Thursday, November 5, 2009

ಕೇಶವ ಮಳಗಿ ಕಥಾಲೋಕ: ವೆನ್ನೆಲ ದೊರಸಾನಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ)

ವೆನ್ನೆಲ ದೊರಸಾನಿ -2001
ವೆನ್ನೆಲ ದೊರಸಾನಿ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ಒಟ್ಟು ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಸತತವಾದ ಜೀವಾನುಕಂಪವೇ ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿರುವ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಧೋರಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ವೆನ್ನೆಲ ದೊರಸಾನಿ ಒಂದು ಆದರ್ಶ ಪಾತ್ರದಂತಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು. ಕತೆಗಾರನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವುದು ಅನುಕಂಪವೇ. ("ಕಥೆ ಬದುಕು ಎರಡೂ ದೊಡ್ಡವೇ, ಸಣ್ಣವನು ಅಂದರೆ ಕಥೆಗಾರ. ಇದ್ದದ್ದು - ಇಲ್ಲದ್ದು ಸೇರಿ ಹೇಳೋ ಅಭ್ಯಾಸ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು. ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಕರುಣೆ ಇದ್ದರೆ ಆಯಿತು"). ಈ ಬಗೆಯ ಹದವಾದ ನೋಟದ ಕುರಿತು ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕು.

ಇಲ್ಲಿರುವ ನಿರೂಪಕ ಒಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತನ ವರಸೆಗಳಿಲ್ಲದ, ವರದಿಗಾರನಲ್ಲದ ವರದಿಗಾರ. ಕಥೆ ಹೇಳುವುದೇ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿಲ್ಲದ, ಕಂಡದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಕಥೆಯಾಗಿಸುವ ಹಪಹಪಿಗಳಿಲ್ಲದ ನಿರೂಪಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ("ಇನ್ನೂ ಒಂದೆಂದರೆ ಬರಹಗಾರನೆಂದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾನು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಕಥೆ ಬರೆದು ಕಾಫಿ ಕಾಸು ಗಿಟ್ಟಿಸಬಹುದೆಂಬ ಆಸೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಇದ್ದೀತು!") ಆದರೆ, ಈ ಅನುಕಂಪ, ಮಳಗಿಯವರ ಎಲ್ಲಾ ಕಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಣ್ಣು ನಡೆಸುವ ಬದುಕಿನ ಹೋರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೀವವಾಗಿ ಕಾಣಬರುವ ಅನುಕಂಪ, ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ವಿದ್ಯಮಾನವಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು. ಇರುವುದು ಒಂದು ವಾಸ್ತವದ ಗ್ರಹಿಕೆ, ಜೀವನ ನಿರೂಪಣೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯದ್ದಾಗದೇ ಇಡೀ ಊರಿನದ್ದಾಗುವುದು (ಸಮುದಾಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ) ಕಥೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶ.

ಜಾಲಿಬೆಂಚಿ ಚಿನ್ನಲಕ್ಷಮ್ಮ ನಡೆಸಿದ್ದು ಅವಳ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ‘ಒಂದು ಗಳಾಸು ಸರಾಬು, ಒಂದು ತುಣುಕು ಕೋಳಿ ಊಟಕ್ಕೆ’ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಅವಳು ನಡೆದುಕೊಂಡ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ವ್ಯಕ್ತ. ಆದರೆ ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅದೊಂದೇ ಅನಿವಾರ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಸರಳವಿಲ್ಲ. ಗಿಚ್ಚಲುವಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೂ ಕತೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೆರಳಿನಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುವುದು ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲೇ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿದೆ. ಜಟಕಾ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿನ ಯುವಕ "ತಿಂಡ್ಲೂರು ನರಸಿಮ್ಲು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದೆ ಮದ್ಲು ಪರಾರ್ ಅಗ್ರೀ" ಎಂದ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಲಕ್ಷಮ್ಮನ ಬಾಳಿನ ಹಾದಿ ನಿರ್ಧಾರವಾದಂತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಲಕ್ಶ್ಮಮ್ಮನ ರಕ್ತದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಸಾಹಸಮಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಕಾರಣವೇ ಹೊರತು ಇವಿಲ್ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾದಲ್ಲಿ ನಾವು ‘ಕರುಣೆಯುಳ್ಳ ಬಲ್ಲವರಾ’ದಂತೆಯೇ! ಮುಂದೆಯೂ ಕಳ್ಳಭಟ್ಟಿಯ ಮಾರ್ಗ ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ವೇದ್ಯ. ಅವಳ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಅನಿವಾರ್ಯಗಳಷ್ಟೇ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಂಶಗಳೂ ಅವಳ ಬದುಕಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು ಎನ್ನುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಈ ತರದ ಬದುಕು ಹೆಣ್ಣುಮಗಳೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಆಗುವ ಸಂದಿಗ್ಧವನ್ನು ಮಳಗಿಯವರು ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ ಗಿಚ್ಚಲುವಿನ ಬಳಿ ಅವನು ಏನು ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು ಎಂದು ಅಲವತ್ತುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಹೊಳಹುಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲರ ಹಾದಿಯಾಗಲಾರದ ಆದರೆ ಈ ಹಾದಿಗೆ ಬಿದ್ದವರ (ಹಾದಿಯೇ ತನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರನ್ನು ನುಂಗುವ ಹಾದಿಯಿದು) ಒಂದು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮಳಗಿಯವರು ಹೆಣ್ಣುಮಗಳನ್ನು ಆಯ್ದಿರುವುದು ಕತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವೂ ಅನನ್ಯವೂ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ, ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಇದು ನಮ್ಮ ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಅಗಮ್ಯ ಅಗೋಚರ ಅಪ್ರತಿಮ ಜೀವವೇ - 2002
ಇಂದು ಮುಖಿ ಸುರಹೊನ್ನೆಯ ಆತ್ಮಗತ ನಿರೂಪಣೆ, ನಿರೂಪಕನ ನಿರೂಪಣೆ, ಸಮೀರನ ಸ್ವಗತ - ಈ ಮೂರು ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರೂ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿರುವುದು ಈ ಕತೆಯ ತಂತ್ರ ವಿಶೇಷ. ಮಳಗಿಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸ್ವಗತ, ಆಪ್ತಸಖನ ಆತ್ಮಾನುರೋದದ ಧ್ವನಿ, ಜೀವನ ಪರಾಮರ್ಶೆಯ ಹಿನ್ನೋಟ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಎದುರಾಗುವ ತಂತ್ರ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದು ಉತ್ತಮ ಪುರುಷ ನಿರೂಪಣೆಯೇ. ಆದರೆ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ತಂತ್ರ ಭಾಗಶಃ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದು ಇವರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಿಶೇಷ.

ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಂದುಮುಖಿಯ ಸಾವು ಈ ಕಥಾನಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಘಟಿಸಿದ್ದು ಈ ಸಾವೇ ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾವು ಕೇವಲ ಬದುಕನ್ನು ಹೊರನಿಂತು ನೋಡುವ, ನೋಡಿ ಹೇಳುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿಸಿದ್ದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದೇ ಕತೆಯ ಗಮ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ, ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಸಾವು ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನಿಡುವುದೂ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಉಳಿದಂತೆ ಇಂದುಮುಖಿಯದೂ ಅವಳ ಗೆಳತಿ ಮೃಣಾಲಿನಿಯದೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೋರಾಟವೇ. ಆದರೆ ಈ ಹೋರಾಟ ಬದುಕಿನ ನೆಲೆಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿಲ್ಲ, ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನದೂ ಅಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಹೋರಾಟ ಅಸ್ಮಿತೆಯದು. ಬದುಕನ್ನು ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತಾದ್ದು ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂದುಮುಖಿ ಮತ್ತು ಮೃಣಾಲಿನಿಯರ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ ವಿಭಿನ್ನ, ತದ್ವಿರುದ್ಧ. ಆದರೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಂತುಲನ-ಸಮನ್ವಯ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ತಾತ್ವಿಕವಾದ ಈ ನೆಲೆಯನ್ನಲ್ಲದೆ ಕತೆ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆಳ ದಕ್ಕಿಸಿದೆ.

ಈ ಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೊಂದಿದೆ. ಅದು ಕೇಶವ ಮಳಗಿಯವರಿಗೆ ತಟ್ಟನೆ ಬಂದೊದಗಿದ ಅಕ್ಷರ ವೈರಾಗ್ಯದ ಕುರಿತು. ಬರೆಯುವುದು, ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಓದುಗ-ವಿಮರ್ಶಕ ವರ್ಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಬರಹಗಾರರ ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮವೆಂದಾದರೆ ಅದರ ಕುರಿತೇ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಜುಗುಪ್ಸೆ, ಅಸಹ್ಯ, ಅಸಮಾಧಾನ ಕೂಡ ಹುಟ್ಟುವ ಘಳಿಗೆಯೊಂದು ಬಹುಷಃ ಪ್ರತಿ ಬರಹಗಾರನಿಗೂ ಎದುರಾಗುವುದೋ ಏನೋ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

`ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬರೆದೇ ತೀರಬೇಕು ಅನ್ನೋ ಹುಂಬಗುತ್ತಿಗೆ ಯಾಕೆ? ನಿನಗೆ ಬರೆಯೋದಕ್ಕೆ ಆಗೋಲ್ಲ ಅನ್ನೋದರ ಸರಳ ಸತ್ಯ ಏನೂಂದ್ರೆ ನೀನು ಹಾಗೆ ಬದುಕುತ್ತಾ ಇದೀಯ ಅನ್ನೋದು. ಅಕ್ಷರಗಳ ಭ್ರಾಮಕ ಬದುಕಿನ ಬೆನ್ನಟ್ಟೋ ಬದಲು ಈ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನ್ನು ಅನುಭವಿಸೋದನ್ನು ನಿನ್ನಂಥ ಲೇಖಕರು ಕಲೀಬೇಕು’

ಇದಕ್ಕೆ ತತ್ಸಂಬಂಧಿಯೋ ಎನಿಸುವಂಥ ಮಾತುಗಳು ಕೇಶವ ಮಳಗಿಯವರ ನೇರಳೆ ಮರದಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ!

`ತನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸವಾದ ಹಗಲುಗನಸಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದ ಕಥೆಗಾರನಿಗೆ ಈ ವಿಚಾರಗಳ ಏಕತಾನತೆಯಿಂದ ಏಕೋ ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಇಂಥದೆಲ್ಲ ಬರೆಯುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದವೆ, ಅಕ್ಷರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಿತವೇ, ಈ ಬಗೆಯ ಭಾರಿ ದಾರ್ಶನಿಕ ನುಡಿಗಳು ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲುವು ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಗ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಷರಲೋಕ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಹಮ್ಮಿನ ಸಂತತನ ಕಿರಿಕಿರಿ ತರುತ್ತದೆ. ತಟ್ಟನೆ ಎದ್ದವನೆ ಆವರೆಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ದಿನಚರಿಯ ಬಿಳಿಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಚೂರಾಗಿ ಹರಿದೊಗೆಯುತ್ತಾನೆ. ಶಾಯಿಯ ಪೆನ್ನನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸದಷ್ಟು ದೂರ ಎಸೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಂಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ರೇನೆ ರಿಲ್ಕ್ ನಂತೆ ಸಮಾಜದ ಶುದ್ಧಗಾಳಿ ಸೇವನೆಗೆ ಹೊರಡುವುದೇ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಡೆ ಕಾಲು ಹಾಕತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.’ (ನೇರಳೆ ಮರ, ಪುಟ:59)

ಕಾನುಮನೆ -2003
ಸತತ ಬರಗಾಲದಿಂದ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಗುಳೆ ಹೊರಟು ಇನ್ನೆಲ್ಲೊ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡು ಕಂಡುಕೊಂಡವರ ಆಳದ ಭಾವವಲಯವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಟ್ಟು ಬಂದ ಕಳ್ಳುಬಳ್ಳಿ ಸಂಬಂಧದ ನೆಲವಷ್ಟೇ ತುಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವೆನ್ನುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಕಾವ್ಯಮಯತೆಯಿಂದ ಇಡೀ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ರೂಪಕವಾಗಿಸಿ ಹೇಳುವ ಕತೆ ಕಾನುಮನೆ. ಈ ಕತೆ ಮೂರು ಸ್ತರಗಳಲಿ ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅವ್ವಿ ಮತ್ತು ಪರಶ್ಯಾರ ಮುಗ್ಧ ಬೆಡಗಿನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ. ಇವರಿಗೆ ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಬಿಟ್ಟು ಬಂದ ಊರಿನ ಸ್ಮೃತಿಗಳಿಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಅವರ ಬಾಲ್ಯ ಸರಿಯಾಗಿ ತೊಡಗಿದ್ದೇ ಕಾನುಮನೆಯಲ್ಲೆಂಬಂತೆ ಬೆಳೆಯುವ ಮೊಳಕೆಗಳು ಅವು. ಆದರೆ ಹಿರಿಯರಾದ ಗಿಚ್ಚ ಮತ್ತು ಗುನ್ನಿಯರ ಜಗತ್ತೂ ಒಂದಿದೆಯಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಎಷ್ಟೆಂದರೂ ಇಲ್ಲಿ ತಾವು ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವ್ವಿ ಮೈನೆರೆದ ಮೇಲಂತೂ ಈ ಭಯ ಅವರನ್ನು ಹಗಲಿರುಳು ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಮಾತು ಅವರಿಗೆ ನಮ್ಮದು ಅನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದುಡಿದು ತಿನ್ನುವವರಿಗೆ, ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾದರೇನು ಎಂಬ ಭಾವವಿರುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಇಲ್ಲೊಂದು ದ್ವಂದ್ವವಿದೆ, ಗೊಂದಲವಿದೆ. ಒಂದು ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಗಿಚ್ಚ-ಗುನ್ನಿಯರ ಮನಸ್ಸಿನ ಆತಂಕ ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯೆನಿಸುವಂಥಾದ್ದು. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ವರ್ಗಾವರ್ಗಿಯ ಬದುಕಿನ ಕಟ್ಟಳೆಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಲ್ಲದ, ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಕೃಷಿಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿ ಬದುಕುವ ಈ ರೈತಾಪಿ ಜನಕ್ಕೆ ಮಣ್ಣೇ ತಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವ. ತಮ್ಮದು ಅನಿಸುವ ನೆಲ-ಜಲ-ಜನವೇ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿರುವ ವಾಸ್ತವ. ಇದೊಂದು ರೀತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಪ್ರಜ್ಞೆ. ಬಲಿತ ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಅದು ಮನೋರೋಗದಂತೆ ಕಾಡುವ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಬಲ್ಲುದು. ಅದು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಗೆ ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸುವ ರೂಪಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯದು. ಮೂರನೆಯದು ಕೊಂಚ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದದ್ದು. ಗಂಡ ಯಲಗೂರಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅವ್ವಿಯ ತಾಯಿ ಪುಟ್ಟ ಅವ್ವಿಯನ್ನೆ ತೊರೆದು ಇನ್ಯಾರೊಂದಿಗೋ ಹೊರಟು ಹೋದ ದಾರುಣ ನೆನಪು ಅವ್ವಿಯನ್ನು ಕಾಡುವ ಭೂತವಾಗುವುದು ಈ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ. ಇದು, ಮೈನೆರೆಯುವುದು, ಮದುವೆ-ಮಕ್ಕಳು ಆಗುವುದು ಎಲ್ಲವೂ ಕೊನೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅವ್ವಿಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಅವ್ವಿಯ ಅನಾಥಪ್ರಜ್ಞೆ, ಸಂಕಟ, ಅಪಮಾನಗಳನ್ನೇ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಭಾವ ಆ ಪುಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು ಕೂರುವ ವಿದ್ಯಮಾನ. ಮಳಗಿಯವರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೈತಳೆಯದೆ ಮುಗ್ಧ ಹುಡುಗಿಯ ಮನೋಭಿತ್ತಿಯ ಈ ಭಯ, ಆತಂಕಗಳು ಕಥಾನಕವಾಗಿ ಮೂಡುವ ಛಂದ-ಚಂದ ಎರಡನ್ನೂ ಕತೆಯೋದಿಯೇ ಸವಿಯಬೇಕು.

ಅವ್ವಿ ಕಾಣೆಯಾಗುವ ಇಡೀ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಕೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ಬೇರೆಯೇ ಸ್ತರದ್ದು. ಅವ್ವಿ ಗಿಚ್ಚ-ಗುನ್ನಿಯರ ಮಗಳಲ್ಲ. ಅವಳನ್ನು ತಾಯಿ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯಕರನಿಗಾಗಿ ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿ ಹೋಗಿರುವ ಅರಿವು-ಸ್ಮೃತಿ ಮಗುವಿನ ಮುಗ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿನ್ನೂ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವ್ವಿಗೆ ತಾನು ದೊಡ್ಡವಳಾಗಿರುವುದು, ಹಾಗಾಗಿ ತಾನೇನಾದರೂ ಮದುವೆಯಾದದ್ದೇ ಆದರೆ ತನಗೂ ತನ್ನವ್ವಿಗಾದಂತೆ ಮಕ್ಕಳಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ತಾಯಿಯ ಹಾಗೆ ತಾನೂ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ‘ಕೈಯಾಗ ನೋಟು ತುರುಕಿ, ಈಗ ಬರತೀನಿ, ಇರ್ರಿ’ ಎಂದು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ಯಾರೊಂದಿಗೋ ಹೋಗಿಬಿಡುವುದು ಕೂಡಾ ಸಾಧ್ಯ ಎನಿಸುವುದೇ ಭಯದ ಮೂಲವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಧ್ಯತೆ ಒಂದು ನಿಯಮದಂತೆ ಅವ್ವಿಯನ್ನು ಬೆದರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗುಳೆ ಬಂದ ಮಂದಿಗೆ ಇದು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಬೆದರಿಸುವುದು ಒಂದು ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಒಂದೆ ಪಾತಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುವಂಥ ಭಯವೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಸುಪ್ತವಾಗಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೂ ತನ್ನಂತೆಯೇ ಅನಾಥ ಕೂಸುಗಳಾಗಿ, ಇನ್ಯಾರದೋ ಅಪಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ-ನಿಂದೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತ, ಯಾರದೋ ನೆರಳಲ್ಲಿ ತಿಂದು-ಮಾಡಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವಂಥ - ಆದರೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಸದ್ಯ ತನಗಾದ ಛಿದ್ರ ಬದುಕಿನದೇ ಅಪಸ್ವರ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಂಭವಿಸಲಿರುವುದರ ಕುರುಹು ಈ ದೊಡ್ಡವಳಾಗಿದ್ದು ಅನಿಸತೊಡಗಿದ್ದೇ ಅವ್ವಿ ಸುಮ್ಮನೇ ಒಂದು ಕತ್ತಲಿನ ಗವಿಯನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಇಲ್ಲವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾಳೆ.

‘ಭಯ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಅವಳ ದೇಹವನ್ನು ಸುತ್ತತೊಡಗಿತು. ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವ ಜೋಡಿ ಕೈಗಳು ಅವಳ ಗಲ್ಲ ಸವರಿದ್ದರೆ ಆಕೆ ಮತ್ತೆ ಅವ್ವನ ಅಕ್ಕರೆಯ ಪುಟ್ಟ ಅವ್ವಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಗುಳೆಯ ಅತಂತ್ರ ಬದುಕು ಅವಳ, ಅವಳ ಬಂಧುಗಳ ಸಹಜ ಸುಖವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಿಯೋ ಇದ್ದವರು, ಇರಬೇಕಾದವರು ಇನ್ನೆಲ್ಲಿಯೋ ಇದ್ದೂ ಇಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರು.’ (ಪುಟ:50)

ಮಾತು ಯಾತನೆಯ ದಿಡ್ಡಿ ಬಾಗಿಲು-1989
ಮಾತು ಯಾತನೆಯ ದಿಡ್ಡಿ ಬಾಗಿಲು ಕತೆಯ ಮಿಲಿಂದ ಕವಿ. ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಮನೋಧರ್ಮದವನು. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗುವುದರ ಕುರಿತು ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿಲುವುಗಳಿರುವವನು. ಕಡಲತೆರೆಗೆ ದಂಡೆಯ ಅಚ್ಯುತನದೇ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪವಾಗಿ ಈ ಕತೆಯ ಮಿಲಿಂದನನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮಿಲಿಂದ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ವಿಭಿನ್ನವಾದದ್ದು. ಅದನ್ನು ಅರಿತು ಮಳಗಿಯವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಡಲತೆರೆಗೆ ದಂಡೆ ಮತ್ತು ಮಾತು ಯಾತನೆಯ ದಿಡ್ಡಿ ಬಾಗಿಲು ಎರಡೂ ಕತೆಗಳು ಬಂದಿರುವುದು 1989ರಲ್ಲಿಯೇ. ಆದರೆ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕತೆಗಳು ಬರೆದ/ಪ್ರಕಟವಾದ ಕಾಲಕ್ರಮಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವೇ ಇದ್ದೀತು.)

ಪ್ರಸ್ತುತ ಗಿರಣಿಯ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಟ ಸುರುವಾಗಿದೆ. ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಯೂನಿಯನ್ ಸಕ್ರೆಟರಿ ಬಸು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಂದನಿಗೆ ಈ ಇಡೀ ಹೋರಾಟ-ಹರತಾಳದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಹೊಣೆ ವಹಿಸುವಂತೆ ಕಂಡಾಗ ಮಿಲಿಂದನಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲ ಜಂಜಾಟ-ಲಫಡಾಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇದು ಹೇಡಿತನದ ನಿಲುವಾಗಿ ಬಂದ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಸ್ವಾರ್ಥವಿದೆ ಇಂಥ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಮಿಲಿಂದನಿಗೆ ವಿವರಿಸುವುದು ತುಂಬ ಇದೆ, ಅವನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಕ್ರಾಂತಿ ಬೇರೆಯೇ ಇದೆ. ಅದು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.

"ನನಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಗೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಡೋದು ನಾಲ್ಕು. ಸಂಗೀತ, ಕಾವ್ಯ, ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಾವು. ಮೊದಲಿನೆರಡು ಮನುಷ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ್ರೆ ಇನ್ನೆರಡು ನಿಸರ್ಗ. ಅವು ಅವಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿರೋದು. ನಿಸರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಮನುಷ್ಯ ನೀರಿನಷ್ಟು ಸಹಜವಾಗಿ ಬೆರೆತು ಹೋಗದಿದ್ರೆ ಅವನು ಅಪೂರ್ಣ - ನಮ್ಮ ಸಂತರು, ಅನುಭಾವಿಗಳು ಇದನ್ನೇ ಮಾಡಿದ್ದು-"

ಈ ಮಾತನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ತುಂಡರಿಸುವ ಹಾಗೆ ಧನಂಜಯ ಜೋರಾಗಿ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಹೊಡೆದು ಹಾಗಾದರೆ ನೀನೇಕೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಕಚೇರಿಗೆ ಬಂದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲಿ ಸೋಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿ ಯಾಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯನಿಂದ ದೂರವೇ ಉಳಿಯುವ ವಸ್ತುವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮಿಲಿಂದ ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಅಚ್ಯುತನೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಅಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಳಗಿಯವರ ಕತೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಡಿ.ಆರ್.ನಾಗರಾಜ್ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

"ತತ್ ಕ್ಷಣದ ಶೋಷಣೆಯ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲದಾಗಲೂ ಮನಸ್ಸೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಲು ಯಾಕೆ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತದೆ? ಯಾಕೆ ಬಂಡಾಯವೇಳುತ್ತದೆ? ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ."

ಇದು ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳಗಿಯವರ ಕಥಾನಕಗಳ ಚಲನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಒರೆಹಚ್ಚಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಗತಿ.

ಇಲ್ಲಿನ ಯೂನಿಯನ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಬಸು ಗೋವರ್ಕರ್‌ಗೆ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಡೆಯ ಗೂಂಡಾಗಳು ಚಾಕು ಹಾಕುವ ಸನ್ನಿವೇಶವಿದೆ. ಕಡಲತೆರೆಗೆ ದಂಡೆ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಸರ್ ಕೂಡಾ ಕೊಲೆಯಾಗುವ ಬಗೆ ಇಂಥದ್ದೇ. ಈ ಕೊಲೆ ಕೂಡಾ ಮೇಲೆ ಗಮನಿಸಿದಂಥ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ, ಸಾವು, ಕಣ್ಮರೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮದಂಥ ನಿರಾಕರಣ ಮಾರ್ಗದ್ದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಆವೃತ್ತಿಯೇ ಹೊರತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಥನದ ಹೊಳಹುಗಳೇನಿಲ್ಲ ಅದರಲ್ಲಿ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ. ಡಿ.ಆರ್.ನಾಗರಾಜ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ನಾವು ಧಾರಿಣಿ, ಸುನಯನ, ಬಾರೋ ಗೀಜಗದಂಥ ಕತೆಗಳನ್ನು, ಊರ ಮಧ್ಯದ ಕಣ್ಣ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ, ನಕ್ಷತ್ರಯಾತ್ರಿಕರು, ಹೊಳೆಬದಿಯ ಬೆಳಗು ತರದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ. ಆಗಲೇ ಬಹುಷಃ ನಮಗೆ ಕೇಶವ ಮಳಗಿಯವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳು, ಅವು ತೋರುವ ಅಪಾರ ಅಕಾರಣ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಒರಟುತನ, ಛಲ ಮತ್ತು ನವಿರು ಅರ್ಥವಾಗಬಹುದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಧಾರಿಣಿಯ ಜತೆ ನನ್ನದೊಂದು ಕತೆ-1988
ಇದು ಭಾವಲಹರಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಕತೆ. ‘ಯಾರು ಕಳೆದ ಕನಸಿನ ಹಾಡುಗಳ ಮರಳಿ ಪಡೆದರೋ ಅವರಿಗೆ, ಅಂಥವರ ಹಾದಿಗೆ’ ಈ ಕತೆ. ಈ ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಡಿ.ಆರ್.ನಾಗರಾಜ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:

"ಸರಳ ಭಾವುಕರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜಾಳುಜಾಳಾದ ಸೆಂಟಿಮೆಂಟಲ್ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಶವ್ ತಮ್ಮ ಅನುರಕ್ತಿಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ಆಕರ್ಷಕ ಕಥೆಯನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಶವರ ಬಹುಪಾಲು ಕಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣವಾದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತುವ ರೀತಿ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು. ಅವುಗಳು ನಿಧನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳು ಆಪ್ತ ವಿವರಗಳು,ನದಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವದಾಯಕಗಳಾಗಿ ನಾಯಕನ ‘ಎಲಿಯನೇಷನ್’ಅನ್ನೂ ಕರಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ."

ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಗೊಂದಲದೊಂದಿಗೆ ನದಿಯ ತಟಕ್ಕೆ ಬರುವ ನಾಯಕ/ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ಸುನಯನ(1990) ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಚೈತ್ರ ಮತ್ತು ಸುನಯನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಇರುವ ತಾತ್ಪೂರ್ತಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸಾವು, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಬಯಕೆ, ದೇಶಾಂತರ ಹೊರಟು ಹೋಗುವ ಬಯಕೆ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರಗಳು, ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದ್ದು ಸಿಗದೇ ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಬಯಸುತ್ತಿರುವುದೇ ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸದ - ಇಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಸಿಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಂಗತಿಯಿರಬಹುದೆಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮಳಗಿಯವರ ಕತೆಯ ಬಹುಮುಖ್ಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಹೊಂಚು ಹಾಕಿ ಕೂತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಕಥಾನಕದ ತಿರುವು/ತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಅವು ರೂಪಕಗಳಾಗಿ ಒದಗಿ ಬರುವ-ಕಥಾನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಸಹಾಯಕತೆ, ಬದುಕಿನ ನಿಗೂಢತೆ, ಅಗಮ್ಯ-ಅಗೋಚರ-ಅಪ್ರತಿಮಕ್ಕೆ ಹಾಜರಿ ಹಾಕುವ, ಶೋಧಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸಬಲ್ಲ ತಂತುಗಳಾಗಿ ಒದಗಿ ಬರುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಮಳಗಿಯವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮುಖ್ಯವಾಗುವ ಅಂಶ. ಇದರ ಕುಡಿಯೊಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಲೆಯೊಡೆಯುವುದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಬದುಕು-ಈ ನಿರಾಕರಣ ಮತ್ತು ಅದಮ್ಯ ಜೀವನಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ತುಯ್ಯುವುದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಳಗಿಯವರಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕತೆಯಾಗಿಸಿದವರಿಲ್ಲ.

ಕಡಲ ತೆರೆಗೆ ದಂಡೆ-1989
ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮಹತ್ವದ ಕತೆಯಿದು. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ಪಾತ ಕತೆಯಲ್ಲಿಯಂತೆ, ಮಾತು ಯಾತನೆಯ ದಿಡ್ದಿ ಬಾಗಿಲು ಕತೆಯಲ್ಲಿಯಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ಲೋಕಗಳ ಸಂಘರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕ/ನಿರೂಪಕ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಬದುಕುವ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ನ ಹಾದಿಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನೋವಿಗೆ-ದಮನಕ್ಕೊಳಗಾದ ಬದುಕಿಗೆ ಅನುಕಂಪ, ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ-ಧೂರ್ತತನಕ್ಕೆ ಹೋರಾಟದ-ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕೆಚ್ಚು, ಮನುಷ್ಯನ ಕೈಮೀರಿದ ಸಾವಿಗೆ-ಅಸಂಭಕ್ಕೆ ಸಾಂತ್ವನ-ಸ್ವೀಕೃತಿಯ ಮನೋಧರ್ಮ, ಮೂಲಕ್ಕೆ, ಸಲಹಿದ ಮಾತೃಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆ, ಪೂರ್ಣತೆಗೆ ತುಡಿತ ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಬಾ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸು ಎಂಬಂತೆ ಮಳಗಿಯವರ ಕತೆಗಳು ಒಡ್ದಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಲಿತವಾಗಿ ಒಡಮೂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಅನ್ಸ್‌ರ್ ಇಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಜಗತ್ತು. ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದೂ ಅದಾಗಲಾರದ ಜಗತ್ತು. ಅನ್ಸರ್ ಎಂದಿಗೂ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಲಾರ, ಸಲಹಿ ಕಾಪಾಡಿದ ಮಾತೃಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾರ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಸೆಲೆಯೊಳಗೆ ತೇಲುವ ಅನ್ಸರನನ್ನು ಅದೇ ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಾಂತಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮ, ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪೂರ್ವ ಸಹನೆ-ಮಾನವ ಪ್ರೀತಿ ಎಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ಅನ್ಸರ್ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಹಾದಿ ಕ್ರಾಂತಿಯದ್ದು ಮತ್ತು ಅನ್ಸರ್‌ನ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ನೆಲೆಯಿಂದ ಹೊರಟಿದ್ದಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯೆಂಬ ಸಂಗೀತ-ಕಾವ್ಯ-ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಗೆ ನೆಲೆಯೊದಗಿಸುವ ಸಾವಿನ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಕೂಡ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲ. ತತ್ ಕ್ಷಣದ ಶೋಷಣೆಯ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲದಾಗಲೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಬಂಡಾಯವಲ್ಲ ಅನ್ಸರನದ್ದು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅಚ್ಯುತನಿಗೆ ಅನ್ಸರನ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಅತಿಯಾದ, ಅಬ್ಸೆಷನ್ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಮೋಹ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗುವ ಹಂತದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಅನ್ಸರನ ಸಾವೊಂದೇ ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಿಲಿಂದನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನೆಲೆಗೆ, ಪ್ರೀತಿ ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನೆಲೆಗೆ ಮರಳಿಸಬಲ್ಲ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನ್ಸರನಷ್ಟೇ ಕೌತುಕದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜಗತ್ತು ಸತ್ಯಪ್ರಮೋದನದ್ದು. ಇದು ಬೂಟಾಟಿಕೆಯದ್ದು, ಸುಳ್ಳು-ವಂಚನೆ-ಸ್ವಾರ್ಥ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂಬುದು ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಇವಿಲ್‍ಗಳಿಂದ ಅಚ್ಯುತ ಮುಕ್ತ ಎಂದೇನಲ್ಲ. ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇದರಿಂದ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತರಲ್ಲ. ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕುಬ್ಜನಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವ ಸತ್ಯಪ್ರಮೋದನನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಕೂಡ ಕಷ್ಟವೇ. ಆದರೆ ಅದೊಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಆದರ್ಶ, ಅದೊಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಚ್ಯುತನಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಕೂಡ ನಿಜವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸತ್ಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಇನ್ನು ಯದುಪತಿ ಕಾಕಾ. ಭಾವವಲಯದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಯುತ ಯದುಪತಿ ಕಾಕಾರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ, ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ, ಗೌರವಿಸುವ ವಿವರಗಳಾಚೆ ತಾರ್ಕಿಕ ನೆಲೆಗೂ ಕಾಕಾನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಯ್ಯುವುದು ಕಥಾನಕದ ಉದ್ದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೇ ಇರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಕೇಶವ ಮಳಗಿಯವರ ಯಾವುದೇ ಕತೆಯೂ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ತುಡಿಯುವ ಕಥನವಲ್ಲ; ಅವರ ಯಾವುದೇ ಕತೆಯ ಅಂತ್ಯ ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯ ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಸಾಧಾರಣ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ತುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಮಾತು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದೀತೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಮನೆಬಿಟ್ಟು ತೆರಳುವಾಗ ಕಾಕಾ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೊಂಚ ವಿಶದವಾಗಿಯೇ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು. ‘ನಿನ್ನ ಅಬಚಿನ್ನ ದೇವರ ಹಂಗ ಪೂಜಿಸಿದೆ. ಆಕೀ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆ. ಸೃಷ್ಟಿ ದೇವತೆ. ನಿಸರ್ಗ ದೇವತೆ ಅನ್ನೋದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಆಕೀಗಿ ತಿರುಗಿ ಬೀಳಬಾರದಂತ ಆಕಿ ಹಂಗೇನೇ ನಡಕೊಂಡೆ. ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಮಾಡುವ, ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ನನಗೆ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಭಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಆದರ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಅವಳನ್ನು ಒಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಶಾಕ್ತವೆಲ್ಲ ಕರಗಿ ಶಾಂತಳಾಗಲಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದ್ರ ಆಗ ಬರತೀನಿ--"

ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸರ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವ ಈ ನೆಲೆಯ ಭಕ್ತಿ- ಕೈ ಹಿಡಿದ, ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಹೆತ್ತ ಹೆಂಡತಿಯತ್ತ ಕನ್ನಡ ಶಾಲಾ ಮಾಸ್ತರ ಯದುಪತಿ ಕಾಕಾಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಬಗೆ ಎಂಥದ್ದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕತೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಯದುಪತಿ ಕಾಕಾನ ನಿರಾಕರಣ ಕೂಡಾ ವಿರೋಧದ್ದಲ್ಲ. ಅಬಚಿಯ ಶಾಕ್ತಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣ ಭಕ್ತನಾದ ತಾನು ಎದುರಿಸಲಾರೆ ಎನ್ನುವ ನೆಲೆಯದ್ದು. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭ ಮಾತ್ರ ಇಹದ್ದು, ತನ್ನ-ಅಬಚಿಯ ವಿಕಲಾಂಗ ಕೂಸು ಅನುದ್ದೇಶಿತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಿತ ಹುನ್ನಾರದಿಂದ ಮಡಿಯುವುದೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನಲ್ಲ.

ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರವನ್ನು, ಆ ಪಾತ್ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಎಂಬಂತೆ ನೋಡದೆ, ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೆಂಬಂತೆ ನೋಡದೆ, ಪರಸ್ಪರ ತೂಗದೆ ಬದುಕನ್ನು-ಕಥನವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಮಳಗಿಯವರು ಯಾವತ್ತೂ ನಿರ್ಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಂತು ಕತೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ,ಕತೆ ಮುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದರಿಂದಲೂ. ಸರಳವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಅನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಯದುಪತಿ ಕಾಕಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಲೋಕಗಳು ಅಚ್ಯುತನಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೊಡುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಆತುರದ್ದಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಅವು ಪರ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ನಾವು ಸತ್ಯಪ್ರಮೋದನನ್ನು ಕೂಡಾ ಈ ಆಯ್ಕೆಯ ಜಂಜಾಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೋ ಒಂದೆಡೆ ಕೂರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನೂ, ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಅರಿತವರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯ ಆತುರಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸರಿ.

No comments: