Sunday, October 17, 2010

ಅಮ್ಮ ನಿನಗೆ ಗೊತ್ತೇನಮ್ಮ, ಎಂದೂ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಿಲ್ಲ, ಕತ್ತಲೆಂದರೆ ನಾ ಕಂಗಾಲಮ್ಮ...

ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ (1993) ಪಡೆದ, The Bluest Eye, Beloved, Paradise ಮತ್ತು Love ಮುಂತಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಟೋನಿ ಮಾರಿಸನ್‌ಳ ಕಾದಂಬರಿ A Mercy. ಈ Mercy ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಭಾವ. ಅದರೆ ಇಲ್ಲಿನ Mercyಗೆ ಆಳವಾದ ಕಲಕುವ ಶಕ್ತಿಯೊಂದು ದಕ್ಕಿರುವುದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ.

ಬರೇ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ದಯೆಯನ್ನು, ಬೇರೆ ಇನ್ನೇನೂ ಇಲ್ಲದ ಕೇವಲ ದಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶಾಶ್ವತವಾದ ‘ಕಳೆದುಕೊಂಡ’ ಭಾವದಂತೆಯೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅನಾಥ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೂಡ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೀಗಿಸಲಾರದ್ದು, ನಾವು ಒಪ್ಪಿದರೂ ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೂ. ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಎಂದೂ ಹೊರಗಿನಿಂದ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಂದ ಸಿಗಲಾರದ್ದು, ಬರಲಾರದ್ದು ಎನ್ನುವುದು ಅರಿವಿದ್ದರೂ ನಾವು ಅದನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದಲೇ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಂದಲೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ಮಾತ್ರ ನಿಜವೇ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಗಳೆಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣುಗಳೇ ಮತ್ತು ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅನಾಥರೇ. ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಅನಾಥರಾದರೆ ಬದುಕು-ಭವಿಷ್ಯದಂಥ ವಾಸ್ತವಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಅನಾಥರು. ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ದಯಪಾಲಿಸಬಹುದಾದ್ದು ದಯೆಯನ್ನಷ್ಟೆ ಎನ್ನಬಹುದಾದರೂ ಆ ದಯೆಯಿಂದಲೂ ಅವರ ಬದುಕಿನ ವೃತ್ತ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ (Twin ಎಂಬ ಪಾತ್ರವೊಂದು ಎಲ್ಲರಿಂದ Sorrow ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ Complete ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಯುತ್ತೇನೆ.) ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಸತ್ಯ. ಆದರೆ, ಈ ದಯೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದಿದೆಯಲ್ಲ, ಯಾರಿಗೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಂತು ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮನುಷ್ಯರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಈ ಮತ್ತು ಇಂಥ ಕೃತಿಗಳ ಓದು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಕೃತಾರ್ಥ ಭಾವ. ಕಾದಂಬರಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ Mercy ಇದಲ್ಲ, ಅದು ಬೇರೆಯೇ ಇದೆ. ಕಾದಂಬರಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪಿಸುವ Mercy ಇದು.

ರೆಬೆಕ್ಕಾ, ಲಿನಾ, ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್, ಟ್ವಿನ್ (Sorrow ಮತ್ತು ಆಮೇಲಿನ Complete), ವಿಲ್ಲಾರ್ಡ್(ವಿಲ್ಲಿ)-ಸ್ಕಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ರೆಬೆಕ್ಕಾಳ ಗಂಡ ಜೇಕಬ್ ಕೂಡಾ ಈ ಅನಾಥಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಲ್ಲ. ಅದು ಕೇವಲ ಮುಂದೇನು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಆತಂಕವಾಗಿ ಕೂಡ ಕಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಸಾಲು ಸಾಲಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೆಬೆಕ್ಕಾ- ಜೇಕಬ್ ಜೋಡಿ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಲ-ಮನೆ-ಆಸ್ತಿ-ಸಂಪತ್ತುಗಳೆದುರು ಅನಾಥರೇ, ಅತಂತ್ರರೇ. ಆದರೆ ಇವರು ಬದುಕನ್ನು ಸಾಹಸದಿಂದ ಅದು ಬಂದ ಹಾಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಬದುಕಿದವರು. ಇವರಿಗೆ ಇಮೇಜು, ಸ್ಟೇಟಸ್ಸು, ಪ್ರೆಸ್ಟೀಜುಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಗರದಿಂದ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಮಿತ್‌ನನ್ನು ನೋಡಿ. ಅವನಿಗೆ ಈ ಎಲ್ಲ ತೊಡಕುಗಳಿವೆ. ಅವನು ತನ್ನ ದೇಹ ಸುಖಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಳನ್ನು ‘ನೀನೊಬ್ಬಳು slave, ಹೊರಟು ಹೋಗು ಇಲ್ಲಿಂದ’ ಎಂದು ತುಚ್ಛೀಕರಿಸಿ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಅಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಅವನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರೇಮ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅವನಿಗೆ ಅದು ಕೇವಲ ಅಂದಂದಿನ ಅಗತ್ಯದ ಕಾಮವಷ್ಟೇ. (ಹೆಣ್ಣು ತಾನು ಗಂಡಿನ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾಮವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾಳಂತೆ, ಅದೇ ಗಂಡು ತಾನು ಹೆಣ್ಣಿನಿಂದ ಕಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನಂತೆ!) ಉಳಿದಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಈ ಸಂಬಂಧ ಇಮೇಜು, ಸ್ಟೇಟಸ್ಸು, ಪ್ರೆಸ್ಟೀಜುಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಜೇಕಬ್‌ಗೆ ಈ ಸ್ಥಾನ-ಮಾನದ ಸೋಂಕು ತಗುಲುವುದೇ ಅವನ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದಂತಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ವೈಭವದ ಮನೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವನ ಹುಚ್ಚಿಗೆ ಆರ್ಟೆಗಾ ತರ ತಾನೂ ದೊಡ್ಡಸ್ತಿಕೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಳಿಯುವ, ಅವನ ‘ಜುಬ್ಲಿಯೊ’ ಹೆಸರಿನ ವಾಡೆಗೆ ಸರಿಸಮಾನವಾದ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ತೆವಲಿನ ಪಸೆಯಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಮನೆಯೊಂದರ ‘ಅಗತ್ಯ’ ನಮಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ರೆಬೆಕ್ಕಾ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಅವನು ‘ಅಗತ್ಯ’ಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೇ, ನನಗೆ ‘ಬೇಕು’ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಎನ್ನುವ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯ ತಾನು ಹೋಗುವಾಗ ತನ್ನ ಹಿಂದೆ ಏನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದರಿಂದಲೇ ಅವನು ಏನು ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಅವನ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಭಾಷ್ಯಗಳು ಸಾಧ್ಯ!

ಕೃತಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾಳಜಿ ಈ ನಾಲ್ಕೈದು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮದ ಏಕಾಕಿತನ, ತಲ್ಲಣ, ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುವುದೇ. ಆದರೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಿರೂಪಣೆ ಎಷ್ಟು ನವಿರಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ಎಲ್ಲೂ ‘ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ’ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳು, ಪಾತ್ರಗಳು, ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡದ ಪಾತ್ರಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೈತಳೆದು ನಿಲ್ಲುವ ವಿಧಾನ - ಎಲ್ಲವೂ ಇದನ್ನು, ಕೃತಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಎಳೆಯನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಹೇಳುವ ವಾಚ್ಯಕ್ಕಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ ಕೃತಿಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ.

ಜೇಕಬ್, ರೆಬೆಕ್ಕಾ,ಲಿನಾ ಯಾವತ್ತೂ ತಮ್ಮ ಮನೋಗತವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಎಂಟರ ಹುಡುಗಿ. ಅಂದರೆ ಅವಳ ಮನೋಗತಕ್ಕೆ ಅವಳದೇ ಆದ ವಯಸ್ಸಿನ, ಮುಗ್ಧತೆಯ, ಶಬ್ದಭಂಡಾರದ ಲಯವಿದೆ. ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕೂಡಾ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲ. ಅಥವಾ Sorrow ಅವಳದೇ ಛಾಯೆಯಾದ ಟ್ವಿನ್ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುವ ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ತನ್ನೊಂದಿಗೇ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದು, ಸಾಲಕ್ಕೆ ಗುಲಾಮರನ್ನು ವಜಾ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ‘ನನ್ನ ಬದಲಿಗೆ ಈ ಕಂದನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅಯ್ಯಾ’ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನನ್ನು ಪರಭಾರೆ ಮಾಡಿ ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಾಯಿಯ ಬಳಿ. ಈ ಪುಟ್ಟ ಕಂದಮ್ಮ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ತಾನು ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಈ ಮಾತುಗಳು ಒಂದು ಲಹರಿಯಂತಿವೆ, ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಹೇಳದಿರುವುದನ್ನೂ ಕಾಣಿಸಬಲ್ಲ ಕವನದಂತಿವೆ.

ಟೋನಿ ಮರಿಸನ್ ಬಳಸುವ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಶೇಷಗಳಿವೆ. ಒಂದು, ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಯಾರು ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವವರು, ಯಾರಿಗೆ ಎನ್ನುವ ನೆಲೆಯದ್ದು. ಈಗಷ್ಟೇ ವಿವರಿಸಿದ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಳ ಸ್ವಗತದ ಹೊಸತನ. ಇದರೊಂದಿಗೇ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದು ಪುಟ್ಟದಾದ ಟ್ವಿನ್ ಅಥವಾ Sorrow ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದುರಾದೃಷ್ಟದ ಹೆಣ್ಣು ತೆರೆದಿಡುವ ಅತ್ತ ಸ್ವಗತವೂ ಅಲ್ಲದ ಇತ್ತ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಆಡುತ್ತಿರುವುದೂ ಅಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳ ಜಗತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ನಿರೂಪಕನ ನಿರೂಪಣೆ. ಇದರಿಂದ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕನ ಪ್ರಬುದ್ಧ ನೋಟ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿಸಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೀಡಲಾರದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಪೂರೈಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾರ Water ಸಿನಿಮಾ, ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿಯವರ ‘ಘಟಶ್ರಾದ್ಧ’ದಂಥ ಸಿನಿಮಾ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಬಹುದು. ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳು ಕಾಣುವುದು - ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದು ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಕ್ಯಾಮೆರಾಮೆನ್ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ, ಬಾಲ ಭಾಷೆಯ ನೋಟ-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿ, ನಿರ್ದೇಶಕ-ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಬಯಸಿಯೋ ಬಯಸದೆಯೋ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ multi dimentional process, ಹಾಗೆ ಕರೆಯಬಹುದಾದರೆ, ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಆಲನಹಳ್ಳಿಯವರ ‘ಕಾಡು’ ಕಾದಂಬರಿಯ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೇ ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗರ ‘ಕಾರಣ’ ಕತೆಯನ್ನು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಇದನ್ನೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ನಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಬಾಲ್ಯದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು (ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ಆ ವಯೋಮಾನಕ್ಕೆ ತಾನು ನೋಡಿದ್ದು ಏನೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದು - ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ವಿಭಾಗಿಸಿ ತನ್ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಒಂದು ಮಿತಿಯಾಚೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯೆ?) ಬೇಕಾಗಿಯೂ ಬೇಡಾಗಿಯೂ ಮೀರಿ ಬಿಡುವ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯತೆ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗೆ ಇಲ್ಲ.

ಎರಡನೆಯ ವಿಶೇಷ, ಟೋನಿ ಮಾರಿಸನ್ ‘ಕಾಲ’ವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ, ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆ. ಈ ಕೃತಿಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ, ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪುಟ್ಟ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಳ ಸ್ವಗತ ಅಥವಾ ‘ನಿನ್ನನ್ನೇ’ ಎಂಬಂತೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅವಳಾಡ ತೊಡಗುವ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಕೃತಿಯ ಕಟ್ಟಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅವಳ ತಾಯಿ ಆಡುವ ನುಡಿಗಳ ಸಾಂಗತ್ಯವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಹರಿಯುವ ಒಂದು ಅದೃಶ್ಯ ತಂತುವಿದೆ; ಕಾಲ ಮತ್ತು ಕಥನ ಎರಡರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಅಂಥ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಎರಡು ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ನಡುವೆ ರೆಬೆಕ್ಕಾ, ಲಿನಾ, Sorrow ರಂಥ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರದೇ ಬದುಕು ವರ್ತಮಾನದಿಂದ ಭೂತಕ್ಕೆ ಹೊರಳುತ್ತ ಮತ್ತೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದಂತಿರುವ ಕಥಾನಕದ ಚಲನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತ, ಹಾಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲೇ ಮತ್ತೆ ಭೂತಕ್ಕೆ ಜಾರುತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಭೂತ - ಭವಿಷ್ಯಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯವೇ ಬಹುಷಃ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುವ ಸಂಗತಿಯಿರಬಹುದೆ?

Time Present 
and time Past
Are both perhaps
present in
time Future
And
time future contained 
in
time Past
- T S Eliot

ಇವರು ಗುಲಾಮರು, ಪರಿತ್ಯಕ್ತರು, ಬೀದಿಗೆ ಬಿದ್ದವರು. ಇವರ ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ದುರಂತ, ಸಂಘರ್ಷ, ನೋವು ಇದೆ. ಇವರ ಬಾಲ್ಯದಂಥ ಬಾಲ್ಯ ಕೂಡ ಅಪಮಾನ, ಅನಾಥಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಈ ಬಗೆಯ ಬದುಕು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಪ್ರಬುದ್ಧನನ್ನಾಗಿಸುವುದು ಕೂಡ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾರುಣ್ಯವನ್ನು, ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೌವನವನ್ನು, ಯೌವನದಲ್ಲಿ ನಡುವಯಸ್ಸಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬದುಕುವ ಅಭಿಶಾಪ ಇಂಥವರದು. ಹಾಗೆಯೇ ಇವರ ಭವಿಷ್ಯ ಕೂಡಾ ಅತಂತ್ರ, ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯಿಲ್ಲದ್ದು ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡಿದಷ್ಟು ಬಹುಷಃ ಅವರನ್ನು ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾನಿನ ಕೆಳಗೆ ಚಹ ಕುಡಿಯುತ್ತಲೋ, ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತು ತಂಗಾಳಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲೋ, ಹಿತ್ತಿಲಲ್ಲೊ, ಮನೆಯ ಟೆರೇಸಿನಲ್ಲೋ ಕೂತು ಬದುಕನ್ನು ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ಮುಖೇನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಮಗೆ ಇವರ ವರ್ತಮಾನ ಸ್ವಸ್ಥ-ನಿರಾಳವಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದು ಕೂಡಾ ಆ ಬದುಕನ್ನು ಬದುಕುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಅನಿಸುವ ಭಾವವಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಭೂತ-ವರ್ತಮಾನ-ಭವಿಷ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ದಿನ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅತಂತ್ರ-ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ-ಅಭದ್ರ ಎಂಬುದು ಅವರ ದೈನಂದಿನ. ಹಾಗಾಗಿ ಕಳೆದು ಹೋದ ದಿನಗಳೇ ಸುಖದ್ದು, ಸದಾ. ನಮಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ಈ ಬಗೆಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಇರುವ ರುಚಿ, ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಸೆಲೆ, Hope - ಎಂಬುದೇ. ಅದು ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲದಂತೆಯೂ ಕಾಣುವಾಗಲೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ಅದು ಏನೋ ಒಂದು ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಆತಂಕ, ಅನಾಥಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಅಭದ್ರತೆ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕೂಡಾ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ.

ನಾವೇನೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಸರ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವತಂತ್ರರು, ಈ ಮಾರಲ್ಪಡುವ - ಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವ ನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದ ಪಾರಾದವರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾಲದ ವರಸೆಗಳು ಬದಲಾಗಿ ಹೊಸ ನಯ-ನಾಜೂಕುಗಳು ಬಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಿಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಮನೋಲೋಕದ ಹಪಾಹಪಿಗಳು, ದೇಹ-ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಹೈರಾಣಾಗಿಸಿದಷ್ಟು ಬೇರೆ ಇನ್ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಆಗಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದಂತೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಇಡೀ ಕೃತಿಯ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್, ಲಿನಾ, Sorrow ಅಥವಾ ರೆಬೆಕ್ಕಾ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಬೇರೆಯೇ ಕಾಲಮಾನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದೋ, ಗೊಡ್ಡು ಮೂಲವಾಸಿಗಳ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ದೇಶ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದೋ ಅನಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಇವತ್ತು, ಈಗ ಮತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲೂ ರೆಬೆಕ್ಕಾ ಮತ್ತು ಲಿನಾ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ನಮ್ಮ ‘ಮರಳಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ’ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸರಸೋತಿ-ಪಾರೋತಿ ಜೋಡಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಂತೆಯೇ ಇವರೂ ಹೊಲದಲ್ಲಿ, ತೋಟದಲ್ಲಿ, ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಜೀವ ತೇಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ನೋವು ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಲು ಮುನ್ನೂರು ನಾನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಆಫ್ರಿಕಾವನ್ನೋ, ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನೊ ನೆನೆಯಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ. ವಲಸೆ ಬಂದವರ ಮತ್ತು ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟ-ತಿಕ್ಕಾಟಗಳ, ಶೋಷಣೆ-ಅಮಾನವೀಯ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿನ ಕಥಾನಕವು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಲಾರಾ ಇಂಗಲ್ಸ್ ವೈಲ್ಡರಳ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನೂ, ಮಂದ್ರ ಸ್ಥಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಚಾಚಿದಂತಿರುವ ಒಂದು ನೋವಿನ ಆಲಾಪವನ್ನೂ, ಮನುಷ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಸಹಜ ಎಂಬಂತೆ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಬದಲಾದ ನಾಗರಿಕ ವರಸೆಯ ನಯ ನಾಜೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಿರುವ ಮನುಷ್ಯ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮಾರುವ, ಕೊಳ್ಳುವ, ಮಾರಿಕೊಳ್ಳುವ, ಖರೀದಿಯಾಗುವ, ಬಿಕರಿಯಾಗುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅದೇ ಮಾನವ ಹೃದಯದ ವಿಕಾರವನ್ನೂ ಕಣ್ಣೆದುರಿಗಿಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಕ್ರೌರ್ಯದ ಮುಖ ಅಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಅಂದರೆ, ಅಲೆಕ್ಸ್ ಹೇಲಿಯ ರೂಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಗಂಡನಾದವ ತನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ‘ಸೇಲ್’ ಆಗುವುದನ್ನು, ತಾಯಿಯಾದವಳು ತನ್ನ ಕರುಳ ಕುಡಿ ಇನ್ಯಾರದೋ ಲೈಂಗಿಕ ಪಿಪಾಸೆಗೋ, ಹಳೆಯ ಕೈಸಾಲಕ್ಕೋ ಚುಕ್ತಾ ಲೆಕ್ಕವಾಗಿ ಸಂದು ಹೋಗುವುದನ್ನೋ ಸಹಜವೆಂದೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಬದುಕುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೊಂದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತಲ್ಲ, ಆ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಮಗೆ ಸಶಕ್ತವಾಗಿಯೇ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನೇ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನೆದುರು ಬಿಕರಿಗಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೆಕ್ಕರಿಸಿ ನೋಡುವ ಬದಲು ಆ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಾದರೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ರಕ್ತ ಕಂಡರೆ, ಅದೇ A Mercy!

ಇಲ್ಲಿ ಮಗುವೊಂದು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಬಳಿ ದೂರಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಕಟುತ್ವವಿಲ್ಲದ, ದೂರಿನ ಲೇಪವಿಲ್ಲದ, ಅಳುಭಾವವೇ ತುಂಬಿರುವ ಮೊದ್ದು ಬಾಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಳಲನ್ನು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಆ ತಾಯಿ ಈ ಎಲ್ಲೋ ಕಾಣದ ಕೇಳದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಆ ಕಂದಮ್ಮನ ಮಾತಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ... ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ತಲುಪುವ ಮಾತುಗಳು, ಹೃದಯವಂತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತಲುಪುವ ಮಾತುಗಳು...

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಬಹಳ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ್ದು ಹೊಸತೇ ಅನಿಸುವ ಶೈಲಿ, ಭಾಷೆ, ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನ. ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಓದುಗನನ್ನು ತಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾಗಿಸುವುದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಮೋದ್ದೇಶ ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿಯುವ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಅದ್ಭುತ ಎನ್ನಿಸುವ ಕಾದಂಬರಿ ಇದು ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಪುಟ್ಟ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅಲೆಕ್ಸ್ ಹೇಲಿಯ ‘ರೂಟ್ಸ್’ ಕಾದಂಬರಿಯ ಛಾಯೆ ಸೋಕದಂತೆ ಓದುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎನ್ನುವುದು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡಿದೆ. ಆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಇದರಲ್ಲಿನ ಹೊಸತು ಎನಿಸುವ ಅಂಶಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಅದರೂ ಇದೊಂದು ಓದಬೇಕಾದ ಕಾದಂಬರಿ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನಗಳಿಲ್ಲ.

2 comments:

dhruva said...

dear narendra i have read your review of the book and i liked the way u presented it in the blog. recently i read a book " A fine balance" of rohinton mistry .. its a wonderful book with all the stuff we the readers need i wish and request you to write on that book
with lots of regard and wishes
guruprasad

ನರೇಂದ್ರ ಪೈ said...

ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಗುರು. ಖಂಡಿತಾ ನೀವು ಹೇಳಿದ A Fine Balance ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದುತ್ತೇನೆ, ಆ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆ ಕೃತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನಿಮ್ಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಿ - ನಿಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಮೂಲಕವೂ, ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.