Sunday, December 2, 2012

ಬೂದಿಯಾದ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯತ್ವ

ಕಳೆದ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೂ ಲಿಟರರಿ ರಿವ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಶಶಿ ಬಾಳಿಗ ಎಂಬವರು ಈ ಸೈರಸ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯ ಕುರಿತು ಬರೆದಿದ್ದರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಪುಟ್ಟದಾಗಿ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆಮೇಲೆ ರಂಜಿತ್ ಹೊಸಕೋಟೆಯವರೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನ ಕೂಡಾ ನೋಡಲು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಲೇಖಕನಾಗಿ ಜನರಿಂದ, ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಹಸಿವಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದ ಈತನ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿತು. ಆಗಷ್ಟೇ ಇವರ ಹೊಸ ಕಾದಂಬರಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಬೇರರ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ನಿಜ, ತಾನು ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಲ್ಲ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಈ ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಅದೇ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಇದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ದ ರೇಡಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಶಸ್ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಓದಿದ್ದರೇ - ಅನುಮಾನ, ಹೆಚ್ಚಿನವರ ಕಣ್ಣಿಗೇ ಅದು ಬೀಳಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಭಾವನೆಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದನೆ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಎನ್ನುವ ಈ ಸೈರಸ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿ ಆವತ್ತೇ ಈ ಎರಡೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಓದತೊಡಗಿದೆ.


ತುಂಬ ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತ ಗೆಳೆಯರೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಯಾವುದೋ ಕಾದಂಬರಿ ತುಂಬ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು ಎಂದಾಗ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೋ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗುವಂತಿದೆಯೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಗಿಟ್ಟಿದ್ದರು! ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗಂತೂ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಓದು ಎರಡೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಇಷ್ಟವಾಗುವಂಥವು. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ಅದು ಗ್ರೇಟ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಆಗದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಸೈರಸ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯ ಈ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ ದ ರೇಡಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಶಸ್ ಇಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ. ಆದರೆ ಅದು ವೈಯಕ್ತಿಕವನ್ನು ಮೀರಿ ತನ್ನ ಗಹನತೆಯಿಂದ ಸೆಳೆಯುವ ಕಾದಂಬರಿ.

Fiction should be "Able to move its reader at some fundamental level, to disturb and rearrange his outlook on life, perhaps even change him as a person..."
-Cyrus Mistry

ಹಣದ ಹಿಂದೆ ಹೂಡುವ ಓಟ ತೊಡಗುವುದು ಮಗು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸುರು ಮಾಡಿದಾಗಲೇ. ಅದರ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಂಥ ಒಳ ಉದ್ದೇಶದ ಘಾಟು ಅತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಅಧ್ವಾನಗಳು ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಮತ್ತು ಉನ್ನತವಾದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಒಂದು ಫಾರಿನ್ ಡಿಗ್ರಿ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೇರುವ ಅವಕಾಶಗಳಿರುವ ನೌಕರಿ, ಅದೂ ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಂಥ ಶ್ರೀಮಂತ(!?) ನಾಡಲ್ಲಿ - ಇದು ಆ ಓಟದ ಉದ್ದೇಶ. ನಮಗೆ ಬೇಕಿರಲಿ ಬೇಡವಿರಲಿ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತ ಗೆಲುವು ಇಲ್ಲವೇ ಸೋಲು. ಗೆಲ್ಲ ಬಯಸುವ ಪ್ರತಿ ಎರಡನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಮ್ಮ ಸೋಲನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ - ಇದು ವಾಸ್ತವ. ತ್ರೀ ಈಡಿಯಟ್ಸ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ವೀರೂ ಸಹಸ್ರಬುದ್ಧಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೋಗಿಲೆಯೊಂದು ಕಾಗೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಯ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. Rankನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ ತಾನು ಮೇಲೆದ್ದು ಏರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ರೇಸ್-ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಓಡು ಇಲ್ಲವೇ ಸೋಲು ಎಂಬುದು ಆದರ್ಶವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕುಳಿ ತೆಗೆದು ಆಳದಲ್ಲಿ ಹೂತ ಬೀಜವಾದರೂ ತನ್ನ ಮೊಳಕೆಯನ್ನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಚಾಚುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವನ್ಮುಖೀ spirit! ಬಸವನ ಹುಳುವಿನಂತೆ ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ತೆವಳುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗರುಡನಾಗು, ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರು ಎಂದು ಚಿತ್ತಾಲರು ತಮ್ಮ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಾಯಕನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು ಬೇರೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ. ಜಗತ್ತು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು ಬೇರೆಯೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ. ಈ ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಥದ ಓಟದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವೇ ಮುಖ್ಯ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಈ ಬಗೆಯ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಆಯಾಮಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಕೃತಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಎರಡೂ ಮುಖ್ಯ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಒಬ್ಬ ಪಾರ್ಸಿ ಯುವಕ. ಕಾಮರ್ಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕೈಲಾಗದೆ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ಗೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಆಗಿ ಅದೂ ಹರಿಯದೆ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಡ್ರಾಪ್ ಔಟ್ ಆದ ಯುವಕ. ಇವನಲ್ಲಿ ಆ Drive ಏನಿದೆ, ಹಣದ ಹಿಂದೆ, ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ, ಒಂದು ಮಜಬೂತು ಡಿಗ್ರಿಯ ಹಿಂದೆ, ಒಂದು ಭಯಂಕರ ಡೆಸಿಗ್ನೇಶನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತು ಕಾರು-ಬಂಗಲೆ-ಸುಂದರ ಸಿರಿವಂತ ಹೆಂಡತಿ ಮುಂತಾದವನ್ನೆಲ್ಲ ಹೊಂದುವ ‘ವರ-ಮಾನ’ದ ವರನಾಗುವುದರ ಹಿಂದೆ ಹೂಡಲೇ ಬೇಕಿರುವ ಓಟಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗುವ, ಓಡುವ, ಹೇಗಾದರೂ ಸರಿಯೇ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ drive ಏನಿದೆ, ಅದು ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಕಾಲ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಂತೆ, ಅಭಾವ ವೈರಾಗ್ಯದಂತೆ ಇವನ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಡುಬಡವರತ್ತ, ಗತಿಯಿಲ್ಲದ ಭಿಕ್ಷುಕರತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅಷ್ಟೆಲ್ಲ ದಯನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತ ತಾನು ಎಸಿ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ, ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಉಲ್ಲನ್ ಸೂಟು ಬೂಟು ತೊಟ್ಟು, ಎಸಿ ಕ್ಯಾಬಿನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುತ್ತ ಒಬ್ಬ ಶೋಷಕನಾಗಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನಿರ್ಲಿಪ್ತಿ, ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಕುರಿತೇ ಅಷ್ಟೆಲ್ಲ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಹುಟ್ಟಿದಾರಭ್ಯ ನಮ್ಮ ಸಾವಿನ ತನಕ ಸತತವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತ ಬಂದ ನಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸವಾಲಿದು!

ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಕೊಂಚ ವಿಕೃತಗೊಂಡ ಮುಖವಾದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಜಗತ್ತು ಕೂಡಾ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸತ್ತ ಮಗುವು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕಾಲ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ಮರುಜನ್ಮ ತಳೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆದು ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆಸಿ ಅದು ಹುಟ್ಟಿ ಬರಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಸಮಯ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗಳು ಒಂದಾದರೆ ಸತ್ತ ಮಗುವಿನ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ನಂಬಿಸಿ ಮಗುವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುಃಖದಲ್ಲಿರುವ ತಾಯಂದಿರನ್ನು ಮೂರ್ಖರನ್ನಾಗಿಸುವ ಬಾಬಾ ಒಬ್ಬ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಮಗುವಿನ ಪುನರಾಗಮನದ ಹೊಂಚುವಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಎದುರಿಗಿರುವ ಮಗನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೊಂದು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಚಿತ್ರವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಪ್ರಕರಣ ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿಯರ ಮಧ್ಯೆ ವೈಮನಸ್ಯಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಸಂಸಾರದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಆಸೆ, ನಿರೀಕ್ಷೆ, ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಎಷ್ಟೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅದರೊಳಗಿನ ಸಂತುಲನವನ್ನು ಏರುಪೇರಾಗಿಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ದಿನದ ದುಡಿಮೆಗೆ ವ್ಯಯಿಸುವ ಬದಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತಕ್ಕೇ ಉಳಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಪಾರ್ಟ್ ಟೈಂ ಕೆಲಸ, ಅದೂ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನಾಗುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗೆ ಪೋಷಕವಾಗಿರುವಂಥ ಕೆಲಸವನ್ನು ಈತ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ರೀಸರ್ಚ್‌ಗೆ ಬೇಕಾದ ಸರ್ವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು, ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಅವರಿಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಇವನಿಗೆ ಇಷ್ಟ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ, ವರ್ಗದ, ವಿಭಿನ್ನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ತಮ್ಮದನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕೇಳಲು ಕಿವಿಯುಳ್ಳ ಒಂದು ಜೀವವನ್ನು ಹಾತೊರೆದು ಕಾದಿರುವ ಮಂದಿಯನ್ನು ಮಾತಿಗೆಳೆದು ಕೂರುವುದು, ಅದನ್ನು ಸರ್ವೆಯ ಉದ್ದೇಶದಾಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ನೋಟ್ಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇವನ ಒಳಜಗತ್ತನ್ನು ಪೊರೆಯುತ್ತ, ಪೋಷಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವಂತೆಯೇ ಬದುಕಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಆದಾಯವನ್ನೂ ತರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈತ ತನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಖಿ. ಆದರೆ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಇವನು ಹೆತ್ತವರ ಒಂದು ಚಿಂತೆ.

ಇವನಿಗೊಬ್ಬಳು ಪ್ರೇಯಸಿ, ಕ್ರಿಸ್ತಿನಾ. ಆಕೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಈತ ಪಾರ್ಸಿ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಅವಳಿಗೆ ತಾನು ಕಪ್ಪು, ಚಂದವಿಲ್ಲ, ಇವನೋ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಯುವಕನೋ ವಿದೇಶೀ ಪ್ರವಾಸಿಯೋ ಎಂಬಷ್ಟು ಬೆಳ್ಳಗೆ ಕೆಂಪುಕೆಂಪಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪೈಲ್ವಾನನಷ್ಟು ದೃಢಕಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸುಂದರ ಯುವಕ. ಯಾವ ಬಗೆಯಲ್ಲೂ ಇವನಿಗೆ ತಾನು ಸರಿಸಾಟಿಯಾದ ಜೋಡಿಯಾಗಲಾರೆ ಎಂಬ ಕೀಳರಿಮೆ, ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧ ಇಂದಲ್ಲ ನಾಳೆ ಮುರಿದು ಬೀಳಲಿದೆ, ಆಳದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಸಿಕನಾದ ಈ ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಳ್ಳಗೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಬಳುಕುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಯುವತಿಯ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದದ್ದೇ ತನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಹಿತವಿಲ್ಲದ ವಿಶ್ವಾಸ. ಸದಾ ಅಂಥ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲೇ ಅತಂತ್ರಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಭಯ, ಆತಂಕ. ಭವಿಷ್ಯದ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಮಾನವನ್ನೇ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆತುರ. ಈ ಸಂಬಂಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಈಕೆಯ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ವಿಲಕ್ಷಣ ದಾಂಪತ್ಯದ ವಿವರಗಳು. ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕೂತ ಜಹಾಂಗೀರ್ - ಜಿಂಗೊನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಂತ ತಂದೆ ಬೊಮನ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಕುರ್ಶಿದ್ ಸಂಬಂಧದ ವಿವರಗಳು. ಕೊಳೆಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕಟರಾದ ತೀರು-ಗ್ಲೋರಿಯಾ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಡು - ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧದ ‘ಅಮರ-ಮಧುರ-ಪ್ರೇಮ’ದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹುಸಿಯಾಗುವುದು, ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕುರಿತ ಅನುಮಾನಗಳೇ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ತಲ್ಲಣಗಳು, ಅಂಥ ಅನುಮಾನಗಳೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆವಿಪರೀತದ ತಿರುವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಸಂಬಂಧದ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ವಿಶ್ವಾಸದ ಕುರಿತ ನಂಬುಗೆ, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳೇ ಸುಳ್ಳಾಗುವುದು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುವಂತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರೌರ್ಯ, ತಿರಸ್ಕಾರ, ಸೇಡು ಎಲ್ಲವೂ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾನವೀಯ ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೇಗೆಲ್ಲ ವಿಕಾರಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಹೇಳುವ ಬಗೆ ತುಂಬ ಗಹನವಾಗಿದೆ. ಅದರದೇ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಇಂಥ ಅನಿವಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ಹೆಣ್ಣು ಕಳಚಿಕೊಂಡ ಸಂಬಂಧ ಅಂತಿರಲಿ, ಗಂಡನ ಸಾವಿನಲ್ಲೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಕಾಣುವಂಥ ವೈಚಿತ್ರ್ಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ಬಹುಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ.

ಮುಂಬಯಿ ನಮಗೆ ಹಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ದಕ್ಕಿದೆ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ, ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮುಂಬಯಿ, ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರ ಮುಂಬಯಿ, ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಮುಂಬಯಿ, ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಂಡ ಮುಂಬಯಿಗಳೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಮನಃಪಟಲದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಮುಂಬಯಿಯ ಕೊಳೆಗೇರಿ ನಿವಾಸಿಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡುವಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವುದು ಸ್ಲಂ ಡಾಗ್ ಮಿಲಿಯನೇರ್ ಸಿನಿಮಾದ ಮುಂಬಯಿ. ಅಮೀರ್ ಖಾನ್ ಪತ್ನಿ ಕಿರಣ್ ಮಾಡಿದ ಧೋಬೀಘಾಟ್ ಸಿನಿಮಾದ ಮುಂಬಯಿ. ಆನಂದ ಪಟವರ್ಧನರ ಹಮಾರಾ ಶಹರ್ (ಬಾಂಬೇ ಅವರ್ ಸಿಟಿ) ಸಿನಿಮಾದ ಮುಂಬಯಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಂದ ದೀ ಗಾಂಧಿಯ ಫೋಟೋಗಳಿರುವ ರಶ್ಮಿ ಬನ್ಸಾಲ್ ಮತ್ತು ದೀಪಕ್ ಗಾಂಧಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಪೂರ್ ಲಿಟ್ಲ್ ರಿಚ್ ಸ್ಲಂ (ಧಾರಾವಿಯ ಕುರಿತ ಕೃತಿ) ತೆರೆದಿಡುವ ಮುಂಬಯಿ. ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಬಹಳ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದ ಗ್ರೆಗೊರಿ ಡೇವಿಡ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಶಾಂತಾರಾಮ್ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುಂಬಯಿ.

ಕಡುಬಡವರತ್ತಲೇ ತುಡಿಯುವ ಜಿಂಗೊಗೆ ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹೋಟೆಲುಗಳ ಮಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕೊಳೆಗೇರಿಯ ದುಡಿಮೆಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಏನೋ ಹಿತ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ದಿನವೂ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಕಸದ ರಾಶಿಯಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಯ್ದು ಮಾರಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಕ್ಕಳ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಇರುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢಗಳು, ಹೋಟೇಲ್ ಮಾಣಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲೇ ಸೋರಿ ಹೋಗುವ ಮಕ್ಕಳ ಬಾಲ್ಯ, ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳ ಮತ್ತು ಕಾಮಾಟಿಪುರದ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ದಬ್ಬುವ ತೊಡೆಗಳ ನಡುವೆ ನಲುಗುವ ತಾರುಣ್ಯ, ಅವರು ಕ್ರಮೇಣ ಬೀದಿಬದಿಯ ಕ್ಯಾಂಟೀನು ಇತ್ಯಾದಿ ತೊಡಗಿದಾಗ ಬರುವ ಹಫ್ತಾ ವಸೂಲಿಯ ಗೂಂಡಾಗಳು, ಅವರನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಿರುವ ಮುಖಂಡರು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಈ ವಿವರಗಳು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಮನೆಯ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲೇ ಅರೆನಗ್ನವಾಗಿ ಓಡಾಡಿಕೊಂಡು ಭಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸಿನತ್ತ ಜಿಂಗೊಗೆ ಕುತೂಹಲ. ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅವಳ ಬದುಕಿನ ಸುತ್ತಲೇ ಹೆಣೆಯಬಹುದೇ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ. ಅವಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಲು ಹೋಗಿ ಅವಳ ತುಂಡರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲಗೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಕಂಗಾಲಾದವ. ಮನುಷ್ಯನ ಯಾವ ನೆಲೆಯ ಕ್ರೌರ್ಯ ಈ ಬಗೆಯ ಹಿಂಸೆಗೆ ಅವನನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿರಬಹುದೆಂಬ ವಿಚಾರ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಿಗದೆ ಕಂಗೆಡುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಚಂದೂ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಹಶೀಶ್-ಅಫೀಮುಗಳ ಚಿಲುಮೆ ಅಡ್ಡೆಗೆ ಬಂದ ಪೋಲೀಸ್ ಪೇದೆಯೊಬ್ಬ ಹಫ್ತಾ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತ ತನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಅಂಗವಿಕಲ ಲಾಲೂಗೆ ಕೊಡುವ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಜಿಂಗೊ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸರಿ, ಪೋಲೀಸ್ ಲಾಲೂನ್ನ ಬಿಟ್ಟು ಇವನನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾದಿಯ ನಡುವೆ ಅವನಿಗೆ ತದುಕಿ ಪಲಾಯನಗೈದ ಜಿಂಗೊ ಕೆಲ ಕಾಲ ಅಡಗಿಕೊಂಡೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ನೆಹರೂನಗರದ ಕೊಳೆಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಲಫಡಾಗಳು ನಮಗೆ ಕೊಳೆಗೇರಿಯ ಬದುಕನ್ನು, ಬವಣೆಯನ್ನು, ಅವರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಂತ ಎನ್.ಜಿ.ಒ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೇ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಕಬಂಧ ಬಾಹುಗಳ ಉದ್ದ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದರ ಪರಿಚಯವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಹಾಗೆ ಸರ್ವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪರಿಚಯವಾಗುವ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರ ಜಿಲ್ಲಾಮಾಯಿ ಅಥವಾ ಶ್ರೀಮತಿ ಗೋರಿಮಾರ್ ಎಂಬ ಮುದಿವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಂಗಸಿನದ್ದು. ಈಕೆಯ ಬದುಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ದುರಂತಗಳ ಸರಮಾಲೆಯಿದೆ. ಗಂಡ ಇವಳಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾದಿದ್ದವನಂತಿದ್ದ. ಅವನು ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಾದ ಭೀಕರ ಸ್ಫೋಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆಮೇಲೆ ಹೇಳುವವರು ಕೇಳುವವರು ಇಲ್ಲದ ಅನಾಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಗಿದ ಗರ್ಭಪಾತ. ಇವೆರಡೂ ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿರಬಹುದಾದ ಆಘಾತ ಬಹುಷಃ ಯಾರದೇ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ನಿಲುಕದಷ್ಟು ಆಳ ಮತ್ತು ಘೋರವಾಗಿರಬೇಕು. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪುಂಡ ಹುಡುಗನಾಗಿ, ಸಿಟ್ಟು ಬಂದರೆ ಏನೂ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಿವೇಚನೆಯೇ ಇಲ್ಲದ ಭಂಡ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ, ಅವನಿಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದ ಮಂದಿ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಹಿಪ್ಪೊ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೋಶಿಗೋರಿಮಾರ್ ಎಂಬಾತ ಜಿಂಗೊಗೆ ಸಹಪಾಠಿ ಮತ್ತು ಇದೇ ಜಿಲ್ಲಾಮಾಯಿಯ ಸಾಕುಮಗ. ಸರಿಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಜಿಲ್ಲಾಮಾಯಿಯನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದಾಗಲಷ್ಟೇ ಈ ವಿಚಾರ ಜಿಂಗೊಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮುಂಬಯಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕಾದಂಬರಿ ಇದೆಂದುಕೊಂಡು ಸಹ ಇದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇಂಥ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಳದ ಕ್ರೌರ್ಯ, ಭಂಡತನ, ಸಂವೇದನೆಗಳೇ ಒಣಗಿ ಹೋದಂಥ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಮೂಲವೇನಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ತೀರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾಮಾಯಿ ಕೊಡುವ ಒಂದು ಕಾರಣವಂತೂ ಎದೆ ಝಲ್ಲೆನ್ನಿಸುವಂತಿದೆ. Everything returns.

ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆನ್ನಿಗೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಗಲಭೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡವರ ಕುತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ರೌರ್ಯದ ಕತೆಯಾಗಿಯೂ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ತೀರಿಕೊಂಡ ಶಿವಸೇನಾ ಮುಖಂಡ ಬಾಳಸಾಹೇಬ್ ಠಾಕ್ರೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುವ ಪಾತ್ರವೊಂದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಅದು ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ(2006) ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಲ್ಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತೆಂದು ಸ್ವತಃ ಸೈರಸ್ ಕೂಡ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಂತಿತ್ತು. ಹಿಂದೂಪರ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿ, ಮುಂಬಯಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ‘ಹೊರಗಿನವರ’ನ್ನು ಹೊರದಬ್ಬುವ ಅಜೆಂಡಾ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಘೋರ್ಪಡೆ ಶಕ್ತಿ ಫೌಜ್ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಂಡರೂ ಅದರ ಒಳ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಬರೇ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವುದೋ, ಓಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜಕಾರಣವೆಂದು ನಾವೇನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೇವೋ ಅದಷ್ಟೇ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಬಳಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಕುಟಿಲ ಕಾರಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಲಿಯಾಗುವುದು ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳೇ. ಅಲ್ಲಿ ಮತೀಯ ಗಲಭೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡೇ ಬಗೆಹರಿಯದ ಮಂದಿಗೆ ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಆಕರ್ಷಕವಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಈ ಮಂದಿಗೆ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒದಗುವವನು ಹಿಂದುವೋ ಮುಸ್ಲಿಮನೋ, ಕನ್ನಡಿಗನೋ ತಮಿಳನೋ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎರಡೂ ಪಂಗಡದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಂಥ ಸಂಘಟನೆಗಳೇ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವೇನಲ್ಲ.

ವರ್ಗಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ತೀರ ಕೆಳಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಮಂದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಜವಾಗಿದ್ದ ಪರಸ್ಪರ ಅನುಕಂಪ, ದಯೆ, ಮಾನವೀಯತೆಗಳು ಮಾಯವಾಗಿ ಸಂಘಟನೆಯ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಟ್ಟ ದುರಹಂಕಾರ, ಧಾರ್ಷ್ಟ್ಯಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಸಹಜೀವಿಗೆ ತೋರುವ ಕ್ರೌರ್ಯ ರೂಢಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು, ಅಂಥ ವರ್ತನೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಮುಂಬಯಿ ತನ್ನ ಸಹಜವಾದ ತಾಯ್ತನದ ಗುಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಒರಟೊರಟಾಗಿ ಬದಲಾದ ಹಾದಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ನೋವಿನಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವಾಗ್ದಾನ, ಒಲವು, ನವಿರಾದ ನೆನಪುಗಳು, ಆಗಾಗ ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಉಳಿದ ಅಪನಂಬಿಕೆ, ಹಾಗೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದರೆ ಮಾಡಿದ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹಗಳಾಚೆಗೂ ತಾನು ಕೊನೆಗೂ ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ದು ಇವಳನ್ನೇ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಜಿಂಗೊಗೆ ಕ್ರಿಸ್ತಿನಾ ತರವೇ ಮುಂಬಯಿ ಕೂಡಾ ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಪ್ರೇಯಸಿ. ಅದೇ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಮೋಹ ಜಿಂಗೊಗೆ ಮುಂಬಯಿಯ ಕುರಿತೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಜಿಂಗೊ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗಾಢವಾದ ವಿಷಾದ, ನೋವು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬಂಟಿತನದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಜೀವಂತ ಸುಟ್ಟು ಭಸ್ಮವಾದ ಅಸಂಖ್ಯ ಮಂದಿಯ ಮಾನವೀಯ ನೆನಪುಗಳ ಕರಕಲು ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ ಮುಗಿದಾಗ ನಿಜಕ್ಕೂ ನೆನಪಾಗಿದ್ದು ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳರ ಮುಖ. ಅವರು ಈ ಗಲಭೆಯ ನಂತರ ಮುಂಬಯಿ ಬಿಟ್ಟುಬಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಮುಂಬಯಿಯ ಗಲಭೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಮುಗ್ಧಮಗುವಿನಂತೆ ಗಳಗಳ ಅಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೇಗಿತ್ತು ಮುಂಬಯಿಯ ಬದುಕು, ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಹೇಗಾಗಿ ಹೋಯಿತು ಎಂದು ಹಲಬುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವರು ನಮಗೆ ಮುಂಬಯಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಮಗ್ಗುಲನ್ನು ಕೊಟ್ಟವರು ಅಪರೂಪ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, November 26, 2012

ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್ - ಜಯಂತ್ ಕಥಾಲೋಕದ ಹಳತು ಹೊಸತರ ಸಂಕ್ರಮಣ

ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಹೇಳುವುದೇನಿದೆ ಎನಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭವಿದೆ. ಒಂದು, ಈಚೆಗೆ ನನ್ನ ಕತೆಗಾರ ಸ್ನೇಹಿತರೊಬ್ಬರು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರು. ಅವರು ಆಗಷ್ಟೇ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಬಹುಮಾನಿತ ಕತೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ಸುಸ್ತಾಗಿದ್ದರು. ಕೇಳಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ಕತೆಗಾರ/ಬರಹಗಾರರಂತೆಯೇ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಜೀವನಾನುಭವವನ್ನು ಕತೆಯಾಗಿಸುವ ಕೌಶಲದ ಕುರಿತು ಇರುವ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಬರೆಯುವುದು ಸುಲಭ ಎನಿಸಿಬಿಟ್ಟಿರುವ ಮನೋಧರ್ಮ, ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಇದ್ದರೆ ಸತ್ವಶಾಲಿಯಾದ ಕಥನವಿಲ್ಲ, ಕಥನವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾದ ಪಾತಳಿಯ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲ ಮುಂತಾಗಿ ನಿರಾಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಹಲವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನಿ. ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈಗ ಕಸಕಡ್ಡಿ ಜೊಳ್ಳು ಬರಹಗಳೇ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಓದಲೇ ಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕ ಬರುತ್ತಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವುದೇ ಅನುಮಾನ ಎನ್ನುವವರೂ, ಇಷ್ಟೊಂದು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪುಕ್ಕಟೆ ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತಿವೆ ಮಾರಾಯ, ಒಂದಾದರೂ ಓದಬೇಕು ಅನಿಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಏನು ಮಾಡಲಿ ಮಹರಾಯ ಎಂದು ಅಲವತ್ತು ಕೊಂಡ ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕರೂ; ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಜೀವನಾನುಭವವೇ ಇಲ್ಲ, ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಬರೆದಿದ್ದನ್ನೇ ಓದಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದವರೂ (ನನ್ನನ್ನು ‘ಓದುಗ’ನೊಬ್ಬ ‘ಬರಹಗಾರ’ನಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಕರೆದ ಫಣಿರಾಜ್ ಲೇಖನ ದೇಶಕಾಲದ ವಿಶೇಷಾಂಕದಲ್ಲಿದೆ.) ಇದ್ದಾರೆ. ನಾನಿಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಹೇಳಿದ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಾರರು ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಕಥಾಶೈಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿರುವುದು ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿದ್ದರೂ ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳ ಆಶಯ, ತಂತ್ರ, ಶೈಲಿ, ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿರುವ ಲಯ ಎಲ್ಲದರ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬರುವುದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಒಂದು ಹದ ಏನಿದೆ ಅದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸೋತಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಪೂರ್ ಕಾಪಿಗಳಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿವೆ.

ಎರಡು, ನನ್ನ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಕತೆಗಾರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಈಚೆಗೆ ಜಯಂತ್ ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ ತೀಡಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದಿದ್ದರು. ಸ್ವತಃ ಜಯಂತ್ ತುಂಬ ಹಿಂದೆಯೇ ನಾನು ಅವರ ಒಂದು ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾಗ ‘ಸದ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಕತೆಗಳನ್ನು ನಿಂತು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮಾರಾಯ, ಕೂತು ಬರೆದರೆ ಸರಿಹೋದೀತು, ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಮಯ, ವ್ಯವಧಾನ ಈಗ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ’ ಎಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಾನು ಕಂಡಂತೆ ನಿಂತು ಬರೆದಾಗಲೂ ಜಯಂತ್ ಅದ್ಭುತ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದವರು. ಇನ್ನು ಕೂತು ಬರೆದರೆ ಅವು ಏನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವೋ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಇರಲಿ.

ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಒದಗಬಲ್ಲ ಕತೆಗಾರರು ಎಂದರೆ ಮತ್ತದೇ ಜಯಂತ್, ವಿವೇಕ್, ಪಾಟೀಲ್ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಆ ನಂತರದ ತಲೆಮಾರಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾದ ಒಂದು ಹದವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು, ಬರೆದಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎನಿಸುವ ಕತೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಆಯ್ದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಂಯಮ ತೋರಿಸಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತ ಬಂದ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಕತೆಗಾರರು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಈ ಎಲ್ಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಂತರ ಹೊಸ ಕಥಾಸಂಕಲನ ‘ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್’ ನ ಕತೆಗಳನ್ನು ಜಯಂತ್ ಮಾದರಿಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.

ಮೊದಲಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಈ ಸಂಕಲನದ ಹೆಸರಿಗೇ ಕಾರಣವಾದ ನೀಳ್ಗತೆ ‘ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್’ ಕುರಿತೇ ಮಾತನಾಡೋಣ.

ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳೆಲ್ಲ ಅಪ್ಪಟ ಜಯಂತ್ ಜಗತ್ತಿನವೇ. ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಯಂತರ ಹಿಂದಿನ ಕತೆಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದು ಕಳ್ಳುಬಳ್ಳಿ ಸಂಬಂಧ ಈ ಕತೆಗೂ ಇದೆ! ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಜಯಂತ್ ಸಾಧಿಸಿದ ಲಂಘನ ನಿಜಕ್ಕೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು. ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಲ್ಲೋ ಜಯಂತ್ ರಿಪೀಟ್ ಆಗ್ತಿದ್ದಾರೇನೋ ಎಂಬ ಮಾತು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನದ ಸ್ತರದಲ್ಲೇ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದುದು ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್ ಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಜಯಂತ್ ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುಸುರಿಕಲೆಯ ನೈಪುಣ್ಯವಾಗಲೀ, ತಾವು ಹೇಳಬೇಕಿರುವ ಕತೆಗಳ ಉಗ್ರಾಣವಾಗಲೀ ಇಷ್ಟೇ - ಇದೇ ಎನ್ನುವ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಗುವುದಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಂಪ್ ಕತೆಗಾರನಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೋ ಅಥವಾ ಕತೆಗಾರನಿಗೇ ಏಕತಾನತೆ ಕಾಡಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮೀರುವ ಹಂಬಲ ಬರುತ್ತದೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಜಯಂತರಲ್ಲಿ ಅದು ಈಗ ಆಗಿದೆ, ಅವಧಿಗೆ ಮುನ್ನವೇ ಎಂಬಂತೆ ಆಗಿದೆ.

ನೈಋತ್ಯ ಗಾಂವಕರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸು ಎಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆ ಮುಗಿಯುವುದರೊಳಗೆ ಬದುಕಿನ ಜಂಜಡಗಳ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ (‘ಕ್ಷುದ್ರ ದೈನಂದಿನ’ಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ) ತಮ್ಮೆಲ್ಲ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ‘ಹುಚ್ಚು’ಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುವ ಹಂಬಲಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕಾಗುತ್ತಾರೋ ಎಂಬ ಒಂದು ಭಯ ಕತೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಬಹುಷಃ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ. ಹಾಗಾಗದೆ, ನೈಋತ್ಯ ಕೋಳಿ ಹಿಡಿಯುವವನಂತೆ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಆ ತೂಕ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಪೋರನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದ ರೀತಿ ನೀಡುವ ನೆಮ್ಮದಿಯಲ್ಲೇ ಜಯಂತ್ ಟಚ್ ಇದೆ.

ನಾವು ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಸೈಟು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ, ಕಾರು ಎಂದೆಲ್ಲ ಚಿಂತೆ ಹತ್ತಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಮರೀಚಿಕೆಯಾಗಿರುವ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಬೆನ್ನುಹತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ನೈಋತ್ಯ ನಮ್ಮ ಹಾಗೆ ಆಗುವುದನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಬಿಡಲಾರದ ಅಂಟು ನಮ್ಮದು. ಅದು ಅವನಂಥ ಹೃದಯವಂತನನ್ನು ಸೋಕದಿರಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯತನವಿದೆಯೆ ಕ್ರೌರ್ಯವಿದೆಯೆ ಎಂಬುದಂತೂ ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಜಯಂತ್ ಟಚ್ಚುಗಳು ಬಹುಕಾಲ ಕಾಡಬಲ್ಲ ಛಾಯೆಯಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನಾವರಿಸುವುದು ಹೀಗೆ.

ಹೇಮಚಂದ್ರ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ನೈಋತ್ಯನ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಈಸ್ಟ್ ಗೋದಾವರಿಯ ಜೊತೆ, ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ, ಅವನದೇ ಅಪ್ಪನ ಜೊತೆ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ರೀತಿಯ ಬಹುಮುಖೀ ಆಯಾಮಗಳು ಅನನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಈ ಪಾತ್ರ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸೃಷ್ಟಿ. (‘ಇದ್ದಾಗ ಇದ್ಧಾಂಗ’ ಕತೆಯ ಆನಂದನ ಗೆಳೆಯ ಪಬ್ಬೂ, ‘ದಿಗಂಬರ’ದ ಗೌತಂ-ಒಬ್ರಿ, ‘ಪಾರ್ಟ್‍ನರ್’ ಕತೆಯ ರೂಂ ಮೇಟ್, ‘ಬಾವಿಯೊಳಗೊಂದು ಬಾಗಿಲು’ ಕತೆಯ ರಾಂಲಾಲ್ ಎಲ್ಲ ನೆನಪಾದರೂ ಇವನು ಅವರಾರ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದೂ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ.) ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಳಗಿನಿಂದ, ಆಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹ್ವಲನಾಗಿದ್ದರೂ ಹೊರಜಗತ್ತಿನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಂತುಲಿತ ಚರ್ಯೆ ತೋರಿಸುತ್ತ ನಿಭಾಯಿಸುವ ರೀತಿ ಕೂಡ ಸರಳವಲ್ಲ. ಅವನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ನೈಋತ್ಯನಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಕಿಷ್ನ ಹೇಗೆ ಅವನ ಕನಸು ಮನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಊರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆಯೋ ಹಾಗೆಯೆ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧ ಕೂಡ ಊರಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಅವನ ‘ನೆಕ್ಕುವ ನಾಲಿಗೆಯಂಥ ಮುಂಗಾಲಿಗಳ’ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೆ ನಮ್ಮ ಗೋಚರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ! ಆ ಕ್ರಿಷ್ನ, ನೈಋತ್ಯ ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿಜಯನಗರದ ವೀರಪುತ್ರರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಂತಿದ್ದಾನೆ. (ಮತ್ತೆ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನಲ್ಲವೆ ವಿಜಯನಗರದ ವೀರಪುತ್ರರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ?) ಆ ವೃದ್ಧ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮೂವರು ವೃದ್ಧರಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಆಗುವಂತಿದ್ದಾರೆ. ಅವನ ನೆಕ್ಕುವ ನಾಲಿಗೆಯ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ ಮದುವೆ ಮನೆಯೆದುರು ನಿಂತ ಯಂತ್ರದ ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎನ್‍ಕ್ಯಾಶ್ ಆಗದ ಅಪರಿಚಿತರವರೆಗಿನ ಗಡಿರೇಖೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಸುವ ಯಾವುದೂ ಇದ್ದೀತು.

ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೂ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಶೋಪೀಸ್ ಆಗುವ ಕ್ರಿಷ್ನ್ ಇಡೀ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ನೈಋತ್ಯನ ಕಾಯಕದ ಒಳಸುಳಿಯ ಹಲವು ಪಾತಳಿಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವಂತಿದೆ!

ರುದ್ರಪಾದದ ಕಡಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೌದೆತುಂಡು ಹಿಡಿಯುವ ಹುಡುಗರು, ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತೆರೆದ ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್ (‘ನಾಕೂ ಕಡೆ ಕಡಲು, ಕುಡಿಯಲು ಹನಿಯಿಲ್ಲ!’), ಗುಂತಕಲ್ ಸ್ಟೇಶನ್, ಚುಡೀಬಜಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸನ್ಮತಿಯ ಪುಟ್ಟ ಬಳೆಗಳು, ನೈಋತ್ಯನ ನೀಲಿ ಜೀನ್ಸ್ (ಶಬ್ದತೀರ!), ಪುನರ್ವಸುವಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಂದರ್ಭದ ‘ಭೋಸುಡೀ’, ಚೀನೀ ಡಿಸೈನ್‍ನ ನೇಲ್ ಕಟರ್, ಹೇಮಚಂದ್ರನ ಡ್ರೈವರನ ಪ್ರೊಫೆಶನಲಿಸಂ, ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕೈ.... ಎಲ್ಲವೂ ಬರಿಯ ಶಬ್ದಗಳಾಗದೆ, ಒಂದೊಂದು ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಧ್ವನಿತರಂಗಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವುದು ಜಯಂತರ ಕಥಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗೆ ಜಯಂತರ ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್ ಕಿಲಿಯಡಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಾತ್ರವೇ ನೀಡಬಹುದಾದಂಥ ಒಂದು ರೋಮಾಂಚನದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಡಲಿನಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.

ಯಾವುದೋ ಅಂತರಾಷ್ಟೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ವಿರಾಮದಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನ ಹಾಗೇ ಕಾಣುವ ವೃದ್ಧರೊಬ್ಬರು ಒಬ್ಬರೇ, ಯಾರದೇ ಸಾಂತ್ವನದ ಕಕ್ಷೆಯಾಚೆ, ಉಕ್ಕಿ ಉಕ್ಕಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿದವನೇ ವಿದೇಶದಿಂದ ಮರಳುವ ಹೇಮಚಂದ್ರನ ಅಪ್ಪ ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದು ಒಂದು ಸ್ತರದ ವಾಸ್ತವ. ರೋಮಿಯೋ ಒಬ್ಬನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ಕ್ಯಾನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸೈಕಲ್ ಮೇಲೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಮುದುಕ ಸಾಯುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ತರದ ವಾಸ್ತವ. ಆದರೆ ಸರಳವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಹೇಳುವ ಡ್ರೈವರನ ನಿರಾಳತೆ ತನ್ನ ಅಪ್ಪನ ಬರುವಿಕೆಯ ಹಾದಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಹೇಮಂತನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು, ರುದ್ರಪಾದದಲ್ಲಿರುವ ನೈಋತ್ಯನ ವೃದ್ಧ ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ಚಿತ್ರ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವ ಭಾವ ಮತ್ತು ಕೈ ಎತ್ತಿದ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ - ಇಲ್ಲಿ ಜಯಂತ್ ಮುಟ್ಟಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಮನದಲ್ಲಿ ರಿಂಗಣಿಸುತ್ತ ಉಳಿಯುವ ಶಕ್ತಿಪಡೆದಿದೆ.

ನೈಋತ್ಯನನ್ನೂ ಕಾಡುವ ನಿರರ್ಥಕತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಂಗಾಲುಗೊಳಿಸದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಅದು ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದ ಹುಡುಗರ ಸಂಕಟಗಳು ಒಂದು ಬಗೆ. ಅವರ ಮನೆಯವರ ತಲ್ಲಣಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆ. ಹುಡುಗರ ಹುಚ್ಚು ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೇ ಇರುವ ಆಸೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆ. ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ನೈಋತ್ಯನನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದರ ಜೊತೆಗೇ ಆ ಭೋಸುಡೀ ಶಬ್ದ ಇನ್ನೂ ಕಿವಿಯೊಳಗೆ ಕೂತು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ಗಾಂಧಿ ಕೊಲೆಯಾದ ದಿನ ದೇಶದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಂದಿ ಹೀಗೆಯೇ ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಮರುಗಿರಬೇಕು.

ಇಡೀ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡದ ಒಂದು ಸಾಲೂ ಇಲ್ಲ. ಇರಬೇಕಿತ್ತು ಅನಿಸುವ ಇಲ್ಲದೇ ಹೋದ ಒಂದು ಸಾಲೂ ಇಲ್ಲ. ಅಷ್ಟು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿದೆ ಅದು. ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್ ಜಯಂತ್ ಇದುವರೆಗೆ ಬರೆದ ಕತೆಗಳಲ್ಲೆ ಶೇಷ್ಠವಾದ ಕತೆ.

ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕತೆ ‘ಮಧುಬಾಲಾ’ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ ಕತೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕವಾಗಿ ಇದು ಜಯಂತರ ಮಹತ್ವದ ಕತೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ‘ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್’ ಕತೆಯ ಸಾಲಿಗೇ ಸೇರುವ ಉತ್ತಮ ಕತೆ. ಅಷ್ಟೇ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಲವಲವಿಕೆಯ ಕತೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧದ, ಪ್ರೇಮದಂಥ ಭಾವನೆಯ ಸಾಚಾತನದ ಬಗ್ಗೆಯೇ, (ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಗಳ ನಡುವಿನ ತೆರೆ ತೀರ ತೆಳ್ಳಗಾದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಎಳೆ ಕತೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮಿಡಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ) ಹುಟ್ಟುವ ಅಮೂರ್ತವೂ, ಇನ್ನೂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಂಡಿರದ್ದೂ ಆದ ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅಂತರಾಳದ ಆಳದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕಲಕಿದ ಒಂದು ನೋವನ್ನು ಈ ಕತೆ ಕವನವಾಗಿಸಿದೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದು ಜಯಂತ್‌ ಅವರಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಸಿದ್ದಿಸಿದ್ದು. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ನಾನು ಕಂಡಂತೆ ಜಯಂತರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಛಂದಸ್ಸು ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿ. ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲದ್ದನ್ನು, ನಾವು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಏನು ಆಗಿಲ್ಲವೋ ಅದನ್ನು ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಫಾರ್ಮುಲಾಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಿ ಎನ್ ರಾಮಚಂದ್ರ ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಒಂದು ಕಡೆ ಹೇಳಿದ್ದರು, "ಇವು ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆಶಯ/ವರ್ತನೆ/ಭಾವನೆ ಇವುಗಳ ಸುತ್ತ ಕಟ್ಟಿದ ಸಿದ್ಧಮಾದರಿಯ ಕತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳು ಆ ಕೇಂದ್ರಾಶಯ/ವರ್ತನೆ/ಭಾವನೆಯತ್ತ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ನೋಡದೆ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಓಡುತ್ತವೆ."

ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನೋಡುತ್ತ ಬಂದರೆ ಮೇಲಿನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹುರುಳಿಲ್ಲ ಎಂದೇ ಅನಿಸಿದರೂ ‘ಮಧುಬಾಲಾ’ ಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂಚಿಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಶ್ರೀ ಸಿ.ಎನ್.ರಾಮಚಂದ್ರ ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ನನ್ನಂಥವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಳಿಯುವಂತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಮಧುಬಾಲಾ ಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಒಂದು ಘಟ್ಟ, ಯಾವುದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಓದಿಗೆ ದಕ್ಕಿದರೆ ಎಂಥಾ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಿತ್ತೋ ಅದನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ಸ್ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು! ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಅಂತರಾತ್ಮವನ್ನು ಕೊನೆಯ ಒಂದು ಪಾರಾಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುವ ತಪ್ಪು(?) ಮಾಡುವುದು ಬರೇ ಅದು ಕೊನೆಯ ಪಾರಾ ಆಗಿದ್ದರಿಂದಲೆ? ಅಥವಾ ಆ ನಿಷ್ಪಾಪಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾವೇ ಕತೆಯ ಉದ್ದೇಶವೆಲ್ಲ ಇದೆ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲೆ? ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸಣ್ಣಕತೆ ತನ್ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲೇ ತನ್ನನ್ನು ಅನಾವರಣ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದಿರಬಹುದೆ? ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ಜಯಂತರ ಕತೆಗಳ ಆತ್ಮ ಅವರ ಇಂಥ ಪಂಚ್ ಲೈನಿನಲ್ಲೋ, ಕತೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲೋ ಕೆನೆಗಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಇಡೀ ಕತೆಯ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣು ಬಿಡಿಸಿದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುವಾಗ ಆ ಕಣ್ಣಿಗೇ ಬೆರಳಿಟ್ಟು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಹೊರಡುವುದು ಅಭಿರುಚಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಕಲನದ ಎರಡನೆಯ ಕತೆ ‘ಅಭಂಗ ಅಭಿಸಾರ’ ಒಂದು ನವಿರಾದ ಸ್ನೇಹದ ಕಂಪಿನ ಕರೆಯನ್ನು ಓಗೊಡುವ ಬಗೆಯದ್ದು, ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಅದರ ನೆನಪು ಹೇಗೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ‘ಅದು ಜೀವಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು’ ಎಂಬ ರೂಪಕದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡುವಂಥದ್ದು.

ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಓದಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ಈ ಅಭಂಗ, ಅಭಿಸಾರ ಎಂಬೆಲ್ಲ ಮುದ್ದಾದ ಆದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಸಂಗತವೆನ್ನಿಸುವ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಮ್ಮೋಹನಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿರುತ್ತ, ಸಿಂಧದುರ್ಗದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬರೇ ಎರಡು ವರ್ಷ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಲಿತದ್ದೇ ಯೌವನವೆಲ್ಲ ಕನವರಿಸುವಂಥ ಒಂದು ಗಾಢ ಭಾವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದೀತೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿಕೊಡುತ್ತ ಇದ್ದೆ. ಹಳೆಯ ಗೆಳೆಯನನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದವ ಕೊನೆಗೂ ಆತನನ್ನು ಸೇರದಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಅದೇ ನವಿರಾದ ಮತ್ತು ಇದೀಗ ಅರಳುತ್ತಿರುವ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಕೂತ ಮುಂಜಾವಿನ ಇಬ್ಬನಿಯಷ್ಟೇ ತಾಜಾ ಎನಿಸುವ ಸಂಬಂಧ ಇದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದರ ಅನುಭೂತಿ ಕೂಡ ಈ ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಮದುವೆ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಮದುಮಗನಾಗಿ ನಿಂತ ಅಭಿಸಾರ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಮರೆತವನಂತೆ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಹಾರಿಹೋದ, ಪಣಜಿಯ ಹಳೇ ಕಾರೇರ್ ಬಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸಿ ಕಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ತಿಕೇಟುಗಳನ್ನು ಅವರಿವರ ಕಾಲ ನಡುವಿಂದ, ಕಾರ್ಪೆಟ್ಟಿನ ತಾಟಿನಿಂದ ಹೆಕ್ಕತೊಡಗಿದಂತೆ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು 'ಫ್ಯಾನ್ ನಿಲ್ಲಿಸೀ' ಎನ್ನುತ್ತಾರಲ್ಲ, ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದು ದಕ್ಕುತ್ತದೆ.
ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅಭಿಸಾರ ಪಣಜಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಭಂಗ ಭೆಟ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು ಅಂತೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಅಭಂಗನ ನೆರಳು ಬಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪಣಜಿಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಿಂತರೆ, ನಿಂತು ಖಾಲಿ ಬೀದಿಯನ್ನು, ಮಾಂಡೋವಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮ್ಮನೇ ಲಂಗರು ಬಿಟ್ಟು ನಿಂತಲ್ಲೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ದೋಣಿಗಳನ್ನು, ನಿಂತಲ್ಲೆ ನಿದ್ದೆಹೋಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವ ಲಾಂಚುಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಭಂಗನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ದಕ್ಕಿದಂತಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ. ಇಷ್ಟೇ ಕತೆ. ಆದರೆ ಈ ಕತೆಯ ‘ಕಂಪನ ವಿಸ್ತಾರ’ ಒಂದು ಕವನದಂತೆ, ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ಮೀರಿ ಹೇಳದೇ ಉಳಿದುದರ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಗತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಓದುಗರ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಮೀಟುತ್ತದೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮನುಷ್ಯರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದ್ದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಮರಗಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಭಾವಕೋಶಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದರೂ ಸಾರ್ಥಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಂಕಲನದ ಮೂರನೆಯ ಕತೆ ‘ನೀರು’. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ಕುರಿತ ವಿವಾದಗಳಿಗೂ, ಗಲಭೆಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇಕೆ, ನೀರು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರೀತಿಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿಯೂ, ಹಣದ ಜೊತೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ವಸ್ತುವಾಗಿಯೂ ಕತೆಯ ಓಟದೊಂದಿಗೇ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಚಕಮಕಿಯಾಡುವುದೇ ಈ ಕತೆಯ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ.

ತಮ್ಮ ಈಚಿನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಂತರು ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವಿನ ಆರ್ದ್ರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಸಂಗತವೆನಿಸುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಓದುಗನನ್ನು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಂಥ ಮೃದುಭಾವಗಳಿಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಿಸುವ ತಂತ್ರ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಜಯಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಳಜಿಯಾದ ಮನುಷ್ಯನ ಆಳದ ಹೃದಯವಂತಿಕೆ, ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬುಗೆ, ವಿಶ್ವಾಸಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭಾವಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ಷುದ್ರ ದೈನಂದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಜಿಲ್ಲೆಂದು ಚಿಮ್ಮುವ ಮಾನವೀಯ ಸೆಲೆಯ ನವಿರು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಜಯಂತರು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ಸರಳವಾದ ಸವಾಲೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಬಗೆಯ ದ್ವಂದ್ವ ಕಾಡಬಹುದು. ಒಂದು, ಕತೆಗಾರನ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಮಾನವ ಪ್ರೀತಿ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕುಸಿದರೂ ಕತೆಗಾರ ಇಂಥದನ್ನು ಬರೆಯಲಾರ ಎಂಬುದು. ತಾನು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಕಟು ವಾಸ್ತವ ನೆರಳಿನಂತೆ ಜೊತೆಗಿರುತ್ತ, ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೂ ತುಳಿಯಲು ಬಯಸುವ ಸಹಚರಿಗಳ ನೆನಪು ಕಾಡದಂತೆ, ಮನಸ್ಸು ಕಹಿಯಾಗದಂತೆ, ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು, ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಕ್ಕಾಗದಂತೆ ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಗರ ಜೀವನದ ನಡುವೆಯೂ ಭಾವನೆಗಳ ಮಾರ್ದವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಕತೆಗಾರ ತನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ಇಂಥದನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಬಲ್ಲ, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಕಥನದ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಎರಡನೆಯದು. ಕತೆಗಾರ ತನ್ನ ಅನುಭವ ದೃವ್ಯಗಳಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಕಥಾನಕದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೇ ಕೃತಕತೆ ಇಣುಕಿದರೂ ಕತೆಯ ಹಂದರವೇ ಟೊಳ್ಳಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ನಾಟಕೀಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತವವನ್ನೇ ಯಥಾವತ್ ಕಥಾನಕದಲ್ಲಿ ತಂದುಬಿಡುವುದೇ ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ. ಕತೆಗಾರ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಅದರ ನಿಷ್ಠುರ ಮತ್ತು ನಿಯತಿಬದ್ಧ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತಿ ಅದನ್ನು ಕತೆಯಾಗಿಸಿ ರಂಜಿಸುತ್ತಲೇ ಸತ್ಯದತ್ತ ಓದುಗನನ್ನು ಒಯ್ಯಲಾರದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವದ ಚಿತ್ರ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾವರದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ವಾಸ್ತವ ಕಥಾನಕದ ‘ಕಲ್ಪಿತ ವಾಸ್ತವ’ಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ದ ಬಗೆಯದಾಗಿರುತ್ತ, ತನ್ನ ಕತೆಯ ಉದ್ದೇಶ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದಾಗಿರುವಾಗ ಜಯಂತ್ ಈ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಕುತೂಹಲಕರ.

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಇವತ್ತಿನ ಮನುಷ್ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುತ್ತಿರುವ, ದಿನನಿತ್ಯ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ವಾಸ್ತವ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವಾಗ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನವೋದಯ, ಪ್ರಗತಿಶೀಲ, ನವ್ಯ, ಬಂಡಾಯ ಮತ್ತು ದಲಿತ ಹಾಗೂ ನವ್ಯೋತ್ತರ ಕಥನ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಾಗಿಯಷ್ಟೇ ಅವುಗಳ ವಿಭಿನ್ನಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿ ಇಂಥ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು. ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಅದು ಯಾವುದರತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಂಥ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂಥ ಸುಪ್ತ ವಿರೋಧ ಬಯಸುವ ಒಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಒಂದು ಪ್ರತಿರೋಧದ, ಕೊಂಚ ಹದ ತಪ್ಪಿದರೆ ಸಿನಿಕತನದ್ದಾಗಿಬಿಡುವ, ಗಟ್ಟಿ ಸ್ವರದ ಕಥಾನಕಗಳು. ಇನ್ನೊಂದು ಇಲ್ಲದ ಜಗತ್ತನ್ನು, ಕನಸಿನ ಜಗತ್ತನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಮಂದ್ರ ಸ್ಥಾಯಿಯ ಕಥಾನಕಗಳು. ಮೊದಲನೆಯದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎನಿಸಿದರೂ ಬಹುಪಾಲು ಅಂಥ ಸಾಹಿತ್ಯ ಟುಸ್ಸೆನಿಸಿದ್ದು ಈಗ ಇತಿಹಾಸ, ಅಲ್ಲವೇ. ಹಾಗಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ಮಾರ್ಗ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತನಶೀಲ ಎನ್ನಬಹುದೇನೋ. ಆದರೆ ಇದೂ ಅತಿಗೆ ಹೋದರೆ ಅದೇ ಒಂದು ಮಿತಿಯಾಗಿ ಬಿಡಬಹುದಲ್ಲವೇ ಎನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಜಯಂತ್ ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ನಂಥ ಕತೆ ಬರೆದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸಮಕಾಲೀನ ಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕತೆಗಳು ಎದುರಿಸುವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವಾಗಲೂ ಬಹುಷಃ ಈ ಅಂಶಗಳೆಲ್ಲ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಂಬಯಿಯ ಮಳೆ, ನೆರೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅತಂತ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಬಂದಿರುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ.

ನೀರನ್ನು ಮಾರಿ ಹಣ ಮಾಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಆಳದಲ್ಲೇ ದ್ವಂದ್ವಗಳಿದ್ದ ಸಂತೋಷನ್ ಸದ್ಯ ಇನ್ನು ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಲಿರುವ ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗಳ ಮದುವೆಯನ್ನು ನೋಡುವವರೆಗಾದರೂ ತಾನು ಬದುಕಿರಬೇಕೆಂದು ಹಪಹಪಿಸುವವ. ಯಾವಾಗಲೂ ಡಾಕ್ಟರ್ ಭೇಟಿಗೆ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬರುವಾಗ ಜೊತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಗಳಾಗಲೀ, ಅಳಿಯನಾಗಲೀ ಈ ಬಾರಿ ಅವನ ಜೊತೆ ಇಲ್ಲ. ಸಹಪ್ರಯಾಣಿಕನಷ್ಟೇ ಆದ ಚಂದ್ರಹಾಸನೂ, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್ ಕುಂಜವಿಹಾರಿಯೂ, ಕಾಂಚೂ ಬೆಹನೂ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಹಂಚುವ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕರೂ ಈಗ ಅವನ ಬಂಧುಗಳು. ಕಾಂಚೂ ಬೆಹನಳ ಮಕ್ಕಳು ಕೊಡುವ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಚಂದ್ರಹಾಸನಿಗೆ ಅಳುಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರು ಮಾರುವ ಸಂತೋಷನ್ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಮೃತದ ಸವಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಬಿಸ್ಲೇರಿ ಮಾರುವ ಬನಿಯಾ ಹಣಕ್ಕೆ ಆಸೆಪಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ಬಾಟಲುಗಳನ್ನೂ ಮಾರಲು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನೊಬ್ನೇ ಏನಪಾ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡೋನು? ಇದು ದುಡ್ಡುಗಳಿಸೋ ಸಮಯಾನೇನಪ್ಪಾ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಬನಿಯಾ.

ಅಮಿತಾಭನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸೈಕಲ್ ತುಳಿದು ಗಂಗಾ ಯಮುನಾ ಸಂಗಮದ ನೀರನ್ನು ಬಿಂದಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತರುವ ಅನಾಮಿಕ ಅಭಿಮಾನಿ ಇದ್ದಾನಿಲ್ಲಿ. ಪೆಪ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಪೆಸ್ಟಿಸೈಡ್ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನೇ ಕುಡಿದು ಕುಡಿದು ಸಾಯಬಹುದೇ, ಹಾಗೆ ಸತ್ತು ಒಮ್ಮೆಗೇ ಅಮ್ಮನ ಕಷ್ಟ ಕೊನೆಗಾಣಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ತರ್ಕಿಸುವ ಎಂಟು ವರ್ಷದ ಪೋರನೂ ಇದ್ದಾನೆ ಇಲ್ಲಿ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗಂಗೆ, ಬಿಸ್ಲೇರಿ, ಪೆಪ್ಸಿ, ಬಾಲಿವುಡ್, ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕಾದುವೇ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲೇ ಮಾನವ ಪ್ರೀತಿ, ಸಹಜ ಅಭಿಮಾನ, ಅನ್ಯರ ನೋವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಕಳಕಳಿ ಅರಳಿರುವುದನ್ನೂ ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಯಂತರು ಅನುದ್ದಿಶ್ಯ ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ಒಂದೇ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತರಬಲ್ಲರು. ಇದು ಜಯಂತರ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರ ಕತೆಗಳದ್ದೂ ಆಗಿರುವಂಥದ್ದು. ಎಲ್ಲದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಇದು ಜಯಂತರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಅಂಶವಾಗಿರುವುದು. ಇದು ಜಯಂತರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಛಂದಸ್ಸಾಗಿರುವಂಥದ್ದು. ಇದನ್ನು ಕಾಪಿ ಮಾಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕತೆ ‘ಅಲ್ಪವಿರಾಮ’. ತಂದೆಯ ಅಕಾಲಿಕ ಸಾವಿನಿಂದ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೆಗಲೇರಿತು ಎನಿಸುವ ಮನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ತಲ್ಲಣಗಳು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯದ್ದಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಇಡೀ ಸಂಸಾರದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ತಟ್ಟುವ ಬಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಅದು ಹೇಗೆಲ್ಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಬದಲಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಗುರುತ್ವ ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಏನೇನು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಕತೆಯ ಒಂದು ಹಂತ. ಸಂಬಂಧಗಳು ನಿಂತ ನೆಲೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನೇ ಬದಲಿಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗುವುದು ಯಾಕೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾದರೂ ಕತೆಯ ಓದಿನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಆದರೆ ಜಯಂತ್ ಎಂದಿನಂತೆ ವಸ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯ ನವಿರಾದ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವತ್ತ ಗಮನನೀಡುತ್ತಾರೆಯೇ ವಿನಃ ಅದರ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೆಲೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನಾಗಲೀ, ಸ್ತ್ರೀಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಂಥ ಇಶ್ಯೂಗಳ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನಾಗಲೀ, ಸಾಧನೆಯ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸೆಂಟಿಮೆಂಟ್ಯಾಲಿಟಿಯ ನಡುವಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಒಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲ. ತಾಯಿ-ಅಣ್ಣ ಮತ್ತು ತಂಗಿ ಮೂವರೂ ತಂದೆಯ ಸಾವಿನ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುವ, ಇಲ್ಲೇನೋ ಸರಿಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನಿಸುವ, ಯಾವುದೋ ಚಡಪಡಿಕೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಜಯಂತ್ ಅನನ್ಯವಾಗಿಯೇ ದೈನಿಕ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಕತೆಯ ರಿಕ್ಕಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇನಿದೆ, ವೈಖರಿಯಾಗಿ ಟೀವಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಸ್ ರೀಡರ್ ವೈಖರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೇಬಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಾಗಲೀ ಏನಿದೆ ಎಂಬ ಹೊಳಹು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಓದುಗನಿಗೆ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ದಕ್ಕಲೇಬೇಕೆಂಬ ಹಠದಿಂದಲ್ಲ; ಹೀಗೆ ದಕ್ಕದಂತಿರಿಸುವ ತಂತ್ರದ ಕೊಡುಗೆ ಒಟ್ಟು ಕತೆಯ ಬಂಧ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದು ಮುಖ್ಯ. ಎಲ್ಲ ಸಂಸಾರಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಪಲ್ಲಟಗೊಳ್ಳುವುದು, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುವುದು, ಗುರುತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುರುತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಘಟಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸಂಸಾರದ ಘನತೆ-ಗೌರವ-ಮರ್ಯಾದೆ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಸದಸ್ಯರ ನಡೆನುಡಿ, ರೀತಿನೀತಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದೂ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸಾರಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವಂಥದ್ದೇ. ಅದು ಅರ್ಥವಾಗುವಂಥದ್ದು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದದ್ದು ಕೂಡ ಹೌದು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಂಥ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ subtle ಚಲನೆಗಳೇನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಎಲ್ಲರೂ ಖುಲ್ಲಾಂಖುಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೇ ಆಗಿರುತ್ತ ಅವರ ರೀತಿನೀತಿಗಳಲ್ಲಾಗುವ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬದಲಾವಣೆಗಳೂ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿಯೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಕಾಣುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗನ ಪಾತ್ರಗಳ ಒಳ ಉಬ್ಬಸದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಅಸಹಜವಾದದ್ದು ಇರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷತಃ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಣ್ಣ ಇಬ್ಬರೂ ಬೇಬಿಯನ್ನು ಇದೆಲ್ಲದರಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವ ಬಗೆಯಲ್ಲೇ ಇದು ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿರುವುದು ಇಂಥ ಅನ್ನಿಸಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ತಂಗಿ ಬೇಬಿಯೇ ಸರಳ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದೇಕೆಂದರೆ ಅವಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಳ ಉಬ್ಬಸವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದರಿಂದಲೇ. ಅವಳೊಮ್ಮೆ ನೇರವಾಗಿ ನೀನೇಕೆ ಮೊದಲಿನ ಹಾಗಿರಬಾರದು ಎಂದು ಅಣ್ಣನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ ಕೂಡ. ಎಲ್ಲಿಯೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಓದುಗನಲ್ಲೂ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ರಿಕಿಯನ್ನಾಗಲೀ ಅವನ ತಾಯಿಯನ್ನಾಗಲೀ ಕಾಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಇಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ಇಡೀ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಒಳ ಉಬ್ಬಸದೊಂದಿಗೆ ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕುರಿತ ಹಂಬಲಿಕೆ, ಸಾವು ತಂದ ಅಸಹಾಯಕತೆಗಳ ನೆರಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು. ಬೇಬಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಪ್ಪ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬಳನ್ನೇ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿ ಕಳಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂಥ ನೆನಪುಗಳ ನೆರಳಿದೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಸಹಜವಾದ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೆರಡು ಅಸಹಜವಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಕತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗಲೂ ಅಸಹಜವಾದ ಪಾತ್ರಗಳ ಅಸಹಜತೆಯು convincing ಆಗದೇ ಹೋದರೆ ಅಥವ ಅದು convincing ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಏದುಸಿರು ಬಿಡತೊಡಗಿದರೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ನಾಟಕೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆ ಸಂಕಲನದ ಇತರ ಕತೆಗಳ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನೀಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಐದನೆಯ ಕತೆ ‘ಕೋಮಲ ಗಾಂಧಾರ’. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಭೂಮಿಕೆ. ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ಗಿಟ್ಟಿಸಲು ಬಂದ ಕೇತಕಿ ಅಲ್ಲಿನ ಆಡಿಶನ್‌ಗಾಗಿ ಕೋಮಲಾ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗುವುದು, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನೋ ‘ಹೆಸರು’ ಮಾಡಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡು (ಇದೂ ಕಡವಾಗಿ ತಂದ ವಿಷನ್!) ಚಲನಚಿತ್ರ ಸೇರಬಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ, ಅವನ ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ಎಕ್ಚುವಲೀ ಎಂದು ಸೇರಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ, ಹೆಸರು ಕೇಳಿದರೆ ಅವನೆಲ್ಲಿ ‘ಎಕ್ಚುವಲೀ ನನ್ನ ಹೆಸರು...’ ಎಂದು ಸುರುಮಾಡುತ್ತಾನೋ ಎಂದು ಹೆದರುವ ಕೇತಕಿ, ‘ಹೆಸರು’ ಮಾಡದೇ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದು ದುಡಿದ ಮಾಸ್ತರ್ ಒಬ್ಬರ ಹೆಸರನ್ನು ರಸ್ತೆಗೆ ಇರಿಸಿಯೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ಅಸಂಖ್ಯ ಪೋಸ್ಟರುಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ‘ಹೆಸರು’ ಮರೆಮಾಡುವ ಮಂದಿ, ಹೆಸರೇ ಇಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೇ ತನ್ನನ್ನು ಕೋಮಲ ಎಂದೇ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೇತಕಿ, ಕೋಮಲಾನ್ನ ಕೋಕಿಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯುವ, ತನ್ನೊಳಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಜಾಗವಿಲ್ಲದಂತಿರುವ ಗಾಂಧಾರ ಪಾತ್ರಧಾರಿ...ಎಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸುವ ಪಾತ್ರ ‘ಅಶೋಕವನದಲ್ಲೇ ಮುದುಕಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಂತೆ’ ಕೂತ ಸೀತೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ತೇಜಸ್ವೀ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಚುಟುಕಾಗಿ ಹೇಳುವ ಕತೆಯೇ.

ಇದರಾಚೆ ನಗರವೇ ರಸ್ತೆ ಅಗಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರಂತರ ಕಾಮಗಾರಿಯ ನಡುವೆ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತಟ್ಟುವ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ತರಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆಂಬಂತೆ ಜಯಂತ್ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚೇ ಒಪೀನಿಯನ್ ಕೊಡುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೇತಕಿಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ನಮಗೆ ಜಯಂತ್ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿದಂತಾಗುವುದು ನನ್ನೊಬ್ಬನ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ.

ಆದರೂ ಈ ಕತೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಟ್ಟುವುದು ಕೊನೆಯ ಮೂರು ಪುಟಗಳ ಅಪ್ಪಟವೂ ತಾಜಾವೂ ಆಗಿ ಮೂಡಿಬಂದ ವಾಸ್ತವಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವೊಂದರ ವಿವರಗಳಲ್ಲೇ ಎನ್ನುವುದು ಕತೆಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಿತಿ ಎರಡನ್ನು ಕೂಡಾ ಕಾಣಿಸುವ ಸಂಗತಿ.

ಆರನೆಯ ಕತೆ ‘ಒಳಾಂಗಣ’. ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ನಡುವಯಸ್ಕ ದಂಪತಿಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು - ಆಂತರಿಕವಾದ ತಲ್ಲಣಗಳು ಒಂದು ಪಾತಳಿಯಲ್ಲೂ, ಕಣ್ಣೆದುರಿನ ವರ್ತಮಾನದ ಜಗತ್ತು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ತಲ್ಲಣಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತಳಿಯಲ್ಲೂ ಕಾಡಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವಾಗಿನ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ದೂರದ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾದ ಮಗ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿ (ಸೊಸೆ) ಮತ್ತು ಏನೋ ಒಂದು ತಂತು ಮಿಡಿದಂತೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮೊಮ್ಮಗು - ದೂರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಆತಂಕ, ಭಯ ಎಲ್ಲ ಇವರ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಂದ ತಂಡ ಇವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಮನೆಯನ್ನು ಹಿಗ್ಗಾಮುಗ್ಗ ಎಳೆದಾಡಿದಂತೆ ಕಂಡಾಗ ಹುಟ್ಟುವ ತಲ್ಲಣಗಳೂ ಕಣ್ಣೆದುರಿನ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎದುರಿಗೇ ಇವೆ. ಊರಿನ ಜಾತ್ಯಸ್ಥರು, ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತಿತರರ ನಡುವೆ ಮನೆಗಿರುವ ಲವ್-ಹೇಟ್ ಸಂಬಂಧ ಈ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೀಟುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳೂ ಒಂದಿಷ್ಟಿವೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಓದುಗ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಖಾಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಜಾಗವಿದೆ. ಹೇಳಿರುವುದರ ಮೇಲೆ ಕಾಲೂರಿ ನಿಂತಾಗ ಕಾಣಿಸಬೇಕಾದ ಆ ಹೇಳದೇ ಇರುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಅನುಭೂತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅನುಭವ ಅನುಭಾವವಾಗುವ ಕಾವ್ಯಾನುಸಂಧಾನದ ವಿಚಾರವಿದು. ಆದರೆ ‘ಅಭಂಗ ಅಭಿಸಾರ’ ದ ಮಾಯಕತೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಮುದ್ದುಮುದ್ದಾಗಿ ಕವಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು, ಮಗ-ಸೊಸೆ ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಗ ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದು ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಾನುಭೂತಿಯ ಕತೆಗಾರನಷ್ಟೇ ಕಾಣಬಹುದಾದ, ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದಾದ, ಇನ್ನೂ ಭಾಷೆಗಿಳಿಯದೇ ಮೌನದಲ್ಲುಳಿದಿರುವ ಅನುಭವವಲ್ಲ. ಅದೀಗ ರಣರಣ ಬಿಸಿಲಿನಷ್ಟೇ ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿ ಅನುಭವಕ್ಕಿಳಿದು, ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸವಕಲಾದ ಅನುಭೂತಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಭಗೀರಥ ಗಾಂವಕಾರ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲರ ತಲ್ಲಣದಲ್ಲಿ ಓದುಗ ಬೆರಗಾಗಬಹುದಾದ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.

ಏಳನೆಯ ಕತೆ ‘ಬಣ್ಣದ ಬಾನುಲಿ’ ಒಂದು ನುಡಿಚಿತ್ರದಂತಿರುವ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕವೇನಿಲ್ಲ. ತದಡಿಯ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದ, ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಡನಾಡಿದ ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳ ನವಿರು ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವ ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಖ್ಯವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇದೀಗ ಅದೇ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಾಗಿರುವ ರುಕ್ಮಾಂಗದನ ಕತೆಯಿದು. ನೆನಪು, ಕನಸು, ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳು ಕಲಸಿ ಹೋದಂತೆ ರುಕ್ಮಾಂಗದನ ಸದ್ಯದ ಬದುಕು ಕಂಡರೂ ಅವನು ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಬೆಳಕಿನೆಡೆಗೆ ಹೊರಟಂತೆ, ಬಿದ್ದಲ್ಲಿಂದ ಎದ್ದು ಮೇಲೇರುವ ವಿದ್ಯಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಕತೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲೇ ಜಯಂತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕತೆಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುವ ‘ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್’ ಮತ್ತು ‘ನೀರು’ ಇರುವುದು, ಜಯಂತರ ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾದ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಮೀಟುವ ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದ ‘ಮಧುಬಾಲಾ’, ‘ಅಭಂಗ ಅಭಿಸಾರ’ದಂಥ ಕತೆಗಳೂ ಇರುವುದು, ನನ್ನ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಕತೆಯಾಗಿ ಸೋತ ‘ಅಲ್ಪವಿರಾಮ’ ಮತ್ತು ‘ಒಳಾಂಗಣ’ ಕೂಡ ಇರುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ನುಡಿಚಿತ್ರದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಬಣ್ಣದ ಬಾನುಲಿ’ ಲಭ್ಯವಿರುವುದು ಮತ್ತು ‘ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್’ ಹಾಗೂ ‘ನೀರು’ ಕತೆಗಳಷ್ಟೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವರ್ತಮಾನದ ಒಂದು ಕಥಾಹಂದರದ ನೇಯ್ಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಮೀಟುತ್ತಲೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ತನ್ನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡು ಮೈತಳೆದ ‘ಕೋಮಲ ಗಾಂಧಾರ’ದಂಥ ಕತೆಯೂ ಸೇರಿರುವುದು ಹೊಸ ಕತೆಗಾರರಿಗೂ, ಸುಮ್ಮನೇ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ಇಷ್ಟಪಡುವ ನನ್ನಂಥವರಿಗೂ ಈ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಮಹತ್ವದ ಸಂಕಲನವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.

(ಈ ಬರಹದ ಆಯ್ದ ಭಾಗ ಚುಕ್ಕುಬುಕ್ಕು ವೆಬ್‌ಸೈಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.) 
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Friday, November 23, 2012

ಈ ನರಕದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲವೇ!

ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರಾನ ಈ ಕಾದಂಬರಿ 1969ರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದರ ಹೆಸರು ದ ಏಜ್ ಆಫ್ ಲಿರಿಕ್ಸ್ ಎಂದೇನೋ ಆಗುವುದಿತ್ತಂತೆ. ಈಗಿರುವ ಹೆಸರಂತೂ ಲೈಫ್ ಈಸ್ ಎಲ್ಸ್‌ವೇರ್. ಬದುಕು ಸದಾ ‘ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈಗ’ ಇಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಲ್ಲೊ ಇರುವಂತೆಯೇ ಕಾಣುವುದು ಇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದಿದ್ದು ಬಿಡಲಾರದ, ಇರದುದರೆಡೆಗೆ ತುಡಿವುದೇ ಜೀವನ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಮನುಷ್ಯನ ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮವೇ ಇರಬಹುದು.

ಜೆರೊಮಿಲ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ಎಂದೂ ಅನಿಸಬಹುದಾದ ಹುಡುಗನನ್ನು ಕವಿ ಕವಿ ಎಂದು ಅರ್ಧ ವ್ಯಂಗ್ಯವೋ ಬರಿಯ ತಮಾಷೆಯೊ ತಿಳಿಯದ ಒಂದು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತ ಸಾಗುವ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪರ್ಯಾಯ ಕೇಂದ್ರ ಈ ಕವಿಯ ತಾಯಿ. ಈ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗನ ನಡುವಿನ ಮೋಹ, ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಇದೆಲ್ಲದರ ಅತಿಯಿಂದಾಗಿ ಒಬ್ಬರ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಒಬ್ಬರು ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳಲು ನಡೆಸುವ ಮತ್ತು ಸೋಲುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಒಂದು ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಒಂದು ಪದರದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ.


ಮತ್ತೆ ಎಂದಿನಂತೆ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಗೋಟಾಳೆ. ಜೆರೊಮಿಲ್ ತಾಯಿ-ತಂದೆ, ಆ ತಂದೆಯ ಗುಪ್ತ ಸಂಬಂಧ, ತಾಯಿಯ ಪ್ರೇಮ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ ವ್ಯರ್ಥ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದಷ್ಟೇ ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನ ಲೈಂಗಿಕ ಸಾಹಸಗಳು ಮತ್ತು ಅವನವೇ ಆದ ಇನ್ನಿತರ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಇವೆಲ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಯ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪದರ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪೇಂಟರ್ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಒಂದೆರಡು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಬ್ಬ ಮಿಲಿಟರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರಗಳೂ ಬಂದವು.

ಕವಿ-ಕವಿತ್ವ ಮತ್ತು ಕವಿಯ ಕವಿತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಕಸನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಂದು ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬುವ ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರಾನ ವಿಚಾರಗಳ ಮಂಡನೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪದರ. ಇದನ್ನು ಕುರಿತೇ ಈಚೆಗೆ ಕೆರವಾನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಲೇಖನ (ಬರೆದವರು ಅಂಜುಂ ಹಸನ್) ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ಆಸಕ್ತರು ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು: http://www.caravanmagazine.in/books/going-nowhere-always

ಕಾದಂಬರಿಯ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲೇ ಹಠಾತ್ ಎಂಬಂತೆ ತೊಡಗುವ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಎಂಬಾತನ ಕನಸು-ಭ್ರಮೆ-ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಅತಾರ್ಕಿಕ -ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಒಂದು ಕತೆ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿರುವ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಡುವಿನಿಂದ ಹದವಾಗಿ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಕೊಡುವ ಹೊಸದೇ ಆದ ಅರ್ಥಗಳು, ಒಳನೋಟಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದು ಕಾದಂಬರಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಒಂದು ಆಯಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕನೇ ತಾನು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಹೀಗಾಯಿತು, ಇನ್ಯಾರ ಮೇಲೋ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೇನೋ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ನಾನು ಸಾವಿನಿಂದ ತೊಡಗಿ ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈಚಿನ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟಗಳೂ, ಆರಂಭಿಕ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಅಧ್ಯಾಯವೂ ಇದೆ, ಇದು ನೆನಪುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾಗ ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ನೆನಪುಗಳಿಲ್ಲದಾಗ ವೇಗ ಸಹಜವಾದದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ನೋಟ ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು ಎಂದೆಲ್ಲ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರಿಸುವುದಿದೆ. ಕುಂದೇರಾ ತನ್ನ Slowness ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಥ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ:

In existential mathematics, that experience takes the form of two basic equations: the degree of slowness is directly proportional to the intensity of memory; the degree of speed is directly proportional to the intensity of forgetting.
(Slowness: page 34-35)

ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರಾ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ರಂಗಕ್ಕೆ ತರುವುದರ ಮೂಲಕ, ತಮಾಷೆ ಅಥವಾ ತಿಳಿಹಾಸ್ಯ ಬೆರೆತ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಮೂಲಕ, ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯಂಥ ತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯ ‘ಸ್ಥಿತಿ’ಯ ಜೊತೆ ಸಂತುಲಿತಗೊಳಿಸುತ್ತ, ಮನುಷ್ಯನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತ ಸತ್ಯಶೋಧನಕ್ಕಿಳಿಯುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.

ಇಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ಹಂದರದ ಪರಿಚಯವಂತೂ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುವುದು. ಆದರೆ ಅದು ಯಾಕೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನಂತೂ ಹೇಳಿದಂತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇದು, ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ!

ಮೊತ್ತ ಮೊದಲಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರೇಮಗಳು ಎಷ್ಟೊಂದು ಅಪಕ್ವ ನೆಲೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನೇ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೇಮಗಳೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಿರಬಹುದಲ್ಲವೆ ಎಂಬ ಆಘಾತಕಾರಿ ಅನಿಸಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸು ಅಂಥ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನೇ ವಾಸ್ತವವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತ ಕಹಿಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ನುಂಗಲಾಗದೆ ಉಗುಳಲಾಗದೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದು ಕೂಡ ನಿಜ. ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನ ತಾಯಿ ತಾನು ಗರ್ಭವತಿಯಾಗಲು ಕಾರಣನಾದವನೆಂದು ಬೊಟ್ಟಿಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಈ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ದನೊ ಇಲ್ಲವೊ, ಮದುವೆಯ ನಂತರವಂತೂ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ತಾನು ಬಲಿಪಶುವಾದೆ ಎಂಬ, ತನ್ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ, ತನ್ನ ತಪ್ಪಿಗೆ ವಿಪರೀತದ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಯಿತು ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ ಅವನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾಲದವರೆಗೆ ಜೊರೊಮಿಲ್‌ನ ತಾಯಿಗೆ ಅರಿವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ವಿಶೇಷ. ಹೀಗೆ ಘಟಿಸಿದ ಮದುವೆಯ ಜೋಡಿಗಳ ವಿವಾಹಪೂರ್ವ ಸಂಬಂಧದ ಫಲ ಈ ಕವಿ ಜೆರೊಮಿಲ್. ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನ ತಾಯಿಗೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಗರ್ಭ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನೇ ಮದುವೆಯಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕೈಹಿಡಿದವನ ಪ್ರೀತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವಳು ಕೆಟ್ಟ ಹೆಂಡತಿಯೇನಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಾರಿ ಅವಳ ಬದುಕು ಕವಲೊಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿದ್ದು ಮಗನ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಕನೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವೇರ್ಪಟ್ಟರೂ ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು-ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಮನೋಧರ್ಮವೇ ಇಲ್ಲದ ಆಕೆ ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಯಗೊಡದೆ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾಗಲು ಹೊರಟ ಮೂರ್ಖಳಾಗುತ್ತಾಳೆ ಅಥವಾ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ತನ್ನ ಗಂಡನೂ ‘ಸಾಚಾ’ ಅಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಾಗ ಮೂರ್ಖಳಾದೆ ಎಂದು ಹಲಬುತ್ತಾಳೆ! ತೀರ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಬೇಕಾದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ನಾವೂ ಈ ಪಾತ್ರಗಳ ತರ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಅಥವಾ ನಾವೂ ಅಂಥ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಬಿಡಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಸಧ್ಯ! - ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯಾಗಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ.

ಬಹಳ ಮುದ್ದಿನಿಂದ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಜೆರೊಮಿಲ್ ಎಂಬ ಮಗು, ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲೇ ಅದು ಆಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಕಾವ್ಯವೋ, ಭಾರೀ ಒಳನೋಟಗಳಿರುವ ನುಡಿಯೋ ಎಂಬಂತೆ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇನೂ ಅಸಹಜವೂ ಅಲ್ಲ, ನಾವು ನೀವು ಮಾಡದೇ ಬಿಟ್ಟ ಸಂಗತಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಇಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರಕಾರನೊಬ್ಬ ಮಗುವಿನ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅದರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೇ ಆ ಮಗು ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದರ ‘ಒಳಜಗತ್ತನ್ನು’ ಕಾಗದದ (ಕ್ಯಾನ್‌ವಾಸ್) ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸುವ ತುಡಿತ ಎಂದು ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಈ ಮಗು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಸತ್ಯ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬೆಳೆದವರಾದ ನಮಗೂ ಬಿಸಿಮುಟ್ಟಿಸುವಂತಿದೆ:

And how did Jaromil's inner world continue to expand?

No much; the schoolwork that had come so easily to him in the elementary grades became much more difficult in high school, and in that dullness the glory of the inner world disappeared. The teacher spoke of pessimistic books that saw the here and now merely as misery and ruin, which made his maxim that life is like weeds seem shamefully trite. Jaromil was no longer at all convinced that everything he thought and felt was solely his, as if all ideas had always existed in a definitive form and could only be borrowed as from a public library. But who then was he? What could his own self really consist of? He bent over that self in order to peer into it, but all he could find was the reflection of himself bending over himself to peer into that self.... (ಪುಟ 27)

ಈ ಚಿತ್ರಕಾರನ ಬಳಿ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಹೋಗುವ ಜೆರೊಮಿಲ್ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಭಿರುಚಿಯ ಮೊದಲ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ಚಿತ್ರಕಾರನ ಚಪಲಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗುವ ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನ ತಾಯಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮಾತ್ರ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಿಗದಂತಿರುವುದು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು, ಗಂಡ ತನ್ನನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾಗ ಈ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಥ ಗಿಲ್ಟ್ ಇಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಯಸುವ ಈಕೆ ಒಮ್ಮೆ ತನಗೆ ವಿಪರೀತ ಸೌಖ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಮಲಗಿದಾಗ ಗಂಡ ತೋರಿಸಿದ ಕಾಳಜಿಯ ಎದುರು ಕರಗುತ್ತಾಳೆ. ತಾನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಹಲಬುತ್ತಾಳೆ, ತನ್ನೊಳಗೇ. ಇದರ ಜೊತೆಗೇ ಈಕೆಗೆ ತನ್ನ ಸೊಂಟ ವಿಪರೀತ ದಪ್ಪವಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಿದೆ. ಚಿತ್ರಕಾರನೊಂದಿಗೆ ನಗ್ನವಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಅವನು ಅದನ್ನು ನೋಡದ ಹಾಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅದು ಅವನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದೆಂದೇ ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಮೀರಿ ಈ ಸಂಬಂಧ ಅವಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೊರೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳದನ್ನು ಸುಖವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾರಳು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಅಂಥ ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ. ಅವಳದನ್ನು ಹೇಗೋ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿರುವವಳಂತೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಕೊನೆಗೂ ಏನೇನೊ ಒಂದಿಷ್ಟು ಒಣ ವೇದಾಂತ ಹೇಳಿ, ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು ಅದರಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಕೂಡ. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೇ ಒಬ್ಬಳು ಪ್ರೇಯಸಿಯಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅವಳು ಯಹೂದಿಯಾಗಿದ್ದು ಜರ್ಮನ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ಕದ್ದುಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಈತ ಒಮ್ಮೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು ಇನ್ನಿಲ್ಲವಾದ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ತಿಳಿದಾಗ ಅವಳಿಗೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಚಿತ್ರಕಾರನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ತಾನು ‘ವಿನಾಕಾರಣ’ ಅನುಭವಿಸಿದ ಗಿಲ್ಟ್! ಹೇಳಲಾಗದ ಭಾವತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕಣ್ಣೀರು ಮಿಡಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಅಷ್ಟುಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಚಿತ್ರಕಾರನ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಈಕೆಯ ಗೊಂದಲಿತ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆತ ಇವಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಪಾತ್ರದ ಪ್ರೇಮ, ಸಾಹಸ, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವ ವೇಗ ಮತ್ತು ಅವನದೇ ಆದ ಒಂದು ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಆ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಹಾಗೆ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಉಳಿದವರ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮೋಸ-ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶವಾದಿತನದಂತೆಲ್ಲ ಕಾಣುವ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲಿರುವ ಕಥಾನಕದ ನಡೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೇ ಇರುವಂತಿದೆ. ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದೇ ರೀತಿ ಯೋಚಿಸುವುದಾದರೆ, ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರಾನ ತಂತ್ರವಾದ ಒಂದು ಪಾತ್ರದ ಕತೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸುವ ಅಥವಾ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯಾಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ವಿಧದ ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್ ಒದಗಿಸಿ ಬದುಕನ್ನು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಅದೇ ತಂತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅನೇಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಛಾಯೆಯನ್ನು ನಾವು ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮಮುಖಿಯಾಗುತ್ತೇವೆ. ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಜೆರೊಮಿಲ್ ತರ ಕಂಡರೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅವನ ಎದುರಿನ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದು ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಹುಡುಗಿಯರು ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹುಡುಗಿಯರಂತೆಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲೀ, ಘಟನೆಗಳಾಗಲೀ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ ಎಂತಲೂ, ಕೇವಲ ವಿಷಯ (ಸತ್ಯ) ಮಾತ್ರವೇ ಮುಖ್ಯವೆಂತಲೂ, ಅದನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ನಾವು ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠತೆಯನ್ನೂ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ನೋಡಲು ಕಲಿಯಬೇಕೆಂದೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನ ಪ್ರೌಢಪ್ರಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿರುವಂತಿವೆ. ಅವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು. ಒಂದು ಅವನ ಅಮ್ಮನ ಮಡಿಲಿನ ನೆರಳಿನಿಂದ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪಾರಾಗಿ ‘ಗಂಡಸಾ’ಗುವುದು ಅವನಿಗೆ ದುಸ್ತರವಾಗಿ ಬಿಡುವಷ್ಟು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಮ್ಮ. ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಣ್ಣಿನ ಮುಖದಂತೆಯೂ, ಮಗುವಿನ ಕಳೆಯಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದ ಅವನ ಮುಖದಿಂದಾಗಿ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನನ್ನು ಯುವಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸದ ಗೆಳೆಯರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹುಡುಗಿಯರು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಹುಟ್ಟುಕವಿಯಾದ ಅವನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. ಇಸಂಗಳ ಗೋಳುಗಳು, ಅನುಕರಣೆಯ ಭಯಗಳು, ವಿಮರ್ಶಕರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನತೆಯ ಒತ್ತಡಗಳು ಎಂದು ಇವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

ಅಮ್ಮನ ಛಾಯೆ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಕಳೆ ಎರಡನ್ನೂ ವಿವರಿಸುವಾಗ ಕುಂದೇರಾ ಒಂದು ಹೊಸ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಈ ರೀತಿ ತಾಯಿಯ ಸೆರಗಿನಿಂದ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದೇ ಹೋದ ಖ್ಯಾತರ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ತರುವುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಅದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜೆರೊಮಿಲ್‍ ಜೊತೆ ಸೂತ್ರಧಾರನ ನೆಲೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಓದುಗನಿಗೆ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಸಾಮಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು. ಇದನ್ನು ಕವಿ ಜೆರೊಮಿಲ್‌ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಕುಂದೇರಾ. ಇದರಿಂದಲೇ ಈ ಕವಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಹಾಸ್ಯಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಒಮ್ಮೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅವನ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಎಲ್ಲಾ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಮಂಗಳಾರತಿ ಎತ್ತುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡರೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ.

(Ah, my boy, you'll never rid yourself of that feeling. You are guilty, you are guilty! Every time you leave the house you will sense behind you a reproachful look that will shout out to you to come back! You will walk in the world like a dog on a long leash! And even when you are far away you will always feel the contact of the collar on the nape of your neck! Even when you are with women, even when you are in bed with them, there will be a long leash attached to your neck, and somewhere far away your mother will be holding the other end and feeling through the spasmodic movements of the cord the obscene movements to which you have abandoned yourself!)

"Mama, please don't be angry, Mama, please forgive me!" He is now timidly kneeling at her bedside and caressing her wet cheeks.

(Charles Baudelaire, you'll be forty and still afraid of your mother!)

And Mama puts off forgiving him in order to feel as long as possible the touch of his fingers on her skin. (ಪುಟ 102)

ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ನೆರಳನ್ನೂ ತರುತ್ತಾನೆ ಕುಂದೇರಾ. ತಾಯಿಯ ನೆರಳು ಮಗನ ಮೇಲೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ತಾಯಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಬದುಕಿರಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಲೇ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಆವರಣದೊಳಗೇ ಬರುವ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

(This is something that could never have happened to Xavier, because Xavier has no mother, and no father either, and not having parents is the first precondition of freedom.

But please understand, it's not a matter of losing one's parents. Gerard de Nerval's mother died when he was a newborn, and yet he lived his whole life under the hypnotic gaze of her wonderful eyes.

Freedom does not begin where parents are rejected or buried, but where they do not exist:

Where man is brought into the world without knowing by whom.
Where man is brought into the world by an egg thrown into a forest.
Where man is spat out on the ground by the sky and puts his feet on the world without feeling gratitude.)
(ಪುಟ 102)

1948ರ ನಂತರದ ಆರಂಭಿಕ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಪ್ರಭಾವ ಹಬ್ಬುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೆರೊಮಿಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಒಳಗಾದವನು. ಆದರೆ ಮೇ 1ರ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಅವನು ಆರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸ್ಲೋಗನ್ನುಗಳನ್ನು ಪಾರ್ಟಿಯ ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿ ನಾಯಕರು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸ್ವತಃ ಜೆರೊಮಿಲ್‌ಗಾದರೂ ಅವು ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಿಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಯುವಕವಿಯ ಪಾಡು. ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನ ಸ್ಲೋಗನ್ ಗಮನಿಸಿ:

Dream is reality.
Cancel churches.
Death to lukewarm.
Power to the imagination.
Revolution in love.

ಆದರೆ ಆ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಒದಗಿದ್ದಾಗಿರದೇ ಅದೊಂದೇ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿತ್ತೆಂಬುದು ಒಂದು ಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ವಿಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದ ಜನ ಒಳಗೊಳಗೇ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವರ ನೈಜ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಅನುಮಾನದಿಂದಲೇ ನೋಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿತ್ತು. ಇಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಹಾದಿಯೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ.

But we never know at the present moment whether reality is a dream or a dream is reality; the students who lined up with their placards at the university came gladly, but they also knew that they risked trouble if they stayed away. In Prague the year 1949 marked for Czech students a curious transition during which a dream was already no longer only a dream; their shouts of jubilation were still voluntary but already compulsory. (ಪುಟ 149)

ಜೊತೆಯಾಗಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗಿಯರಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬಳನ್ನು ಹೊಂಚುಹಾಕಿ ಕಾದು, ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮಂಡಿಗೆ ತಿಂದು ಕೊನೆಗೂ ಕಾರ್ಯತಃ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಲು ಈ ಮಗು ಮುಂದಾದಾಗ ಇವನು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇವನಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಇಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದ ಇನ್ನೊಬ್ಬಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ. ಚಂದದವಳು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಹೊರಟು ಹೋಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಹುಡುಗಿಯಾದರೂ ಇವನನ್ನು ಇಕ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಂತೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ! ತಮಾಷೆಯೆಂದರೆ ತನ್ನ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವ ಎದೆಗಾರಿಕೆ ಕೂಡ ಇಲ್ಲದವನಂತೆ ಈ ಹುಡುಗಿಗೇ ಜೆರೊಮಿಲ್ ತನ್ನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ತೀರ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ತಾನು ಬಯಸಿದ್ದೇ ಈ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಎಂದು ಸ್ವತಃ ತಾನೂ ನಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ! ಮನಸ್ಸು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲೊಲ್ಲದ ಇವಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು, ತನ್ನ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ಇವಳ ದೇಹ, ಬುದ್ಧಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಏನೇನೋ ಸ್ವಯಂ ಸಮ್ಮೋಹನಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾದಂತೆಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಗೆ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಒದ್ದಾಟಗಳಲ್ಲಿ ನವಿರಾದ ಪ್ರೇಮವಾಗಲೀ, ಉತ್ಕಟ ಕಾಮವಾಗಲೀ ಇಲ್ಲದೆ ಸಂಬಂಧ ಬಳಲುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಆದ ಮೇಲೆ ತಾನು ನಂಬಿದ ಇಸಂಗಾಗಿ ಆ ಹುಡುಗಿಯ ಬದುಕು-ಭವಿಷ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮುಗ್ಧ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಖ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸಿ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಮಿಲಿಟರಿ, ಪೋಲೀಸು ಮತ್ತು ಇಸಂಗಳ ಹುಚ್ಚು ಮೋಹ ಹೇಗೆ ಮೂರ್ಖ ನಡೆಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ನೋಡುವಾಗ ಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದೋ ಹಾಗೆಯೇ ದೇಶ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅನುದ್ದಿಶ್ಯ ಮಾಡುವ ತಮಾಷೆ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಹೇಗೆ ಈ ಮೂರ್ಖರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ತಿರುವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೊನೆಗಾದರೂ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಮೂಲಕ ನಮಗೆ ಅಂಥ ಹೊಳಹುಗಳು ದಕ್ಕಿರುತ್ತವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಯೂ ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನ ನಡೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದು ಅದನ್ನೇ.

ಇಸಂನ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ್ದನ್ನೇ ಬರೆಯುವ ಗುರಿ ಇವುಗಳಿಂದ ತಾನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕವಿತೆ ಕ್ರಮೇಣ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವುದು ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಜೆರೊಮಿಲ್ನತಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಈ ಹುಡುಗಿಯೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮದಿಂದಲೇ. ತಾನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಅದೂ ಅವಳನ್ನೇ ಕುರಿತು ಬರೆದ ಕವನವೂ ಕೂಡ ಅವಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಅರಿವು ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವಳ ದೇಹವನ್ನು ವೈದ್ಯ ಕೂಡ ನಗ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಬಾರದು ಎಂದು ಬಯಸುವ ಅಥವಾ ವಿಧಿಸುವ ಜೆರೊಮಿಲ್‌ಗೆ ತನ್ನ ದೇಶದ ಕಾನೂನಿನಡಿ ತನ್ನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಅಸಹಜ ಮತ್ತು ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದೆಂಬ ಅರಿವು ಜೀರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ತನ್ನನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಸದಾ ಸ್ವೀಕೃತ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಗುರುತಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೊಗಳುವ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಜೆರೊಮಿಲ್ ಮೀರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವನಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಒಬ್ಬ ಮಿಲಿಟರಿ ಪೋಲಿಸ್ ಆಗಿದ್ದು ಅವನಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವವರನ್ನು, ಕದ್ದು ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಓಡುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾದಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಜೆರೊಮಿಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರೇಯಸಿಯನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಅವಳ ಬದುಕು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹಾಳುಗೆಡಹುವುದು ಕ್ರೂರ ವಿಪರ್ಯಾಸದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥಾನಕ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯೇ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿ ಎತ್ತುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇವು ಓದುಗ ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಉತ್ತರವನ್ನು ತನಗೆ ತಾನೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ, ಸರಿ.

ಇಸಂ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಈ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಯಾವ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಟ್ಟದ ಇಸಂ ಪ್ರೇಮ ಅಸಂಗತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆ. ತೀರ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೇಶಪ್ರೇಮ, ಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ನೀಡುವುದು, ನೆಚ್ಚಿನ ಸಿನಿಮಾನಟ ಸತ್ತಾಗ ತಾವೂ ಸಾಯುವುದು, ಬೆಂಕಿಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಹೇಗೆ ಕಾಣುವುದೋ ಅವೆಲ್ಲ ಕೊಂಚ ಕಾಲಾನಂತರ ಮತ್ತು ಆಯಾ ದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಎಂಬ ಒಂದು ಅಂತರದಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಂಗತವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೂಲಭೂತವಾದಿತ್ವಕ್ಕೂ ಇದನ್ನೇ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಮರ್ಯಾದಾ ಹತ್ಯೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುವ ತಾಲಿಬಾನಿ ಪಡೆಗಳ ವರ್ತನೆ ಕೂಡಾ ಕಾಲ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಅಂತರ ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಕಾಣುವುದೇ ಬೇರೆ ರೀತಿ, ಅಲ್ಲೇ ಅವರಲ್ಲೇ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾಗ ಕಾಣುವುದೇ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಂಗತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೊಸೆಸಿವ್‌ನೆಸ್ ಎನ್ನುತ್ತೇವಲ್ಲ ಅದು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮ ಒಂದು ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ; ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗನ ನಡುವಿನ ಬಂಧ ಪರಸ್ಪರ ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿನ ಮಟ್ಟದ ‘ನೀನು ನನಗೇ ಬೇಕು’ ಭಾವವಾಗುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ - ಇಟ್ಟು ನೋಡುವಾಗ ಅದು ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ನೆಲೆ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ಪ್ರೇಮಭಾವಕ್ಕೆ ಅದು ತಾಯಿ ಮಗನ ನಡುವಿನದ್ದಾಗಲಿ,ಪ್ರಿಯಕರ-ಪ್ರಿಯತಮೆಯ ನಡುವಿನದ್ದೇ ಆಗಿರಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಬುದ್ಧನೆಲೆ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ನೆಲೆಯೂ ಒಂದಿದೆಯೆ ಮತ್ತು ಇದ್ದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಿದ್ದೀತೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆ.

ಕವಿಭಾವವೆಂಬುದು ಒಂದು ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನ ಘಟ್ಟವೆ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ಗಹನವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ. ಕುಂದೇರಾ ತನ್ನ The Curtain ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಮೊದಲು ಹೆಗೆಲ್‌ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ:

The content of lyric poetry, Hegel says, is the poet himself; he gives voice to his inner world so as to stir in his audience the feelings, the states of mind he experiences. And even if the poet treats `objective' themes, external to his own life, "the great lyric poet will very quickly move away from them and end up drawing the portrait of himself" ("stellt sich selber dar") (The Curtain: Page 88)
.................
..................
.....................

I have long seen youth as the lyrical age, that is, the age when the individual, focused almost exclusively on himself, is unable to see, to comprehend, to judge clearly the world around him. If we start with that hypothesis (necessarily schematic, but which, as a schema, I find accurate), then to pass from immaturity to maturity is to move beyond the lyrical attitude.

If I imagine the genesis of a novelist in the form of an exemplary tale, a `myth', that genesis looks to me like a conversion story: Saul becoming Paul; the novelist being born from the ruins of his lyrical world.
(The Curtain: Pages 88-89)

ಬರಹಗಾರ ಸ್ವ-ಕೇಂದ್ರಿತನಾಗಿದ್ದಾಗ ಕವಿತೆ ಅವನ ಮೆಚ್ಚಿನದ್ದಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಅವನು ಜಗತ್ತಿನ ಕೇಂದ್ರ ತಾನಲ್ಲ, ತಾನು ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮುದ್ದೆಯಲ್ಲ, ತಾನು ಒಂದು ಸಮಾಜದ ಸಣ್ಣ ಅಂಶ ಎಂಬ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲ ಕವಿತೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬುದ್ಧವಾದ (!?) ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಂದರೆ ಗದ್ಯ,ಕತೆ-ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಿಲುವು ಸರಿಯೆ? ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರುವಂತೆ ಕವಿತೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು (format) ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂದು (content) ಲಯವಾಗಿ ಗದ್ಯದಲ್ಲೂ ಇರುವ ವಸ್ತು. ಅದು ಕವಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿ ನೋಡುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರಾ ಇದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದಾದರೂ ಜೆರೊಮಿಲ್‌ನ ಕಾಲ, ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲರ್ಧದವರೆಗಿನ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಕವಿಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯಷ್ಟೇ ಎಂದುಕೊಂಡರೂ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಇವತ್ತಿಗೂ ಎತ್ತಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ. ನಿಮಗೆಲ್ಲ ನೆನಪಿರುವಂತೆ ಡಾ||ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಎಸ್ ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪನವರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಕಾದಂಬರಿ ಆವರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಭೈರಪ್ಪನವರ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಯೆಟ್ರಿಯಿಲ್ಲ, there is absolutely no poetry ಎಂದಿದ್ದರು. ಕವಿಮನಸ್ಸು ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳುವಾಗ ಭಾವುಕತೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದಿ ಮನಸ್ಸು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದೇನಲ್ಲ. ಅದರೆ ಕವಿಮನಸ್ಸು ಎಂಬುದು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೆ? ಇಸಂಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಬಹುದೂರ ಹೋಗಿ ಸಿಲೆಬಸ್ ಬದ್ಧ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದವರು ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಸಂದರು ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತೇ ಇದೆ. ರಮ್ಯವಾದ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಕುರಿತು ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಕವಿತೆಗಳು, ಭಾವತೀವೃತೆಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿದ ಭಾವ-ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಬಂಡಾಯ, ದಲಿತ ಕವನಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು, ಬಸವಣ್ಣ, ಅಲ್ಲಮ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮುಂತಾದವರ ವಚನಗಳು, ದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಕೂಡಾ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬರಬೇಕು. ಮತ್ತು ಮಹಾನ್ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಪಂಪಾದಿ ಕವಿಗಳನ್ನು ನೆನೆಯದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವುದಕ್ಕಾದೀತೆ? ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತ, ಭಾವುಕ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ಬರಹಗಾರ ಸುರುಮಾಡುವುದೇ ಕವಿತೆಗಳಿಂದ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ಸ್ವಂತದ ನೋವುಗಳನ್ನೇ ಕತೆಯಾಗಿಸಿ ಬರೆದ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲೆ ಅಸ್ತೋನ್ಮುಖರೂ ಆದ ಕತೆಗಾರರನ್ನು ಎಲ್ಲಿಡುವುದು!

Life is Elsewhere ಕಾದಂಬರಿ ಎತ್ತುವ ಮೂಲಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇವಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು. ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಪೊಸೆಸಿವ್‌ನೆಸ್, ಪ್ರೇಮ, ಕಾಮ, ನೈತಿಕತೆ, ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ, ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ಏನೋ ಅಸುಖದ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನನ್ನೋ ಹುಡುಕುತ್ತಲೇ ಕಳೆಯುವ ಅಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ (ಇಲ್ಲಿರಲಾರೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಾರೆ...) ಇವೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನ ದುರಂತ ಮತ್ತು ಕ್ಷುದ್ರತೆಯನ್ನೇ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅವನು ಅದನ್ನು ಮೀರಬಹುದಾದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರುವ ನಿರಾಶಾವಾದಿ presumption ನೊಂದಿಗೇ ವಿರಮಿಸುತ್ತದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Wednesday, November 21, 2012

ಗುರುತು ಸಿಕ್ಕದವರ ನಡುವೆ...

ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರಾನ ಕಾದಂಬರಿ Identity (1998) ಕಥಾನಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೈರುಧ್ಯಮಯ ವಿಚಾರಗಳ ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಂತಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳೂ ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರಾಗೆ ತುಂಬ ಇಷ್ಟವಾದ Forgetting, Memory, Identity, Death, Life, Love, Laughter, Dream, Reality ಗಳ ಸುತ್ತಲೇ ಹರಿದಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಏಕಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನೇಯ್ದಿಡಲು ಒಂದು ಜೋಡಿಯ ದಾಂಪತ್ಯದ ಏಳುಬೀಳುಗಳ ಸರಳವಾದ ಕತೆಯಿದೆ. ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕುಂದೇರಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುವ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನೇ ಗಮನಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ವ್ಯಕ್ತವಾದದ್ದು ವ್ಯಕ್ತಿ. ವ್ಯಕ್ತವಾಗದೇ ಉಳಿದದ್ದು ಅವ್ಯಕ್ತ - ಭೂತ. Ghost. ಆದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತನಾಗುವುದು ಯಾವುದರಿಂದ? ದೇಹ, ಮಾತು, ದೇಹದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಆಡುವ ಭಾಷೆ, ನಡವಳಿಕೆ, ವರ್ತನೆ ಇತ್ಯಾದಿ - ನಾವು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚರ್ಯೆಗಳಿಂದ. ಆದರೆ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವುದು ಸುಳ್ಳಾಗಿಯೂ ಅವ್ಯಕ್ತವಾದದ್ದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ!

ನಮ್ಮ ಮಾತುಗಳು ಸುಳ್ಳಾಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಆಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಆಡದೇ ಇರುವುದು ಕಷ್ಟ. ಮೌನವಾಗಿದ್ದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ, ಕಷ್ಟ. ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಳ್ಳನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸದೇ ಮೌನವಾಗುಳಿದಾಗಲೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧವಾದ active ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಹೀನನಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದರಿಂದ ‘ಮಾಡುವ’ ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ, ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಸುಳ್ಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ, ಸುಳ್ಳನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾದದ್ದು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆಡದೇ ಇರುವುದನ್ನೂ, ಬರೆಯದೇ ಇರುವುದನ್ನೂ ‘ಕಾಣುವುದು’ ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಾನು ‘ಇದು’ ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಏನನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೋ ಅದೇ ನಿಜವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರದರ್ಶನ. ಸ್ನೋ, ಪೌಡರು, ಲಿಪ್‌‍ಸ್ಟಿಕ್ಕು, ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸು ಬಳಸಿ ಕಾಣಿಸಿದ ಮುಖ. ನಯವಾಗಿ ಶೇವ್ ಮಾಡಿ, ಸೆಂಟು ಹೊಡೆದುಕೊಂಡು, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ, ತುಂಬ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಶರ್ಟು, ಸೂಟು-ಬೂಟು, ಟೈ ಕಟ್ಟಿ ಟ್ರಿಂ ಆಗಿ, ಜಂಟಲ್‌ಮನ್ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಟ್ರಿಕ್ಕು. Presentation ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನ.

****
ಚಿತ್ತಾಲರ ಒಂದು ಕತೆಯೋ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿಯೋ ಇದು ಬರುತ್ತದೆ; ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಅವನ ತಂಪಾದ, ಅರೆಗತ್ತಲ ಎಸಿ ಕ್ಯಾಬಿನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಆತನಿಗೆ ಗುರುತು ಹತ್ತುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅದೇ ಹೊರಬಂದು ಕಣ್ಣುಕುಕ್ಕುವ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇ ಥಟ್ಟೆಂದು ಗುರುತು ಹತ್ತಿ ‘ಅರೆ!’ ಎನಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ! ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಹತ್ತಲು ಅಥವಾ ಹತ್ತದಿರಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಗೊಂದಲವಲ್ಲ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಗೊಂದಲವಿದು.
****
ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರಾನ ಕಾದಂಬರಿ Identity ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಯೇ ಅಲ್ಲ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ, ಕೆಲವೊಂದು ತಾತ್ವಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಚರ್ಚೆಗಾಗಿ ಒಂದೆರಡು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ, ಕಥಾನಕವೇ ಇಲ್ಲದ ಕೃತಿ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲಿಯೂ ತುಂಬ ಆಳವಾದ, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ವೈರುಧ್ಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತೀರ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಚಿಂತನೆಯ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಹೋಗುವ ಕೃತಿಯಿದು. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ, ಗೊಂದಲವೇ ಇಲ್ಲದಂಥ ನಿಖರ ಪಾಯಿಂಟುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ Point ಇಲ್ಲದ್ದು ಮಹಾಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ ಹುಚ್ಚುಕೆರಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ. ಕುಂದೇರಾನ ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಬಂದ ಒಂದು ವಿಮರ್ಶೆಯಂತೂ ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವೆಂಬಂತಿದೆ! ಬದುಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಷ್ಟೋ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಯಿಂಟುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪಾಯಿಂಟನ್ನು ನಾವು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲರಾದರೆ ಯಾರೂ ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮನಮಗೇ ಅದು ಅರಿವಾಗದೇ ಹೋದರೆ, ನಮನಮಗೇ ಅದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಹೇಳುವುದರಿಂದಷ್ಟೇ ಅದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟರೆನ್ನುವುದು ಸುಳ್ಳು. ಆಗಲೂ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ.
****
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಂತರದಿಂದ ನಮಗೆ ಯಾರನ್ನೋ ನೋಡಿ ಇನ್ಯಾರನ್ನೋ ಕಂಡಂತಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಹುಬೇಹೂಬ್ ಒಬ್ಬರ ತರವೇ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಕಂಡಿದ್ದರ ಫಲವದು. ಆದರೆ ನೀವು ನಿಜಕ್ಕೂ ನನ್ನನ್ನೇ ನೋಡಿದ್ದರೂ ನಾನು ಇನ್ಯಾವುದೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದು ನಾನಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿದರೆ? ಅಥವಾ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದು ನಾನಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲದಷ್ಟು ನನ್ನನ್ನೇ ಕಂಡಿದ್ದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರೆ! ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸತ್ತುಹೋದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ನಡುಹಗಲು, ನಡುಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರೂ ಆಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ನಂಬುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ!

ಕಣ್ಣುಗಳು ಮೋಸ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಮೋಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸರಿ. ನಾವು ಒಬ್ಬರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಬರೇ ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲ್ಲವಲ್ಲ. ಕುರುಡರು ಕೂಡಾ ಕೆಲವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲರು. ಸೊ, ಗ್ರಹಿಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ಹಲವಿವೆ. ಆ ಒಂದೊಂದೇ ವಿಧಾನಗಳು ಹೇಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಬಹುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಒಂದೊಂದೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಮಗಿರುವ ಅತಿ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ.
****
ಎಸ್.ದಿವಾಕರರ ಒಂದು ಕವನ/ಕತೆಯಿದೆ. ಅವರ ಖ್ಯಾತ ಕತೆ ‘ಕ್ರೌರ್ಯ’ದ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಾದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ತಿರುಚ್ಚೆಂದೂರ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಘವನ್ ಅವರು ಒಂದು ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹತ್ತುಗಂಟೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕನ್ನೆಮರ ಲೈಬ್ರರಿಯ ಕತ್ತಲೆ ಕವಿದ ಕೋಣೆಗಳೊಳಗೆ ಆಳ್ವಾರುಗಳ ಪಾಶರುಗಳಿಗೆ ಬರೆಯಲಾದ ಹಳೆಯ ಟೀಕುಳ್ಳ ಗ್ರಂಥವೊಂದನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೋದವರು ಕೊನೆಗೂ ಅದು ಸಿಕ್ಕಿ ಹೊರಗೆ ಬಂದವರೆ ಗರಬಡಿದವರಂತೆ ನಿಂತು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾರಣ, ಅವರು ಲೈಬ್ರರಿಯೊಳಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಹೊರಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಯಾರೋ ಕದ್ದೊಯ್ದಿದ್ದಾರೆ! ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಂತೆ ಲೈಬ್ರರಿಯೂ ಮಾಯ! ಈ ಕತೆಯ ಹೆಸರು ‘ಜಗವೇ ಮಾಯ’.

ಮಂದಿ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಓಡಿ ಹೋಗುವವರು, ನಾಪತ್ತೆಯಾದವರು, ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವರು, ಭೂಗತರಾದವರು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಕದತಟ್ಟಿದಾಗ ಮಡದಿ, ಮಕ್ಕಳು, ವಯಸ್ಸಾದ ತಂದೆ ಯಾ ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರೂ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿ ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ, ಏನಾದರು ಎಂಬುದೇ ಗೊತ್ತಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದುಬಿಟ್ಟರೆ! ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಹೀಗಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಲೆಗೆಂದು, ಪೇಟೆಗೆಂದು ಹೋದವರು ಮರಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದು ಅವರ ಕತೆಯೇನೂ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ. ನಾವು ನಿರಂತರವಾಗಿ, ನಾವೇ ಕತೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಅವರು ಎಂದಾದರೂ ತಿರುಗಿ ಬಂದಾರೆಂದು ಕಾಯುತ್ತಿರಬೇಕು, ಅಷ್ಟೆ. ಬೇರೆ ದಾರಿಯೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ ಹೋದವರು ಅವರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಪತನವಾದ ನಂತರವೂ ತಮ್ಮವರು ಮರಳಿ ಬರಬಹುದೆಂದು ಕಾದವರು ಎಷ್ಟು ಮಂದಿಯಿಲ್ಲ?

ಡರ್‌ನಾ ಮನಾ ಹೆ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ apple ಮಾರುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಭಯಂಕರವಾದದ್ದು ಏನೆಂದರೆ, ಈ apple ತಿಂದವರೆಲ್ಲ ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತಾವೇ ಸ್ವತಃ apple ಆಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ! ಇಡೀ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಈ apple ಮಾರುವವನು ಮತ್ತು ತಿನ್ನದೇ ಉಳಿದ ಶಿಲ್ಪಾಶೆಟ್ಟಿ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ appleಗಳಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ! ಬೇಕಾ ಈ ಯಾಪ್ಪಲ್ಲು!!
****
ಕನಸುಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಎಂಥ ತನ್ಮಯತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಈ ಕನಸುಗಳು. ಇವತ್ತಿನ ದಿನಕ್ಕೆ, ನಿನ್ನೆಯದೇನೋ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕನಸುಗಳು ಬಿದ್ದಾಗಲೂ ಇಪ್ಪತ್ತು-ಮುವ್ವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ವಾಸವಿದ್ದ ಯಾವುದೋ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಅದೆಲ್ಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ. ಧಡಕ್ಕನೆ ಎದ್ದು ನೋಡಿದರೆ ಕನಸು! ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನದೆ ಹೆಣಕ್ಕೆ ಬಿಳಿಬಟ್ಟೆ ತೊಡಿಸಿ ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಹೆಂಡತಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ, ಭಟ್ಟರು ದರ್ಬೆ, ತಂಬಿಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೇನು ನಾರಾಯಣ, ನಾರಾಯಣ ಎನ್ನುತ್ತ ಚಟ್ಟ ಎತ್ತಿದರು ಎನ್ನುವಾಗ ಧಡಕ್ಕನೆ ಎದ್ದರೆ ಮಲಗಿದ್ದು ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲಷ್ಟೇ, ಎಲ್ಲ ಕನಸು! ಕನಸು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾದಾಗ ಎಂಥದೋ ಸಮಾಧಾನ, ಸರಿಯೇ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ತಗಲುತ್ತದೆ. ಆ ತಲ್ಲಣದ, ಆತಂಕದ ಸ್ಥಿತಿಯಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ನಿಜ ತಾನೆ! ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಅದು ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸಿದ್ದು ನಿಜ ತಾನೆ? ಹಾಗಾದರೆ ಕನಸು ಸುಳ್ಳೆ? ಸುಳ್ಳನ್ನು ಅಷ್ಟೊಂದು ತನ್ಮಯತೆಯಿಂದ ಬದುಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಏನು!

ಹತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೋಮಾದಲ್ಲಿರುವವರ ಕತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಮುನ್ನಾ ಭಾಯ್ ಎಂಬಿಬಿಎಸ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಕೋಮಾದಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿದ್ದಾನಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ಬಂದ Staying Alive ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಒಬ್ಬಳು ಕೋಮಾದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಕಳೆಯುವ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ಅವಳನ್ನು ಗಂಡ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡಷ್ಟೇ ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಇವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮಾತು, ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವೆಲ್ಲವೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿವಾಗುತ್ತದಂತೆ. ಆದರೆ ನಮಗೆ ಹಾಗನ್ನಿಸುವಂತೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಂದನವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೈದ್ಯರೂ ಅದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ! ಅದೊಂದು ತರದ ಕನಸಿನ ಬದುಕು. ನಾವೇ ಕೋಮಾದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ವರ್ಷ ಇರುವುದಾದರೆ.....
****
ಊಟ ಮಾಡುವ ಹೊತ್ತಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರೇಮ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಸರಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮಜಾ ಉಡಾಯಿಸಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಇನ್ನೇನೋ ಕೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ವಿವರಿಸಲು ಕೂಡಾ ನಿಮ್ಮಿಂದ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎನಿಸಿದರೆ ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ! ಬಲವಂತದಿಂದ ವಿವರಿಸಲು ಹೊರಟಿರೋ, ಹೊರಗೆ ಬರುವುದೆಲ್ಲಾ ಸುಳ್ಳೇ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಆಗಿನ್ನೂ ನಿಜ ಏನೆಂದು ನಿಮಗೇ ಸರಿಯಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಹಾಗೆ ಅವರಿವರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಕಾರಣಗಳನ್ನೇ ನೀವೂ ನಂಬತೊಡಗಿ.....
****
ಪ್ರೀತಿಸಿದ ಹುಡುಗಿ ದೂರವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಮದುವೆ ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೊತ್ತು ಹೆತ್ತು ಸಾಕಿ ಸಲಹಿದ ಕೂಸು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಬದುಕದೇ ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲೇ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದು ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ಅಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರೀತಿಸಿ ಸಾಕಿದ ನಾಯಿಯನ್ನು ಹುಚ್ಚು ನಾಯಿ ಕಡಿದ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಈ ದುಃಖವನ್ನೆಲ್ಲ ಮರೆಯಲು ನಮಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದುಃಖವನ್ನು ಮರೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಬದುಕಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಬೇಕು. ಮರೆಯಬೇಕು. ಮರೆಯುವುದು ಹೇಗೆ? ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವನ್ನು ಮರೆಯದಿರುವುದು ಹೇಗೆ!!
****
ದಿನವೂ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ಬಿಳೀ ಮೈಗೆ ಒಪ್ಪುವ ಗಾಢ ವರ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನೇ ತೊಡುತ್ತಾಳೆ, ತುಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೂದಲು ಬಾಚಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾಳೆ, ಡ್ರೆಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಕಿವಿಯ ಓಲೆಗಳನ್ನು, ತಲೆಯ ಕ್ಲಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ದಿನವೂ ಬದಲಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಹಣೆಯ ಬಿಂದಿ ಕೂಡಾ ದಿನಕ್ಕೊಂದು ತರ. ಬ್ಯಾಗು ಕೂಡ ಬದಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಪ್ಪಲಿಯೂ ಮ್ಯಾಚಿಂಗ್ ಇರುವಂತೆ ನಿತ್ಯ ಬದಲು. ಅಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಗಂಭೀರ ವದನೆ, ತಾನಾಯಿತು ತನ್ನ ಜಗತ್ತಾಯಿತು. ಮೆಲ್ಲನೇ ನಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ನಕ್ಕಾಗ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಯುವಷ್ಟು ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವಳೂ ನನ್ನನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ದಿನವೂ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ದೃಷ್ಟಿ ಆಗಾಗ ಪರಸ್ಪರ ಸವರಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಸುರುವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮ ಮದುವೆಯಾಗಿದೆ ಈಗ. ಎರಡು ವರ್ಷವಾಯಿತು. ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಕೂಸೂ ಇದೆ. ಅವಳಂತೂ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆ ಆ ಕೂಸಿನ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾಳೆ. ಅದೂ ಆಗಾಗ ಗಲೀಜು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈಗೆಲ್ಲ ನಾವು ಪರಸ್ಪರ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದೇ ಇಲ್ಲ.

ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ನೋಟ ಅವಳನ್ನು ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಸಮಷ್ಠಿಯಿಂದ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದಲ್ಲವೆ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ. ಆದರೆ ತೀರ ಮೊದಲಿಗೆ, ಅವಳಿನ್ನೂ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಹಾಗೆ ಗಮನಿಸುವುದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತಾನೂ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸುರುಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೆ, ಹಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಜಗತ್ತಿನ ಜೊತೆಗೇ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು ನನ್ನತ್ತ ಸಿಡುಕು ಮೋರೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮತ್ತು ನಾನು ಹಾಗೆ ಸಿಂಡರಿಸಿಕೊಂಡ ಮುಖ ಕಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ನನ್ನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ವಾಪಾಸ್ ಓಡಿಬರುತ್ತೇನೆ! ಪ್ರೀತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು entity ಮಾಡಿಬಿಡುವುದೆ?
****
ಪ್ರೇಮಿ ಕೈ ತಪ್ಪಿ ಹೋಗಬಹುದು. ಹೆಂಡತಿ ತನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರಲ್ಲಿಯೋ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆಯಬಹುದು. ಅಮ್ಮ ಸತ್ತು ಹೋಗಬಹುದು. ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದ ಮಗು ವಾಪಾಸ್ ಮನೆಗೆ ಬರದೇ ಹೋದರೆ! ಆಫೀಸಿಗೆ ಹೋದ ಮಗ/ಗಂಡ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹಾರ್ಟ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗಿ ಸತ್ತರೆ? ಹೌದು. ಈಗ, ಇವತ್ತು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೇ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡಾ ಹೀಗೆ ಕಲ್ಪಿತ ವಿರಹವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು! ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ದುಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿರುವ (ಹಾಗೆಂದು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿರುವುದರಿಂದ) ಗಂಡ ಇರುವ ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಹೆಂಗಸರು ಇಲ್ಲಿ ದಿನಕಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ? ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯಾ ಎದುರಿರುವ ಸಂಗತಿಯ ಕುರಿತೇ ಸುರುವಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ! ಎದುರಿಗಿಲ್ಲದ ಸಂಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯಂತೂ....
****
ಸಂಬಂಧಗಳು ಯಾಕೆ ಬೇಕು? ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಲಿಕ್ಕೆ! ಅವರು ಕನ್ನಡಿಯಿದ್ದಂತೆ. ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಹಾಗೆಯೇ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು, ನಾವು ನಾವೇ ಆಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಅವರೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನೆನಪುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ? ನಮಗೆ ನೆನಪಿಲ್ಲದ ನಾವು, ನಮ್ಮ ಗತಕಾಲ, ಎರಡೂ ಸರಳವಾಗಿ ನಾವಲ್ಲ! ನಮಗೆ ನೆನಪಿರುವ ನಾವಷ್ಟೇ ನಾವು! ಹಾಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ನೆನಪಿರುವ ನಮ್ಮ ಸಂಗತಿಗಳು ನಮಗೆ ಏನೇ ಮಾಡಿದರೂ ನೆನಪಾಗುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ? ಆಗ ಅವರ ನಾವು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ನಾವು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅವೆರಡೂ ಒಂದೆ ಆಗಬೇಕೆಂದರೆ ನೆನಪುಗಳು ಚಿರಂತನವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ನೆನಪುಗಳು ಚಿರಂತನವಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಬರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧಗಳು ಬೇಕಿರುವುದೆ ಅದಕ್ಕೆ.
****
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೆ, ಗರ್ಭಾಶಯದಲ್ಲಿರುವ ಭ್ರೂಣ ಕೂಡ ಮುಷ್ಟಿಮೈಥುನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದಂತೆ! ಅಂದರೆ ಲೈಂಗಿಕತೆ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಸುರುವಾಗುತ್ತದೋ ನೋಡಿ. ಅದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು, ಈ ಜನ ಉಪಗ್ರಹಗಳು, ವೆಬ್ ಕ್ಯಾಮುಗಳು, ಸಿಸಿ ಕ್ಯಾಮರಗಳು, ಬಟ್ಟೆ ಅಂಗಡಿಯ ಟ್ರಯಲ್ ರೂಮಿನೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು, ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಕುಕ್ಕೀಸು, ಎಟಿಎಮ್ಮಿನೊಳಗೆ ಸ್ಕ್ಯಾನರು, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನಿನ ಕ್ಯಾಮರಾ ಎಂದೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ತಲೆ ಮೇಲೆ, ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ, ಬೆಡ್ ರೂಮಿನೊಳಗೆ, ಬಾತ್‌ರೂಮಿನ ಒಳಗೆ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದೆಲ್ಲ ಆಯಿತು, ಕೊನೆಗೆ ಗರ್ಭಾಶಯದೊಳಗೆ ಭ್ರೂಣ ಕೂಡಾ ತನ್ನಪಾಡಿಗೆ ತಾನಿರಲು ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲವಲ್ಲ! ಯಾರು ಯಾರದ್ದೋ ಗೋರಿಯೊಳಗಿನಿಂದ ಸತ್ತು ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದ ತಲೆಬುರುಡೆ, ಅಸ್ತಿಪಂಜರವನ್ನೆಲ್ಲ ಎತ್ತಿ ತೆಗೆದು ಅದರ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಯಾರು, ಅದರ ಮಗ ಮಗಳು ಯಾರು ಎಂದು ಶೋಧಿಸುವ ಕಾಲ ಬೇರೆ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಯಾವುದಾದರೂ ತಾವಿದೆಯೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ? ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ಸತ್ತ ಮೇಲಾದರೂ....? ಸದಾ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾರೋ ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಗಮನಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆಂಬ ಭಾವನೆ ಕಾಡತೊಡಗಿದರೆ ಬದುಕು/ಸಾವು ಹೇಗೆ ಸಹ್ಯವಾದೀತು?
****
ಕೊನೆಗೂ ಮನುಷ್ಯನ Identity ಇರುವುದು ಅವನ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ತಮಾಷೆ ಎಂದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರತೀ ಐದು - ಹತ್ತು ಸೆಕೆಂಡಿಗೆಲ್ಲ ಅದನ್ನು ರೆಪ್ಪೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತ ಇರಬೇಕಾಗಿದೆಯಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ತೆಗೆಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಏನೇನಾಗುವುದಿಲ್ಲ! ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ತಿರುಚ್ಚೆಂದೂರ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಘವನ್ ತಮ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು! ಎದುರಿಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ apple ಆಗಿ ಬಿಡಬಹುದು! ನೀವು ಅವರ ಅಥವಾ ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಗುರುತೇ ಮರೆತು ಬಿಡಬಹುದು!!
****
ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಎನ್ನುವುದೇ ಕಾಲದೊಂದಿಗಿನ ನಿರಂತರವಾದ ಒಂದು ಸಂಘರ್ಷವಿದ್ದಂತೆ. ಕಾಲವನ್ನು ಹಾಯುವುದೆ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ. ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಪ್ರೇಮ, ಲೈಂಗಿಕತೆ, ಮನರಂಜನೆಯ ನೂರು ಬಗೆಯ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಎಲ್ಲವೂ ಈ ಕಾಲಯಾಪನೆಯ ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯಗಳಷ್ಟೇ. ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾತನಾಡಿ. ಪಚಪಚಪಚಪಚ ಮಾತನಾಡಿ. ಸಮಯ ಹೋಗುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಒಬ್ಬರೇ ಇರುವವರು ಕೂಡಾ ಕೊನೆಗೆ ಮೌನ ತಾಳಲಾಗದೆ ಹಂ! ದೇವಾ! ಅಮ್ಮಾದೇವ್ರೆ ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ನೀವೇನು ಮಾಡುತ್ತೀರೋ ಅದೇ ನೀವು!!
****
ಈಗ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವಳು ಗಂಡನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದು ಈಗ ಇವನೊಂದಿಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅವಳ ಮಗು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅಸುನೀಗಿದಾಗ ಅ ನೋವು ಮರೆಯಲು ಮತ್ತೊಂದು ಮಗು ಹೊಂದುವುದೇ ‘ಉಪಾಯ’ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಒತ್ತಡ ಹಾಕಿದಾಗ ಅವಳಿಗದನ್ನು (ಸತ್ತ ಮಗುವನ್ನು) ಮರೆಯುವುದು ಬೇಡವಾಗಿ ಗಂಡನನ್ನೇ ತೊರೆದವಳು ಆಕೆ.

ಈ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಿದೆ. ಅವಳು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇವನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವಳು. ತನಗೆ ವಯಸ್ಸಾಗಿದೆ, ಯಾರೂ(ಗಂಡಸರು) ಗಮನಿಸದಷ್ಟು ಅನಾಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಕೊರಗು. ಅವನೂ ತನ್ನನ್ನು ತೊರೆದು ಹೋದರೆ ಎಂಬ ಭಯವಿರಬಹುದು ಇದರ ಆಳದಲ್ಲಿ, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಅವಳು ಒಂದೊಂದು ಸಲ ಒಂದೊಂದು ತರ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅವನು ಅವಳು ಎಂದುಕೊಂಡು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೋ ಗುರುತಿಸಿ ಪೇಚಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೂ ಅವಳು ತನ್ನಿಂದ ದೂರವಾದರೆ ಎಂಬ ಭಯವಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಏನು ಮಾಡಲೂ ಸಿದ್ಧನಿರುವ ಪ್ರೇಮಿ. ಅವನ ಸಂಪಾದನೆ ಅವಳ ಐದನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಅವನು ಸದ್ಯ ಇರುವುದೇ ಅವಳ ಪ್ಲ್ಯಾಟಿನಲ್ಲಿ. ಅವಳ ಹೊರತು ತನಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವನು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾನೇನೊ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟರ ಮೇಲೆ ಅವಳು ತನಗೆ ಎರಡು ಮುಖಗಳಿವೆ, ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ ಮಾಡುತ್ತ ತಾನು ತೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮುಖವೇ ಬೇರೆ, ಹೀಗೆ ನಿನ್ನೊಂದಿಗಿರುವಾಗ ಕಾಣಿಸುವ ನನ್ನ ಮುಖವೇ ಬೇರೆ ಎಂದು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆದರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕೊನೆಗೆ ಅವನಿಗೆ ಅವಳ ಮುಖಗಳು ಬರೇ ಎರಡೇ ಎನ್ನುವ ಅನುಮಾನ ಬೇರೆ ಸುರುವಾಗುತ್ತದೆ. (ಕತ್ತಲೆಗೆ ಹತ್ತೆ ತಲೆ!) ಅವಳಲ್ಲಿ ಜೀವನೋತ್ಸಾಹ ತುಂಬಲು ಈ ಹೊಸಗಂಡ ಅವಳಿಗೆ ಅನಾಮಿಕ ಪ್ರೇಮಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ಅದನ್ನು ಗಂಡನಿಂದ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟು ಆ ಗುಪ್ತಗಾಮಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸ ತೊಡಗುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಗಂಡನೇ ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಪರಪುರುಷನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವುದನ್ನು ಗಂಡನೆದುರಿಗೇ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೂ ಇದೆಲ್ಲ ಗಂಡನದೇ ಕರಾಮತಿ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಲ್ಲದವಳೆಂದು ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಸಿ, ವಯಸ್ಸಿನ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತೊರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾಡಿದ ನೀಚ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವನೋ ಅವಳು ಅಗೋಚರ ಪ್ರೇಮಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅಬ್ಬಾ ಹೆಣ್ಣೇ ಎಂದು ಈರ್ಷ್ಯೆ, ಅಸಹ್ಯ ಎಲ್ಲ ಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಾನೆ! ಪರಿಣಾಮ ಮುನಿಸು, ವೈಮನಸ್ಯ, ಪರಿತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ವಿರಹ.

ಹಾಗೆ ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಅವನಿಗೆ ತಾನು ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ಸುಳ್ಳೇ ಹೇಳಿ ಗೆಳತಿಯರು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ ನಿಜಕ್ಕೂ ಲಂಡನ್ನಿಗೇ ಹೋದ ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೋ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೋಗಿ ಅಗೋಚರ ನಗ್ನವ್ಯಕ್ತಿಗಳೇ ತುಂಬಿರುವ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ನಗ್ನಳಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರ ಹೋಗದಂತೆ ಅಲ್ಲಿನ ಬಾಗಿಲುಗಳಿಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಹೊಡೆದು ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅವಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಬಂದ ಅವನು ಅದೇ ಫ್ಲ್ಯಾಟಿನ ಕೆಳಗೆ ನಿಂತು ಅವಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅಲ್ಲಿನ ಮಂದಿ ಅವನನ್ನು ಕತ್ತು ಹಿಡಿದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರದಬ್ಬುತ್ತಾರೆ. ಲಂಡನ್ನಿನಿಂದ ವಾಪಾಸ್ಸು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಲುವಷ್ಟೇ ಹಣ ಕಿಸೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅವನು ಒಂದು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್ ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕೂ ಹಣವಿಲ್ಲದೆ, ಹೋಟೆಲಿನ ರೂಮಿಗೂ ಕಾಸಿಲ್ಲದೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಳೆಯಲ್ಲೇ, ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಚಳಿಗೆ ಸುರುಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಇದುವರೆಗೂ ನೀವು ಓದಿದ ಕತೆಯಿದೆಯಲ್ಲ, ಇದು ನಿಜವಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿಯೋ ಇದರಲ್ಲಿ ಕನಸು ಸುರುವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಿರೂಪಕನಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಗುರುತಿಸಿ, ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ರಾತ್ರಿ ಹಾಸುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವಳ ತಲೆ ಅವನ ಹರವಾದ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಮಿಸಿದೆ. ಕಣ್ಣು ರೆಪ್ಪೆ ಮುಚ್ಚಿದರೆ ಎಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು ಹುಳುವಾಗಿ (ಕಾಫ್ಕಾ) ಬದಲಾಗುತ್ತಾನೋ ಎಂಬ ಭಯದಲ್ಲಿ ಅವಳಿದ್ದಾಳೆ. ಅವನಿಗೂ ಅಂಥದ್ದೇ ಭಯವಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಇನ್ನುಮುಂದೆ ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತು ದೀಪ ಆರಿಸದೇ ಮಲಗುವ ಸಂಕಲ್ಪ ತೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಣ್ಣಿನ ರೆಪ್ಪೆಯನ್ನು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮಾಹಿತಿಯಿಲ್ಲ.

ಇದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯೆಂದು ನಾವು-ನೀವು ಒಪ್ಪಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಪ್ಪದಿರಬಹುದು. ಅದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಏನೆಂದುಕೊಂಡು ಓದಿದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಯಾಕೆಂದರೆ, ಈ ಪುಟ್ಟ ಕೃತಿಯ ಓದು ನಮಗೆ ಕೊಡುವ ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಒಳನೋಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಓದು ಖಂಡಿತಕ್ಕೂ ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, November 17, 2012

ಕಪ್ಪೆ ನುಂಗಿದ ಹುಡುಗ : ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ಹೊಸ ಕಥಾಸಂಕಲನ

ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ‘ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ಮನಸುಖರಾಯನ ಮನಸು’ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿ ಈ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲು ಕೂತರೆ ಬೆನ್ನುಡಿಯ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಮಾತುಗಳೇ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಯ್ ಗುಡುವಂತೆ ಕಾಡುತ್ತವೆ. "ಬರವಣಿಗೆ ಎಂದರೆ ಸೋದ್ದಿಶ್ಯವಾದ ಒಂದು ಬಹಿರಂಗ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸರತ್ತು ಅಥವಾ ತೀರ ಖಾಸಗಿಯಾದ ಒಂದು ಆತ್ಮಶೋಧದ ಗೀಳು ಎಂಬ ಎರಡೂ ಅತಿರೇಕಗಳ ಹಂಗು ಕಳಚಿಕೊಂಡು" ; "ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿ-ಸಮಾಜ ಎಂದೆಲ್ಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಗಡಿರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳದೇ ಒಟ್ಟಂದದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವನ್ನು.....ಅನುಭವಿಸಿದ ಈ ಜೀವಿಯ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ..." - ಈ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ಕತೆಗಾರಿಕೆ ಬಲ್ಲ ಯಾರಾದರೂ ಒಪ್ಪತಕ್ಕವೇ. ಆದರೆ, ಎಲ್ಲ ಲೇಖಕರಂತೆಯೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು, ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಜೀವನಾನುಭವಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಅವುಗಳೇ ಮೂಲಧಾತುವಾಗುಳ್ಳ ಒಂದು ಅಥೆಂಟಿಕ್ ಜಗತ್ತನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಧಾರವಾಡದ ಭಾಷೆಯ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಸೊಗಡನ್ನು ಕೂಡಾ ಅಷ್ಟೇ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಬರಹಗಾರ. ಹಾಗಾಗಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ಕತೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ ಅವುಗಳ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ. ಇದು ವೈದ್ಯರಿಗೂ ತಿಳಿದೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇವೇ ತಮ್ಮ ಮಿತಿಗಳಾಗದ ಹಾಗೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಅರಿವೂ ಅವರಿಗಿರುವುದು ನಿಜ ಮತ್ತು ಸಹಜವೇ. ಇದನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಲಾಗದು.

ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿಯೇ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗುವ ಮತ್ತು ಅದು ಹೊಸದಾಗಿರುವ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಯಾರೂ ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಧಾರವಾಡವನ್ನೋ, ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನೋ ಮತ್ತೂ ಮತ್ತೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಎಷ್ಟೇ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಒಂದು ಹಂತದ ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿ, ವಿಸ್ಮಯ ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲ, ಮನರಂಜಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅದು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣಕತೆಯೊಂದು ಸದಾಕಾಲ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಇರಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಕಥಾನಕ ಮತ್ತು ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಹೊಸ ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂಥಾ ಕಥಾನಕ? ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಒಡ್ಡುವ ಪ್ರಧಾನ ಸವಾಲೆಂದರೆ, ಅವರ ಅಥೆಂಟಿಕ್ ಜಗತ್ತಿನ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಕಥಾನಕವನ್ನಷ್ಟೇ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಎತ್ತಿ ತಂದು ನಮಗೆ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಿತಿಯೇ. ಸಮಕಾಲೀನ ಯುವಕರ ಶೈಲಿ, ನಾಗರಿಕತೆಯ ಹೆಸರಿನ ಹಗಲುವೇಷಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅವರು ಅವರ ಜಮಾನಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದಲೇ ಕಂಡು ಹಿತವಾದ ಲೇವಡಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸಬಹುದೇ ವಿನಃ ಅದನ್ನೇ ಅಥೆಂಟಿಕ್ ಆದ ತಮ್ಮ ಕಥಾನಕದ ಕಥಾಜಗತ್ತನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರರು. ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ, ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯಮಾನವೇ.

ಇದನ್ನೇ ಇವತ್ತು ಹಿರಿಯ ಕತೆಗಾರರು ತಮಗಿಂತ ಕಿರಿಯ ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಕಂಫರ್ಟ್ ಝೋನ್’ ನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಬರೆಯಿರಿ, ನಿಮ್ಮದೇ ಸ್ವಾನುಭವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೇಳುವಾಗ ನೀವು ಕಾಣದೇ ಇರುವ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮದೇ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ‘ಮೀರು’ವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಎಂದೆಲ್ಲ ಉಪದೇಶ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು. ಆದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದು ಸೋದ್ದಿಶ್ಯವಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸರತ್ತು ಆಗಿಬಿಡುವುದಿಲ್ಲವೆ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅರಿವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ತಾವು ಬರೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ರಸಮಯ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಸೃಜನಶೀಲವಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳವರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಂಥ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವೇಶ್ಯೆಯೊಬ್ಬಳ ಕುರಿತ ಕತೆಯಾದ ‘ಕೆಲವಂ ಬಲ್ಲವರಿಂದ’, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಕುರಿತ ಕತೆಯಾದ ‘ಉದ್ಯೋಗಪರ್ವ’, ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧದ ಎಡವಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದವನೊಬ್ಬನ ಕತೆಯಾದ ‘ಕಪ್ಪೆನುಂಗಿದ ಹುಡುಗ’ - ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ಕತೆಗಳ ದೇಶ-ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮದೇ ಜಮಾನಕ್ಕೆ ಆತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಬೇರೆಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ‘ಕಬಡ್ಡಿ ಕಬಡ್ಡಿ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತದೇ ತಬರನ ಕತೆಯ ನೆರಳು ಇರುವುದು, ‘ತರಬೇತಿಯ ದಿನಗಳು’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ೨೯೭ ರೂಪಾಯಿ ಸಂಬಳದ ಸರಕಾರೀ ಕಾರಕೂನನ ಕತೆಯೇ ಇರುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಇದನ್ನು ನಾನು ಒಂದು ದೋಷವೆಂದೋ, ವೈದ್ಯರ ಸಮೃದ್ಧ ಅನುಭವ ಪ್ರಪಂಚದ ಅದ್ಭುತವೆಂದೋ ಎತ್ತಿ ಆಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಾರರೂ ಕತೆ ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಸಂದು ಹೋದ ಕಾಲವನ್ನೇ ಕಥಾನಕದ ಭೂಮಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಲೆವು. ಶೇಕಡಾ 99.99ರಷ್ಟು ಕಥಾನಕಗಳು ಸಂದು ಹೋದ ಕಾಲವನ್ನೇ ಕುರಿತವುಗಳೆಂಬುದು ನಿಜ. ಹೀಗೆ ನಾವು ಕಥಾಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗೆಲ್ಲ ‘ಭೂತ’ ಕಾಲವನ್ನೇ ಬದುಕುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂದು ಹೋದ ಲೇಖಕರನ್ನು ಓದುವಾಗ ಇನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತೇವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಕಥಾಜಗತ್ತಿಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಈ ಕತೆಗಳು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ಇಲ್ಲಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕತೆಯ ಸಮಕಾಲೀನತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇನೂ ಇದಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿರುವುದು ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಜೀವನಾನುಭವಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದು (ತನ್ನ ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ) ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ(ಬರೆಯುವಾಗ), ಜೀವನಾನುಭವಕ್ಕೆ ಕಥಾನಕದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ತೊಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ‘ಕಲ್ಪಿತ ವಾಸ್ತವ’ವೆಂಬುದೇನಿದೆ ಅದು ಎದುರಿಸುವ ಕಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಎದುರಿಸುವ ವಿಧಾನ, ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುವ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ತಾರ್ಕಿಕ ಅಗತ್ಯ- ಇವುಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಜಯಂತರ ಮಾತುಗಳು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಅಂಥ ಅಗತ್ಯವೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಲ್ಲವೆಂದಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಬರವಣಿಗೆ ‘ಸೋದ್ದಿಶ್ಯವಾದ ಒಂದು ಬಹಿರಂಗ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸರತ್ತು’ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇರಲು ಅರ್ಹವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಅನ್ಯಥಾ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಇದು, ಬರವಣಿಗೆ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾದ ಆತ್ಮಶೋಧದ ಹಾದಿಯೂ ಆಗಿದೆಯೆ ಇಲ್ಲವೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಇಲ್ಲಿ,ಈಗ, ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಲ್ಲ ಎಂದು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕತೆ ‘ಕೆಲವಂ ಬಲ್ಲವರಿಂದ....’ ಕಾಲಮಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೊಸತರಲ್ಲಿರುವ ದೇಶದ್ದು. ಪುಟ್ಯಾ ಎಂಬ ಪೋರನನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವನು ಹನ್ನೊಂದು ಹನ್ನೆರಡರ ಅಡನಾಡಿ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ತನಕದ ವಯೋಮಾನದಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಪೊರೆಕಳಚಿ ತಾರುಣ್ಯದ ಅಂಚಿನ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು ಹಾಯುವ ಕಾಲದ್ದು. ಆದರೆ ಕತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ನೋಟದ ತಂತ್ರ ಎರಡೂ ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದರೂ ಕಥಾನಕದ ನಿರೂಪಣಾ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೊಸತನವಿದೆ. ಊರಿನ ಒಬ್ಬ ತರುಣಿಯ ಕುರಿತ ಹುಡುಗರ ಕುತೂಹಲದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಿಷ್ಟೇ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಕೆಯ ಬದುಕು ಕೊನೆಗೂ ಬೆಲೆವೆಣ್ಣಿನ ತಾಪತ್ರಯಗಳತ್ತ ಹೌದೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬಷ್ಟೇ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿ ಮುಗಿಯುವಂಥದ್ದು. ಢಾಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಕಾಣುವಂತೆ ಇದೇ ಕತೆಯನ್ನು ನಿರಂಜನರ ‘ಕೊನೆಯ ಗಿರಾಕಿ’ ಹೇಳಿದೆ. ವೈದ್ಯರದೋ ಅತ್ಯಂತ ನವಿರಾದ ನಿರೂಪಣೆ. ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ನೇರ ಮತ್ತು ಆಳ. ಪುಟ್ಯಾನ ತಾಯಿ ಅವಳನ್ನು ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಂಡು ಆಕೆಯ ಇತ್ಯೋಪರಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುಹಕ, ವ್ಯಂಗ್ಯ, ತಿರಸ್ಕಾರ ಎಲ್ಲ ಬೆರೆತ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯ ರೀತಿಯನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಏಕಮುಖೀ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಬಳಸಿರುವ ಬಗೆಯಲ್ಲೇ ಅವಳ ಮೌನವಾದ ನೋವು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದಂತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಧಾರವಾಡದ ಸೊಗಡಿನಿಂದ, ಬಾಲ್ಯ ಕಾಲದ ಚಿತ್ರಕ ವಿವರಗಳಿಂದ ಕತೆ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನೇ ತನ್ಮಯತೆಯಿಂದ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೊ ಅಥವಾ ಕಥಾನಕದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಅತಿಯಾದ ವಾಚಾಳಿತನದಿಂದ ಈ ಕತೆ ಸೊರಗಿದೆ ಎನ್ನಬೇಕೊ ಗೊಂದಲವಾಗುವಂತಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಬಾಲಕರನ್ನು, ತಾರುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಳುತ್ತಿರುವ ಹುಡುಗರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕತೆ ಹೇಳುವ ತಂತ್ರ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನಿರೂಪಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪುಟ್ಟನದ್ದಲ್ಲ. ನಿರೂಪಕ ಪುಟ್ಟನ ಪಾತಳಿಯಿಂದಲೇ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕೊ ಅಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಕತೆಯ ನೆಲೆ ಪ್ರೌಢ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಹುಡುಗರು ಅರೆ ಲೈಂಗಿಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಇಷ್ಟಿಷ್ಟಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಬಗೆಯ ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಹಿರಿಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಈರ್ಷ್ಯೆ ಬೆರೆತ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಇವರೆಲ್ಲರ ಕೌತುಕತೆ, ಕಾಮುಕತೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾದ ‘ಆಕೆ’ ಮೌನವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವ ನೋವು - ಎರಡನ್ನೂ ಸಂಧಿಸುವ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಕತೆ ಘನೀಭವಿಸುವುದನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾದ ಕೆಲವೊಂದು ವಿವರಗಳು ಮಂದವಾಗಿಸಿವೆ. ಕೆಲವು ಪೂರಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ತೀರ ಸುತ್ತೀ ಬಳಸಿ ‘ಆಕೆ’ಯ ತನಕ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೂ ಈ ರೀತಿ ಆಗಿರಬಹುದೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಲಾರಾಳ ಕತೆ, ದೇಣಗಿ ಎತ್ತುವ ವಿದ್ಯಮಾನದ ವಿವರಗಳು ಕೊನೆಗೂ ಕತೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಎಳೆಗೆ ನೀಡುವ ಕಾಣ್ಕೆಯ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇವು ಎಷ್ಟು ಒಜ್ಜೆಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ವೈದ್ಯರ ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ಸೊಗಸಾದ ವಿವರಗಳೇ ಹೊರತು ‘ಆಕೆ’ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿಜ!

ಎರಡನೆಯ ಕತೆ ‘ಉದ್ಯೋಗ ಪರ್ವ’ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಹಾವೇಣಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೇಲೇರುವ, ಕೆರಿಯರ್ ಉನ್ನತಿಗೊಯ್ಯುವ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೇರುವ ಒಂದು ಓಟದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂವೇದನೆಗಳು ಗೌಣವಾಗುವ, ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳೆಂದು ಒಂದು ತಲೆಮಾರು ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಆದರ್ಶಗಳು ಮಣ್ಣುಗೂಡುವ ಚಿತ್ರವಿದೆ, ವೈದ್ಯರ ಎಂದಿನ ಸಹಜ ವ್ಯಂಗ್ಯ ವೈನೋದಿಕ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಸತೇ ಆದ ಕಥಾವಸ್ತುವೇನಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ತಾಲರ ‘ಶಿಕಾರಿ’ಯಿಂದ ತೊಡಗಿ ಈಚಿನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯೋಗದ ಗೋಳುಗಳ ತನಕ ಇದು ಹರಿದು ಬಂದಿರುವಂಥದೇ. ಕೊನೆಯ ಒಂದೆರಡು ಪ್ಯಾರಾಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಧಾರವಾಡ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೊರಳಿದ್ದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇಡೀ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆ ಗ್ರಾಂಥಿಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತನ್ನ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿ, ವಿಸ್ಮಯ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಉಳಿದಿರುವುದೆಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಎಂಥಾ ನೀಚತನವನ್ನು, ಸುಳ್ಳನ್ನು, ಪೊಳ್ಳು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು, ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಬಲ್ಲ ಎಂಬಂಥ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಅನಾವರಣವೊಂದೇ. ಇಂಥದ್ದರ ಕಡೆ ಕತೆಯ ಗಮನವೆಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುವುದರಿಂದ ವೈದ್ಯರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲೂ ಕಾಣದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ನಿಷ್ಠುರ, ಜಡ ಧೋರಣೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯಿದೆ. ಕಥಾನಕದ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಯ ನಡೆಯ ಕಡೆಗೇ, ಅದರ ಒಳಗೊಳಗಿನ ವರ್ತುಲಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತ ಹೋಗುವುದರತ್ತಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನವಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕಥಾನಕದ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಸಹಜ ವೇಗವಿದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಯೇ ವೈದ್ಯರು ತಮ್ಮ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಮೀರಲು ಯತ್ನಿಸಿರುವುದರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕತೆಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ಮೂರನೆಯ ಕತೆ ‘ಕಬಡ್ಡಿ... ಕಬಡ್ಡಿ’ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ತಬರನ ಕತೆಯ ಗೋಳನ್ನೇ ಹೊಸದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಶಿರಹಟ್ಟಿ ಮಾಸ್ತರರು ಪೆನ್‌‌ಶನ್ ಸ್ಯಾಂಕ್ಷನ್ ಆಗದ ಟೆನ್‌ಶನ್ನಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ವಿಚಾರವಾಗಿಯೂ ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಲದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದಿರುವ ಪತ್ನಿಯ ಅಸ್ತಮಾ ದಿನದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೂ ಆಕೆಗೆ ತನ್ನ ತಂಗಿಯ ಜೊತೆ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬಂದ ಅಂತಸ್ತಿನ ಒಂದು ಜಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟರ ಮೇಲೆ ಅವರು ಕೈಹಾಕಿದ ಮನೆಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತಿದ್ದು ತೀವ್ರ ಹಣಕಾಸಿನ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಡಿಗೆ, ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯ ಬಾಕಿಗಳೆಲ್ಲ ಅವರನ್ನು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಕಂಗೆಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ತಾಪತ್ರಯಗಳ ನಡುವೆ ಅವರ ಪ್ರೋಸ್ಟೇಟ್ ಆಪರೇಶನ್ ಕೂಡ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾಸ್ತರರಿಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಿಟ್ಟು ಬರುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಯಶಸ್ವೀ’ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಸಾಲಿಮಠ ಸರ್ ಜೊತೆ ಒಂದು ಮದುವೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಆತ್ಮವಿರುವುದು ಈ ಯಾವ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೇ ವೈದ್ಯರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ನಿಜಕ್ಕಾದರೆ ಇದೇ ವೈದ್ಯರ ನೈಜ ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಿರಹಟ್ಟಿ ಮಾಸ್ತರರಿಗೆ ‘ಖಾಸಗೀ ಆತ್ಮಶೋಧದ ಗೀಳೇ’ನೂ ಇಲ್ಲ ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಈ ತಲ್ಲಣಗಳ ನಡುವೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ನೀಡುವ ಪರೋಕ್ಷ ವಿವರಗಳಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಆತ್ಮಶೋಧ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ತಾವು ‘ನಿನ್ನೆಯ ಸ್ವಂತದ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಇಂದು ಆಗಲೇ ಪರಕೀಯರಾಗುತ್ತಿರುವುದು’ ಅವರಿಗೆ ವೇದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗುರಪ್ಪನಂಥ ಮನುಷ್ಯ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕೈ ಹಾಕಲು ಬರುವುದು ಅವರನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದೆ. ಬಾಯಿಗೆ ಬರುವ ಬೋ...ಮಗ ಅವರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕುಬ್ಜರನ್ನಾಗಿಸುವುದೇ ವಿನಾ ಇನ್ನೇನಿಲ್ಲ. ‘ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡಿ’ ಎನ್ನುವ ಸಾಲಗಾರರ ಔದಾರ್ಯವೇ ಶಿರಹಟ್ಟಿ ಮಾಸ್ತರರಿಗೆ ನುಂಗಲಾರದ ಉಗುಳಲಾರದ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿದೆ! ಚಹ ಪುಡಿ ಮುಗಿದು ಇದ್ದಿದ್ದರಲ್ಲೇ ಮಾಡಿದ ಚಹ ಕುಡಿವ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲೇ ಶಿರಹಟ್ಟಿ ಮಾಸ್ತರರ ನಿಡುಗಾಲದ ಅಪಮಾನವೆಲ್ಲ ಮಡುಗಟ್ಟಿದಂತಿದೆ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅವರ ಅಂತರ್ಮಥನಕ್ಕೆ ಒದಗುವ ಸ್ನೇಹಮಯಿ ಜೊತೆಗಾರರೆಂದರೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೆರೆದುಕೊಳ್ಳದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದು ಹೋದ ಕೆನ್ನೆಯ ಮೇಲಿನ ಮೋಟುಗಳು! ಮಾಸ್ತರರ ಏಕಾಕಿತನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಅವರ ಆತ್ಮಶೋಧದ ಹೊಳಹುಗಳೆಲ್ಲ ಅಡಗಿವೆ. ಆದರೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಆ ಆತ್ಮಶೋಧ ಫಿಲಾಸಪಿಯ, ಸಿದ್ಧಾಂತ-ವೇದಾಂತಗಳ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಬರಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥಹೀನತೆ, ಅರ್ಥಶೂನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನಿರರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು ಏನು ಉಳಿದಿದೆ? ಆದರೆ ಅದರ ಸಂದಿಯಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಆಶಾವಾದವಿದೆಯಲ್ಲ, ಅಲ್ಲೇ ಬದುಕು ಮತ್ತೆ ಚಿಗುರಿಕೊಳ್ಳಲು ಸದಾ ಕಾದಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಎಷ್ಟು ನಿಜವೋ ಅಷ್ಟೇ ನಿಜವಾದದ್ದು ಇದು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಆತ್ಮಶೋಧವೂ ಕೂಡ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ಅನೇಕ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಯೋವೃದ್ಧರ ಹಿನ್ನೋಟವಿದೆ. ಬದುಕು ಸುಖದ ಸುಪ್ಪತ್ತಿಗೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಕಷ್ಟ ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳ ಮುಳ್ಳಿನ ಹಾಸಿಗೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಹದದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹಿತವಾದ ನೋವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುವಂಥದ್ದು. ಇದೇ ಆ ಅಂತರ್ಮಥನದ ಲಯ. ಅದರಿಂದ ಹುಟ್ಟುವುದೇನು ಎಂಬುದು ಅಮುಖ್ಯ. ಅದೊಂದು ನೀರವ, ಸ್ತಬ್ಧ ಕ್ಷಣ ಅಷ್ಟೇ. ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ವೈದ್ಯರ ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ.

‘ಕಪ್ಪೆನುಂಗಿದ ಹುಡುಗ’ ಕತೆ ಎರಡು ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಅದು ಅರವತ್ತು ರೂಪಾಯಿಯ ಚೆಕ್ಕನ್ನು ಆರುನೂರು ಎಂದು ತಿದ್ದಿ ಪೋರ್ಜರಿ ಕೇಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಹುಡುಗನದ್ದು. ಅವನು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಾಗಲೂ, ಪೋಲೀಸರು ಹಿಡಿದೊಯ್ದಾಗಲೂ, ಕೋರ್ಟಿಗೆ ಹಾಜರಾದಾಗಲೂ, ಕೈಕೋಳ ತೊಟ್ಟು ಕೂತ ಅವನಿಗೆ ತಾಯಿ ಚಿಕನ್ನಿನ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಿಸುವಾಗಲೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾವಸಂಚಾರವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಕಂಕಿಂ ಎನ್ನದ ಈ ಹುಡುಗ ಕಪ್ಪೆ ನುಂಗಿದ ಹುಡುಗ. ಇಂಥವನನ್ನು ಕೊನೆಗೂ ಹಿಡಿದು ಹಾಕಿದ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ನಡುವೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ರಮಾಕಾಂತ ಮತ್ತೆ ‘ಉದ್ಯೋಗಪರ್ವ’ ಕತೆಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಹಾವೇಣಿಯಾಟದಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಆಸಾಮಿ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ತಾಂತ್ರಿಕ ಎಚ್ಚರದೊಂದಿಗೆ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಕತೆ ಇವನ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧವೊಂದು ಬಿಗಡಾಯಿಸಿದ ಸಂಗತಿಯ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ತಮಾಷೆಯೆಂದರೆ, ಕೆಲಕಾಲದಿಂದ ಮುಂಬಯಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈತನಿಗೇ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗುಟ್ಟು ಹೇಗೆ ಬಯಲಾಯಿತು, ಎಷ್ಟು ಬಯಲಾಯಿತು, ಯಾರಿಂದ ಬಯಲಾಯಿತು ಎಂಬೆಲ್ಲದರ ವಿವರಗಳು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮುಖಕ್ಕೆ ರಾಚಿದಾಗ ಬಾಯ್ತೆರೆಯಲಾರದ ಕಪ್ಪೆ ನುಂಗಿದ ಹುಡುಗ ಈತನೇ ಆಗಿಬಿಡುವುದು!

ಈ ಎರಡು ಸ್ತರಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕರ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಅದು ಸಮನ್ಸ್ ಕೊಡಲು ಬಂದ ಒಬ್ಬ ಕಾನ್ಸಟೇಬಲ್ಲನ ಆಗಮನವನ್ನು ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರ ಜನ ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮುಗ್ಧ ಮಂದಿ ಅವನು ಬಂದಿರುವುದು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ‘ತಿಂದಿರುವುದ’ರಿಂದ ‘ಹಿಡಿದು’ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಎಂದೇ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ಪೋಲೀಸನೇ ಇಪ್ಪತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಇಸಿದುಕೊಂಡು ರಮಾಕಾಂತರಿಗೆ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಹೊಡೆದು ಮರಳಿದಾಗ ನಿರಾಶರಾದ ಮಂದಿ ‘ಸಾಮೀಲಾಗ್ಯಾನ ಕಾಣತೈತಿ’ ಎಂದು ಸಮಾಧಾನಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ! ಈ ಪುಟ್ಟ ಚಿತ್ರದಲ್ಲೇ ಸಮಾಜ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ (ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧ) ತಳೆಯುವ ಅನಗತ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ, ತೂರಿ ಬಿಡುವ ಅನುದ್ದಿಶ್ಯ ಕೊಂಕು-ಕುಹಕ ಮತ್ತು ಅಂಥದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅವರಿಗಾಗುವ ನಿರಾಶೆ - ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ‘ಸೋದ್ದಿಶ್ಯವಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸರತ್ತನ್ನು’ ಅತ್ಯಂತ ಸೃಜನಶೀಲ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಒಂದು, ತನ್ನ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಮೀರಿ ತನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಹಸವನ್ನು ಕತೆಗಾರ ಮಾಡಬೇಕಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವೆಂದೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಸಂಕಲನದ ಕೊನೆಯ ಕತೆ ‘ತರಬೇತಿಯ ದಿನಗಳು’ ಮತ್ತೆ ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಯುದ್ಧದ ದಿನಗಳಿಗೆ ಹೊರಳುತ್ತದೆ. ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ಈ ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕತೆ ‘ಕೆಲವಂ ಬಲ್ಲವರಿಂದ...’ದ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಎಂದುಕೊಂಡರೂ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಿದೆ. ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೌದೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತು ಹೋದ ಒಂದು ನವಿರಾದ ಪ್ರೇಮಪ್ರಕರಣವಿದೆ. ಅದು ಮುಂದೆ ಆಗಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿಡಿಸಿದ ಹುಡುಗಿಯರ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ನೆನಪಾಗುತ್ತ ಉಳಿದರೂ, ಅತ್ತ ಯಾವುದೇ ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗದೆ, ಸಂಪರ್ಕ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪಕ್ವವಾಗದೇ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರೇಮಭಾವದ ಪ್ರತಿಮೆಯಷ್ಟೇ ಆಗಿ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರಾಶೆ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಇಂಥವೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅವಕಾಶಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದಾಗಿ ನಿಂತು ಕಾಡಲು ಹವಣಿಸುವಂತಿರುವಾಗಲೇ ಎಲ್ಲದರಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಂಡಂತೆ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಮರಳುವ ಗೋಪಾಲನ ಕತೆ ಇದು. ಇದರ ಯಶಸ್ಸೆಲ್ಲವೂ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ಎಂದಿನ ಲವಲವಿಕೆಯ ವಿವರಗಳಿಗೆ, ಧಾರವಾಡದ ಭಾಷೆಗೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಕ ವಿವರಗಳ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು.

ಈ ಸಂಕಲನದ ಮಹತ್ವವಿರುವುದು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರ ಕತೆಗಳೆಂದರೆ ಧಾರವಾಡ ಕನ್ನಡದ ಸೊಗಡಿನಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಪಕ್ವ ಜೀವನಾನುಭವದ, ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳ ಹೂರಣವುಳ್ಳ ನುಡಿಚಿತ್ರಗಳು ಎನ್ನುವ ಬ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗದಂತೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಕೈಗೊಂಡ ಕೆಲವು ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಥನಶೈಲಿಯ ಜೀವಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, November 12, 2012

ಹುಣಿವಿ ಚಂದಿರನ ಹೆಣಾ ಬಂತು ಮುಗಿಲಾಗ ತೇಲತಾ ಹಗಲ!

ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಬದುಕನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆ ಎಲ್ಲ ಸಮಗ್ರತೆಯೊಂದಿಗೇ ಓದುಗನಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಾದರೆ, ಜೋಸೆಫ್ ಓ ನೀಲ್ ಅವರ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾದಂಬರಿ ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ ತಲ್ಲಣಗೊಳ್ಳುವಂಥ ದುರಂತವೊಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಅನುಮಾನದಿಂದಲೇ ಕಾಣುವಂಥ ಸ್ಥಿತಿ, ಮನುಷ್ಯ ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಸಹಜ ವ್ಯವಹಾರ ಕಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದೆಲ್ಲ ತಿಳಿಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಒಂದು ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆ ದೇಶದವರೇ ಎದುರಿಸುವ ಒಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೂ ಹೊರಗಿನವರು ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೂ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಉದ್ಯೋಗನಿಮಿತ್ತವೋ, ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದೋ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡವರ ಸ್ಥಿತಿ ಒಂದು ತರವಾದರೆ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯಾದವರ ಸಮಸ್ಯೆ ಇನ್ನೊಂದು ತರ. ಅದರಲ್ಲೂ ಆ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಪಡೆದವರಿದ್ದರೆ ಅವರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಇನ್ನೊಂದೆ ಬಗೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನವರಾದ ಮಂದಿ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ, ನಂತರ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಕರೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುವ ತಲ್ಲಣಗಳು, ಸಂಕಟಗಳು ಹೇಗೆಲ್ಲ ಇರಬಹುದು ಎನ್ನುವುದರ ಸುತ್ತ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಗಳ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪಲ್ಲಟವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಪಾತಳಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಕುತೂಹಲಕರ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ, ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಪತನದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೆನ್/ಫಾಲ್ಕನರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪುಸ್ತಕ ಪರಾಮರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಭಾಷೆಗಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾದಂಬರಿ ಓ ನೀಲ್‌ ಬರೆದ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್. ಇದು ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು 2008ರಲ್ಲಿ.


ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಕ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞ. ಮೂಲತಃ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನವನಾದ ಈತನ ಪತ್ನಿ ಮೂಲತಃ ಬ್ರಿಟನ್ ಪ್ರಜೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ನೆಲೆನಿಂತ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನವರು. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಥವಾ ‘ನಾಯಕ’ ಪಾತ್ರ ಚಕ್ ರಾಮ್‌ಕಿಸೂನ್ ಕೂಡ ಟ್ರಿನಿದಾದ್‍ನವನು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದು, ಇವತ್ತು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ insider ಯಾರೂ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು. ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಇವರನ್ನು ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸಿರುವುದು 9/11 ದುರ್ಘಟನೆ. ಭಯ, ಆತಂಕ ಅಥವಾ ಮುಂದೇನೋ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನದಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಅದುವರೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೇ ಹೊಸದಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು, ಅಪಸ್ವರವನ್ನು, ಅಸಹ್ಯವೂ ಅಮಾನವೀಯವೂ ಆದ ಒಂದು ಅನಿವಾರ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.


ಇಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಥಾನಕದ ಹಂದರ ಇರುವುದು ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಪತ್ನಿ-ಮಗನ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಚಕ್ ರಾಮ್‌ಕಿಸೂನ್‌ನ ವ್ಯವಹಾರ, ಸಂಬಂಧಗಳು, ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢವಾದ ಅವನ ಸಾವು - ಇವುಗಳ ಸುತ್ತ! ಯಾವ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನಿಗಾದರೂ ಈ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಗಳು, ಲೈಂಗಿಕತೆ, ವಿರಸ ಮತ್ತು ಹೌದೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಿರುಕು ಮಾತಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಾರದೇ ಒದ್ದಾಡುತ್ತ - ದೂರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಾವವೊಂದು ಕಾರಣದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆಯೇ ಸತಾಯಿಸುತ್ತ - ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ತೀರ ತಡವಾಗಿ ಮುಖಕ್ಕೆ ರಾಚಿದಂತೆ ತನ್ನ ನೀಚ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಘಟಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವಾಗಲೂ ಕರುಳಕುಡಿಯ ಸೆಳೆತಗಳು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಸಂವೇದನೆಗಳ ನೆಲೆಯೇ ಅವನ ಪೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸವಾಲಿಗೊಡ್ಡಲು ಸಾಕು. ಇದರೊಂದಿಗೇ ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯ-ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕಥಾನಕದ ಎಳೆಯೊಂದಿಗೇ ಓದುಗನ ಲವಲವಿಕೆಯನ್ನು ಕೆಡಿಸದೇ ನೇಯುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು. ಇದನ್ನು ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಜೋಸೆಫ್ ಓ’ನೀಲ್ ಕೊಲೆ, ಸುಲಿಗೆ, ಜೂಜು ಮತ್ತು ಭೂಗತ ಜಗತ್ತಿನ ರೋಚಕತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು, ಅಂಥ ವಿಪುಲ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದರೂ. 

ಕಾದಂಬರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ದುರ್ಘಟನೆಯ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಯಮದಿಂದ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಅಂಶ ಎನ್ನಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಓ’ನೀಲ್‌ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಅಂಶಗಳು ಮೂರು. ಒಂದು ಸ್ವತಃ ಜೋಸೆಫ್ ಓ’ನೀಲ್‌ನ ‘outsider' ಅನುಭವಗಳು. ಈತ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು (1964) ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ. ಬೆಳೆದಿದ್ದು, ಓದಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ಮೊಂಜಾಬಿಕ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಇರಾನ್, ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹೊಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ. ಸದ್ಯ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರ ಸಮೇತ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಓ’ನೀಲ್‌ಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಹಾಯ್ದುಹೋದ ತಲ್ಲಣವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯದು, ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂರು ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರಗಳು ಮೂರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು ಎಂಬುದು. ಓ’ನೀಲ್ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದವರೇ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಲವರಿದ್ದಾರೆ, ಕಾದಂಬರಿಯ ರಂಗಭೂಮಿಯೇ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್. ಆದರೆ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಅರೆ-ಅಮೆರಿಕನ್. ಇನ್ನು ಮೂರನೆಯದು, ತುಂಬ ಜಾಣತನದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿ ಓ’ನೀಲ್ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕುರಿತ ಸುದೀರ್ಘ ವಿದ್ಯಮಾನವೊಂದನ್ನು ತಂದಿರುವುದು! ನಮಗೆಲ್ಲ ತಿಳಿದೇ ಇರುವಂತೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇವತ್ತಿಗೂ ನೆಲೆಯಾದ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನದೇ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಅಂಗದಂತಿರುವ ಅಮೆರಿಕನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇವತ್ತಿಗೂ ಹೊರಗೇ ನಿಂತಂತೆ ಇರುವುದರಲ್ಲೇ ಏನೋ ಒಂದು ವಿಪರ್ಯಸವಿರುವಂತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಟಿನಿದಾದ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ರಾಮ್‌ಕಿಸೂನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಯಾವಮಟ್ಟ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆಂದರೆ ಅವನು ಅಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ನೇತರ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನೇ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ! ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸೌಹಾರ್ದ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕನಸಿದೆ ಅವನಲ್ಲಿ!

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಕಾರಣವನ್ನೇನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸದೆ ದೂರವಾದ, ಅಥವಾ ಅದನ್ನಾದರೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಸೋತವನಂತೆ ಕಾಣುವ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಹೆಂಡತಿ ದೂರವಾದದ್ದೇ ಬಳಲಿದಂತಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೆಂಡತಿಗಾಗಿ ಇವನಿನ್ನೂ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಹಂಬಲಿಕೆಯೇ ಚಕ್ ಜೊತೆ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಸಂಬಂಧ ಬೆಸೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾದಂತಿದೆ. ಈ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗನಂತೆ ಕಾಣುವ ಚಕ್‌ನದ್ದು ನೂರು ಬಗೆಯ ವ್ಯವಹಾರ, ಏನೋ ನಿಗೂಢತೆ. ಇನ್ನೊಂದು ನೆಲೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಟಿಗೊಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುವ ಒಂದೇ ಉದ್ದೇಶದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೈಮೇಲೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಮಹಾ ಲವಲವಿಕೆಯ, ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಎದೆಗಾರಿಕೆಯ ಮನುಷ್ಯ ಅದನ್ನು ಶಾಂತಿಸ್ಥಾಪನೆಯ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವವಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಎಂದೇ ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದಾನೆ. ಕಾನೂನು, ಕಟ್ಟುಕಟ್ಟಳೆಗಳ ಮುಳ್ಳಿನ ಬೇಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಘನೋದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹೇಗೆ ಸರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಬಲ್ಲ ಚಾಣಕ್ಯನಂತಿರುವ ಚಕ್ ಬಲಿಯಾಗುವುದು ಮಾತ್ರ ತನ್ನದೇ ಶಿಷ್ಯನಿಂದ! ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯ ಜೀವಕೇಂದ್ರದಂತಿರುವ ಚಕ್ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಅಮೆರಿಕದ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನೂ, ಕನಸುಗಾರಿಕೆಯನ್ನೂ, ಹಣದ ಥೈಲಿಯ ಮೋಹಕತೆಯನ್ನೂ ಮತ್ತದರ ದುರಂತವನ್ನೂ ಅನ್ಯತ್ರ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಸಾಂಕೇತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಅನಿಸಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿದ್ದರೂ ಜೋಸೆಫ್ ಓ’ನೀಲ್ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೇ ತಂದು ಕೂರಿಸಿರುವ ಮಾಯಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವೇ!

ಇಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಓ’ನೀಲ್ ಕೂಡ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಂತೆಯೇ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚೇ ವಿವರವಾಗಿ ತರುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲೇ ಓ’ನೀಲ್ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥಾನಕದ ಓಟಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂಬಂತೆ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಒಂದು, ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಾಮ್‌ಕಿಸೂನ್ ಸಂಬಂಧ ಗಾಢವಾಗಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಷಃ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಅದಾಗಲೇ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಗೆ ಹಾರಿ ಹೋಗದೇ ಜೊತೆಗೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರೆ ರಾಮ್‍ಕಿಸೂನ್ ಬಳಿ ನಿಕಟವಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂಟಿತನದ ನೋವನ್ನು ಮರೆಯಲು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋದ, ಪಡೆದ ಮತ್ತು ಆತುಕೊಂಡ ಸಂಬಂಧದಂತಿದೆ ಇದು. ಇನ್ನೊಂದು, ಇಂಥ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆಯುವಂಥ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ರಾಮ್‌ಕಿಸೂನ್‌ ಅನುಸರಿಸುವ ಹಾದಿ ನೇರವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತ ಕೂರಲು ಅವನಿಗೆ ಪುರುಸೊತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲವೆ? ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸರಕಾರೀ ಯಂತ್ರದ ಭ್ರಷ್ಟತೆ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಚಕ್ ರಾಮ್‌ಕಿಸೂನ್‌ನ ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣ ಎರಡೂ ರೂಪಗಳು ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಾಣಿಸತೊಡಗುವುದೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಲಂಚಗುಳಿತನದ ಹಾದಿಗಳ ಅರಿವಿರುವುದು, ಹೊರಗಿನವನಾಗಿಯೂ ಈತ ಅದನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಹಾಗಿರಲಿ. ಸ್ವತಃ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌ಗೇ ಅರಿವಾಗದಂತೆ, ಈಗಾಗಲೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಡ್ರೈವ್ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಪರಿಣತಿಯುಳ್ಳ, ಬರೇ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಕೂಡ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌ನ್ನು ಈತ ತನ್ನ ಬಿಟ್ಟಿ ಸೇವೆಯ ಡ್ರೈವರ್ ಎಂಬಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ! ಹಾಗೆ ಚಕ್ ರಾಮ್‌ಕಿಸೂನನ ಡ್ರೈವರನಂತೆ ಅವನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದಿಲ್ಲಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಈ ಮನುಷ್ಯನ ನಿಗೂಢ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕತ್ತಲ ಲೋಕವೊಂದು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ. ಈ ತಂತ್ರದ ಗಟ್ಟಿಗತನವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟು ಸಾಲದೆ?

ಇದೇ ರೀತಿ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿ ಸಾಂಸಾರಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತ ಆರ್ಥಿಕ ರಂಗವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೇ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಕಟ್ಟಲು, ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೂರ್ನಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ಅಮೆರಿಕದ ನೆಲ, ಹಣ ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಥಿತಿ, ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹತ್ತಿರ ತರುವ ಮಾಯಾತಂತ್ರ, ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದರೆ ವಿಶ್ವಶಾಂತಿ! ವಿಶ್ವಶಾಂತಿಯ ಅಗತ್ಯ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಹನ್ನೊಂದರ ದುರ್ಘಟನೆಯ ನೆರಳಲ್ಲೇ. ಅಲ್ಲೇ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳ ಮೂಲವೂ ಇದೆ. ಕುಸಿದಿದ್ದು ಬರೇ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಅಲ್ಲ, ಅಮೆರಿಕದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೇರುಗಳೆ ಅದರಿಂದ ಅಲ್ಲಾಡಿದವು. ಅಲ್ಲಾಡಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಬೇರುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದರಿಂದ ಮಂದಿಯ ಉದ್ಯೋಗ, ಜೀವಭೀತಿ, ಅತಂತ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದವು. ಸಂಸಾರಗಳು ಪುಟ್ಟ ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ ಕಂಪಿಸಿದವು, ಮಕ್ಕಳ ಬದುಕು ಅಲ್ಲಡಿತು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದು ತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವುದು ಜೋಸೆಫ್ ಓ’ನೀಲ್ ತರದ ಕೆಲವೇ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಿಗೆ ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಒಲಿಯಿತು.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇನೆ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅದರ ಸುಂದರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ಗಾಗಿಯೇ ಓದಿದರೂ ಓದಬಹುದು. ಗಂಡ - ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು `ಮತ್ತೊಬ್ಬ’ನ ಕತೆಯಾಗಿಯೂ ಓದಬಹುದು. ಚಕ್ ರಾಮಕಿಸೂನ್ ತರದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಿಧಿಯ ಮೇಲೆ ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಕೂತ ಅನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಅವರ ವಿಲಕ್ಷಣ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಂಥವರ ಬದುಕಿನ ಬಹುಮುಖಿ ಆಯಾಮಗಳ ಕುರಿತ ಕುತೂಹಲಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಓದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಹೇಗೆ ಓದಿದರೂ ಅದರ ಸಮಗ್ರತೆಯೇ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೊನೆಗೂ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವುದು ಎನ್ನುವುದು ಸತ್ಯ.


(ಈ ಲೇಖನದ ಆಯ್ದ ಭಾಗ ಹಿಂದೆ ವಿಜಯ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, November 10, 2012

ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ

ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ಕೆಲವು ಸಾಹಿತಿ ಮಿತ್ರರ ಜೊತೆಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಹೀಗೇ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸುಮ್ಮನೇ ನಿಂತು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ತಾತ್ಪರ್ಯವಿಷ್ಟೇ, ನಾವು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದರೆ ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಾಲುವಷ್ಟು ಹಣ ಮಾಡಿರುತ್ತಿದ್ದೆವು ಎಂಬುದು. ನನ್ನ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿ ಮಿತ್ರರು ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಂಕಣ ಬರೆಯುವ ಕೋರಿಕೆ ಬಂದಾಗ ಇಂತಿಷ್ಟೇ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡಿದರಂತೆ. ಕೇಳಿದಾಗ, ನೀವು ಗಬ್ಬುಗಬ್ಬಾಗಿ ಬರೆಯೋ ‘ಆ’ ಅವರಿಗೇ ಅಷ್ಟು ಕೊಡುತ್ತೀರಿ, ಹಾಗಿರುವಾಗ ನನಗ್ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟೂ ಕೊಡಬಾರದು ಎಂದು ದಬಾಯಿಸಿದರಂತೆ. ಗಬ್ಬುಗಬ್ಬಾಗಿ ಬರೆಯೋ ‘ಅವರು’ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲೇಖಕ, ಇರಲಿ. ಇವೆರಡೂ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ನಾನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ಮೂರನೆಯದನ್ನು ನನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿ ಮಿತ್ರರೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದು. ಇವರು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿದ್ದವರು. ತುಂಬ ನಯವಿನಯದ ಮನುಷ್ಯ. ಸದ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಇನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನವರ ಮರ್ಜಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದೇ ಪ್ರತಿಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾದಾಗಲೂ ಅನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇವರು ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರಂತೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕರು ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತ ತಮ್ಮ ಇಂಥಾ ಕೃತಿಯೇನಾದರೂ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಖಂಡಿತ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು, ಈ ಕೃತಿಗೆ ಈ ಬಹುಮಾನ ಬರದೇ ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಬರೆಯುವುದನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತೇನೆಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಅಲವತ್ತು ಕೊಂಡರಂತೆ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ನನ್ನ ಸಜ್ಜನ ಮಿತ್ರ ದಂಗುಬಡಿದು ಹೋಗಿದ್ದರು.


ನಮ್ಮವರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೋಹ ಇವತ್ತು ನಿನ್ನೆಯದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಈ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೋಹ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ‘ಅರ್ಥ’ ಇರುವಂಥಾದ್ದು! ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ತೆವಲು ಇಲ್ಲದ ಸಾಹಿತಿ ಬಹುಷಃ ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದೇನೊ. ಅಂಥಾದ್ದರಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕವಲ್ಲವೆ? ಅಮೆರಿಕದ ಅಕ್ಕ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂದು ಆಸೆಪಟ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಕೊರತೆಯಿದೆಯೆ? ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿ ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಆಸೆಪಡದ ಸಾಹಿತಿ ಇರಬಹುದೆ? ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಬಡ ಶಾಲಾ ಮೇಷ್ಟ್ರುಗಳೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ ಹೋಯಿತು. ಬರೆದು ಬದುಕುವ ಸವಾಲು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದ ಕಾರಂತರ ಜಮಾನದ ‘ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸಾಹಿತಿ’ಯನ್ನು ಕೇಳುವವರೇ ಇಲ್ಲ ಇವತ್ತು. ಸಾಹಿತಿಗೆ ಭರ್ಜರಿಯಾದ ಹುದ್ದೆ, ಡೆಸಿಗ್ನೇಶನ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತಿಯೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೇ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಚಿಂತನೆ, ಆಸೆ, ಪ್ರಯತ್ನ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದೆ ಅಥವಾ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆಲ್ಲದರಿಂದಾಗಿ ಏನು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯಪ್ರಶ್ನೆ.

ಸುರೇಶ್ ಕೊಹ್ಲಿ ಈಚೆಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಒಂದು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ತರದ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ಹೆಸರು ದ ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್ ರಿಯಲಿಸಂ ಎಂಡ್ ಆಫ್ಟರ್. 1981-2011 ಅವಧಿಯ, ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿಯ ಮಿಡ್ ನೈಟ್ಸ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ನಂತರದ ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ನಿಟ್ಟಿನ ಪುನರಾವಲೋಕನ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. ಹಲವು ಮಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು.

ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂದರೆ ಹಲವು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುವಂಥ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ. ಒಂದು, ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆ (ಅವನು ಸದ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವ ಮೂಲೆಯಲ್ಲೇ ಸೆಟ್ಲ್ ಆಗಿರಲಿ) ಬರೆದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಬಂತು. ಇನ್ನೊಂದು ಭಾರತೀಯನೊಬ್ಬ ಬರೆದ ಭಾರತದ ಕುರಿತಾಗಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಬೇರೆ, ಕೆನಡಾದ, ದುಬಾಯಿಯ, ಲಂಡನ್ನಿನ, ಸಿಡ್ನಿಯ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿನ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಮಸ್ಯೆ, ಜೀವನ ಕುರಿತು ಬರೆದ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಬೇರೆ. ಅದೂ ಈ ವಿಶಾಲವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ತಮಾಷೆಯೆಂದರೆ, ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿರುವ, ಜೀವಮಾನದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಹೊರಗೇ ಕಳೆದ ಮಂದಿ ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕುರಿತೂ ತಮ್ಮ ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನೇ ನಂಬಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ತಮಾಷೆಯಾದ ಸಂಗತಿ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದವರು ಹೋಗೀ ಹೋಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿಯೇ ಯಾಕೆ ಬರೆದರು ಎಂಬ ಮೂಲಪ್ರಶ್ನೆ. ಅದು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಈ ಲೇಖನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂಥ ಸಂಗತಿಗಳತ್ತಲೇ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆಗುವುದು, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಬುಕರ್, ಪುಲಿಟ್ಜರ್, ನೊಬೆಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಗೆಲ್ಲುವುದು...

ಈಚೆಗೆ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಒಂದು ಅವಾರ್ಡ್ ಕೊಡುವುದನ್ನು ಸುರುಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಜೈಪುರದ ಸಾಹಿತಿಗಳ ‘ಹಬ್ಬ’ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದ ಓದುಗರೂ ಗಮನಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ! ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಿಜವಾದ ಚಾಲನೆ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದಾಗಲೇ ಸುರುವಾಗಿದ್ದು ಎಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿ, ನೈಪಾಲ್ ಎಲ್ಲ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಮ್ಮವರು ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆಯೆ? ಆನಂತರ ಕಿರಣ್ ದೇಸಾಯಿ, ಅರವಿಂದ ಅಡಿಗ ಮುಂತಾದವರು ಜನ ಕಣ್ಣರಳಿಸಿ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಮಿತಾವ್ ಘೋಷ್ ತರದ ಲೇಖಕರತ್ತವೂ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಹರಿಯುವಂತಾಗಿದ್ದು ವಿಪರ್ಯಾಸಕರವಾದರೂ ನಿಜ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆರ್.ಕೆ ನಾರಾಯಣ್ ಜೊತೆ ಇನ್ನೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವೇನೊ.

ಇವತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದರೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕುಕ್ಕುವುದು ಯುವಪಡೆಯೇ ಹೊರತು ಅಮಿತಾವ ಘೋಷ್, ವಿಕ್ರಮ್ ಸೇಥ್, ಕಿರಣ್ ನಗರ್ಕರ್, ಶಶಿ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರಂಥ ಹಳೆಯದಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಸೇರಿದವರಲ್ಲ. ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್, ಕಿರಣ್ ದೇಸಾಯಿ ತರದ ಲೇಖಕರು ಕೂಡಾ ಹಳಬರು ಈಗ. ಈಗೇನಿದ್ದರೂ ಶಶಿ ತರೂರ್, ರಾನಾ ದಾಸ್ ಗುಪ್ತ, ಅರವಿಂದ ಅಡಿಗ, ಮನು ಜೋಸೆಫ್, ಅಂಜುಂ ಹಸನ್, ರಾಹನ್ಟನ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇಂಥ ನೂರಾರು ಯುವಕರ ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯೇ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮಂದಿಯ ಹೆಸರು ಒತ್ತಟ್ಟಿಗಿರಲಿ, ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಏನಾಗಿದೆ, ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರೆ ಎದುರಾಗುವುದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಿರಾಸೆಯೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕನ್ನಡೇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಿದರೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿವೆ. ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಈಚೆಗೆ ಸಾಗರೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾವು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮರಾಠಿ, ಹಿಂದಿ, ಗುಜರಾಥಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ಮಲಯಾಳಂ, ಪಂಜಾಬಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿಪುಲವಾಗಿಯೇ ಓದಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಿದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಭಾರತ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ಕಪೋಲ ಕಲ್ಪಿತ ಭಾರತ ಎನ್ನುವ ಅನುಭವವಾದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ ಇರುವುದೇ ಹಾಗೆ. ಆದರೆ ಈ ಮಾತಿಗೆ ಅಪವಾದಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಕೊಂಚ ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಸೇರಿದವರ ಅಥವಾ ಸೇರುತ್ತಿರುವವರ ಕೃತಿಗಳೇ ಹೊರತು ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲ. ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೊಂಚ ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಲೇಖಕರ ಉದ್ದೇಶ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆಗುವುದೇ ಹೊರತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು, ತಮಗೆ ಹೇಳಬೇಕಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳುವುದಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲ. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದು ಮುಖ್ಯ, ತಾವು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಗ್ಲೋಬಲ್ ರೀಡರ್ಸ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕಾದ್ದು ಕೂಡ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಏಜೆಂಟ್ ಅದನ್ನು ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ! ಈ ಏಜೆಂಟ್ ನಿಮ್ಮ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪಾಸ್ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲೇ ಕೂಸು ಹೇಗಿರಬೇಕು, ಅದರ ಮೂಗು ಎಷ್ಟುದ್ದ ಇರಬೇಕು, ಲಿಂಗ ಯಾವುದಿರಬೇಕು, ಎಷ್ಟು ಕೆಜಿ ತೂಗಬೇಕು, ಯಾವ ಯಾವ ಅಂಗಾಂಗ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬಿರಬೇಕು ಎಂದು ವಿಧಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಮಗೆ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಅದನ್ನು ಹೆರುವುದಷ್ಟೇ ನಿಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಸವಾಲು!

ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಮಾತುಗಳು, ಡಯಲೆಕ್ಟುಗಳು, ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ (ಲಾಂಚಿಂಗ್)ಸಮಾರಂಭಗಳು, ಗುಂಡು ಪಾರ್ಟಿಗಳು, ಗೆಟ್ ಟುಗೆದರ್‌ಗಳು, ವಿಮರ್ಶೆಗಳು, ಅವಾರ್ಡುಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಸೇಲುಗಳು. ಸುರೇಶ್ ಕೊಹ್ಲಿಯ ಸಿನಿಮಾದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣುವುದು ಸರಿಸುಮಾರು ಇದೇ. ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವರಸವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ತೊಂಭತ್ತು ಶೇಕಡಾದಷ್ಟು ನಿರಾಶೆಯೇ ಉತ್ತರ.

ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನ - ದೇಶಾತೀತವಾಗಿ ಬೆರೆಯುವುದು, ಕಲೆಯುವುದು, ಓಡಾಡುವುದು ಎಲ್ಲ ಸುರುವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿರುವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸೀಮಿತ ನೆಲೆಯ ನಿಜವೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವಷ್ಟು ನಿಜವೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಮಿತ್ತವೋ ಇನ್ನೊಂದೋ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆಗಿರುವ ಮಂದಿ, ಸಾಹಿತಿಗಳು ಯಾಕೆ ಹೊಸ ಬಗೆಯ, ನೆಲೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ? ನಮ್ಮ ಬಾಗಲೋಡಿ, ಡಾ||ಯು.ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ, ಶರ್ಮ, ಕಾರ್ನಾಡ್, ಚಿತ್ತಾಲ, ತಿರುಮಲೇಶ್ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರೇ, ಅಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಧ್ಯಾಪನ ಮಾಡಿದವರೇ. ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲೇ ಬದುಕು ಸವೆಸಿದ ಲಂಕೇಶ್, ತೇಜಸ್ವಿ ತರದವರು ಕೊಡಲಾರದೇ ಹೋದ, ತೀರ ಹೊಸತೇ ಆದ ಚಮಕ್ ನೀಡಿದವರು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾವು ನಮಗಾಗಿಯೇ ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದೇ ಕೊನೆಗೂ ನಿಲ್ಲುವುದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾಶಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಕಾರ್ತಿಕಾ ವಿ.ಕೆ. ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದತ್ತಲೇ ತಿರುಗಿ ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ಮತ್ತು ತನಗೆ ಹೇಳಬೇಕಿರುವುದನ್ನು ಬರೆದರು, ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಇತ್ತು. ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಇವರು.

ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್ ಕೂಡ ಇಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೂಡಾ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದು ಸಾಹಿತಿಯ ಸೃಜನಶೀಲ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಗು ತೂರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದೆಲ್ಲ ಎಂಥಾ ಸದ್ದು ಗದ್ದಲ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದು ಎಂಬುದೆ ಒಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ತಾನು ಬರೆಯುವಾಗ ಹೀಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಾನು ಬರೆಯ ತೊಡಗಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆ ತೆರೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವೇನೂ ತನಗೆ ಇದ್ದಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವತ್ತು ನಿಜಕ್ಕೂ ಬರುತ್ತಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಅರಿವನ್ನೂ ಉಳ್ಳವರಲ್ಲ. ಅವರು ತೀರಾ ಮೇಲುಸ್ತರದಲ್ಲಿಯೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತೇಲಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

ಜೈಪುರದ ಲಿಟರರಿ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಲಿಟ್-ಫೆಸ್ಟ್‌ಗಳ ಆಯೋಜಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಸಂಜಯ್ ರಾಯ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಮುವ್ವತ್ತೇಳು ಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಖರ್ಚಾಗುತ್ತವೆ, ಇದು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಲೇಖಕನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಅರಿತು, ಅವನು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಯಾವುದೆ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ತಂತ್ರದಿಂದ, ವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ವಿನೂತನವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಯಾರಾದರೂ ಒಪ್ಪತಕ್ಕ ಮಾತೇ.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂಬುದು ಇವತ್ತು ಒಂದು ಲೈಫ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಉಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಮೊದಲಿನಂತೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅನುಭವವಾಗಿಯೋ, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಏಕಾಂತದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿಯೋ ಅದು ಉಳಿದಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾತಿನ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆಗೆ ಮರುಳಾಗದಿದ್ದರೆ ಇದೆಲ್ಲದರ ಟೊಳ್ಳುತನ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಓದು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗೇನಾದರೂ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಈಗಲ್ಲ, ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ ಪ್ರವಚನ, ಕಾವ್ಯವಾಚನ, ಗಮಕಿಗಳ ವಾಚನ ಎಲ್ಲ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇವತ್ತಿಗೂ ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇರುವ ತಾಳಮದ್ದಲೆಯಂಥವೇ ಕೆಲವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೇ ಹೊರತು ಜೈಪುರದ ಲಿಟರರಿ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಮೂಲಕ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನಸೆಳೆದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗತಿಯೇನೆಂದರೆ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಸಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ ಫಾರೂಕ್ ಧೋಂಡಿ ಹೇಳಿರುವ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳು. ಇವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಮೂರು ಸಂಗತಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಒಂದು, ತೀರಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಒಂದು ಸಮಾಜವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂಬಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪೊಳ್ಳು ಆಧ್ಯಾತ್ಮ. ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ತೀರಾ ಸುಭದ್ರ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವಂಥ ಒಂದು ನೆಲೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ (ಸಾಹಿತಿಗೂ) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ತೀರ ಸ್ಕೆಚೀ ರಾಜಕೀಯ ಹಂದರವುಳ್ಳ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಬಂದರೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವು ಕೌಟುಂಬಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿಗೇ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರವರು. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೂ, ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಭಾರತದ ಕುರಿತ ವಿಷಯವೂ ಈ ಲೇಖಕರ ಬಳಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದೂ ಅವರು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳೇ ಸಾಹಿತಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವವರಲ್ಲಿ ಮನು ಜೋಸೆಫ್ ಕೂಡಾ ಇದ್ದಾರೆ.

ಕಿರಣ್ ನಗರ್ಕರ್, ಸೈರಿಸ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿ, ಅರವಿಂದ ಅಡಿಗ, ಜುಂಪಾ ಲಾಹಿರಿ, ಅಂಜುಂ ಹಸನ್ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕರು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮಾತನಾಡಿದ ಅಮಿತಾವ ಘೋಷ್, ವಿಕ್ರಂ ಸೇಥ್, ಉಪಮನ್ಯು ಮುಂತಾದವರು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ, ಮುಖ್ಯ ಎನಿಸುವ ಮಾತುಗಳನ್ನೇನೂ ಆಡಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎರಡರ ತೌಲನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದೂ ನಡೆದಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಪೂರ್ಣತೆಯ ಭಾವವನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ