇಶದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದವರು. ಈ ಅಷ್ಟೇನೂ ಹಿತಕರವಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಪರಿಚಯ-ಸ್ನೇಹ ಗಾಢವಾಗುವ ರೀತಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತಿದು ಪ್ರೇಮ-ಕಾಮಗಳಿಲ್ಲದ ಆದರೆ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಿಟ್ಟಿರಲಾರದಷ್ಟು ಆಪ್ತವಾದ ಅನುಬಂಧ. ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಎಷ್ಟು ನವಿರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರರ ತಪ್ಪುಗಳು, ಜಗಳ, ಮನಸ್ತಾಪ, ಜೋಕು ಎಲ್ಲವೂ ಇರಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಎಷ್ಟು ಬೇಕೊ ಅಷ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಇವೆ. ಒಂದು ಸುಂದರ ಕತೆ.

The Arrangers of Marriage ಅಷ್ಟೇನೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಕತೆಯೇನಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯದು. ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

Imitation ಕತೆಯ ಮಡದಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ, On Monday Last Week ಕತೆಯ ಬೇಬಿಸಿಟ್ಟರ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ, The Thing Around Your Neck ಕತೆಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು The Shivering ಕತೆಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮೂಲದವು. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಿಂತ ಪಾತಳಿ ಯಾವುದು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ಆ ಸಂಬಂಧ ಬಿಗಡಾಯಿಸಿದೆ ಅಂತಲೇ ಅರ್ಥ. ಆದರೆ ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆ ಸಂಬಂಧದ ವಲಯದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಿ ಬಿಡುವುದು ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಕೂಡ ಸದಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರಿಗೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಜೋತುಬಿದ್ದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಬಂಧಗಳಿಗಾಗಿಯಾದರೂ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದಾಗ ಅದು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅಗತ್ಯವಷ್ಟೇ ಆಗಿ ಬಿಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಚಿಮಾಮಾಂಡರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳ ಈ ನಿಲುವು ಒಂದು ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ-ಅಸಂತೃಪ್ತಿಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅದು ತಾರ್ಕಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಯಾಮದಿಂದಲೂ ಕೆಟ್ಟದು ಅನಿಸದ, ತಪ್ಪು ಅನಿಸದ, ಆಯಾ ಪಾತ್ರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಅದೊಂದು ಹಿಂಸೆ ಅನಿಸದ ಹೆಮ್ಮೆಯಾಗಿ ಬಿಡುವ ಘನತೆ ಪಡೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತದೆ.

Tomarrow is Too Far ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿಯರ love-hate relation ನ ಕತೆಯಿದೆ. ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪು ಒಂದು ಜೀವವನ್ನೇ ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ರಕ್ತದ ಕಲೆ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳಂಕಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದು ಈ ಮಕ್ಕಳ ಹೆತ್ತವರನ್ನೂ ಬೇರೆಯಾಗಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಕತೆ ತೊಡಗುವಾಗ ಇದೆಲ್ಲವೂ ನಡೆದು ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದಿವೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದನ್ನೂ ತಿರುಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಒಂದು ಸಂದಿಗ್ಧ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತಿದೆ. ಕನಸುಗಳಾಗಿ, ನೆನಪುಗಳಾಗಿ, ಈಡೇರದ ಬಯಕೆಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೊರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕತೆಯ ಪಿಸುನುಡಿಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕಗಳ ಗಡಿದಾಟಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ, The Headstrong Historian ಕತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ-ನೇರ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ತಂತ್ರ ರಹಿತ ನಿರೂಪಣೆಯ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ವಿವರಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆಯಿಂದಲೇ ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಚಿನು ಅಚೀಬೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾದಂಬರಿ Things Fall Apart ನ ದಟ್ಟ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಾವು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಮತಾಂತರ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ತಲೆಮಾರಿನ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಮೂರು ತಲೆಮಾರಿನ ಒಂದು ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯ ಕತೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಲೆಮಾರಿನ ಅಂತರ ಮತ್ತು ನಾಗರೀಕತೆಯ ಚಲನೆ ಕೇವಲ ಏಕಮುಖ ಸಂಚಾರವಾಗಿರದೆ ಅದು ಆಗಾಗ ಹಿಮ್ಮೊಗದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹಜ ಸಂಸ್ಕಾರವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾದಾಗಲೇ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹೊಸದೇನೂ ಅಲ್ಲದ ಒಂದು ತತ್ವದ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದ ಕತೆಯಾಗಿಯಷ್ಟೇ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶ-ಕಾಲ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಹನ್ನೆರಡು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಗುಣಗಳೆಂದರೆ: ಮೊದಲನೆಯದು: ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ವಿಶೇಷ ಎಚ್ಚರ, ಪರಿಣತಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ವಿಶೇಷ ಪೋಷಣೆ; ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಜೀವನಾನುಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಇರುವ ಸಹಜ ಒತ್ತು. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ರೀತಿ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಚಿಮಾಮಾಂಡ ಎತ್ತಿಕೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳು ತೀರ ಹೊಸದೇ ಎಂದೇನೂ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧವಾಗಲೀ, ಗಲಭೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಸ್ತುವಾಗಲೀ, ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿಯರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳಾಗಲೀ, ಒಂಟಿತನದ ಬಳಲಿಕೆಯಾಗಲಿ ತೀರ ಹೊಸದೇ ಆದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ, ಕನ್ನಡದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೂಡ. ಆದರೆ, ವಿಶೇಷವಿರುವುದು ಈ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಚಿಮಾಮಾಂಡಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಹೊಸ ಘನತೆಯದು. ಇಲ್ಲಿ ನೋವಿಗೆ, ಸಂಕಟಕ್ಕೆ, ಒಂಟಿತನಕ್ಕೆ, ಸೋಲಿಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರವೂ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅವು ಕುಂಯಿಗುಡುತ್ತ ಮುಲುಗುವುದಿಲ್ಲ. ವೇದನೆಯಲ್ಲೇ ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕತೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಲ್ಲುವ ಮಾತಿದು. Tomarrow is Too Far ಕತೆಯೊಂದನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಕತೆಯ ಪಾತ್ರಗಳು ನೋವಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಗ್ಗದೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಕ್ಕುವ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರವೇ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಮತ್ತೆ, ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಈ ಪಾತ್ರಗಳ ಈ ಘನತೆ ಪೊಳ್ಳು ಆದರ್ಶಮಯತೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು. ಕಥಾನಕದ ಸೊಗಸಿಗಾಗಿಯೇ ಪೀಕಿದ ತಿರುವಲ್ಲ ಎಂಬುದು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವಣಿಗೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಲೇಖಕಿಗಿರುವ ನಿಲುವು.

ಕತೆಗಾರ್ತಿ ಇದನ್ನು Emotional Truth ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪಾರಂಪರಿಕವಾದ Show, don't Tell ಎಂಬ ಸಲಹೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕತೆಗಾರ್ತಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಏನು ಈ Emotional Truth ಎಂದರೆ ವಿವರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು. ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ತಾಪತ್ರಯ ಸುರುವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರಿವರು. ‘....ಅದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸಹಜ ಸ್ಫೂರ್ತ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇನ್ನೇನೊ... ವಿವರಿಸುವ ಕಥಾನಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಕಾಣಿಸುವ ಕಥಾನಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವದು. ನಾನು ಪ್ರೀತಿಸುವ, ನೆನೆಯುವ, ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾನವೀಯ ಸಂವೇದನೆಯಿದೆ..."

ಈ Imotional Truth ಬಹುಷಃ ಎಲ್ಲ ಸೃಜನಶೀಲ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಸೆಲೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಬರೆಯುವ ಮತ್ತು ಓದುವ ಕ್ರಿಯೆ ಕೂಡ ತನ್ನ ಅರ್ಥ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಚಿಮಾಮಾಂಡಾ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಅನಿಸದ ಈ ಸಂಕಲನ ಕೂಡ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಓದಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, August 17, 2009

ಸಂದೀಪ ನಾಯಕರ ಗೋಡೆಗೆ ಬರೆದ ನವಿಲು

ಸಂದೀಪ ನಾಯಕ ನನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಾರ. ಇವರು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಕವನ ಸಂಕಲನ `ಅಗಣಿತ ಚಹರೆ'(ಸಂಚಯ ಪ್ರಕಾಶನ) ಹೊರ ತಂದಿದ್ದರು. ಅಪರೂಪಕ್ಕೆಂಬಂತೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದೀಪ ನಾಯಕರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಖುಶಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವರ ಕತೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಎಂದೂ ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇವರು ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳ ಸಂಕಲನಕ್ಕಾಗಿ ನಾವೆಲ್ಲ ಕಾಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಬರೆದ ಕತೆಗಳ ಸಂಕಲನ ಗೋಡೆಗೆ ಬರೆದ ನವಿಲು.

ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಕಟೆದು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದೀಪರ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಮೂಲ ಗುಟ್ಟೇನೆಂದು ಆವತ್ತಿನಿಂದಲೂ ಇದ್ದ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಸಂಕಲನ ಹಿಡಿದು ಶೋಧಿಸುವುದು, ಕಲಿಯುವುದು ಸುಲಭವಾದೀತು.

"ಆನೆ ಸಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಎರಡು ಹೂದಂಡೆ" ಕೆಲವೊಂದು ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವೈಕ್ಕಂ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಷೀರ್‌ರ "ನನ್ನಜ್ಜನಿಗೊಂದಾನೆಯಿತ್ತು" ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಸಿರಿತನದ ವೈಭವವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಡತನಕ್ಕಿಳಿಯುವುದನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಕೊನೆ ಕೊನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸುವ ಕಾದಂಬರಿ. ಆದರೆ ಸಂದೀಪರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಪತನವೇ ಕಥಾನಕದ ಕೇಂದ್ರವಲ್ಲ. ನಿರೂಪಣೆಯ ಮಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಕತೆಯ ಓದು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಒಂದು ಭಾವನಿರ್ಮಿತಿಯಲ್ಲಿನ ಕಾವ್ಯಗುಣ ಸಂದೀಪರ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಗುಣ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಂದೀಪರು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿರುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕನಿಗೂ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂತರವಿದೆ. ಸಂದೀಪರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕತೆಯ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ತೀರ ಆಪ್ತವಾದದ್ದು, ಸ್ವಂತದ್ದು ಎಂಬುದಿಲ್ಲ. ಮಾಸ್ತಿಯವರು ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ಅಂತರವೇ ('ಎಲ್ಲಿಗೋ ಯಾವುದೋ ಕೆಲಸದ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಇಂಥವರು ಸಿಕ್ಕಿದರು. ಅವರು ಇನ್ನೆಲ್ಲಿಗೋ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದನ್ನು ನಮಗೆ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು. ಅದನ್ನು ನಾನೀಗ ನಿಮಗೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ') ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಅವರ ಬರಹದ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗಾದರೂ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ, ಮುಚ್ಚಿಡಲಾಗದ ಪ್ರೀತಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಓದುತ್ತ ನಾವು ಕೂಡ ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ, ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತೇವೆ ಕೂಡ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಷ್ಟೇನೂ ಪುರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬರಹಗಾರನ ತಲ್ಲಣಗಳು ಪಾತ್ರದ ತಲ್ಲಣಗಳಾಗಬಾರದು, ಕಂಫರ್ಟ್ ಜೋನ್ ಬಿಟ್ಟು ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳುವಾಗ ಬಹುಷಃ ಅವರು ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಂದೀಪ್ ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಸಂಕಲನದಲ್ಲೇ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ ಸಂದೀಪರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ "ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದ ಮುಖೇನ ಕತೆ ನಿರೂಪಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." ಆದರೆ ಈ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಂದೀಪ್ ಅದು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾರೆಂದರೆ, ಅದು ಒಂದು ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ. ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಸಂದೀಪ್ ಕಥಾನಕದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಎಲ್ಲ `ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್' ಸಹಿತ ರಕ್ತ ಮಾಂಸವುಳ್ಳ ಒಂದು ಸಜೀವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ನಮಗೆ `ಹೌದು-ಹೌದು'ಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ!

ಲಂಕೇಶ್ ಹೇಳಿದ ಮಾತದು, "ಲೇಖಕನಾದವನು ತನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ಸುಖ ಮತ್ತು ಕಾತರ ಕೂಡಿದ ಸ್ಥಿತಿ - ಇದನ್ನು ಬೇಕಾದರೆ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಅನ್ನಿ - ಹಿಡಿದಿಡಲಾರದವ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಲಾರ."

ಡಾ||ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ.

"ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಾರದರಿಂದ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆ - ಇದು ಕವಿ ಕಟ್ಟಿದ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ಪಡೆದದ್ದು ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ - ಕವಿಯ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುನುಗುನಿಸುತ್ತಿದೆ. ದುಃಖವನ್ನೂ, ಲಯಬದ್ಧ ಮಾತಿನ ಸುಖವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಕವಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಎದುರು ಕೂತ ಪರಿವೆಯಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮ ಕವಿಗೆ ತಥಾಸ್ತು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವರಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. `ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಗುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದೂ, ತಾನು ತನಗೇ ಅಂದುಕೊಂಡದ್ದೂ ನಿನಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲಿ.' ಆದರೆ ಈ ವರ ಮಾತ್ರ ಸಾಲದು. ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹೆರುವವರೆಲ್ಲರೂ ಪಡುವ ಬಯಕೆಯೊಂದಿದೆ.

ಇದು ಯಾವುದೆಂದು ತಾನಾಡಿಬಿಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ಮರುಳಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಅಂತರ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ಗೊತ್ತು. ಪ್ರತಿಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಕವಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಾಣಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಲದು. ಕವಿ ಕಂಡು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡವನಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಸದ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಬೇಕು; ಕಂಡದ್ದು ನಿಜ ಎನ್ನಿಸಬೇಕು. ಲಿಂಗ ಮೆಚ್ಚಿ ಅಹುದು ಅಹುದು ಎನ್ನುವಂತಿರಬೇಕು. ಪರಕಾಯ ಪ್ರವೇಶದ ಒಳನೋಟಗಳ ತನ್ಮಯತೆ ತತ್ಪರತೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಈ ವಾಕ್‌ಸಿದ್ಧಿಯ - ಅಂದ ಮಾತು ತತ್ ಕ್ಷಣವೇ ನಿಜವೆನ್ನಿಸುವ - ವರವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಕಾವ್ಯದ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆ ಎಂದರೆ ಇದೇ."
(ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ನೆವದಲ್ಲಿ (ಪುಟ ೧೯೨-೧೯೩), ಅಭಿನವ ಪ್ರಕಾಶನ)

ಈ ಕತೆಯ ನಾಗವೇಣಿಯನ್ನೇ ನೋಡಿ. ಅವಳು ಹೂವು ಕೊಡಲು ಬಂದವಳಂತೆ ಕಂಡರೂ ಸಂದೀಪ್ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡೇ ಪಾರಾದಲ್ಲಿ ಅವಳ ವೃತ್ತಿ, ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಸದ್ಯದ ಉದ್ದೇಶ, ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕು ಬೇಕೆಂದೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆಯೋ ಎನಿಸುವಂಥ ಅಡ್ಡಿಗಳು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರದ ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳೊಂದಿಗೇ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾಗವೇಣಿ, ಮುದುಕ, ಅವನ ಸೊಸೆ, ಅಡಗಿ ಕೂತಿರಬಹುದಾದ `ಅಮ್ಮ' - ಮುಂತಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಸ್ತುಲೋಕದ ವಿವರಗಳು ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಗುರುತಿಸುವ ಇನ್ನೆಷ್ಟೋ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲೂ ಯಾವುದೂ ಅನಾವಶ್ಯಕ ಎಂದು ಅನಿಸದ ಒಂದು ಲಹರಿಯಿದೆ, ನಲ್ಮೆಯಿದೆ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ. ಇದು ಸಂದೀಪರ ಸಹಜ ಶಕ್ತಿ. ಕನ್ನಡದ ಕೆಲವೇ ಅಪರೂಪದ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಒಂದು ಸಹಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲರ ವಿವರಗಳು, ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಲಂಕೇಶರ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಇತ್ತು. ಈ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಒಂದು ಕಾಣ್ಕೆ ಸಂದೀಪರಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ತುಂಬ ಸಂತಸ, ಹೆಮ್ಮೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಯುವ ಕತೆಗಾರನ ಬಗ್ಗೆ.

ಈ ಕಥಾನಕದ `ಕತೆ'ಯ ಎಳೆ ತೀರ ಸಣ್ಣದು ಮತ್ತು ಸರಳವಾದದ್ದು. ನಾಗವೇಣಿಯ ಸದ್ಯದ ಕಾಳಜಿ ಮಗಳ ಮದುವೆ. ಅವಳ ದೈನಂದಿನಗಳ ವಿವರಗಳಲ್ಲೇ ನೆನಪುಗಳು, ಊರ ಚರಿತ್ರೆ, ಗಾಸಿಪ್ಪುಗಳು, ಜಾಗದ ವ್ಯವಹಾರ, ಅದರ ನಿಗೂಢ ಮರ್ಮಗಳು, ಮದುವೆಯ ಆತಂಕ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ನಿರುದ್ದಿಶ್ಯವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಬಂದಂತೆಯೇ ಅಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಕೂಡ. ಮುಖ್ಯ ಮುದ್ದೆ ಮಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಿಂದ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವೆನಿಸದ ಸಾಹುಕಾರರ ಮನೆಗೆ ಹೂವು ಕೊಡುವ ಕೈಂಕರ್ಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ, `ಅಮ್ಮ' ಈ ಮನೆಗೆ ಸೊಸೆಯಾಗಿ ಬಂದಂದಿನಿಂದ ಇದುವರೆಗೂ ದಿನ ತಪ್ಪಿಸದೆ ಕೊಡುತ್ತ ಬಂದ ಎರಡು ಹೂದಂಡೆಯ ಋಣಕ್ಕಾದರೂ ಮಗಳ ಮದುವೆಯಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವ-ಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ ಆ ಬಯಕೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ತುರ್ತು. ಮುಖ್ಯ ನಾಗವೇಣಿಗೆ ಇದೆಲ್ಲ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ ಕತೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಅವಳ ತುರ್ತು ಮಾತ್ರ ನಿಜ, ಅದೂ ಇಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಆ ತುರ್ತನ್ನಾದರೂ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ನೇರ ಮಾತು, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾದ ಕಡ್ಡಿ ಮುರಿದಂತೆ ಆಡಬಲ್ಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಾತು ನಾಗವೇಣಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದು ಕಾಡಬಲ್ಲದೇ ಹೊರತು ಅದು ಅವಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವಳ ಕಲ್ಪನೆಯ ನಾಗವೇಣಿ ಕೂಡ ಎರವಲು. ಅವಳೇ ಆಗಲಾರದ ನಿಷ್ಠುರತನವದು. ಇದನ್ನು ಸಂದೀಪ ಹೇಗೆ ಸಲಲಿತ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೇ ಒಂದು ಮಾಯಕತೆ. ತನ್ನ ಕುರಿತು ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಅನುತಾಪ ಹೊಂದಿರುವವರಂತೆ ಕಾಣದ ಸವೆದು ಹೋದ ಸಾಹುಕಾರಿಕೆಯ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಗಳಲ್ಲೇ ಹೂತಂತಿರುವ ಆನೆ ಸಾಕಿದ ಮನೆಯ ಯಾರೊಡನೆಯೂ ಆಕೆ ಕಟುವಾಗಲೊಲ್ಲಳು. ಲಂಕೇಶ್ ಹೇಳುವ ಪಾತ್ರದ `ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್' ಸಂದೀಪರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಮೈದಾಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.

ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ನಾಗವೇಣಿಯಿಂದ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸಿಬಿಟ್ಟಂತೆ ಮುದುಕಿ `ಅಮ್ಮ' , ಸಾಹುಕಾರ್ತಿ ಮನೆಯೊಳಗಿನಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಾಳೆ. ನಾಗವೇಣಿಯ ಎಲ್ಲ ಹಠ, ತುರ್ತಿನ ಯಶಸ್ಸು ಇಷ್ಟೇ. ಮುಂದಿನ ಭಾಗ ಓದಿ:
"ಏನೆ ನಾಗವೇಣಿ ನಿಂತೇ ಇದ್ದಿಯಲ್ಲೇ. ಕೂತಕಂಡರೆ ಆಗೂದಿಲ್ಲೆನೆ" ಎನ್ನುತ್ತ ಅಮ್ಮನವರು ಒಳಗಿನಿಂದ ಬಂದರು.

"ನಿನ್ನ ಮಗಳ ಮದುವೆ ಬುಡಕ್ಕೆ ಬಂತಲ್ಲ. ಚಲೋ ಆಯ್ತು. ನಂಗೂ ಈಗೀಗೆ ಆರಾಮ ಇರೂದಿಲ್ಲ. ನಾನು ನಾಳೆಗೆ ಯಶೋದನ ಸಂಗ್ತಿಗೆ ಅವ್ರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗ್ತೆ. ನಿನ್ನ ಮಗಳ ಮದ್ವಿಗೆ ಬರೂಕೆ ಆಗ್ತಿದೊ ಇಲ್ವೊ. ಅಲ್ಲೆ ಲಾಯಕ್ಕಾದ ಡಾಕ್ಟ್ರು ಇವ್ರಂತೆ. ಅಲ್ಲೇ ತೊರಸಕಣ್ತೆ. ತಿರ್‍ಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರೂದು ಮಳೆಗಾಲ ಕಳ್ದ ಮೇಲೇನೊ." ಚಣ ಹೊತ್ತು ತಡೆದು ಬಣ್ಣ ಹೋದ ಸೀರೆಯ ತುದಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಗಂಟನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ "ತಕೊ, ನನ್ನ ಕೂಡೆ ಇರೂದೆ ಇಷ್ಟು...." ಅಂದು ಮಡಚಿದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಹೊರ ಕಿಡಕಿಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟರು. ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಲು ಆಗದೆ ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಯಾರೋ ಕರೆದರೆಂಬಂತೆ ಒಳಗೆ ಹೋದರು.

"ಅವರ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿತ್ತೆ, ಇನ್ನು ಮೇಲೆ ಹೂವಿನ ದಂಡೆ ತರುವುದು ಬೇಡ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯಿತ್ತೆ, ಅವರು ಮಗಳ ಮನೆಗೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಅವನ್ನು ಕೊಡುವುದಾದರೂ ಯಾರಿಗೆ....ನಾಗವೇಣಿಗೆ ಯಾವುದನ್ನೂ, ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೇಳಲು ಎದುರಿಗೆ ಅವರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದ ಯಶೋದ ಇವಳನ್ನೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅಂಥ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಸಾಹುಕಾರ್ತಿಯ ಅಂಚು ಹರಿದ ಸೀರೆ, ಬಣ್ಣವನ್ನೇ ಕಾಣದಿದ್ದ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಆನೆ ಸಾಕಿದ ಮನೆ....ದಮ್ಮಿನ ಮುದುಕನ ನಿಲ್ಲದ ಕೆಮ್ಮು ಅವಳನ್ನು ಆವರಿಸ ತೊಡಗಿದವು.

"ಬಾಳೆ ಎಲೆ ತುಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಹೂವಿನ ಕಟ್ಟು ಅವಳ ಕೈಯ ಬೆವರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಯುತ್ತಿತ್ತು."

ಈ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಕತೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಸನ್ನಿವೇಶ, ಕಾಲದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂದೀಪರದೇ ಆದ ಕೆಲವು ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ಎಲ್ಲ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಉಳಿಯುವ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳಿವೆ. ಬದುಕನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುವ ಬಗೆ, ಅದರ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ವಿಧಾನ, ಮನುಷ್ಯ-ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವಿನ ಸತ್ ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳುವ ದಿವ್ಯವಾದ ಅನನ್ಯ ಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಸಂದಿಗ್ಧ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯಗಳು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ದರ್ಶನ ಏನಿದೆ ಅಂಥ ಒಂದು ತಲ್ಲಣ ಈ ಕತೆಯ ಓದಿನ ನಂತರ ಅಮರಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೌನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹರಿದ ಸೀರೆಯಂಚಿನ ಗಂಟು ಬಿಚ್ಚಿ ಮುದ್ದೆ ಮುದ್ದೆಯಾದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಾಚುವ ಮುದುಕಿ, ಪ್ರತಿಮೆಯಂತೆ ನಿಂತು ಖಾಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಯಶೋದ, ಆನೆ ಸಾಕಿದ ಮನೆಯ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ ಗೋಡೆಗಳು...ನಮ್ಮದೇ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಏನನ್ನೋ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಬಲ್ಲ ಬಿಂಬಗಳು. ಈ ಬಿಂಬಗಳ ಮಬ್ಬು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿವ್ಯವಾದ ಮೌನವಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಅನಿರ್ವಚನೀಯವಾದ ತತ್ವವೊಂದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊಳಹುತ್ತಿದೆ. ಕತೆಯ ಒಡಲಿನಲ್ಲೇ ನೋಡಿದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮನೆತನದ ಪತನದ ಕೊನೆಯುಸಿರು, ನಿಟ್ಟುಸಿರು, ದಮ್ಮಿನ ಏದುಸಿರು ಎಲ್ಲ ಇರುವಾಗಲೇ ಊರಿನ ಜನಪದ ತನ್ನದೇ ಆದ ಚಿಂತೆ-ನಲಿವುಗಳ ನಿತ್ಯಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದೆ. ನಡುವೆ ನಾಗವೇಣಿಯಂಥವರ ಸುಪ್ತ ಸಂಭ್ರಮ-ತಲ್ಲಣಗಳೂ ಇವೆ. ಈ ಮೂರರ ನಡುವೆ ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸು ಒಳ ಹಾಯ್ದು, ಹೊರಬಂದು ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಂದು ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಯ್ದು ಮುಟ್ಟಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಈ ಕತೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಇದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವಲ್ಲ. ಸಂದೀಪ ನಾಯಕರ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ, ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಕ್ರಮಗಳಿಂದಲೇ ಅವರಿದನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗಿದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದು ಅಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಸಂಕಲನದ ಎರಡನೆಯ ಕತೆ `ಕರೆ' ಕೂಡ ಮೇಲಿನ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಕತೆಯೇನಲ್ಲ. ಕರೆ ಕತೆ ಬಹುಷಃ ಸಂದೀಪರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಕಟಿತ ಕತೆ. ಇದು ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ-ಅಂಕಿತ ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ ಕೂಡ ಗಳಿಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯಜಗತ್ತಿನ ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು. ಕತೆ ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರಲ್ಲೋರ್ವರಾದ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಇಂತಿದೆ:

"ಸಾವು, ಬದುಕು, ಮಮತೆ, ಹಣ - ಈ ನಾಲ್ಕು ಆಯಾಮಗಳ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕಂಪಿಸುವ ಕತೆ. ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಬಲ ರೂಪಕವಾಗಿರುವ, ವಿವರವೂ ಆಗಿರುವ ದುಡ್ಡು - ಸಾವಿನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಮಮತೆಯ ಹಂಬಲದಲ್ಲಿ `ಅರ್ಥ'ವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸರಳ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಸಂಗ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವತ್ತಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಥೆಯ ವಾತಾವರಣ ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲದ, ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದ, ಕಥೆಯ ತಳಮಳ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ವಿಶಾಲಗೊಳಿಸುವಂತಿದೆ. `ನಿನ್ನ ದುಡ್ದು ಬೇಡ, ಬಂದು ಅಣ್ಣನನ್ನು ನೋಡು' ಎಂಬ ಕಥೆಯ ಜೀವವಾಕ್ಯ - ನಮ್ಮ ಸಮಯದ ಆರ್ತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಂತಿದೆ."

ಈ ಕತೆಯ ಆರಂಭದ ಒಂದು ಪಾರಾದಲ್ಲೇ ಇಡೀ ಕತೆಯಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವಾಕ್ಯವೂ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವ ಪರಿಣಾಮ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಆಶಯದತ್ತಲೇ ಮುಖಮಾಡಿದಂತಿದೆ. ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

"ಬರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹೊರರೋಗಿಗಳ ವಿಭಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಜನರಿಂದ ಗಿಜಿಗುಡುತ್ತಿತ್ತು. ರೋಗಿಗಳಿಗಿಂತ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದವರೇ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತುಂಬಿದ್ದರು. ಜನರಲ್ ವಾರ್ಡಿನ ಮೂಲೆಯ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೋನಪ್ಪ ದಿಂಬಿಗೆ ಒರಗಿ ಕೂತಿದ್ದ. ಅವನು ಬೆಳಗಿನಿಂದ ಹೆಂಡತಿ ಮಲಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿದರೂ ಕೇಳದೆ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕವ್ವಿಯ ಮಗ ದಯಾನಂದ ಬರಬಹುದೆಂದು ಬಾಗಿಲ ಕಡೆ ನೋಡುತ್ತ ಬಿಸಿಲು ಬಾಡಲು ಬಂದಿದ್ದರೂ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮೌನವನ್ನು ಮೀರಿ ಯಾರಾದರೂ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಅವನೇ ಬಂದನೇನೊ ಎಂದು ಮೋನಪ್ಪ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಆ ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟ ಕೋಣೆಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ದಯಾನಂದನಿಗೆ ತಾನಿಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವುದು ತಿಳಿದಿರಲಾರದು, ಗೊತ್ತಾದರೆ ಬರದೆ ಇರುವವನಲ್ಲ, ಈ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯಲು ಏನೋ ತಡವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೇ ತನಗೆ ತಾನೇ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಅದನ್ನು ಅವನೇ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ."

ಮುಂದೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹಗಲು - ಮಧ್ಯಾಹ್ನ - ಸಂಜೆ; ಭೇಟಿಗೆ ಬರುವ ಅವರಿವರು - ದಯಾನಂದನ ಮಗಳ ಮದುವೆ, ಅದರ ಸೋಲಿನ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವಿವರವಾಗಿ ಬರುವ ಸಾಲದ ನೆನಪು, ಜಾನಕಿಯ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು - ಹೀಗೆ ಕತೆ `ಕಾಯುವಿಕೆ'ಯ ಲಯಬಿಟ್ಟು ಕೊಡದೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆಯಿಲ್ಲ, ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಿಲ್ಲ. ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಹೇಳುವಂತೆ `ಹದವಾದ ಭಾಷೆ, ಸಂಯಮದ ನಿರೂಪಣೆ'ಯೇ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣುವುದು. ಆದರೆ ಈ ಪುಟ್ಟ ಕತೆ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ, ಅದನ್ನು ಜಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮರೆತು ಹೋದ ಒಂದು ಸಂಬಂಧ ಕತೆಯನ್ನು ನಾವು ಅನೇಕ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣುವ, ಓದಿದ ಕತೆಯೇ. ಆದರೆ ಸಂದೀಪರು ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳ, ಶರಾವತಿಯಂಥ ಒಬ್ಬ ಮಾಯಕದ ಗೊಂಬೆಯಂಥ ಹುಡುಗಿಯ ಕುರಿತ ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯಾವಷ್ಟೇ ಅನಿಸದ ಹಾಗೆ ವೆಂಕಟಣ್ಣನನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆ. ಹೇಗೆ ಮುಂದೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆಂದರೆ ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದ ನಂತರ ಸಿಕ್ಕ ನಿರೂಪಕನಿಂದ ಅವನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮಾನವೀಯ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಶರಾವತಿಯ ಕುರಿತ ತೀರ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅವನ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಹಾದಿಬೀದಿಯ ಭೇಟಿಯೊಂದರಲ್ಲೇ ಊರುಮನೆಯ ಸೆಳೆತಗಳನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ.

"ವೆಂಕಟಣ್ಣ, ಇವತ್ತಾದರೂ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವಾ. ಅಮ್ಮ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರಲು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ" ಅಂದೆ.

"ಇವತ್ತು ನಾನು ಶರಾವತಿಯ ಸುದ್ದಿ ತೆಗೆಯದಿದ್ದುದು, ನಿನ್ನೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ ಎಂದು ಕೇಳದಿದ್ದುದು ಅವನಿಗೆ ನಿರಾಳವೆನಿಸಿತ್ತು. ಅದು ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿತ್ತು.

"ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅವನೇನೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಭೂದಾಖಲೆಯ ಕಾಗದವನ್ನು ಹೆಗಲಿಗೆ ತೂಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಂಪು ಖಾದಿ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಮಡಚಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದು "ತಮ್ಮಾ ನಿನ್ನೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ವೆಂಕಟಣ್ಣ, ವೆಂಕಟಣ್ಣ ಎಂದೇ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ನೀನು ಸಣ್ಣವನಿರುವಾಗ ಹೇಳುವಂತೆ ಮಾವಾ ಎಂದೇ ಕರಿ. ಈ ಮಾವನಿಗೆ ಖುಶಿಯಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದ ಅವನ ಕೈ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನಡುಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಿಂದ ಅವನ ಕೈಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದೆ."

ಕತೆ ಒಂದು ಘನತೆಯನ್ನು ಮೈವೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುವುದು ಬರೇ ಇಂಥ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ, ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅಂಥ ಅಂಶಗಳೆಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ಯಾವುದೋ ಖ್ಯಾತ ಕತೆಗಾರರ ಪೂರ್ ಕಾಪಿಗಳಾದ ಅನೇಕ ಲೇಖಕರ ಸಾಲಿಗೇ ಸಂದೀಪರೂ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳು, ಮಾತುಗಳು, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಸಂದೀಪರ ಕತೆಗೆ ತೊಡಿಸಿದ ಅಲಂಕಾರಗಳಂತಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸುಂದರ ಕತೆಯಾಗುವ ಘನಂದಾರಿ ಉದ್ದೇಶವೇ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಸಂವೇದನೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ಬರೆದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿಯೇ ನಮ್ಮನ್ನು ತಟ್ಟುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು, ಈ ಛಂದಸ್ಸು ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಆದ್ಯತೆಯೂ ಆಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರಾ ನಾನೂ ಅದನ್ನು ಸೃಜಿಸಬಲ್ಲೆ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ನಾನಿದನ್ನೂ ಡಯಲಾಗುಗಳ, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಎಂದಷ್ಟೇ ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಟ ಕತೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಕತೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ವೆಂಕಟಣ್ಣ ನನ್ನನ್ನು ಮಾವಾ ಎಂದೇ ಕರೀ ತಮ್ಮಾ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಬರೇ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಸಂಬಂಧದ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯಿಲ್ಲ. ನಿರೂಪಕ ತಾನು ವೆಂಕಟಣ್ಣನನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದೆನೆಂಬುದನ್ನೇ ಮರೆತ ವ್ಯಂಗ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲಕ್ಕೇ, ಬದುಕಿಗೇ ಬೇಡುವ ಭರವಸೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ. ಶರಾವತಿಯ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಬದುಕು ಅವನನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳ ಬಯಸುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮತ್ತೆ ಈ ನಗರದ ನೆಲದಲ್ಲಿ "ಇವತ್ತಾದರೂ ಮನೆಗೆ ಬಾ, ಅಮ್ಮ ಕರೆತರಲು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ" ಎನ್ನಬಲ್ಲ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಹುಡುಗನ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಅವನ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳ ಹಳ್ಳಿಯ ಒಂದು ಸಮೃದ್ಧ-ಸಂತೃಪ್ತ ಕನಸಿನಂಥ ಬದುಕನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿಜವಾಗಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಹಂಬಲವಿದೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅದೇ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಮಾವಾ ಅನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುದುಕ ವೆಂಕಟಣ್ಣನ ಆಸೆ ಬರೇ ಒಂದು ಭಾವುಕ ಡಯಲಾಗ್ ಅಲ್ಲ.

ಇದು ಸಂದೀಪ್ ಬದುಕಿನಿಂದ ಸ್ವತಃ ಬಯಸುವ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ, ಬದುಕನ್ನು ಸ್ವತಃ ಗ್ರಹಿಸುವ ರೀತಿ ಕೂಡ ಆಗಿರುವುದು ಅವರ ಕತೆಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗೆ, ಮಹತ್ತಿಕೆಗೆ ಕಾರಣ, ಬರೇ ಕತೆ ಹೇಳುವ craftsmenshipಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆವು ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂಡ ಸಂದೀಪರ ಜೀವನಾಸಕ್ತಿ, ಚೈತನ್ಯದ ಮೂಲ ಸೆಲೆಗಳತ್ತ ಅವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ವೈಚಿತ್ರ್ಯಗಳತ್ತ ನಿರಂತರ ಕುತೂಹಲಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಕತೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಕಥಾನಕವೇನಿಲ್ಲ. ಸಂದೀಪರ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಶಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಯ ಒಂದು ಕಥಾನಕದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಡೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂದೀಪರ ಕತೆಗಳು ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಇರುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದು ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೂ, ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲಕ್ಕೂ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಸಂಪನ್ನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಸಂದೀಪರ ಕತೆಗಳ Climax ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಬೇರೆ ತರದ್ದು. ಅದು ಬದುಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳತ್ತ ಸ್ಪಂದಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರತ್ತವೇ ಕೇಂದ್ರಿತವಾದದ್ದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

"ಬೇರೆಯವರ ಮನೆಗೆ ರಾತ್ರಿಹೊತ್ತು ಮಲಗಲು ಹೋಗುವುದು ಮೋಹನನಿಗೆ ಹೊಸದೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಸೆಕೆಗೆ ಚಲೋ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆಂದು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರಕ್ಕನ ಮನೆ ಗಾಳಿಚಿಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದುದೂ ಉಂಟು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಮೋಹನ ಊರಿನ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂದು-ಮಲಗಿ ಊರಿನವರು ಹೇಳಿದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ದೊಡ್ಡವನಾದವನು."

ಈ ಮೋಹನನ ಅವ್ವಿ, ಆಚೆ ಕೇರಿಯ ಜಾಯಕ್ಕ, ಕುರುಡಿ ಸಣ್ಣಜ್ಜಿ, ಊರಿನ ಖಾಯಂ ಕಳ್ಳ ಎಂಕಣ್ಣ, ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಲಗಲು ಯಾರನ್ನೋ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಹೊರಗೆ ಮಲಗು ಎಂದ ಪ್ರಭಾಕರ, ಮಾಣಕ್ಕ, ಜಾಯಕ್ಕನ ಅಳಿಯ ಎಲ್ಲರ ಮೂಲಕ ಚೈತನ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತ ಹೋಗುವ ಮೋಹನನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಊರು ಈ ಕಥಾನಕದ ವಸ್ತು. ಕೊನೆಗೂ ಇದೇನು ಆಟ ಎಂಬ ಮೋಹನನ ಬೆರಗಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವ ಕತೆ ಓದುಗನನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಕೂಡ ಬೆರಗಿನಲ್ಲೇ. ಇಂತಹುದೇ ಬೆರಗಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿತೆಗೆದಂತಿರುವ ಇನ್ನೆರಡು ಕತೆಗಳು ಕೂಡ ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿವೆ. ಒಂದು, ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಇರಲಿ ಎನ್ನುವ ಮುಕುಂದನ ಕತೆಯಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಬೀಗ ಜಡಿದ ಮನೆ ಬಾಗಿಲ ಮುಂದೆ ಕಾಯುತ್ತ ಕಳೆದ ಜಿ.ಕೆಯ ಕತೆ. ಕಂಡಷ್ಟೆ ಆಕಾಶ ಕೂಡ `ಕಾಯುವಿಕೆ'ಯ ಸ್ಥಾಯೀಭಾವದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಗಿಲ ಮುಂದೆ ಕತೆಯೊಂದಿಗೇ ನಿಲ್ಲುವ ಕತೆಯಾದರೂ ಮೋಹನ ಮತ್ತು ಮುಕುಂದನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶ ಸುಬ್ರಾಯನಲ್ಲಿರುವುದು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಉರುಳಿತೊಂದು ಮರ ಕತೆಯ ವಿವರಗಳು,ಕಥಾನಕದ ನಡೆ ಎಲ್ಲವೂ ತೀರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸಂದೀಪರ ಕತೆಗಳಲ್ಲೇ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ವಾಚ್ಯವೂ `ಪ್ರಕರಣ'ಕೇಂದ್ರಿತವೂ ಆದ ಕತೆ. ಅಷ್ಟಾಗಿ ವಿಶೇಷವೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಂಭತ್ತು, ಎಂಟು, ಎಂಟು... ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕತೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

ಈ ಕತೆಯ ದೇವಿಯ ಅಕ್ಕ ತಾನು ಪ್ರೀತಿಸಿದವನೊಂದಿಗೆ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಸದೆ ಓಡಿಹೋಗಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಅವಳನ್ನೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಬೇಕು-ಅವಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸುಪ್ತ ಹಂಬಲದೊಂದಿಗೇ ಬೆಳೆದವಳು ದೇವಿ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೇವಿ ತೀರ ನತದೃಷ್ಟೆಯೇನಲ್ಲ. ತನ್ನ ಅಕ್ಕ ಇರುವ ಬಗ್ಗೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಇರಬಹುದೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವಾದರೂ ಹೊಳಹುಗಳು ಅವಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಅಕ್ಕ ಕೊನೆಗೂ ಸಿಗುತ್ತಾಳೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕತೆಯ ಓದಿಗೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಬೇರೆ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ.

ಜಯಂತರ ಒಂದು ಕತೆ, ಕಣ್ಮರೆಯ ಕಾಡು, ಕೂಡ ಕಳೆದುಹೋದ (ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಹೋದ) ತಮ್ಮ ಛೋಟೋನ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ತಮ್ಮ ತನ್ನ ಉಪದ್ವಾಪಿತನದಿಂದ ಅಕ್ಕಂದಿರ ಮದುವೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆಂಬ ತಂದೆಯ ಪಿರಿಪಿರಿ ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಮನೆಬಿಟ್ಟವನೆಂದು ನೆನಪು. ಮುಂದೆ ಯಾವತ್ತೋ ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕನಿಗೆ ಅವನು ಎಲ್ಲೋ ಪಾನ್‌ಶಾಪ್ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೂತಿದ್ದಾನೆಂಬ ಗುಮಾನಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ತಂಗಿಯೊಡನೆ ಆ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತಾಳೆ. ಕತೆ ಸುರುವಾಗುವುದೇ ಈ ನಡಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಡಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗೊಂದಲ, ಅನುಮಾನ, ತೊಡಕುಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಗೂ ಸಿಕ್ಕಿದನೆ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂಬುದು ಗೌಣ.

ಜಯಂತರ ಈಗಾಗಲೇ ಬಹುಚರ್ಚಿತ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ನೀಳ್ಗತೆ ಚಾರ್‌ಮಿನಾರಂತೂ ಕಳೆದುಹೋದ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಪೋರರ ಭವಿಷ್ಯ ಬದುಕುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದಕ್ಕೇ ಪಣತೊಟ್ಟ ಕತೆ.

ಜಯಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆ, ಮಧುಬಾಲಾ, 2006ರ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ವಿಶೇಷಾಂಕದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಹುಡುಕಾಟವಿದೆ,ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕ ಘಟನೆಯಿದೆ. ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಮಧೂಗೆ ತಾನು ಅನಾಥ ಶಿಶುವಾಗಿದ್ದೆ ಎಂಬ ನೆನಪು. ಮುಂಬಾದೇವಿ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರದೋ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ತನ್ನದೇ ತಾಯಿಯನ್ನು, ತನ್ನ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೇ ಬರುವ ಭಿಕ್ಷುಕಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ತಾಯನ್ನು ಕಂಡಂತಾಗುವ ಒಂದು ಆಘಾತವದು.

"`ಕ್ಯೂಂ ಬೇಟಾ....ನಿನ್ನ ತಾಯಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲವೆ?' ಎಂದವಳೇ ನನ್ನ ಕೈಹಿಡಿದು `ಹಾಗಾದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಕರಕೊಂಡು ಹೋಗ್ತೀಯಾ ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ?' - ಎಂದು ವಿಷಣ್ಣವಾದ ನಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಾಚಿಸಿದಳು....."

ಮಧೂ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತನ್ನ ಠರಾವಿಕ್ ಜಾಗದಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾದಾಗ ಅವಳ ಗೆಳೆಯ, ಏಕಾಂತ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಯಾಸಲ್‌ರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಟೆಡ್ದಿಬೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಿದ್ದ ಸಪೂರ ತಾಯೊಬ್ಬಳ ಬಳಿ ಅವಳ ಕಂಕುಳ ಕೂಸಿನ ಕೆನ್ನೆಯನ್ನು ತಟ್ಟಿ `ಈ ಗೊಂಬೆ ಕೊಡ್ತೀಯಾ?' ಎಂದು ಕೇಳಿ ನಗುತ್ತಾನೆ.

ಮಧುಬಾಲೆಯ ಮನಸೊಳಗಿನ ನಿಗೂಢ ನಿಲ್ದಾಣ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಧುವನ್ನು ಅರಸುತ್ತ ಏಕಾಂತ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸಿಗದಿರಲಿ ಎಂದು, ಅಲ್ಲಿ, ಆ ಕೊನೆಯ ಬೆಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವಳು ಮಧುವಾಗದಿರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.

"ಈ ತನಕ ಅನುಭವಿಸದೇ ಇದ್ದ ಅದ್ಭುತ ಅಲೌಕಿಕ ಪರಿಮಳವೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ತಡೆಯಲಾಗದೆ, ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ, ಹೊರಡದ ದನಿಯಲ್ಲಿ.....ಮಧೂ....ಅಂದ.

ಯಾರೋ ಹಿಂದೆ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಸರಭರದ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಬೆಚ್ಚಿ ಹೊರಳಿದರೆ ಗೊಂಬೆ ಮಾರುವ ಸಪೂರ ಹೆಂಗಸು ನಿಂತಿದ್ದಳು. ಕಂಕುಳಲ್ಲಿ ಕೂಸು. ಖಾಲಿಖಾಲಿ ನಿಲ್ದಾಣ. `ನಿಮಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಈ ಮಗು ಬೇಕಾ ಸಾರ್?' ಎಂದು ದಾರುಣವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ, ಮಗುವನ್ನು ತುಸು ಮುಂದೆ ಮಾಡಿ ಕೇಳಿದಳು."

ಚಿತ್ತಾಲರ ಕತೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಂತೂ ಹೀಗೆ ಕಳೆದು ಹೋದ ಮಕ್ಕಳ-ಒಡಹುಟ್ಟುಗಳ ಸಾಲು ಸಾಲು ತಲ್ಲಣಗಳು ಮಡುಗಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಲರು. ಶಿಕಾರಿಯ ನಾಗಪ್ಪನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಛೇದದ ಕರುಣಾಕರನನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಹುಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವರೆಗೆ ಈ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ-ಹುಡುಕುವ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದೇ ಇದೆ. ಚಿತ್ತಾಲರಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಭೌತಿಕ ಸಂಗತಿಯಷ್ಟೇ ಆಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ತಾನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ತಮ್ಮನನ್ನೂ, ತಂಗಿಯನ್ನೂ ಹುಡುಕುವ ನಾಗಪ್ಪನ ನಿರ್ಧಾರ ಗಟ್ಟಿಗೊಳ್ಳುವ ಬದುಕಿನ ಹಂತವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಅವನ ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆ ಅದು. ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ. ಈಗ ಅವರೇ ಎದುರಾದರೆ ನಾಗಪ್ಪನಾದರೂ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲನೆ, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಅವನಿಗೇ! ದೊಡ್ಡ ಕಂಪೆನಿಯ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಆಗಿದ್ದೂ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ಪೇಪರ್ ಮಾರುವ ಹುಡುಗನನ್ನಾಗಿಯೋ ರದ್ದಿಯಂಗಡಿಯವನನ್ನಾಗಿಯೋ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ನಾಗಪ್ಪ ತನ್ನ ಕಳೆದು ಹೋದ ತಂಗಿ-ತಮ್ಮ ಏನೇನೆಲ್ಲ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಬಲ್ಲವನೇ, ವಾಸ್ತವವಾದಿ. ಆದರೂ ಹುಡುಕುವ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ, ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆದನೇ ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭಾವ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಡುವ ಕ್ಷಣ ಮರಳಿ ಬಂದಿದ್ದು ಮುಖ್ಯ, ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲೇ ಅದರ ಮಹತ್ವ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು. ಚಿತ್ತಾಲರ ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟೋ ಪಾತ್ರಗಳು ಹಾಗೆ ಕಳೆದೇ ಹೋದವರನ್ನು ಇನ್ನೂ ಅರಸುತ್ತ ಅಲೆಯುತ್ತಿವೆಯೋ ಎಂಬಂತಿದೆ, ಅವರ ಕಥಾಪ್ರಪಂಚ.

ಸಂದೀಪರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಿ ನಡೆಸುವ ಅಥವಾ ನಡೆಸಬಯಸುವ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಈ ಯಾವ ತೀವ್ರತೆಯಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಈ ಕತೆಯಿರುವುದು ಓಡಿಹೋದ ಅಕ್ಕನ ಹುಡುಕಾಟದ ವಿದ್ಯಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ದೇವಿ ಸ್ವತಃ ಈ ನಗರ ಜೀವನದ ತವಕ-ತಲ್ಲಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, ಅವಳಂತೆಯೇ ಇನ್ನೆಷ್ಟೋ ಪೋರಿಯರು ಹೀಗೆ `ನಗರ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ'ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕತೆ ಗಮನಿಸುತ್ತ, ದೇವಿಯ ದೈನಂದಿನ, ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಮನರಂಜನೆ, ಕೀಟಲೆಯ ಮಜಾಗಳಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವ ಅನನ್ಯ ರೀತಿಗಾಗಿಯೇ ಈ ಕತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು.

ಬೊಂಬೆಗೊಂದು ಸೀರೆ ಕತೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮತ್ತೋರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ಕತೆಗಾರ ರಘುನಾಥ ಚ.ಹ.ರ ಕೆಂಡಸಂಪಿಗೆ ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ನವಿರಾದ ಪ್ರೇಮ ಯಾವತ್ತೂ ಇರಬಹುದೆ ಇರಬಹುದೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳಲ್ಲೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನು/ಅವಳು ಮಾಡಿದ/ಮಾಡದ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅರ್ಥ/ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ನೊಂದು-ಬೆಂದು ಸಂಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ರಘುನಾಥರ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಇದು ಇಷ್ಟೇ ನವಿರಾಗಿ, ಸಂವೇದನಾಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಘಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂದೀಪರ ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಬಹುಷಃ ನವಿರಾದ ಒಂದು ಭಗ್ನ ಪ್ರೇಮದ ಕತೆಯನ್ನು ಬರೆಯದ ಕತೆಗಾರನೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ!

ಸಹಿ ಕತೆಯನ್ನು ಕೊಂಚ ವಿವರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ನಾಗವೇಣಿಯಂಥದ್ದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರ ಈ ಕತೆಯ ಭಾಗೀರಥಿ. ಮನೆ-ತೋಟ-ಆಸ್ತಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಬ್ಬಳೇ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಈ ದಿಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ಕಾರಂತರ ಮರಳಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪಾರೋತಿ-ಸರಸೋತಿಯಂಥವಳು. ಲಂಕೇಶರ ದೇವೀರಿಯಂಥವಳು. (ಅಕ್ಕ ಕಾದಂಬರಿಯ ದೇವೀರಿ ಅಲ್ಲ, ದೇವಿ ಕತೆಯ ದೇವೀರಿ.) ಈ ಭಾಗೀರಥಿಯ ಗಂಡನಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸಾರವಿದೆ, ಮಕ್ಕಳಿವೆ. ಭಾಗೀರಥಿ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಒಂಟಿ. ಗಂಡನ ಒಲವಾಗಲಿ ಬಲವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳೂ ಇಲ್ಲ. ಕತೆ ತೊಡಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಗಂಡ ತೀರಿಕೊಂಡು ಕೆಲವು ದಿನ-ತಿಂಗಳಾಗಿದೆ. ಅವನ ಮಗನೊಬ್ಬ ಈ ಭಾಗೀರಥಿಯ ಮನೆಗೆ ಬರಲಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವ ಸುದ್ದಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಈ ವಿಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವ ಭೇಟಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಅವಳಲ್ಲಿ ಆತಂಕ, ದುಗುಡ,ಆಸೆ,ತಲ್ಲಣ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಒಂದು `ಕಾಯುವಿಕೆ'ಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದೆ.

ಸಂದೀಪರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ `ಕಾಯುವಿಕೆ' ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಕತೆ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ `ಕಾಯುವಿಕೆ'ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪುನಃ ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಬಂದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕರೆ, ಆನೆ ಸಾಕಿದ ಮನೆಗೆ ಎರಡು ಹೂದಂಡೆ, ಒಂಭತ್ತು-ಎಂಟು-ಎಂಟು..., ಉರುಳಿತೊಂದು ಮರ, ಇನ್ನೊಂದೇ ಕತೆ - ಹೀಗೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಕರೆ ಕತೆಯ ಮೋನಪ್ಪನಂತೆ `ನಿನ್ನ ದುಡ್ಡು ಬೇಡ, ಅಣ್ಣನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಬಂದು ಕಾಣಲು ಹೇಳು' ಎಂದಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಭಾಗೀರಥಿ `ನಿನ್ನ ದುಡ್ಡು ಬೇಡ, ನೀನಾದರೂ ಒಬ್ಬ ಆಗಾಗ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಿರು' ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಎಂದ ಮೇಲೆ, `ನನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವುದೇ ಇಷ್ಟು' ಎಂದು ಅಂಚು ಹರಿದ ಸೀರೆಯ ತುದಿಯ ಗಂಟಿನಿಂದ ಮಡಚಿದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರಲಾರದೆ ಯಾರೋ ಕರೆದ ಧರ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಹೋದಂತೆ - ಅದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಮೋನಪ್ಪನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, ಆನೆ ಸಾಕಿದ ಮನೆಯ ಸಾಹುಕಾರ್ತಿಯ ನಡೆಯಲ್ಲಿ, ಕೈಹಿಡಿದು `ನನ್ನ ಮಾವಾ ಎಂದೇ ಕರಿ' ಎನ್ನುವ ವೆಂಕಟಣ್ಣನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೈನ್ಯವಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜ ಅಹಂಮಿಕೆಗೆ ನಾಚಿಕೆ-ಸಂಕೋಚ ತರುವ ದೈನ್ಯವಿದು. ಪ್ರೀತಿ, ಮಾನವೀಯತೆ ಈಗೋವನ್ನು ಮೀರುವುದು, ನೀಗಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಮನುಷ್ಯ ನಿಜವಾಗಲೂ ಮನುಷ್ಯನಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಘಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ದೈವೀಕ ದೈನ್ಯ ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೋ ಏನೊ! ಇವರಲ್ಲಿ, ಇವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅನುಕಂಪ ಹುಟ್ಟಿಸುವ, ಹೃದಯ ಕರಗಿಸುವ ಮಟ್ಟದ ಯಾಚನೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ಯಾಚನೆ ಯಾತಕ್ಕಾಗಿ? `ಬಂದು ಅಣ್ಣನನ್ನ ನೋಡಲಿ', `ನೀನಾದರೂ ಆಗಾಗ ಬಂದು ಹೋಗ್ತಾ ಇರು', `ಮಾವಾ ಎಂದೇ ಕರಿ' `ಈಗ ನನ್ನಲ್ಲಿರುವುದೇ ಇಷ್ಟು' ಎಂಬ ಈ ಯಾಚನೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಯಾವುದು?

`ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ವಿಶಾಲಗೊಳಿಸುವ' `ನಮ್ಮ ಕಾಲದ (ಸಮಯದ) ಆರ್ತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಂತಿದೆ' - ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಮಾತುಗಳು.

ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾದ ಅವರದೇ
Poetic idiom, Sensibility etcಪ್ರಬಂಧದಿಂದ ಆಯ್ದ ಸಾಲುಗಳು:
"ಸಂವೇದನಾ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆ ಎಂದು ನನ್ನ ತಿಳಿವಳಿಕೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ನಮ್ಮ ಬೇರುಗಳವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿದ ಅನುಭವಗಳು ಸೃಷ್ಟ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ದಿವ್ಯಗಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಿನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಅರಿವಿನ ಪಾತಳಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡುವುದೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭಾಷೆಯ ಕಾರ್ಯ: ಈ ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತಿದ್ದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದಲ್ಲ; ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಮೂಡಿಸುವುದು, ನಿಜವಾಗಿಸುವುದು. ಅನುಭವದ ಜ್ಞಾತ-ಅಜ್ಞಾತ ಮಗ್ಗಲುಗಳನ್ನು, ಸುಪ್ತ - ಜಾಗೃತ ಸ್ತರಗಳನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ದುಡಿಯುವುದರಲ್ಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಶೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭಾಷೆ ದಿನಬಳಕೆಯ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಹೇಗೋ ಹಾಗೇ ಉಳಿದ ಕಲೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾದ ಬಣ್ಣ, ಆಕಾರ, ನಾದ, ಹಾವ-ಭಾವ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ."

ಕಂಡಷ್ಟೆ ಆಕಾಶ ಕತೆ ಸಂದೀಪರ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಜೆಂಡಾ ರಹಿತ ಕಥನಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ, ಕಥಾನಕವೊಂದರ ಏರಿಳಿತಗಳಿಲ್ಲದೆಯೂ ಕತೆ ಸಂಪನ್ನವಾಗಬಹುದೆಂಬುದನ್ನೂ ಕಾಣಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೇ `ಕಾಯುವಿಕೆ'ಯ ಸ್ಥಾಯೀಭಾವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಳಕೆಯಿದೆ. ಸುಬ್ರಾಯಣ್ಣ ಊರ ಜಾತ್ರೆಯ ರಾತ್ರಿಯೂಟಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆಂದು ಹೊರಟವನು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇನ್ನೇನು ಬರುತ್ತಾನೆಂದು ಎಲೆ ಹಾಕಿ ಊಟಕ್ಕೆ ಅಣಿಮಾಡಿದ ಮನೆಯವರು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಗಾಲಾದಂತಿರುವ ಹಬ್ಬದ ಸುಸ್ತು ಹೊತ್ತ ಊರವರು ಅಪರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಾಯಣ್ಣನನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮಹಾಕಾರ್ಯಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಏನೋ ಅನಾಹುತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಗ್ರಹೀತಕ್ಕೊಳಕ್ಕಾಗಿ ಬೊಬ್ಬಿಡುವ ಮನೆಯವರು, ಹಸಿದೇ ನಿದ್ದೆ ಹೋದ ಕಂದಮ್ಮಗಳು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹರಿಬಿಟ್ಟು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಊರ ಹಿರಿಯರು ಸೇರಿ ಕತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ದುರಂತವೊಂದರ ಛಾಯೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯುವ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಬಹುದಾದ ಈ ಅಂತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ ಎನಿಸುವ ಹುಡುಕಾಟ ಕೊನೆಗೂ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲೇ ಪಾಳುಬಾವಿಯೊಳಗೆ ಜೀವ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಆಕಾಶವನ್ನೇ (ಕಂಡಷ್ಟೇ) ಕಾಣುತ್ತ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿ ಕೇಳುವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತ ಕಳೆದ ಸುಬ್ರಾಯಣ್ಣ ಈಗ ತಮಾಷೆಗೂ ನಗಲಾರದ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದವನಂತಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಕತೆಯ ಒಳಗಿನವರಾಗಿ ಬಾವಿಯೊಳಗಿದ್ದ ಸುಬ್ರಾಯನಾಗಲಿ, ಅವನೆಲ್ಲಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಊರವರಾಗಲಿ, ದುರಂತಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮನೆಮಂದಿಯಾಗಲಿ ತಕ್ಷಣದ ತುರ್ತಾದ ಪಾರಾಗುವುದೋ, ಹುಡುಕುವುದೋ, ರೋದಿಸುವುದೋ ಮುಂತಾದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮಗ್ನರೇ ಹೊರತು ಬೇರಾವುದೇ ತೆರನ ಮುಖಾಮುಖಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇಂಥ ಕತೆಗಳು ಅಂಥ ಉದ್ದೇಶ, ತತ್ವಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಇರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಂದೀಪರ ಕತೆ ಅಂಥದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲದೆಯೆ, ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯದೇ ಇರುವ, ಅರ್ಥವಾಗದೇ ಉಳಿದಿರುವ, ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಇದಂಮಿತ್ಥಂ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದ ಸಂಗತಿಗಳತ್ತ ಅಂತಹುದೇ ಒಂದು ಅಮೂರ್ತ ಅನೂಹ್ಯ ಮೌನವನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಮೃತ್ಯುಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೂಡಾ ಅನೇಕ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಢಾಳಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಸಂದೀಪರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸುಬ್ರಾಯಣ್ಣನಿಗೆ ಅದು ಮುಖಕ್ಕೆ ಮುಖಕೊಟ್ಟು ಮೂಗು ತಾಗಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಂತೂ ನಮ್ಮ ಅನುಭವಕ್ಕೂ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನೊಂದೇ ಕತೆ ಕೆಲವೊಂದು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಬಾಬು ಮತ್ತು ಶಕಕ್ಕನ ಒಡನಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲೇ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಬಾಬು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗದೇ ಇರುವ ಪ್ರಸಂಗ, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಕತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಾಬುವಿನದ್ದಲ್ಲ, ಬಾಲ್ಯದ ಮುಗ್ಧತೆಯದ್ದಲ್ಲ. ಪ್ರೌಢ ನಿರೂಪಕನೇ ಕತೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಸಂದೀಪರು ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಮುಗ್ಧ ಬಾಲಕನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದೇನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಆಲನಹಳ್ಳಿಯವರ `ಕಾಡು', ಡಾ|| ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ `ಘಟಶ್ರಾದ್ಧ', ಕೆ.ಸದಾಶಿವ ಅವರ `ರಾಮನ ಸವಾರಿ ಸಂತೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು', ವಿವೇಕ ಶಾನಭಗರ `ಕಾರಣ', ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರರ `ದೊಡ್ಡವರ ನಡುವೆ' ಕತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಕತೆಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಶಕಕ್ಕನಿಗೆ ಅಕಾಲ ವೈಧವ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅವಳು ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಬೆರೆತು, ಅವರಿಗೆ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತ, ಅವರ ನಗು-ಖುಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲದ, ನೆನಪುಗಳ ಭಾರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ. ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗರ ಕಾರಣ ಕತೆಯ ಮುಕ್ತಾ ಕೂಡ ಇದೇ ಬಗೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳವಳು. ಆದರೆ ಅನಿಷ್ಟ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಪಡೆದು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಬೆರೆಯಲಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಈ ಸಂಕಲನದ ಆನೆ ಸಾಕಿದವರ ಮನೆಯಂಥದೆ ಮನೆಯ ಒಂದು ಕತ್ತಲ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾದವಳು. ಸಂದೀಪರ ಕತೆಯ ಶಕಕ್ಕನಂತೆಯೇ ವಿವೇಕರ ಮುಕ್ತಾ ಕೂಡ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲ ಯಾವುದೋ ಮದುವೆಗೆ ಹೋಗಿಬಂದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ತಾನು ಹೋಗಲಾರದ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗನ ಬಾಯಿಂದ ಇಡೀ ಮದುವೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸುತ್ತಾಳೆ. ಸಂದೀಪರ ಶಕಕ್ಕನಂತೂ ಮದುವೆಗೆ ಹೊರಟವಳಂತೆಯೇ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗನ ಎದುರು ಸೀರೆ ಆಭರಣ ತೊಟ್ಟು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಘಟಶ್ರಾದ್ಧದ ಕತೆ ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಶಕಕ್ಕ ಅನಿಷ್ಟ ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡು ಕತ್ತಲಕೋಣೆ ಸೇರಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕದ್ದು ಬಸುರಾಗುವ ಒಂದು ದಮನಕಾರಿ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೂ ಅವಳಿಲ್ಲ. ಬಾಬುವಿಗೆ ಸುಳಿವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವಳ ಮರುಮದುವೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿದೆ. ಅವಳು ನಿನಗೊಬ್ಬನಿಗೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆಂದಿದ್ದ ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳದ ಹೊಸ ಕತೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೂ ಹೇಳದೆ ಆ ಮಾತನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದಾಳೆ, ಇನ್ನೊಂದೇ ಕತೆಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ.

ಸಂದೀಪರು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದುಕು ಮತ್ತೆ ಕೊರಡು ಕೊನರಿದಂತೆ ಹಸನಾಗುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆನೆ ಸಾಕಿದ ಮನೆಯ ಯಶೋದಳ ಗಂಡನೂ ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸತ್ತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಳಿಗೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನಾಗವೇಣಿ ನೆನೆಯುವುದುಂಟು. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಎರಡು ಕತೆಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಆಗಷ್ಟೇ ಮುಗಿದಿದ್ದು, ಹೇಳಬಹುದಾದ್ದು; ಮತ್ತೊಂದು ಇನ್ನೂ ಸುರುವಾಗುತ್ತಿರುವುದು, ಹೇಳುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾದದ್ದು. ನಡುವೆ ಈ ಕತೆಗಳಿಗೆ ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಜೋತುಬಿದ್ದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜೀವಗಳ ಕತೆಗಳಿವೆ. ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಇಲ್ಲದ ಕತೆ-ಕಂತೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮೂಲಕತೆಗೆ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ತಿರುವು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಮಂದಿಯ ಕುಹಕದ ತೊಡಕೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಮೀರಿ ಆ ಇನ್ನೊಂದೇ ಕತೆ ತೊಡಗಬೇಕಿದೆ, ಬೆಳೆದು ಸಂಪನ್ನವಾಗಬೇಕಿದೆ. ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಚಿಗುರುವ ಕೊರಡಿನ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿರುವುದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಕೂಡ.

ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಇರಲಿ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೌತುಕ, ತಮಾಷೆ, ಶಾಕ್ ಎಲ್ಲವೂ ಇದೆ. ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವಕಳೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ದಿನವೂ ಕಾಣುವ ಊರಿನ ಮಂದಿಯನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಸ್ವತಃ ಅದನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ನಂಬಿದವನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿ ಅವರು ಸುಳ್ಳೆಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸತ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟಪಡುವ ಮುಕುಂದನ ಮಾಯಕದ ಕತೆಯಿದು. ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವದ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲರೂ ತುಂಬ ಬಯಸುವ ಬಿಟ್ಟಪದಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಮುಕುಂದನ ಮಾಯಕದ ಸೆಳೆತ ಅಂಥಾದ್ದು. ಕತೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ಕೂಡ ಈ ಮುಕುಂದ ಕಟ್ಟುವ ಸುಳ್ಳುಗಳೇ. ಈ ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನು, ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಮಂದಿ ಕೂಡ ಅವು ನಿಜವಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ಬಯಸಿದ್ದರೇ ಎನಿಸುವಂತಿರುವ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಅಬ್ಸರ್ಡಿಟಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವಷ್ಟು ಸರಳವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳಿನ ನಡುವಿನ ಗೆರೆ ತೆಳ್ಳಗಾಗುತ್ತ ಹೋದಂತೆಲ್ಲ ಇದು ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೂ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ನಿಜವನ್ನು ಹೇಳುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ಯ ಸುಳ್ಳಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನೂ ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಳ್ಳು ಕೂಡ ಸತ್ಯದಂತೆ ಕಾಣುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಈ ಮಾತಿಗೆ ಹೊರತಾದುದಲ್ಲ. ಅದು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಶಂಕರಣ್ಣನ ಮಾತುಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ:

"ಸೀತಕ್ಕ, ಈಗ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಕೂಡಿಯೇ ಹುಡುಕಿಸಬೇಕಾಯ್ತು. ಬೋಳಿಮಗ ಯಾವಾಗ ಖರೆ ಹೇಳ್ತೀಯ, ಯಾವಾಗ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳ್ತೀಯ ಅನ್ನುವುದೇ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ."

ಕೊನೆಗೂ ಮುಕುಂದ ಸುರೇಖಾ ಜೊತೆಗೇ ಓಡಿಹೋಗಿರಬಹುದೆಂಬುದು ಕೂಡಾ ಮುಕುಂದನ ಮಾತುಗಳ ಮೇಲೇ ನಿಂತಿರುವ, ಸುಳ್ಳಿರಲೂ ಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸುಂದರ-ರಮ್ಯ ಕಲ್ಪನೆ, ಊಹೆ! ಜನರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸುರೇಖಾ ಇನ್ಯಾರೊಂದಿಗೋ ಓಡಿಹೋದ ಘಳಿಗೆಯನ್ನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ತಾನು ಊರು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸುವಂಥ ಪಾತ್ರ ಮುಕುಂದನದ್ದು! ಇದನ್ನು ಯಾರಿಗೆ "ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಇರಲಿ" ಎಂದು ಬಾಯ್ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೋ ಇನ್ನೂ ಗೊತ್ತಾಗಿಲ್ಲ, ಅಷ್ಟೆ!

ಬಾಗಿಲ ಮುಂದೆ ಕತೆ ಕೂಡಾ ಇಂಥ ಒಂದು ಚೋದ್ಯವನ್ನೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಗಮ್ಯವಾದುದಕ್ಕೆ, ಅಗೋಚರವಾದುದಕ್ಕೆ ಕೈ ಚಾಚುವ ಕತೆ. ಈ ಕತೆಯ ನಾಯಕ ಜಿ.ಕೆ ಆಗಿರುವುದು ಕೂಡ ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಬೀಗದ ಕೈಯಿಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ, ಬಾಗಿಲಿನೆದುರು ನಿದ್ದೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಸೊಳ್ಳೆ ಮತ್ತೊಂದು ಎಂದು ಮಲಗಲಾರದೆ - ಕೂರಲಾರದೆ ಚಡಪಡಿಸುತ್ತ ಕಳೆಯುವ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ ಈ ಜಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಅದರ ಪೊಳ್ಳುತನ, ಹಪಾಹಪಿ, ಧಾವಂತದ ಅಧ್ವಾನಗಳೆಲ್ಲ ಈ ಅಪರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅರೆಮಂಪರಿನ ಕನಸು-ಭ್ರಮೆ-ಕಲ್ಪನೆಗಳಂತೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಬೆಳಕು ಹರಿಯುವ ಮೊದಲೇ ದೂರ ಎಲ್ಲೋ ಹೋಗಿದ್ದ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕಾರಣ ಕೂಡ ತಿಳಿಸದೆ ಹೊರಟು ಬರುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲೂ ಅದೇ ಧಾವಂತ, ದುಡುಕು ಮತ್ತೆ ಅಧ್ವಾನ!

ಚಿತ್ತಾಲರ ಸೆರೆ ಕತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೂ `ಬರ್ಮಾಚಾರಿ ಒಡೆದೀರು' ದೇವಿಯ ಮೊಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡೇ ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಿಕೆಯ ತಲೆತುಂಬ ನಲವತ್ತು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದರೂ ದೇಹದ ಯಾವ ಭಾಗವೂ ಬಿಗುವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದ ನಾಯರ್‌ನ ಹೆಂಡತಿಯೇ ತುಂಬಿದ್ದಾಳೆ. ತನಗೆ ತಾನೇ ಸೆರೆಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾಚಾರಿಯ ಅವಸ್ಥೆಯೇ ಜಿಕೆಯದ್ದು ಕೂಡ. ತಾನೇ ಪಟ್ಟಿ ಹಿಡಿದು ಮೊಳೆ ಹೊಡೆದು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ತಾನೇ ಗರಗಸದಿಂದ ಕೊಯ್ದು ಹೊರಬರಲು ಹೊರಟ ಬರ್ಮಾಚಾರಿ ಮಂಗವನ್ನು ಕಂಡು ಗಾಭರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಕರೆದಿದ್ದನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದಾನೆ! ಅವಳು ಇದೀಗ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಒಳಬಂದ ಗಾಳಿಯ ಜೊತೆಗೇ ತನಗೆ ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುತ್ತ ಒಳಬಂದು ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ! ಚಿತ್ತಾಲರ `ಸೆರೆ' ಕತೆ.

ಸೆರೆಯ ಬರ್ಮಾಚಾರಿ ಮರ್ಕಟ ಪೀಡೆ ಪರಿಹಾರಾರ್ಥ (ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಶ್ಚ ಶತ ಮರ್ಕಟಃ) ತಾನೇ ಮೊಳೆ ಹೊಡೆದು ಜೋಡಿಸಿದ ಬಾಗಿಲೊಳಗೆ ತಾನೇ ಸೆರೆಯಾದರೆ ಸಂದೀಪರ ಕತೆಯ ಜಿಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳದ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಎದುರು ಅಂಧಕಾರಮಯ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆಯಿಲ್ಲದೆ (ಜಗವೆಲ್ಲ ಮಲಗಿರಲು ಇವನೊಬ್ಬನೆದ್ದ!) ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ಸ್ವಾತಿ, ಕಂಪನಿ ಕೆಲಸ, ಶಂಕರನ್ ನಾಯರ್, ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ದೇಹಸಿರಿ, ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಹೋರ್ಡಿಂಗ್‌ನ ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್, ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನ ನೀರವದಲ್ಲಿ ಆಗೊಂದು ಈಗೊಂದು ಎಂಬಂತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ನಾಯಿಗಳು, ಸ್ವಾತಿ ತನ್ನ ಗಾಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುವಳೆ, ಊರಲ್ಲಿ ಗದ್ದೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿರುವುದೇ ಲೇಸಿತ್ತೆ, ಪೋಲೀಸರ ಗಸ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳೆದುರು ಚಡಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಬೆಳಕು ಮೂಡುವುದೆ, ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವುದೆ? ಮತ್ತೆ ಯಾವ ಬಾಗಿಲು, ಶಂಕರನ್ ನಾಯರ್ ಮನೆಯದೊ ತನ್ನದೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಉತ್ತರ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ನವಿಲುಗಳ ಸಾವಿರ ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲೇ!

ಈಚೆಗೆ ಓದಿದ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥಾಸಂಕಲನವಿದು.

ಛಂದ ಪುಸ್ತಕದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಹೊರಬಂದ ಇದು 128 ಪುಟಗಳ ಅರವತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಬೆಲೆಯ ಚಂದದ ಪುಸ್ತಕ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, August 10, 2009

ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆಯವರ ಕಾರಂತಜ್ಜನಿಗೊಂದು ಪತ್ರ

ಈಚೆಗೆ ನೈಜೀರಿಯಾದ ಚಿಮಾಮಾಂಡಾ ಎನ್‌ಗೋಝಿ ಅದಿಚ್ಯಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆ ಮತ್ತು ಸಂದೀಪ ನಾಯಕರ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಓದಿದೆ. ಮೂವರೂ ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು, ನವಯುವಕರು, ಅದ್ಭುತ ಕತೆಗಾರರು. ಒಂದು ಕತೆ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ? ಯಾಕೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಅದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ? ನಿಂತು ಇನ್ಯಾವತ್ತೋ ಒಂದು ಕಾಡುವ ಬಿಂಬವಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ? ಯಾಕೆ ಅದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಯೋಚಿಸುತ್ತ ಕೂರುತ್ತೇನೆ.

ನಮ್ಮ ಜೀವನಾನುಭವ ನಮ್ಮದೇ ಜೀವನದ ಆದ್ಯತೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ-ಅಮುಖ್ಯ ಎಂದೆಲ್ಲ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾದ ರೀತಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯುವುದೇ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೆಲವನ್ನು ಬಹು ಬೇಗ ಮರೆತು ಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಮರೆಯದೇ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಿರುವಂತೆಯೇ ಮರೆತಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣ, ಸಂದರ್ಭ ಇತ್ಯಾದಿ ನೆವನಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮರೆತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಇದ್ದವು ಅನಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೆ ಮರೆಯದೇ ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮರೆತುಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾದವು ಅನಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಅಗತ್ಯ-ಮೋಹ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ನಮ್ಮದೊಂದು ಆದ್ಯತೆ-ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಈ ಜೀವನಾನುಭವಗಳತ್ತ ಇರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಸಂವೇದನೆ-ಸ್ಪಂದನ ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲಾದಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ತರ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಲ್ಲೇ ಈ ಆದ್ಯತೆಗಳೆಲ್ಲ ಒಡೆದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧ, ಲೈಂಗಿಕತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮತೋಲನ, ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸತ್ಯಗಳು, ಪುರಾಣ-ಜಾನಪದ-ದಂತಕತೆಗಳ ನಿಗೂಢತೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಅಮೂರ್ತಲೋಕ - ಹೀಗೆ ದೇಶ-ಕಾಲ ಮೀರಿ ನಮ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಮೀಟುವ ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾದರೂ. ಜೀವನಾನುಭವ, ಓದು ಮತ್ತು ಗಮನಿಸುವಿಕೆ ಕತೆಗಾರನ ಬದುಕನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸುಪುಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತ ಹೋದಂತೆಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆ ತನ್ನಿಂತಾನೇ ಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ಬರೇ comfort zone ಬಿಟ್ಟು ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬ ಹಠದಿಂದಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ಬರೆಯಬಹುದಾದ ಕತೆಗಳು ಮೊತ್ತ ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಓದುಗನಿಗೂ, ಸ್ವತಃ ಕತೆಗಾರನಿಗೂ ಬದುಕಿನ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ತೋರುತ್ತವೆ ಕೂಡಾ.

ನನ್ನ ಜೀವನಾನುಭವದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಕತೆಯಾಗಿ ಹೇಳಲು ಹೊರಟಾಗ ಅದನ್ನು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು, ರಂಜಿಸಬೇಕು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ನನಗೆ ತಟ್ಟಿದ್ದು ಅದೇ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನೂ ತಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ, ಆಕರ್ಷಕ, ರಂಜನೀಯ ಆಗಬಹುದೆಂದು ಯೋಚಿಸಿ ಹಾಗೆ ಹೇಳಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದು ಆಗಲೂ ಅದು ಅಸಹಜ-ಸರ್ಕಸ್ಸು ಎಲ್ಲ ಆಗದೆ, ‘ಮೊಳೆಗಳು ಕಾಣದ ಕುರ್ಚಿ’ಯಾಗಬೇಕು. bad carpentryಯಾಗಬಾರದು!

ಇಷ್ಟಿದ್ದೂ ಒಂದು ಕತೆ ಓದುಗನಿಗೆ ಆಪ್ತವಾಗಬೇಕು, ಇಷ್ಟವಾಗಬೇಕು, ಬಹುಕಾಲ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು, ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬೇಕು, ಕಾಡಬೇಕು ಎಂದೇನೂ ನಿಯಮ ಇಲ್ಲ!

ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆ ಈ ಕುರಿತೆಲ್ಲ ಯೋಚಿಸುವ, ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತೇ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುವ, ಚರ್ಚಿಸುವ ಯುವ ಕತೆಗಾರ. ಇವರ ಕಾರಂತಜ್ಜನಿಗೊಂದು ಪತ್ರ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ಅವೆಲ್ಲ ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಅಂಶಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾದ ಒಂದು ಎಚ್ಚರ ಈ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿರುವುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆ (1976) ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.

ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ಕಟ್ಟುವ ಜಗತ್ತನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತ, ಭಾವಜಗತ್ತಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ‘ಸತ್’ ಮೀಟಿ ಆಪ್ತವಾಗುತ್ತಲೇ ತನ್ನ ಕತೆಗೆ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕತೆಯನ್ನೂ ತುಂಬ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಥಾನಕದ ಅಂತರಂಗದಿಂದಲೇ - ಅಂತಃಸ್ಪೂರ್ತ ಎನ್ನುತ್ತಾರಲ್ಲ - ಹಾಗೆ ದಕ್ಕಿಸಬಲ್ಲ ಕತೆಗಾರ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆ. ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಾಧಿಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅದು ಒಂಥರಾ ಕತೆಗಾರನ ಅದೃಷ್ಟವಿದ್ದಂತೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯೇ ಕತೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಜೆಂಡಾ ಕತೆಗಳು ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸು ಗೆಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿಗಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹಳಷ್ಟು ಕತೆಗಾರರು ವಿವರ ಮತ್ತು ಭಾವನಿರ್ಮಿತಿಯಾಚೆ ಕತೆಗೆ ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸೃಜಿಸುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರಿಗೆ ಈ ಧೈರ್ಯವಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ, ಹದದ ಎಚ್ಚರ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮಿತಿಗಳ ಅರಿವಿದೆ.

ಈಗ ಈ ಸಂಕಲನದ ಒಂದೊಂದೆ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕೊಂಚ ವಿವರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಪದ್ಧತಿ ಕತೆ ಮಾಲಿಂಗ ಭಟ್ಟರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಲಿಂಗ ಭಟ್ಟ-ಭವಾನಕ್ಕನ ದಾಂಪತ್ಯವನ್ನು ಇದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಾಲಿಂಗ ಭಟ್ಟರ ಮಗ ಶ್ರೀಕಾಂತ - ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ದಾಂಪತ್ಯದ ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಒಡ್ಡಲಾಗಿದೆ. ಕತೆಯನ್ನು ಈ ದಂಪತಿಗಳ ಮೂಲಕವೇ ತೊಡಗುವ ಮತ್ತು ಮಾಲಿಂಗ ಭಟ್ಟರ ಕಥಾವಳಿಗೆ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಹೂರಣ ಒಂದು ಇರುವುದರಿಂದ. ಹಾಗೆಯೇ, ಮಾಲಿಂಗ ಭಟ್ಟರ ತಾಯಿ ಯಂಕಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಾಧುಪ್ರಾಣಿಯಂಥ ಗಂಡ, ಭೋಳೇತನದ ಶಂಭಟ್ಟರ ದಾಂಪತ್ಯದ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಕೂಡ ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಕಾಲ-ದೇಶ ನಿರ್ಮಿತ ಸಂದಿಗ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಒಬ್ಬ ಶಂಭಟ್ಟ, ಒಬ್ಬ ಮಾಲಿಂಗ ಭಟ್ಟ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕಾಂತ-ರನ್ನು ಕತೆ ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗಮನಿಸುವಿಕೆ ಶ್ರೀಕಾಂತ ‘ಭಟ್ಟ’ ಆಗುವ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡಿದೆ.

ಆದರೆ ಕತೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿಂಗ ಭಟ್ಟರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಚಿತ್ರವೇ. ಈ ಪಾತ್ರ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತಗೊಳ್ಳುತ್ತ - ನಿಜವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಲಿಂಗ ಭಟ್ಟ ನಿಜವಾದಂತೆಲ್ಲ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯದ ಪಾತ್ರವಾದರೂ, ಮತ್ತು-ಹಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ, ಭವಾನಕ್ಕ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗ ಪಡೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಯಂಕಜ್ಜಿಯ ನಿಲುವು ನಮಗೆ ಶಂಭಟ್ಟನ ಭೋಳೇತನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಯಾದದ್ದು ಎಂದು ಅನಿಸುವುದೂ. ಆದರೆ ಶ್ರೀಕಾಂತನಲ್ಲಿ, ಪದ್ಧತಿಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹೆಂಡತಿಯಿಂದಾಗಲೀ, ಹೆಂಡತಿಯ ಕುರಿತು ಏನೋ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅವನ ಶೈಲಿಯಿಂದಾಗಲೀ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಮಹತ್ವದ ತಾಕಲಾಟಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಮನಸ್ಸುಗಳು ನಗರದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುವ ಈ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ಕತೆ ತನ್ನ ಚೌಕಟ್ಟು-ಅರ್ಥ-ಮಹತ್ವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದು ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಅದೃಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಸಂಕಲನದ ಎರಡನೆಯ ಕತೆ, ದೊಂಬರಾಟಕ್ಕೆ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆ ಬದುಕನ್ನು ನೋಡುವ ರೀತಿ, ಅವರ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಕ್ರಮ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರದಾದ ಆದ್ಯತೆಗಳು, ಅವರ ತಮಾಷೆ, ತರ್ಕ, ಎಲ್ಲವೂ ನಮಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ರೀತಿ ನುಗ್ಗಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಈ ಕತೆಗೆ ಒಂದೇ ಎಳೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸೂತ್ರವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಕೊನೆಗೂ ಅದೃಷ್ಟ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಒಲಿಯದಿರಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲಿಗೆ ಕತೆ ಸುಮ್ಮನೇ ಸೌತ್ ಎಂಡ್ ಸರ್ಕಲ್ಲಿನ ನಸುಕನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗಮನಿಸುವಿಕೆಯ ವಿವರಗಳು, ಅದರ ಧ್ವನಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಮಾಧುರ್ಯ ದೊಂಬರಾಟದವಳ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆಲ್ಲ ‘ಮೂರನೆಯವನ’ ವರದಿಯ ಧಾಟಿಗೆ ಹೊರಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್-ಪತ್ರಿಕೆ-ವಾಚಕರ ವಾಣಿ- ಪ್ರವರಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯ-ವೈನೋದಿಕ-ವಿಡಂಬನೆಯ ಧಾಟಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಡಿರುವುದೇ. ಕ್ರಮೇಣ ಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೇ ಕೂತಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಿರುವುದರಾಚೆಯ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳದ, ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ನಾವು ಗಮನಿಸುತ್ತ, ಅಸಾಧ್ಯ ಚಡಪಡಿಕೆಯಿಂದ ಸಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮದವರ ಹೊಲಸು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೆ ತೆರೆದಿಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸುದರ್ಶನಜೀ ಭಾಷಣ, ವಾಚಕರ ವಾಣಿ, ಟೀವಿ ಮಾಧ್ಯಮದವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಂತರ ಕತೆ ಮತ್ತೆ ದೊಂಬರಾಟದವಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಧಾಟಿಯೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯವನ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಧಾಟಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಧಾಟಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ದೊಂಬರಾಟದವಳ ಬದುಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕತೆ ತೊಡಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಬಗೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹ್ಯಾಂಗೋವರ್ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಓದುಗನಲ್ಲೂ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಈ ಕಾಮ-ಪ್ರೇಮ-ಹಸಿವು-ನೋವು-ಸಂಕಟಗಳ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಬಾಣಂತನದ ವಿವರಗಳಿಗೆ, ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಒದಗುವ ಮುದುಕಿಯ ಅಂತಃಕರಣದ ಅನುಭೂತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಲಯ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ನಿರಂಜನರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕತೆ ‘ಕೊನೆಯ ಗಿರಾಕಿ’ ಕೂಡ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡತೊಡಗಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ.

ಕತೆ ಮತ್ತೆ ಸೌತ್ ಎಂಡ್ ಸರ್ಕಲ್‌ನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಬರುವಾಗ, ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಉಪಾಧ್ಯರ ಮನೆಗೆಲಸದವಳಾಗಿ ದೊಂಬರಾಟದವಳು ತಯಾರಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇಂಥ ಒಂದು ಲಯ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಷಃ ಅದಕ್ಕೆ ಮುದುಕ-ಮುದುಕಿ-ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಲಯ ಕೂಡಾ ಕತೆಯನ್ನು ಎತ್ತುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಾಯ್ದು ಬಂದ ವಿವರ-ವಸ್ತು-ತತ್ವ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಎಳೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಫುಟವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ.

ಕಾರಂತಜ್ಜನಿಗೊಂದು ಪತ್ರ ಈ ಸಂಕಲನದ ಮೂರನೆಯ ಕತೆ. ಈ ಕತೆಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕೂಡ ತಯಾರಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರುದ್ದಿಶ್ಯದ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಇದೆ, ತಾಜಾತನವಿದೆ. ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿದರೂ ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಮೀಟುವುದಲ್ಲ. ನಿರೂಪಣೆಯ ನೆಲೆ ಕೂಡ ಬಾಲ್ಯದ ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿವೆ. ಎರಡನೆಯದೇ ಮೊದಲಿನದ್ದರ ನೆನವರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಈ ಹಿನ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಭಾವುಕ ನೆಲೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಆದರೆ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಮೀಟುವ ಸಂಗತಿಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಅಜ್ಜಿ ನೆನಪಿಸುವ ಗಂಗೆಯ ಔದಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ಬದಲಿಸಿದ ತೊಪ್ಪಲ ಕೇರಿ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತ ರಾಘವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ‘ಗಂಗೆ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾದರೂ ಹುಲ್ಲು ಮೇಯುತ್ತಿದೆಯೋ ನೋಡು’ ಎಂದು ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳೇ ಇರುವುದು ಮಾತಿಗೆ ಮೀರಿದ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಮೃದುಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ವಿವರಗಳೇ.

ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಳಾಂತರ ನಡೆದಾಗ ಪ್ರೀತಿಯ ಊರು, ಮನೆ, ಶಾಲೆ-ಗೆಳೆಯರು ಎಲ್ಲ(ರ)ವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಊರು ಬಿಡಲು ಸಂಕಟಪಟ್ಟ, ಸಂಕಟದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರಂತಜ್ಜನಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದ, ಸಮುದ್ರ ಕೊರೆತದಿಂದ ಊರನ್ನು ಪಾರು ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಅದೇ ಊರಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುವ ಕನಸು ಕಂಡ, ಛಲವಿದ್ದ ಪುಟಾಣಿ ರಾಘವ, ಈಗ, ಅಂದರೆ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆಂಬುದೇ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಾರಂತಜ್ಜನ ಪತ್ರದ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ, ಅಜ್ಜಿಯ ಧೈರ್ಯದ ಒಂದು ಮಾತು ನಮಗೆ ರಾಘವನ ಕುರಿತು ನೀಡುವ ಭರವಸೆ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಹಿನ್ನೋಟದ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸದೇ ಹೊಳಪು, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಘನತೆ ನೀಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ.

ಒಳ್ಳೆಯ ದೇವರು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೆ ಈ ಸಂಕಲನದ ಮಹತ್ವದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಮತಾಂತರದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಡಿಯೆಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೊಗವಾಡ ಹೊತ್ತ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ನೆಲೆಗಳ ಅನಿವಾರ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುವ ಈ ಕತೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಚೇತೋಹಾರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂತು. ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿಯೊಂದು ಯಾವಾಗಲೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಳಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆರಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ದಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಬದುಕನ್ನು ನೋಡುವ, ನೋಡ ಬಹುದಾದ ಹೊಸತೇ ಆದ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಈ ಕತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತಿದೆ.

ಈ ಕತೆಯ ದಾಮೋದರ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅನುಕಂಪಕ್ಕೆ ಭಾಜನನಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೇ ‘ಇವರೇನು ಕಲಿಸ್ತಾರೆ, ಸಾಮಾನು’ ಎನ್ನುವ "ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ" ಹೊಂದಿರುವ ಹುಡುಗರನ್ನು ನಾವೂ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿ ಕಂಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಇಂಥವ ಈ ದಾಮು. ಇವನು ಹತ್ತನೆಯ ತರಗತಿಯ ಕನ್ನಡ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಫೇಲಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಪಾಸಾಗಿದ್ದನ್ನು ಮಾರೂಕೇರಿ ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಊರಿನವರ ತಮಾಷೆ, ಹಂಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ದಾಮು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಮುದುಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಅರಳುವಿಕೆಗೆ ಇಡೀ ಊರೇ ವಿರೋಧವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಒದಗಿ ಬರುವುದು ಒಂದು ಹೊಸ ಧರ್ಮ ಎನ್ನುವುದೇ ದಾಮುವಿನ ಮಾನಸಿಕ ಗೊಂದಲ, ದ್ವಂದ್ವ, ಎಡಬಿಡಂಗಿತನಗಳ ಸೂಚನೆಯಾಗುವುದು ಮಾತ್ರ ದುರಂತ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಬಹುಷಃ ಧರ್ಮದ ಬದಲಾವಣೆ ತನಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೇ (ಕಾರಣಕ್ಕೂ) ಊರು ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ದಾಮುವಿನ ಧರ್ಮಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಊರವರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಗ್ರಹೀತ ಕೂಡ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿರೋಧಕ್ಕಾಗಿ ವಿರೋಧ, ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ದಾಮುವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೂ ತಲುಪಿಸಲಾರದ ಅಪವ್ಯಯಗಳಾಗಿ ಬಿಡುವುದು ಕೇವಲ ದಾಮುವಿನ ದುರಂತ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಹದಿನೈದು ಹದಿನಾರರ ತಾರುಣ್ಯ-ಯೌವನಗಳ ನಡುವೆ ತುಯ್ಯುತ್ತಿರುವ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಮಾಜದ ಗಮನಿಸುವಿಕೆ, ಸ್ವೀಕೃತಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹಿತವಾದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಬಹುಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನ. ದಾಮುವಿಗೆ ಇಂಥ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂದಿಗ್ಧದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಪೆಟ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿರದೆ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದ ದುರಂತವೇ ಆಗಿದೆ. ಹಗಲಿಡೀ ಮಲಗಿ ಕತ್ತಲಾದ ಬಳಿಕ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ದಾಮುವನ್ನು ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ದಾಮು ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ, ನೌಕರಿ ತನ್ನನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು ಮೇಲೆತ್ತ ಬಹುದಾದರೆ, ಸಮಾಜ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಾದರೆ ಹೊಸ ಊರು, ಹೊಸ ಧರ್ಮ, ಹೊಸ ಬದುಕು ಯಾಕಾಗಬಾರದು?

ನಿಜವಾದ ಸಮಸ್ಯೆ ಆನಂತರದ್ದು. "ಹಳೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸದೇ ಮರೆತಿದ್ದೇನೆ, ಹೊಸ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ನಂಬಿಕೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಳ್ಳೆಯ ದೇವರೇ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೂ ನಸೀಬು ಬೇಕು" ಎನ್ನುವ ದಾಮುವಿನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರು-ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಸತ್ಯ ಅಡಗಿದೆ. ದಾಮುವಿಗೆ ಸಿಗದೇ ಹೋಗಿದ್ದು ದೇವರಲ್ಲ. ಪ್ರೀತಿ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ಅವನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬಲ್ಲ ಅಂತಃಕರಣದ ಮನುಷ್ಯರು. ನಾವು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು ದಾಮುವಿಗೆ ದೇವರನ್ನು; ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ದೇವರನ್ನು. ಇನ್ಯಾವುದೋ ದೇವರನ್ನಲ್ಲ. great story!

ಟಪ್ಪರ್ ವೇರ್ ಕತೆ ಅಂಥ ವಿಶೇಷವಾದ ಕತೆ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕತೆ ತಂದೊಡ್ಡುವ ಪಲ್ಲಟವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ, ಚಂದದ ನಿರೂಪಣೆಯಿಂದ ದಾಖಲಿಸುವ ಇಂಥ ಸಾಕಷ್ಟು ಕತೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಅಂಥದ್ದರ ಸಾಲಿಗೆ ಇದೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ನೀವೂ ದಾರ ಕಟ್ಟಿ ಕತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯವಧಾನದ ಪೋಷಣೆ ಸಿಗದೇ ವಾಚ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮೊಹಮ್ಮದನ ಭಾಷಣದಂಥ ಮಾತುಗಾರಿಕೆ ಅದರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯಿಂದ ಮನಸೆಳೆದರೂ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾರವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಫತೇಪುರಸಿಕ್ರಿಯ ಕೋಟೆ, ಚಿಸ್ತಿಯ ಸಮಾಧಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಒಂದು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಲನೆ ಅರಳಿದಂತೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಕತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಕಸುವಿತ್ತು ಎಂದೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವೊಂದು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಅಗಸನಕಟ್ಟೆಯವರ ತಾಜ್‌ಮಹಲ್ ಕತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ತಾಜ್‌ಮಹಲ್ ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ:


"ಇಲ್ಲಿ ತಾಜಮಹಲದಂಥ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಮಾರಕ ಕ್ಲೀಷೆಯಾಗದ ಹಾಗೆ ರೂಪಕವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಮಾರಕ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಭಾವನೆಗಳನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಸಾರದ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಒಳಸುಳಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನವಿರಾಗಿ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಹೀಗೆಯೇ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಹಟವಿಲ್ಲದೇ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಹೊರತಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಎರಡನೇ ಭಾಗ ಕತೆಗೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕತೆಗಾರನಿಗೆ ಉಂಟಾಗದ ಭಾವೋದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ಹೊರಡದ ಉದ್ಗಾರಗಳು ತಾಜಮಹಲಿನ ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತನಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ತಾಜಮಹಲಿನಲ್ಲಾಗಲೀ, ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಅದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಬೇರೆ ಯಾವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅದರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯಿದೆ. ತಾಜಮಹಲ್ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ ರೂಪಕವೂ, ಕಲಾಕೃತಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇವು ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಈ ಕತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮ, ವಿವಾಹ, ಪರಸ್ಪರ ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಅದೆಲ್ಲ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದೇ ಆದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾರಲ್ಲಿ ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ಮಗ್ಗಲುಗಳನ್ನೂ ಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ." (ತಾಜಮಹಲ್, ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಟಿಪ್ಪಣಿ.)

ಆದರೆ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ನೀವೂ ದಾರ ಕಟ್ಟಿ ಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಅಗಸನಕಟ್ಟೆಯವರ ತಾಜಮಹಲ್ ಕತೆ ಎರಡರ ಅನುಭೂತಿಯೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ನಿರೀಕ್ಷೆ ತಪ್ಪು. ನೀವೂ ದಾರ ಕಟ್ಟಿ ಕತೆ ಪುರಾಣ, ದಂತಕತೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಚರಿತ್ರೆಯ ಯಾವತ್ತೂ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಕೂಡ ನಾವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗಿವೆಯೋ ಹಾಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದೇ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಸತ್ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಔನ್ನತ್ಯದತ್ತ ಸಾಗಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಕೂಡ ಸಮಕಾಲೀನ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ತುಂಬ ಚೇತೋಹಾರಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಅನ್ವೇಷಣೆ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನ, ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಹದಗಾರಿಕೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಿದೆ. ವಸ್ತು ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಕೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಸನ್ನಿಧಾನ (1997) ಕಾದಂಬರಿಯ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯ, ‘ಲಿಂಗಾಯತರ ಸ್ವಯಂವರ’ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಇದೇ ಧಾಟಿ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆಯವರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ, ಪ್ರಭಾಕರ ಹೆಬ್ಬಾರ ಮತ್ತು ಗಣಪತಿ ಹೆಗಡೆಯ ಪಾತ್ರ ಕಟ್ಟಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಿದೆ. ಈ ಮೂರೂ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕತೆ ದಟ್ಟವಾದ ವಿವರಗಳನ್ನೇನೂ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೇಳದೇ ಉಳಿಸಿರುವ ವಿವರಗಳೇ ಹೊಂಚು ಹಾಕಿ ಕೂತಂತೆ ಕೂತಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಈ ಪಾತ್ರಗಳ ಕುರಿತ ಓದುಗನ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಸಂವೇದನೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.

ಕೆ.ವಿ.ಅಕ್ಷರ ಅವರ ಹೊಸ ನಾಟಕ ‘ಸ್ವಯಂವರ ಲೋಕ’ ಕೂಡ ಇದೇ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟು ಹೊಸತೇ ಒಂದು ಸ್ತರವನ್ನು ತಲುಪುವ ಪ್ರಯೋಗ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಬಹುದು.

ಕೊನೆಯ ದಿನ ಈ ಸಂಕಲನದ ಕೊನೆಯ ಕತೆ ಕೂಡ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆಯವರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಮಾಡುವಂತೆ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ-ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರ, ಇನ್ನೊಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೂ ತರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕತೆಯ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಂಪೆನಿ ಬದಲಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಅವನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಬಗೆಬಗೆಯ ತಲ್ಲಣಗಳಿಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ಕಾಂತನಿದ್ದಾನೆ, ಅವನ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯಮದ ಕನಸು ನನಸಾಗುವ ಮಹಾ ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನ software ಜಗತ್ತು, project complete ಮಾಡುವ ಒತ್ತಡಗಳು, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪೆನಿ, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅವಲಂಬನೆಯೇ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿಸಿದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಹಣಿಯುವ ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕಾಯುವ - ತಂತ್ರ ಹೂಡುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೆಲ್ಲ ಇದ್ದರೆ ಕಾಂತನ ಜಗತ್ತೇ ಬೇರೆ. ಅಲ್ಲೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿದೆ, ಅಡ್ಡಗಾಲಿಕ್ಕುವ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಿದೆ, ಒತ್ತಡವಿದೆ. ಆದರೆ ಕಾಂತನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಂಭ್ರಮವೂ ಇದೆ! ಅದು ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಕವರು ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುವ ಹೆಂಡತಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಈಗಲೇ ಒಡೆದು ಏನು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನೋಡು ಎನ್ನುವ ವಾಸುದೇವನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಆತಂಕ, ಭಯ, ಒತ್ತಡದ ಪಾಲೇ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಹೆಂಡತಿ ಕೊಡುವ ಉತ್ತರ ಅವನ ಬದುಕು-ಭವಿಷ್ಯದ ಕೊನೆಯೂ ಆರಂಭವೂ ಆಗಬಹುದಾದ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂಬಂತಿದೆ, ಅವನ ಸ್ಥಿತಿ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಲುಗುವುದನ್ನು, ಕಾಂತನ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕನೊಂದಿಗಿನ ಅವನ ತುಣುಕು ಸಂಬಂಧದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಕೆರೆಮನೆ ಮಹಾಬಲ ಹೆಗಡೆಯವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ‘ಮಹಾಬಲ’ ಹೊರತರುವಲ್ಲಿಯೂ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆಯವರು ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರೆಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ. ಬರೆಯುವುದನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗಡೆಯವರಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳು ಲಭಿಸುವುದು ನಿಶ್ಚಯ.

(ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಕತೆಗಾರ ವಸುಧೇಂದ್ರರ ಛಂದ ಪ್ರಕಾಶನದ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಕೃತಿ, ಪುಟಗಳು 114, ಬೆಲೆ ಅರವತ್ತು ರೂಪಾಯಿ.)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ