Saturday, February 25, 2012

ಮರಳುಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಸೆಲೆಯ ಹುಡುಕಾಟ

ವಿ.ಎಸ್.ನೈಪಾಲ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳಷ್ಟೇ ಪ್ರವಾಸೀ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಅವರು ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಖ್ಯಾತರಾಗಿರುವಷ್ಟೇ ವಿವಾದಗಳಿಂದಲೂ ಖ್ಯಾತರು ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ನೈಪಾಲರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲು, ಅವು ಯಾವ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅಥವಾ ನೆಲೆಯಿಂದ ಹೊರಟಂಥವು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಓದಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈ The Masque of Africa ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಬಹುಷಃ ನಮಗೆ ನೈಪಾಲರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೂಲಭೂತವಾದಿತ್ವ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥವಾಗಬಹುದು, ಸ್ಫುಟವಾಗಬಹುದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿ ನಮಗೆ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಉಗಾಂಡ, ಘಾನ, ನೈಜೀರಿಯಾ, ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್, ಗಾಬನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೂಲವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದ, ಹೊರಗಿನಿಂದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಥವಾ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಹೇರಿಕೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬುಗೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವಾಗಲೇ ನೈಪಾಲ್‌ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನೂ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಈ ಮನುಷ್ಯ ಯಾಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಲುವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಷಃ ಇದಿಲ್ಲದೇ ಹೋದಾಗ ನಮಗೆ ನೈಪಾಲ್ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ (ನಮ್ಮ ನಮ್ಮದೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎನ್ನೋಣವೆ?) ಕಾಣುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿಶೇಷವಾದ ಒಂದು ವಿಸ್ಮಯವನ್ನೋ, ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನೋ ಉಂಟುಮಾಡದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ಸಣ್ಣತನ, ಕೊಳಕು, ಢಾಂಭಿಕತೆ, ಪುಢಾರಿತನ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡಸ್ತಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಮಗೆ pure Indian ಅಂತಲೂ ಅನಿಸುವುದೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನಲ್ಲ! ಆದಾಗ್ಯೂ ನೈಪಾಲ್‍ಗೆ ಅದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಅವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ನಮಗೆ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿಯೇ ಕಾಣುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳತ್ತ ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡಿ ಅದು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕೃತಿಯನ್ನು ನೀವು ಓದುವಂತಾಗಲಿ ಎಂದಷ್ಟೇ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಮಹಾನ್ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದ ಒಬ್ಬ ದೊರೆ, ಆಗರ್ಭ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ತೇಲಿದ ಕುಟುಂಬ ಕ್ರಮೇಣ ಬೇರೆಯವರ ತುತ್ತಾಗಿ, ಕುಟುಂಬವೇ ನಿರ್ಗತಿಕವಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಗತವೈಭವದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ನೋವು ನೀಡುವ ನೆನಪಷ್ಟೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ನಾಶವಾಗುವ ಅನೇಕಾನೇಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ಸಂಭ್ರಮದ ಆಚರಣೆಗಳು, ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಕೂಡ ನೋವು ಸಂಕಟದ ನೆನಪುಗಳಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಸತ್ತ ಮನೆಮಗುವಿನ ನೆನಪಿನಂತೆ ಈ ದುಃಖ ನಿರಂತರವಾದದ್ದು. ಹಾಳುಬಿದ್ದ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಮನೆತನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾವೆಲ್ಲ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಬಲ್ಲೆವು. ಇಲ್ಲಿ ನೈಪಾಲ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ದೊರೆಗಳ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಅವು ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ. ಈಗಲೂ ಸಂಪತ್ತು, ಅಧಿಕಾರ ಇರುವ ಮನೆತನಗಳ ಹಿರಿಯರ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದೊರಕುವ ಆರೈಕೆ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಸವಲತ್ತು ಎಂಥದ್ದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಂಡುಬಂದ ನೈಪಾಲ್‌ಗೆ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ ದೊರೆಗಳ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳಗಳು ಒದಗಿಸುವ ವೈರುಧ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

There isn't the money for that now; and it is strange that rituals which would once have seemed necessary and vital, serving what was divine, beyond money, have to be disregarded when there is no money. (ಪುಟ 20)

ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳೂ ಹೀಗೆಯೇ ಅಲ್ಲವೆ? ನಮ್ಮ ಅನೇಕಾನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟುಕಟ್ಟಳೆಗಳು, ರೀತಿ-ನೀತಿ, ರಿವಾಜುಗಳು ಕೂಡಾ ಹೀಗೆಯೇ ಅಲ್ಲವೆ? ಆದರೂ ಎಲ್ಲ ಸರಿಯಿದ್ದಾಗ ನಾವು ಅವುಗಳಿಗಾಗಿ ಎಂಥಾ ಬಿಗಿಪಟ್ಟು ಹಿಡಿಯುತ್ತೇವಲ್ಲವೆ? ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವಾಗ ಎಲ್ಲವೂ ಅರ್ಥಹೀನ, ವೇಸ್ಟ್ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಆದರೂ ಎಲ್ಲ ಸರಿಯಿದ್ದಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲೇ ನಾವು ಜೀವನದ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಕೂಡ ನಿಜವಲ್ಲವೆ!

ನೈಪಾಲ್ ಒಬ್ಬ ಕವಯತ್ರಿಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಲವತ್ತರ ಹರಯದ ಅವಳು ತನ್ನ ತಂದೆ, ಅಜ್ಜ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ದಮನಕಾರೀ ನೀತಿಯಡಿ ತನ್ನ ಭಾಷೆ, ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಯ್ದುಬಂದ ಘೋರವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡೇ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ದ್ವಂದ್ವ, ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಹೀನ ಮೂಲಭೂತವಾದವಾಗಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಇಂಥ ಅನೇಕರು ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಮಾತುಗಳು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವರ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕಿಯೂ ನಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಎಚ್ಚರ ಪ್ರವಾಸಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಮೇಲು. ನೈಪಾಲ್ ಇವರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಂಥರಾ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡವರ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನಿತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

I did not, after this, ask her about African history, the oral tradition and myth. There was obviously no special African way of dealing with, neutralising, a bad history or a bad present. It seemed more likely that it was like dealing with a very long illness. It announced itself one day, and you dreamt then of walking up well one morning. Gradually then you sank into it, and you lost your idea of quick return of health and wholeness. You made your peace, so to speak, with your illness; and the time began to pass. You began to live in this half-and-half way. It became all you knew; it became life.
(ಪುಟ 33)

ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಾ ಒಲವಿರುವ ನೈಪಾಲ್‌ಗೆ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರೇತ ಪ್ರತೀಕಗಳೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಬೆಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಒದಗುವ ದಯನೀಯ ಸಾವನ್ನು ಕಂಡೇ ಮನಕಲಕಿ ಹೋಗಿರಬೇಕು. ಸಾಲದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಆಹಾರ! ಬೆಕ್ಕನ್ನು ‘ಸರಿಯಾಗಿ’ ಕೊಲ್ಲುವ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಿದೆ! ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕುದಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವುದು ಇದುವರೆಗೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಕರಿತ ವಿಧಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ಕೊಂದ ಬೆಕ್ಕಿನ ಚರ್ಮ ಸುಲಿದು ಮಾಂಸ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಕೂಡಾ ಸುಲಭವಂತೆ. ತಾನು ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುವ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ, ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಏನೂ ಓದಿಕೊಳ್ಳದೆ ತೆರೆದ ಮನಸ್ಸನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊರಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳುವ ನೈಪಾಲ್ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇಕೆ ಎಂಬಾತ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಗಾಂಡಾದ ಕುರಿತು ಬರೆದ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಇಂಥ ಒಂದು ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಆತ ಒಂದು ಬೆಕ್ಕನ್ನು ತಕ್ಷಣಕ್ಕಾದರೂ ಸಾವಿನಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಲೆಂದೇ ಅದನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬಯಸಿದವನಿಂದ ಹಣಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗವಿದೆ. ಹೋಟೆಲೊಂದರಲ್ಲಿ ನೈಪಾಲ್ ಕೂಡ ಅಳಿದುಳಿದು ಸಾವಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಬೆಕ್ಕಿನ ಮರಿಗೆ ಹಾಲು ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದೊಂದು ಹೇಗೋ ಡ್ರೈನ್ ಪೈಪಿನ ಸಂದಿನಲ್ಲಿ ಜೀವವುಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತಂತೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸಿದ ಅದೃಷ್ಟಹೀನ ಬೆಕ್ಕಿನ ಮರಿಯೊಂದನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಾ ನಂಬಿಕಸ್ತರ ಮೇಲ್ಗೈಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಇದು ದಿನಗಟ್ಟಲೆ ನೈಪಾಲರ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಈ ನೆಲದ್ದೇ ಆದ ಒಂದು ದೈವಭೀತಿ, ಅದನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಾದರೆ ಅದೇನಿದೆಯೊ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನೈಪಾಲ್‌ಗೆ ವಿಶೇಷ ಒಲವು. ಅವರ ಒಲವು ಒಬ್ಬ ಶೃದ್ಧಾಳುವಿನದ್ದಲ್ಲ, ಕುತೂಹಲಿಯದ್ದು. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನೆಲದ ಧರ್ಮವೇನಿದೆ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನಮಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರವರು. ಯಾವ ಮಾಯಕತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕತೆ, ರಾಜಕೀಯ-ಆರ್ಥಿಕ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ-ಮೇಲಾಟಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಆ ಮೂಲ ದೈವೀಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಭೀತಿಯೇ ಇರಬೇಕೆನ್ನುತ್ತಾರೆ ನೈಪಾಲ್. `The fear was real, not affected, and I felt it was this, rather than ideas of beauty and history and culture (as some people said), that was keeping the past and all the old gods close.' (ಪುಟ 95) ಇದು ಎಷ್ಟು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಓದಿ:

A Lagos city councillor said to me, `Even the pastor of the church will go very quietly, if he can, to the traditional priest and the shrine. Let me tell you: the average African is very afraid of the pagan, and the pagan is there. Muslims and Christians practice forgiveness and cannot harm you. In the pagan religion there is no forgiveness. It is a tit-for-that religion. Three are rules you have to follow very strictly, and if you go against then you either die or go mad. They punish swiftly and they stick to it. They adhere to what the priests in the shrines or the gods demand. So you see it has a strong hold.' (ಪುಟ 95)

ಬೆಕ್ಕುಗಳಂತೆಯೇ ಪೋಲೋ ಕ್ಲಬ್ಬುಗಳಿಂದ ಪರಿತ್ಯಕ್ತಗೊಂಡ ಕುದುರೆಗಳು ಹೊಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೆ ಬಿಸಿಲು ಮಳೆಯೆನ್ನದೆ ಸಿಕ್ಕಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಸಾಯುವ ದಾರುಣತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನೈಪಾಲ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ದನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದೆ ವಿವರವಾಗಿಯೇ ಗಮನಿಸುವುದಿದೆ. ಈ ಕುದುರೆಗಳು ಹೀಗೆ ಹತಾಶವಾಗಿ ಸಾವಿನ ಹಾದಿಯತ್ತ ಕಾಲೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ತನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಕಾಣುತ್ತ ಸಹಿಸಲಾಗದೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕನ ಹೆಂಡತಿಯೊಬ್ಬಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದಳಂತೆ! ಇದು ಅಂಥ ಕುದುರೆಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದುದರಲ್ಲೇ ಮಾನವೀಯ ಕಾರ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ನೈಪಾಲರ ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತ. ತಾನು ಭೇಟಿಯಾದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿದ್ದ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ನೈಜೀರಿಯನ್ ಅದೆಸಿನಾ ಎಂಬಾತ ಎನ್ನುವ ನೈಪಾಲ್ ಈ ಕುತೂಹಲಕರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ, ಅವನ ಜೀವನಗಾಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಒಡನಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯಾದರೂ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ಓದಬೇಕು ಎಂದಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಕುಮಾಸಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ನಗರದ ಬಗ್ಗೆ ನೈಪಾಲ್ ನೀಡುವ ವಿವರ ತುಂಬ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡುರಾತ್ರಿ ತಲುಪುವ ಇವರು ಮತ್ತು ಇವರ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗ ತಿಳಿಯದೆ, ತಂಗಬೇಕಾದ ವಸತಿ ಸಿಗದೆ ಏನೇನೋ ತಾಪತ್ರಯಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ನೋಡಿದಾಗ ಆ ಸ್ಥಳ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಚಿತ-ಅಪರಿಚಿತ ಭಾವನೆಗಳ ಕಲಸುಮೇಲೋಗರದಂತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮುದ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಚಹರೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಜಾಗ ಮಾಲ್ಗುಡಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ನೈಪಾಲರ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಎಂಬಂತೆ ಮೈತಳೆದು ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೈರುಧ್ಯಗಳು ಕೂಡಾ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಂತೆಮಾಳದ ವಿವರ ಓದಿ:

It was a hilly, up and down town, in the great heat fatiguing to explore, but with oddities that were all its own: a street of coffin-makers in the bazaar area, with the painted coffins - grey, white, lilac, silver and gold - pushed out on to the pavements and creating a festive effect (abolishing the idea of grief, introducing the idea of shopping, and suggesting at the same time one kind of plot possibility for a thriller writer). Begging women had their own area in the market, and that too was cheerful. Below bright parasols the women (packed a little too tightly) sat on little stools with their begging cups, avoiding eye-contact with the alms-givers, who moved among them in a matter-of-fact way; so the business of giving and receiving involved no strain.

Richmond said (though I couldn't understand why he brought in Islam here) that Islam encouraged people to give alms, and so there had to be alms-receivers.
(ಪುಟ 172)

ಇಸ್ಲಾಂ ದಾನ-ಧರ್ಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದರಿಂದ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವವರ ಅಗತ್ಯವೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಾಗ ರಿಚಮಂಡ್, ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಒಬ್ಬ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ, ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ. ಆತ ಇದರೊಳಕ್ಕೆ ಯಾಕೆ ಇಸ್ಲಾಂನ್ನು ಎಳೆದು ತಂದನೋ ಅರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ನೈಪಾಲ್ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಣ್ಣಗಿನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅದೇ ಮೇಲಿನ ಪಾರಾ ಓದಿದ ಬೆನ್ನಿಗೇ ಓದುವಾಗ ಮೆಚ್ಚದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವೆ! ಇಡೀ ಪುಸ್ತಕ ಇಂಥ ಪಂಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಈ ಓದು ಮುದ ನೀಡುವಂತಿದೆ. ದ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ವಿಮರ್ಶೆ ಅನಾಸಕ್ತ ಪ್ರವಾಸಿಗನ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಎಂದು ಈ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿರುವುದು ಈ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ದನ, ಕುರಿ ಮತ್ತು ಆಡುಗಳ ನಿರಂತರ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದೇ ನೈಪಾಲ್ ನೀಡುವ ಭಾವುಕ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕಲಕುವಂತಿದೆ. ಇಡೀ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು, ಅದು ಬೆಕ್ಕು, ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಆನೆ ಯಾವುದರ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇರಲಿ, ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣುತ್ತ ಬೆಚ್ಚುವ ನೈಪಾಲ್ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ:

The land is full of cruelty which is hard for the visitor to bear. From the desert countries to the north long-horned cattle are sent for slaughter here in big ramshackle trucks, cargoes of misery, that bump along the patched and at times defective autoroute to Abidjan, to the extensive abattoir area near the docks. And there in trampled and vile black earth these noble creatures, still with dignity, await their destiny in the smell of death, with sometimes a calf, all alone, without a mother, finding comfort of a sort in sleep, a little brown circle on the dirty ground, together with the beautiful goats and sheep assembled for killing. The ground around the abattoir goes on and on. When sights like this meet the eyes of simple people every day there can be no idea of humanity, no idea of grandeur. (ಪುಟ 213)

ಐವರಿ ಕೋಸ್ಟ್‌ನ ಸಂಜೆಗಳನ್ನು ಬಾವಲಿಗಳು ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯ ವೈಭವವನ್ನಾಗಿಸುವ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತ ಹಲವಾರು ಕುತೂಹಲಕರ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನೈಪಾಲ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಬಾವಲಿಗಳೇ ಆಗಸವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡಲು ಸಾಕೆನ್ನಿಸುವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ನಾಲ್ಕೈದು ಮಿಲಿಯನ್ ಬಾವಲಿಗಳನ್ನು ಬಾನಿಗೆ ತೂರಿಬಿಟ್ಟಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರವರು. ತಮ್ಮ ಪಂಗಡ ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಪವಿತ್ರ ವಸ್ತುವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಪ್ರಕೃತಿ ಒದಗಿಸಿದ ಏನನ್ನೇ ಆದರೂ ಸರಿ ತಿನ್ನುವವರಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಈ ಬಾವಲಿಗಳನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತ ಈ ಬಾವಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವ, ಹೆಕ್ಕುವ ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣಕ್ಕೆ ಬೇಯಲೊಪ್ಪದ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸುವ ಕಷ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಂತಿತರೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.

It might have been thought that with all that flying some hundreds of bats would have dropped dead every evening and fallen from the sky to a grateful people. But no one had seen such a thing, a bat dead on the ground. And I was told by someone (perhaps not an expert) that when bats had to die they did not show themselves, but hid away, being in this like cats, who could leave their houses and go away to die.

This however, was a luxury few of the cats of the Ivory Coast could enjoy. No cats wandered the streets here. Cats were eaten; they were part of the bounty of Nature, and they could be reared to be killed. `Like chickens,' the youngish man said, and the comparison amused him.

.........

The thought of this everyday kitchen cruelty made everything else in the Ivory Coast seem unimportant.
(ಪುಟ 214)

ಆಫ್ರಿಕನ್ ವಾಮಾಚಾರ ಅಥವಾ ಆ ತರದ್ದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡಲು, ಆ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ತಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ನೈಪಾಲ್ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕಥನವೇ ಆ ಬಗೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಸುತ್ತಲೇ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎನ್ನಬೇಕು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೈಪಾಲ್ ಜೊತೆಗಿರುವವರು ಅದು ಹೇಗೋ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ - ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಗಳೆರಡೂ ತಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ವೈರುಧ್ಯ ಮತ್ತು ನೇರ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನೆಲದ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಏನನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯೋ ಅಂಥದ್ದರ ನೆರಳಾಗಿ ಬಂದ ಆಚರಣೆಗಳು, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಸಾಕಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನರೂ ಕೂಡ ಅದು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಧರ್ಮದ್ದೇ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಭಾಗವೋ ಎಂಬಂತೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅದು ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು (ಅವರ ಮಟ್ಟಿಗೆ) ಹುಟ್ಟಿಸದೇ ಇರುವುದು ಕುತೂಹಲಕರ. ಆದರೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಕತೆ ಹಾಗಲ್ಲವಲ್ಲ. ಒಂದೆರಡು ಕಡೆ ನೈಪಾಲರ ಜೊತೆಗಾತಿ ನಿಕೊಲೆಗೆ ಈ ‘ಧರ್ಮ’ ಸಂಕಟ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದನ್ನು ನೈಪಾಲ್ ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಕೊಲೆ ಎಷ್ಟು ಆರ್ತವಾಗಿ ಮೇರಿಯನ್ನೋ ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನೋ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆಂದರೆ, ಅವಳು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ವಾಮಾಚಾರವನ್ನು, ಅದರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವರು ಮಾತ್ರಾ ಈ ರೀತಿ ಭಯಬೀಳಬೇಕಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಲವಲೇಶವೂ ವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲದವರು ಸಹಜವಾಗಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆನ್ನುವುದನ್ನು ಇದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ನೈಪಾಲ್. ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇವರು ವಾಮಾಚಾರದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅನುಭವಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅರ್ಧದಲ್ಲೇ ಕೈ ಬಿಟ್ಟು ವಾಪಾಸ್ಸಾದಾಗ ನಿಕೊಲೆಗೆ ತನ್ನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಅವರು ಓಗೊಡುತ್ತಾರೆನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ವಿಶ್ವಾಸ ಬಲಿತಿರಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ!

ಎಂಮೆ ಓಂಡೊ ಎಂಬಾಕೆ ವಿವರಿಸುವ ಅರಣ್ಯ ಸಖ್ಯದ ವಿವರ ವಿವರವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ್ಸ ಸಂವೇದಿ ವಿವರಗಳು ಈ ಕೃತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹತ್ವದ ನೆಲೆ. ಅರಣ್ಯನಾಶ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆದೇ ಇದೆ. ಅದು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬೋಳಿಸಿಬಿಡಬಹುದೆಂಬ ಭೀತಿಯನ್ನು ಜನ ಇನ್ನೂ ಮುಂಗಾಣದಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲವೇನೂ ತಗಲದು ಎನ್ನುವುದು ವಾಸ್ತವ. ಇದೀಗ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕೆಲವರಾದರೂ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅವರದೇ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೆಲೆಯಿಂದ. ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಂತಿರುವ ಪಿಗ್ಮಿಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದೇ ಸಾಧಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನಶಿಸಿ ಹೋಗಿರುವ ಈ ಅಂತಿಮಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಸಾಧ್ಯವಿರುವಷ್ಟನ್ನಾದರೂ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎನ್ನುವ ಕುರಿತು ಭಾವುಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಗಂಭೀರವಾದ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಈಕೆಯ ಮಾತುಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಮರಗಳಿಂದ, ಅವುಗಳ ಸಮಷ್ಟಿ ಕೊಡುವ ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ್ದಿದೆ, ಅವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನಾದಿಯಿಂದಲೂ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವಂತ ದೇವತೆಗಳು. ನೀವು ಮೌನದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತವಾಗಿ ಕಳೆಯಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರೆ ಕಾಡು ನಿಮಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳುತ್ತೀರಿ. ಜೀವನವನ್ನು ಅದರ ಸಮಗ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ ನೀವು ಕಾಡಿಗೇ ಹೋಗಬೇಕು. ಕೊನೆಗೂ ಮನುಷ್ಯ ಕಾಡಿನಿಂದಲೇ ಬಂದವನು ಮತ್ತು ಕಾಡಿಗೇ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದವನು ಹೊರತು ಈ ಸದ್ದುಗದ್ದಲದ ಗೊಂದಲಪುರವಾಗಿರುವ ನಾಡಿಗಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರಧಾರೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಾಡು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಧೀಃಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಜ್ಞಾನವನ್ನು, ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದಾದ ಏಕೈಕ ತಾಣ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನೆಲೆಯಿಂದಲೇ ವಿವರಿಸಬಲ್ಲ ಇವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಏನೋ ಯೋಗ, ಸಿದ್ಧಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕೋರ್ಸು ನಡೆಸುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳ ಪ್ರಚಾರದ ಉಪನ್ಯಾಸದಂತೆ ಉಡಾಫೆಯಿಂದ ಕಾಣಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪುಟ 274ರಲ್ಲಿ ನೈಪಾಲ್ ಇನ್ನೊಂದು ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಮ್ಮ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಾರೆ. ಚರಿತ್ರೆ ಅಥವಾ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಸ್ಥಳದ ಗುರುತುಗಳು ಬೇಕು. ಒಂದು ಪೊದೆ ಅಥವಾ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಚರಿತ್ರೆಯಿಲ್ಲ, ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲ. ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಶಾಖ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ನಾಶಮಾಡಿ ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಚ್ಚರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಾದದಿಂದಲೇ ಅವರು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. Dr Schweitzer ಎಂಬೊಬ್ಬ ಮಿಷನರಿ ವೈದ್ಯನ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದವರು 1893-1895ರ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಬನ್‌ಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಮೇರಿ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಲೇ ಬರೆದ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತ ಆಕೆ ಬರೆದ Dr Nassavu ಎಂಬಾತನ ಕತೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡುತ್ತಾರೆ. 1915ರಲ್ಲಿ ಗಾಬನ್‌ಗೆ ಬಂದಿಳಿದ Dr Schweitzer ಈ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲಲಾರದಷ್ಟು ಅಮುಖ್ಯವಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಎನ್ನುತ್ತಲೇ ಇಬ್ಬರ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನೂ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ ನೈಪಾಲ್ ಹೊಸದೊಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ಆಯಾಮವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವರು ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಇಬ್ಬರು ಅಳಿದ ದೊರೆಗಳ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳಗಳ ಸದ್ಯದ ಅವಸ್ಥೆ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ ಯಾರಿಗೆ, ಯಾಕೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಣಸಂಕರ, ಧರ್ಮಸಂಕರ, ದೇಶ-ಭಾಷೆ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಎನ್ನುವ ನೆಲೆಯಲ್ಲೂ ವರ್ಣಸಂಕರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ದೇಶಗಳ ಉಪಖಂಡವಿದು ಆಫ್ರಿಕಾ. ಬಿಳಿಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ non-African ಗಳ ಸಂಕಟವನ್ನು ನಾವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲೊಬ್ಬಳು ಫಾತಿಮಾ ಎಂಬಾಕೆ ಇದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆ coloured ಎಂದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳಿವೆಯಂತೆ, ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲೇ. ಒಂದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೇ ಕಾಣುವ ಅರ್ಥವಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅವಹೇಳನಕಾರಿಯಾದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಫಾತಿಮಾ ಈ ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಥದ ಏಟಿಗೆ ಹೇಗೆಲ್ಲ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆಂದರೆ ಅವಳ ಕತೆಯನ್ನು ಅವಳ ಬಾಯಲ್ಲೇ ಕೇಳುವುದು ಲೇಸು. ಅವಳ ಕತೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತ ನೈಪಾಲ್ ಹೀಗೆನ್ನುತ್ತಾರೆ:

I had wanted, when I began this book, to stay away from politics and race, to look below those themes for the core of African belief. But rather like Fathima looking for identity, I felt stymied in South Africa and saw that here race was all in all; that race ran as deep as religion elsewhere.
(ಪುಟ 288)

ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸತ್ತಾಗ ದನವನ್ನೋ ಆಡನ್ನೋ ಕೊಂದು ( ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲುವುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಹೇಳಲೇ ಬೇಕು - ಅದು ಸಹಿಸಲಾರದ ನೋವಿನಿಂದ ಆರ್ತವಾಗಿ ಕೂಗಿ ಕೂಗಿ ಮೊರೆಯಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಯೇ ಕೊಲ್ಲುವುದಂತೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಅದರ ಕೂಗು ಸತ್ತವನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ತಲುಪಬೇಕಂತೆ. ತಲುಪಲು ಸಾಲುವಷ್ಟು ಅದನ್ನು ಕೂಗಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಈ ಕೊಲ್ಲುವ ವಿಧಿಯ ಮಹತ್ವ ಅಡಗಿದೆ ಎಂದು ಬೇರೆ ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲವಲ್ಲ!) ಅದರ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸತ್ತವನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸುತ್ತುವುದು ಒಂದು ವಿಧಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ. ಫಾತಿಮಾ ಬಳಿ ಹೇಗೆ ಮಂದಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಈ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಂದು ನೈಪಾಲ್ ಕೇಳಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಗುವ ಉತ್ತರದಿಂದ ಅಷ್ಟೇನೂ ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ನೈಪಾಲ್ ಬೆಕ್ಕು, ಕುದುರೆಗಳು ಬೇರೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ ಭಾವದಲ್ಲೇ, ಅದೇ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನೇ ಕಂಡಂತೆ ಮೌನವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಪುಸ್ತಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ನೈಪಾಲ್ ಹಲವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಅವರಿಂದ ವಿಷಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರಾದರೂ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಂದರ್ಶನದ ಛಾಯೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಒಡೆದು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ ಇವು ಸಂದರ್ಶನದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಕೊಲಿನ್ ಎಂಬಾತ ಅರೆ ಆಫ್ರಿಕನ್. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲೇ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದಾತ, ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾತ. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಭೀತಿಯಡಿ ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನೈಪಾಲರಂತೆ ಈತನೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಾಣಲಾರದ ಮಂದಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರೌರ್ಯದಿಂದಲೇ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾಗಿರುವ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೌರ್ಯ ತನ್ನನ್ನು ಭಯಭೀತನನ್ನಾಗಿಯೂ ಹತಾಶನನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುತ್ಟಾನೆ. ಸೈನಿಕ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯ ನಂತರವೂ ಜನಜೀವನದ ಕ್ರೌರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಈತನಲ್ಲಿ ಭೀತಿಯಿದೆ. ಸೈನ್ಯದಲ್ಲೂ ಮಾನವೀಯ ಸೆಲೆಯಿರುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಂದಿಯನ್ನು ಕಂಡೆನಾದರೂ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬಿಳಿಯನಾಗಿರುವುದೇ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ತೀರಿಸಲಾಗದ ಋಣಭಾರದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವಂತೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯೆನಿಸುವುದೇ ಎಂದು ಫಿಲಿಪ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ನೈಪಾಲ್ ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತರ ಗಹನವಾಗಿದೆ. ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ನಾವು ಮಾನವೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿರಿಸುವ ಮೂಲಕವಷ್ಟೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಈತ ಹೆಚ್ಚು ನೆಲದ ನೆಲೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾನೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರ್ಶ, ತತ್ವಗಳನ್ನು ಜನಜೀವನದ ನೆಲೆಗೆ ತಂದು ನೋಡಬಲ್ಲ ನೋಟವೊಂದು ಈತನಿಗೆ ದಕ್ಕಿದಂತಿದೆ. ಈತನ ಮಾತುಗಳನ್ನೇ ಕೇಳಿ:

Philip said, `At the moment American consumerism is consuming us - malls, long streets and cars to drive everywhere. It is very ironic. I have become more reclusive because I don't like what I see in the city. There is a climate of fear, and I have seen what it is to live in a city without fear. When I go to Europe I see what a big city can be - small shops, people walking, a street culture. Not everyone is in a mall and they are not driving everywhere. I still try to walk into town some days, because I cannot live in a car all day, and if I cannot do this then I will have to leave. There is a move to reclaim our city and areas in it where the whites simply moved out. They moved because of fear.'
(ಪುಟ 307-308)

ಜೋಸೆಫ್ ಎಂಬ ಝುಲು ಮೂಲಭೂತವಾದಿಯೊಬ್ಬನ ಜೊತೆ ನೈಪಾಲ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾಷಣಪ್ರಿಯನಂತೆ ಕಾಣುವ ಈತ ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಮೂಲಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ರೀತಿ-ನೀತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಕಟ್ಟಳೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪುಂಖಾನುಪುಂಖವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತನಾಡುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಹರಿಹಾಯುವ ಈತ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಹೆಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಗಂಡು ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿರುತ್ತ ಅದು ಹೇಗೆ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ತಪ್ಪು ಎನ್ನುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂಥವರ ಸಮರ್ಥನೆ, ವಾದದ ಮೊಂಡುತನ ಮತ್ತು ತಾವು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತಾವು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದವರಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹುಂಬತನ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಅದನ್ನು ಯಥಾವತ್ ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದನ್ನು ನಮ್ಮದೇ ದೇಶದ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳ ವಾದದ ವೈಖರಿ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ಉದ್ದೇಶ:

It was possible, putting everything together, to understand why he was thought to be a Zulu traditionalist, and why he had such a hold on the young. A poorly educated person from township, knowing no history and having hardly any idea of his place in the world, would be given something to hold on to, and Joseph's special style would make it attractive.

He was fierce about the need to sacrifice cows and goats in the traditional way; the animal rights people had to stay away. `They make a noice only when low - or middle income people do it. You should see when a big wig does it. He does not hide it, and everyone comes in cars, limos and helicopters to be part of the ritual. When we slaughter a goat we have to stab it in the side many times to get the bad omen to go. Look at my body. It is full of scars. It is not child abuse. A witchdoctor came and cut me with a razor blade and then rubbed and filled the cut with the ashes of a snake. It is our way. And I must, as a traditional man, cut or slaughter a cow in our way. Why do you want the animal to be slaughtered in another way which you think is more humane? First of all, the animal which is to be sacrificed belongs to the ancestor, and so it has to alert the ancestor by crying out loud. I am sick of black people censoring or condemning our culture. They are doing it because they are so diluted. They do not know who they are and what the rituals mean. I question Christianity right down to its roots. Who are they to say that we must do these things in a hygienic way? We will arrive there ourselves. Do we go and film their circumcisions? Why do they come here and pay poor people to allow them to film their sacred rituals? They, the Christians, created apartheid and they enslaved my people despite the Bible. I practise the old ways. I go to the townships to slaughter the animal, and if the ritual is very complicated then I will go to my ancestral village. I have my shrines and I worship there.'
(ಪುಟ 312)

ಈ ಪುಸ್ತಕ ಮುಗಿಯುವುದು ರಿಯಾನ್ ಮಲಾನ್ ಎಂಬಾತನ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿ My Traitor's Heart ನ ಉಲ್ಲೇಖ, ಆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕತೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಮಹತ್ವ ಏನು ಎಂಬುದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಈ ಇಡೀ ಸಂಚಾರ ಅದರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೈಪಾಲರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಒಂದು ವಿಷಾದಭಾವವೇನಿದೆ, ಅದರಿಂದ ಆಶಾವಾದದತ್ತ ಹೊರಳಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದಿರುವುದಾದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲಿ ಎನ್ನುವ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಈ ಕೃತಿ My Traitor's Heart ತನ್ನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದು ಉತ್ತರವನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಂತೆ ನೈಪಾಲರಿಗೆ ಕಂಡಿದೆ. ಕೃತಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಮಾರ್ಗದ ಕುರಿತ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಲ್ಲಿಯೇ ನೈಪಾಲರ ಈ ಪುಸ್ತಕವೂ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಕೊನೆಯ ಪಾರಾ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳಿಯೂ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳದಂತಿದೆ. ಅದನ್ನಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿ ಈ ಬರಹವನ್ನು ಮುಗಿಸುವುದು ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಾನವೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

This is the resolution of this marvellous book. It is not easy to accept. Creina is so much finer than the louts who exploit her. Perhaps the problem is that `love' is not defined. Without that definition it is hard to follow Creina when she tells Rian Malan, `I think you will know what I mean if I tell you love is worth nothing untill it has tested by its own defeat.' It may even be that in this parable the writer is finding a way of saying something more difficult: that after apartheid a resolution is not really possible until the people who wish to impose themselves on Africa violate some essential part of their being.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, February 7, 2012

ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯದ ಚಿಂತನ ಮಂಥನ

ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಏನು ಸಿಗುತ್ತದೆ? ನಾವೇಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಓದಬೇಕು, ಯಾಕೆ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೇ ಆರಂಭಿಸಬಹುದು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಒಂದು ಕತೆ, ‘ಈ ಬೆರಳ ಗುರುತು’ ಈ ಬಗ್ಗೇನೆ ಇದೆ. ಅದೇನಾಯಿತು ಅಂದರೆ, ನಾವು ಈ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಯಾಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಸಾಯುತ್ತೇವೆ ಅದು ಗೊತ್ತು ಆದರೆ ಸತ್ತಮೇಲೆ ಏನಾಗುತ್ತೇವೋ ಅದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ ಎಂದರೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ನಾಟಕರಂಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪಾತ್ರವೇನು, ಮಹತ್ವವೇನು, ಅವಧಿ ಎಷ್ಟು ಎನ್ನುವ ಯಾವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೂ ಉತ್ತರ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ನಟರಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಅದೆಲ್ಲ ಹೋಗಲಿ ಎಂದರೆ, ಈ ನಟನ ಕೈಲಿ ಒಂದು ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲ! ಕತ್ತಲೆ ದಾರಿ ದೂರ ಎನ್ನೋ ತರ ನಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಬದುಕಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಇವೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ವೇದ, ಉಪನಿಷತ್ತು, ದರ್ಶನಗಳು, ಗೀತೆ, ಪುರಾಣಗಳು, ಮಹಾಭಾರತ-ರಾಮಾಯಣ ಕೂಡಾ ಹೇಳುತ್ತಾ ಇರುವುದು ಅಥವಾ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಇರುವುದು ಬದುಕುವ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಒಂದು ವಿಧಾನ ಅನ್ನೋದು ಒಂದಿದ್ದರೆ ಅದು ಯಾವುದು ಎನ್ನೋದನ್ನೇ. ಚಿತ್ತಾಲರು ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ ಮನುಷ್ಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅವನು ಮನುಷ್ಯನಾಗಲು ಹುಟ್ಟಿರುತ್ತಾನಷ್ಟೇ! ಹೇಗೆ ಮನುಷ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ದೇವರು ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಒಂದು ಮಾನದಂಡವೋ ಅಥವಾ ದೇವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯನೇ ದೇವರಿಗೆ ಒಂದು ಮಾನದಂಡವೋ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇದು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಈ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೊರಟಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅದರ ರಚನೆ ಆಗ್ತಾ ಇರುತ್ತೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಅದನ್ನ ಓದುತ್ತಾ ಇರುತ್ತೇವೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೊನೆಯ ಪಾರಾ ಹೀಗಿದೆ:
 
‘ಶ್ರೀಧರನಿಗೆ ನಗು ಬಂತು. ಪೆನ್ನು ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ಎಣ್ಣೆಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಬೆರಳುಗಳೂ ಮುಳುಗುವಂತೆ ಕೈ ಹಾಕಿದ. ಕಡ್ಡಿಗೀರಿ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ. ಬೆಳಕಿನ ದೊಂದಿ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಭಗಭಗನೆ ಉರಿಯತೊಡಗಿತು. ಚೈನಾ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿಕನ್ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಬೆರಳುಗಳು. ಗಾಂಧಿಬಜಾರಿನ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಾಳೆಯ ಗಿಡ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಬೆರಳುಗಳು, ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ನಿಂತಾಗ V ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಬೆರಳುಗಳು - ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವರ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ದೀವಟಿಗೆಯಂತೆ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಹೋಗಿ ಅಪ್ಪನ ಎದುರು ನಿಂತ. ಅಪ್ಪಯ್ಯ, ನೋಡಿಲ್ಲ್ಲಿ, ಈ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಹೊರಡುವ ಬೆಳಕನ್ನು, ಅದು ಬೆಳಗುವ ಆರತಿಯನ್ನು ಅಂತ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದ.’
 
ಹೇಳಿದ್ದು ನಗುತ್ತಾ. ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೇಳಿದ್ದು. ಸುಡುತ್ತಿರುವ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ, ಅನುಭವವಿದೆ, ಕತೆಯಿದೆ. ಇದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.
 
ಮನುಷ್ಯನ ಸಂವೇದನೆಗಳು ನಿಜವಾದವು. ಹೇಗೆ ನಿಜ ಎಂದರೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ನಿಜ. ಇದನ್ನ ನೀವು ಆತ್ಮ ಪರಮಾತ್ಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೋಡಿದ್ರೂನು ನಿಜ. ಆತ್ಮ ಅನ್ನೋದು ಪರಮ ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಆತ್ಮಗಳ ಮೊತ್ತದಿಂದ ಛಿದ್ರಗೊಂಡು ಒಂಟಿಯಾದ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಪುನಃ ಪರಮ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗಲೇ ಇಡಿಯಾಗುತ್ತೆ ಎನ್ನುವ ತತ್ವ, ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಹಿರಿಯರೇ ಇದ್ದೀರಿ, ನನ್ನ ಮಾತು ಸ್ವಲ್ಪ ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹರಿದ್ರೆ ಕ್ಷಮಿಸಿ. ನಾನು ಕಿರಿಯರೇ ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಆಳದ ಒಂಟಿತನ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಅವನ ನಿರಂತರವಾದ ಚಡಪಡಿಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಿಜವಾದದ್ದು ಎನ್ನುವುದು ಗುಟ್ಟು. ಮಹಾಲಿಂಗರು ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ ಈ ಒಂಟಿತನ ಎನ್ನುವುದು ನವ್ಯರ ಕೊಡುಗೆ ಏನಲ್ಲ. ಒಂಟಿತನ ಎನ್ನುವುದು ಅನಾದಿಯಿಂದಲೂ ಇದ್ದಿದ್ದೇ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಒಂಟಿಯೇ. ಇದನ್ನ ನಾವು ಕಾಣಲು ಸೋತಿದ್ದರೆ, ಭೀಷ್ಮನ ಒಂಟಿತನವನ್ನ ಅರಿಯಲು ಸೋತಿದ್ದರೆ, ಅಹಲ್ಯೆಯ ಒಂಟಿತನವನ್ನ ಕಾಣಲು ಸೋತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಊರ್ಮಿಳೆಯ ಒಂಟಿತನವನ್ನ ಕಾಣಲು ಸೋತಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದದ್ದು ನವ್ಯರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಷ್ಟೆ. ಆದರೆ ಕಥನದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಸಿಗುವ ಘಟನೆಗಳು ಏನಿವೆ, ಅವು ವಾಸ್ತವ, ಕಲ್ಪನೆ, ಕನಸು, ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳ ಕಲಸು ಮೇಲೋಗರ. ಇದು ನಿಮ್ಮದೇ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದೇ, ಯಥಾವತ್ ಇದೇ ನಡೆಯಿತೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆದುರು ಈ ಗೊಂದಲ ಏನಿದೆ ಅದನ್ನು ಸ್ವತಃ ಲೇಖಕನಾದವನು ಕೂಡಾ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಿರುತ್ತ ಆತ್ಮಾನುಗತವೇ ಕಥನವೇ ಅಥವಾ ಅದು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಅಷ್ಟೇಯೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕತೆಗಾರನ ಆಳದ ಒಂಟಿತನವನ್ನು ಮೀರುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮ ಇರಬಹುದು, ವಿಷಾದ ಇರಬಹುದು, ನೋವಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದ್ಭುತವಾದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದೇ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಯ ಬರಹಗಾರಿಕೆಯ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸತ್ಯ. ನಮ್ಮ ಎದುರು ಮಾಸ್ತಿಯವರು ಬರೆದ ಕತೆಗಳಿವೆ. ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರ ಕತೆಗಳಿವೆ. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಕತೆಗಳಿವೆ. ಲಂಕೇಶ್ ಬರೆದ ಕತೆಗಳಿವೆ. ತೇಜಸ್ವಿ ಬರೆದ ಕತೆಗಳಿವೆ. ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ಬರೆದ ಕತೆಗಳು, ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಅವರ ಕತೆಗಳು, ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲರ ಕತೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಇವೆ. ಇನ್ನು ನೀವು ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದತ್ತ ನೋಡಿದ್ರೆ, ಅಲ್ಲಿ ವೈಕಂ ಬಶೀರ್ ಕತೆಗಳಿವೆ, ಎಂ ಟಿ ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್, ಭೀಷ್ಮ ಸಾಹ್ನಿ, ಅಮೃತಾಪ್ರೀತಂ, ಪ್ರೇಮ್ ಚಂದ್, ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ, ಉದಯ ಪ್ರಕಾಶ್, ಮೇಘನಾ ಪೇಠೆ, ಸಾದತ್ ಹಸನ್ ಮಾಂಟೋ ಕತೆಗಳೆಲ್ಲ ಇವೆ. ವಿಶ್ವ ಸಾಹಿತ್ಯ ತಗೊಂಡ್ರೆ, ಓ ಹೆನ್ರಿ, ಆಂಟನ್ ಚೆಕಾಫ್, ಕಾಫ್ಕಾ, ಕಮೂ ಎಲ್ಲ ಬಿಡಿ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್, ಪೋರ್ಟರ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್, ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್, ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್ ತರದ ಕತೆಗಾರರು ಕೊಟ್ಟ ಮಾದರಿಗಳೆಲ್ಲ ಇವೆ. ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ಓದಿಕೊಂಡು, ಅವುಗಳಿಂದ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಯಾವುದೇ ಕತೆಗಾರರ ಕತೆಗಳನ್ನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನೀವು ಓದಿದರೂ ಒಂದೆರಡು ಪುಟ ಓದೋವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಅವು ಇಂಥಾ ಲೇಖಕರದ್ದೇ ಕತೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಯಾ ಲೇಖಕರ ಛಂದಸ್ಸು, ಇದು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಅವರ ಬದುಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಅವರು ಬದುಕಿ ಬಂದ ರೀತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಇದು ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾರದ್ದು ಮತ್ತು ಅದೇ ತರ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ತಮ್ಮದು ಅಂತ ಆರೋಪಿಸಿಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೆ ಆಗದೇ ಇರುವಂಥಾದ್ದು. ನಾನು ಬರೆಯಬಹುದಾದ್ದು ನನ್ನದೇ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎನ್ನೋದು ಅಂತಿಮವಾದ ಸತ್ಯ. ಯಾಕೆ ಈ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾ ಇದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರು ಇಲ್ಲಿ 1976ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಅವರ ಪರಿಚಯ, ಒಡನಾಟ ಎಲ್ಲ ದೊರಕಿದ ಮೇಲೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದಾಗಿಯೂ, ಕತೆ ಬರೆಯುವ ಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕತೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಈ ಘಟ್ಟದ ನಂತರದ್ದೇ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ, ಕತೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನ, ಅದನ್ನು ಹೇಳುವ ರೀತಿಯೇ ಓದುಗನ ಮೇಲೆ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮದ ಕುರಿತ ಎಚ್ಚರ ಮತ್ತು ಈ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಕಥನಕಲೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಈ ಮೂರು ಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ಆಮೇಲಿನ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ, ಹೊಸದನ್ನು ಹೇಳುವ ಉತ್ಸಾಹ, ಹೊಸ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಉಮೇದುಗಾರಿಕೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ನಿಜವೇ. ಆದರೆ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರು ಅವರೇ, ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಛಂದಸ್ಸು ಸ್ಥಿರ. ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿಯೂ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಲಾರದು ಅಂತ ಕರ್ವಾಲೋ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಹಿನ್ನುಡಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಎಚ್.ನಾಯಕ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಮನುಷ್ಯನ ಆಳದ ತುರ್ತು ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವೋ, ಆತ್ಮಕೇಂದ್ರಿತವೋ - ಇಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನೂ ಸೇರಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಎಂದಿಗಾದರೂ ಬದಲಾಗತಕ್ಕವು ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
 
ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲರ ಮೊದಲ ಸಂಕಲನದ ಹಿನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಡಾ|| ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಬದಲಾದಂತೆ ನಿಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆದ್ಯತೆಗಳೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ನಮಗೇನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆದ್ಯತೆಗಳೂ ಬದುಕಿನ ಆದ್ಯತೆಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ಬದಲಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮುಂದೆ ನಡೆಯಲಿರುವ ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಎಳೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
 
ಇಲ್ಲಿರೋ ಈ ಮೂರು ಮತ್ತಿಷ್ಟು ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರು ಸುಮಾರು 1969 ರಿಂದ ಬರೆದ ಕತೆಗಳಿವೆ. ಮೂವತ್ತೈದು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಕತೆಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಎಳೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕತೆಗಳೆಂದರೆ ಹೀಗೇ ಎಂದು ಸರಳೀಕರಿಸಿ ಹೇಳೋದಿಕ್ಕೆ ಬರೊದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳೋದು ಸುಲಭ. ಹಾಗಂತ ನಾನು ಮಹಾಲಿಂಗ ಭಟ್ಟರ ಕೆಲಸ ಸುಲಭದ್ದು ಅನ್ನುತ್ತಾ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮೂವತ್ತೈದೂ ಕತೆಗಳು ಮುವ್ವತ್ತೈದು ಕೃತಿಗಳಿದ್ದ ಹಾಗೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನ ಏಕಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸೋದಕ್ಕೆ ಆಗೋದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ನಾನೇನು ಮಾಡ್ತೇನೆಂದ್ರೆ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕತೆಗಳು ಸ್ಥೂಲವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನ ಅವರ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸ್ತೇನೆ. ಅದು ಬಹುಷಃ ನಾನು ನನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಬಹುದಾದ ರೀತಿ ಅಂತ ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತೆ.
 
ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ನಾನು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಮೂಲ ಎಳೆ ಎನ್ನೋದು ಒಂದು ಮೃತ್ಯು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪಲಾಯನ ಅಥವಾ ರಿಸೈನಿಂಗ್ ತರದ ಗುಣ. ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಾವು ಇದೆ. ಅದು ಸಾಯುತ್ತಾ ಬಿದ್ದಿರೋ ವೃದ್ಧರಿರಬಹುದು, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಇರಬಹುದು, ಕೊಲೆಯಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಪಮೃತ್ಯುವಿರಬಹುದು. ಅದೇ ತರ ಪಲಾಯನ. ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಹೋಗೋದು ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾಗೋದು, ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗೋದು ಈ ತರ. ಇದು ಬದುಕಿಗೆ ಹೇಳ್ತಿರೋ ವಿದಾಯ ಅಲ್ಲ. ಇಲ್ಲೇನೋ ಸರಿಯಿಲ್ಲ, ಅಪ್ಪ ಸರಿಯಿಲ್ಲ, ಅವನ ನಡವಳಿಕೆ ಸರಿಯಿಲ್ಲ, ಶೀಲ ಸರಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದೇನೇನೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದು ನನಗೆ ಬೇಡ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗಿ ಬಿಡ್ತೇನೆ ಅನ್ನೋ ಭಾವಕ್ಕೂ ಸಾವಿಗೂ ಹತ್ತಿರದ ನಂಟಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ನಿರಾಶಾವಾದ ಅಲ್ಲ. ಇದರ ನಿಜವಾದ ಗುಟ್ಟು ಏನೆಂದರೆ, ಇದು ಅತಿಯಾದ ಜೀವನಪ್ರೀತಿಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಬೇಸರ ಇದು. ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ನೀವು ಅತಿಯಾಗಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡ್ರೆ, ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ರೆ ಆಗ ನಿಮಗೆ ಅದನ್ನ ತಿದ್ದಬೇಕು, ಸರಿಯಿಲ್ಲದ್ದನ್ನ ಸರಿಮಾಡ್ಬೇಕು, ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿರೋ ತರ ಮಾಡ್ಬೇಕು ಅನ್ನೋ ಆಸೆಗಳೆಲ್ಲ ಸುರುವಾಗುತ್ತೆ. ಇದು ಅಂಥಾ ವ್ಯಾಮೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ, ಅಂಥಾ ಬದಲಾವಣೇನ್ನ ತರೋದಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋದ ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ವೈರಾಗ್ಯ, ವಿದಾಯ ಅಥವಾ ಕೊನೆ. ಇದನ್ನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.
 
ಈ ನಲವತ್ತ ಮೂರು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ರೀತಿ ನೀತಿಗಳನ್ನ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದ ಮೊದಲು ಅವರು ಕತೆಯೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವಂತಹ, ಒಂದು ಆರಂಭ, ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಎಲ್ಲ ಇರುವಂಥ,ಅಥವಾ ಪ್ರಶ್ನೆ- ಉತ್ತರ, ಇಂಥಾದ್ದೆ ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಥಾದ್ದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎನ್ನುವ ಸರಳವಾದ ತಂತ್ರ ಇರುವ ಕತೆಗಳನ್ನೇ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಆಮೇಲೆ ಒಂಥರಾ ಕಾವ್ಯದ ಹಾಗಿರುವ, ಕತೆಗಿಂತ ಒಂದು ಸಿಚುವೇಶನ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವ ಕತೆಗಳನ್ನ ಬರೆದರು. ಈ ನಡುವೆ ಮಾಸ್ತಿ ಮಾದರಿಯ ಕತೆಗಳನ್ನೂ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಿದೆ. ನಂತರ ಪ್ರಯೋಗವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಇದು ಎಂಥಾ ಪ್ರೇಮವಯ್ಯಾ!, ಆಕಾಶರಾಯ, ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯ ಮೂಡುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ, ತೇರನೆಳೆಯುತಾರ ತಂಗಿ, ಭಾಷೆಯ ಒಳಗೆ ತೂರಿಕೊಂಡ ಮನುಷ್ಯ, ಸುಮ್ಮನೇ ಕೂತಲ್ಲಿ ನೀವು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನ ಕೂಡ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯೇ ತರದ ಕತೆಗಳು ಕೂಡಾ ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿವೆ. ಅಜೆಂಡಾ ಇಲ್ಲದ, ಸಿಲೆಬಸ್ ಇಲ್ಲದ ಕತೆಗಳು ಇವು. ಇವುಗಳನ್ನ ಸುರುಮಾಡಿದಾಗ ಇವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಕತೆಗಾರನಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ ಅಂತ ನಮಗೆ ಅನಿಸುವಂಥ ಕತೆಗಳು. ಕತೆಗಾರನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತೆ ಬಿಡಿ. ಜೀವನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಂಥ ದರ್ಶನ ಏನು ಅನ್ನೋದನ್ನ ಹುಡುಕಾಡೋದಕ್ಕೆ ಹೊರಟಂಥ ಕತೆಗಳು ಇವು.
 
ತಪ್ಪು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕಥನಗಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಎರಡು ಮೂರು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇದು 1970ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಕತೆಯಾದರೂ ಇವತ್ತಿಗೂ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ಕಥನದ ನಡೆಯನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಸ್ತುಲೋಕದ ವಿವರಗಳು. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಮನೋಲೋಕದ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾದ ಇತರೆ ವಿವರಗಳು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವತ್ತಾಗಿ ಬರುವ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್, ಸುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು, ಜನಜೀವನದ ದೈನಂದಿನಗಳ ವಿವರ ಎಲ್ಲ ಬರುತ್ತವೆ. ಇವು ಒಂದು ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿತಿಗೆ, ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ಶಿಲ್ಪವು ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಡಿಮೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕ್ರಾಫ್ಟ್. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಈ ವಿವರಗಳನ್ನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರು ಎಲ್ಲಿ ತರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದು. ಇದು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವೋ, ಅವರ ಕಥನಶೈಲಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅದು ಸಿದ್ಧಿಸಿದೆಯೋ ಅದು ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರು ತಮ್ಮ ಕಥಾನಕದ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಮೌನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅಲ್ಲಿ ತರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದೆ ಆ ಅಂಶ. ಒಂದು pause ಬೇಕಾದಾಗ, ಪಾತ್ರಗಳ ಯೋಚನಾಲಹರಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಥನದ ನಡೆಗೆ ಒಂದು ಮೌನದ ವಿರಾಮ, space ಬೇಕಾದಾಗಲೇ ಈ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರು ಶಿಫ್ಟ್ ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತರುವ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತಿರುವು ಅಥವಾ, ಲಿಫ್ಟ್. ಇದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಅಂಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಾದರೂ ಇದನ್ನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರು ಎಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ, ಪ್ರಯೋಗಶೀಲವಾಗಿ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಕತೆಗೆ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಒಂದು ಲಿಫ್ಟ್ ಅನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು ನೀವು ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದಿಯೇ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
 
ಗತಿ (1977) ಕತೆಯನ್ನು ಸ್ವಪ್ನಸಾರಸ್ವತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ, ಈಗ, ಬೇರೆಯೇ ತರ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದಿಲ್ಲದೇ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಕತೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೂ ಇದು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಆರಂಭಿಕ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕತೆಯೆಂದೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನೇರವಾದ ಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಇರುವ ಕತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಾಣಲು ಬಂದ ನಿರೂಪಕನಿಗೆ ಅಣ್ಣನ ಮಗಳು ಲಲಿತೆಯ ನಿರೂಪವಿತ್ತಾದರೂ ಸಂಬಂಧ ಎಲ್ಲೋ ಇರುವ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಕೇವಲ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಉಳಿದು ಅಮೂರ್ತವಾಗಿರುವಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಎದುರಾಬದುರಾದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತವಾದಾಗ ತನ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೇ ಆಗಿದೆ. ಕತೆ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತಲೇ ತಾಯಿಯ ಈ ಕೊನೆಯ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಕಾಣಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಮುಗಿಯುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.
 
ಪಲಾಯನ (1970) ಕತೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ನಡುವಿನ ಅನುಮಾನಗಳು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪುನರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ನೆಲೆಯ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆ ಪುರುಷಪ್ರಜ್ಞೆಯದ್ದು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ ತಣ್ಣಗಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮರತಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಗಂಡನ ಮನೋಗತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರದೆದುರೂ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟುಬಿಡುವ (ಆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗಿದ್ದೇ ಗಮನಿಸಿಕೊಂಡು ಸುಖಿಸುವ), ಪಲಾಯನವಾದಿಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ, ಎಲ್ಲದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಬಿಡಬೇಕೆಂಬ ತುಡಿತವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಇದು ಅಷ್ಟೇನೂ ನಿಜವಾದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಹಂಬಲವಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅನಾನುಕೂಲಗಳಿಂದಷ್ಟೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಿಗುವುದಾದರೆ ಎನ್ನುವ ಸುಖದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಇಂಥ ಆಸೆಯ ಹಿಂದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. belongingness ಇಲ್ಲದ, ತನ್ನದೇ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ,ಕ್ರಿಯೆಗೆ,ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಾನು ಅನ್ಯವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಛಾಯೆ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರಲಾರೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಾರೆ ಎನ್ನುವ ಭಾವ ಕತೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಈ ಪಲಾಯನ ಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಕತೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಗೌರವ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
 
ಅರ್ಜಿ (1985) ಕತೆ ಮಾಸ್ತಿ ಕಥಾ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ದಟ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿಸುವ ಕತೆ. ಇದು ಯಾಕೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಈ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಒಂದು, ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಸಹಜವಾದ ಕತೆಗಾರಿಕೆ ಎನ್ನುವುದು. ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಅಹಂಕಾರ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೆ ಗಿಮ್ಮಿಕ್, ತಂತ್ರ ಅಥವಾ ನಿರೂಪಣಾ ಜಾಣ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕತೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಈ ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸಹಜವಾದ ಒಂದು ಚಂದ. ಅದು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಪಾರಂಪರಿಕವಾದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕವಾದ ಆಯಾಮವೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಿಲವನ್ಸ್ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಒಂದು ನೆಲೆಯೂ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಈ ಕತೆಯ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ನಿರಾಳವಾದ ಭಾವ, ನಿಧಾನಗತಿ ಮತ್ತು ಸಾವಧಾನದ ಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಲನೆ. ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಂದುವ ವೇಗದಲ್ಲೇ ಕತೆಯಿರುವುದು ಇದರ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳೆಕೊಟ್ಟಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಆಪ್ತವಾದ ಒಂದು ನೆಲೆ. ಬರಹಗಾರ-ಓದುಗ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥರಕ್ಕೇರಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐದನೆಯದಾಗಿ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ, ಕತೆ-‘ಮಾಡುವ’ ನೆಲೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು, ಇಲ್ಲಿನ ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ. ಅದು ಈ ಕತೆಗೆ ಒಂದು ಅಥೆಂಟಿಕ್ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಕತೆ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಒಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಪಸೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ನೆಲೆಯೇನಿದೆ, ಅದು ಕತೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.

ಈ ಬೆರಳ ಗುರುತು (1995) ಕತೆಯನ್ನು ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಇದ್ದಾಗ ಇದ್ಧಾಂಗದ ಜೊತೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಓದಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಂದ್ವ ಅಥವಾ ಜುಗಲ್ಬಂದಿಯಾಗಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪಾತ್ರದ ಮೈಯಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದರೆ ಅಪ್ಪ-ಮಗನ ನಡುವಿನ ಜುಗಲ್ಬಂದಿ ಕೂಡಾ ಮೈತಳೆದಿರುವುದು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರದೇ ಬೇರೆ ಯಾವ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಅಪ್ಪ ಮಗನ ಪಾತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಇಂಥ ತಾದ್ಯಾತ್ಮವಿಲ್ಲ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಪ್ಪ ಮಗನ ನಡುವೆ ಇರುವುದು ಸಂಘರ್ಷ, ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿ ಅಥವಾ ಬದ್ಧ ದ್ವೇಷ. ಆದರೆ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಾದ್ಯಾತ್ಮವೂ ವಿಜಯೋತ್ಸಾಹವೂ ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಬರೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನೇ ಕುರಿತ ಇಂಥ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆ ಬಹುಷಃ ಎಲ್ಲೂ ಇರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದ್ದಾಗ ಇದ್ಧಾಂಗ ಬದುಕುವ ಚೈತನ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಕೊಡುವುದು ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವೆ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ, ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವೆ ಎನ್ನುವುದು ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಬದುಕು ಹೀಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಹೀಗಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂಬುದರ ಎದುರು ನಿಲ್ಲುವ ವಾಸ್ತವ ಏನಿದೆ ಅದು ಬರವಣಿಗೆಯ distortion ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬದುಕಿನ distortion ಎಂದು ಕಾಣಬೇಕೆ? ಮತ್ತು, ಈ distortion ಏನಿದೆ, ಅದೇ ಬದುಕಿನ ಚೈತನ್ಯವೆ?

ಅಂತರಂಗಕ್ಕೆ ಹಗೆ (1998) ಮತ್ತೆ ಈ ಬೆರಳ ಗುರುತು ಕತೆಯ ಉಳಿದು ಹೋದ ಭಾಗ ಅನಿಸಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸುಳಿಯುವ ಚಾರ್ವಾಕನೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಮೇಲಿನ ಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾನೆತ್ತಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿಸಿದ್ದಾನೆ.

20ಡಾಲರ್ಸ್ (1999) ಕತೆ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಥಾನಕ ಅಥವಾ ಈ ಒಂದು ಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಒಂದು ಭಾವುಕ ನೆಲೆಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗಷ್ಟೇ ಬದುಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅನುಭವಗಳು ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಮಿಡಿಸಬಹುದು, ಭಾವಕ್ಕೆ ಅರ್ಥದ ಹೊಳಹು ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಬದುಕಿನ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಜಡವಾಗಿ, ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಕಾಣಬಹುದಾದರೆ ( ಪದೇ ಪದೇ ನಮಗೆ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತೆ!) ಅಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ನಿರ್ಲಿಪ್ತರಾಗಲು, ಪ್ರಬುದ್ಧರಾಗಲು, ಜಾಣನಾಗಲು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾತ್ರಾ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದೇ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದಾಗಲೇ ನಾವು ‘ಬೆಳೆದವರು’ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎಳಸು, ಹೆಣ್ಣಿಗ ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದವರು ಆಗುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ, ಸಂವೇದನೆಗಳ, ಪ್ರೀತಿಯ ಮತ್ತು ಕತೆಗಳ ಜಗತ್ತು ಬೇರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಕರಗುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಆರ್ದ್ರವಾಗುತ್ತದೆ, ಇತರರ ನೋವಿಗೆ ಮನಸ್ಸು ಮಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಕಥಾಲೋಕದ ನಡುವೆ ಒಂದು distortion ಇದೆ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮೀರಬಹುದು? ಮೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರುವುದರಿಂದಲೇ ಇದೆಲ್ಲ ಕತೆಯಾಗುವುದೆ?

ಮೆಟ್ಟಿಲೇರುವ ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೆ ಮರೆತವನು (2000) ಬಹುಷಃ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿರುವ ಕತೆ. ಈ ಕತೆ ಅದು ಕೊನೆಗೂ ಏನಾಗಿದೆಯೋ ಅದೇ ಆಗುವ ಪೂರ್ವ ನಿಯೋಜಿತ ಉದ್ದೇಶ ಇತ್ತು ಅನಿಸದೇ ಇರುವಾಗಲೂ ಅದು ಇತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ! ಯಾವುದೋ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ನೀವೇ ನಿಲುಗನ್ನಡಿಯ ಎದುರು ನಿಂತುಬಿಟ್ಟಂತೆ ಮಾಡಿ ನಿಮಗೇ ಸಾದಾ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಅವನ ಮುಗ್ಧ ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಗೊಂದಲ, ಹೊತ್ತ ಹೊರೆ ಮತ್ತು ನಾಗರೀಕ ಸಭ್ಯತೆಯ ಭಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಒಮ್ಮೆಗೇ ಛೇ! ಎನ್ನಿಸಿ ಹಗುರಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಇಂಥ ಕತೆಗಳದ್ದು. ಲಘುವಾಗೆಲೆ ಮನ, ಲಘುವಾಗೆಲೆ ಮನ, ಹಾರು ನನ್ನ ಬಿಟ್ಟೂ ಎನ್ನುವ ಪುತಿನ ಕವನದ ಸಾಲಿನಂಥ ಭಾವವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗೆ ಹೊದ್ದಿಸಿ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಇಂಥ ಕತೆಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು, ಭಾವ ಜಗತ್ತಿನ ತಲ್ಲಣವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೊನೆಗೂ ಈ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಬೇರೊಂದು ಕಡೆ ನಾನೆತ್ತಿದ Distortion ನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ.

2001-2005

ಹಾರುವ ಹಕ್ಕಿಯ ಗೂಡಿನ ದಾರಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೇ ಇಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿಡುವ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಮೂರು ಪಾರಾಗಳು ಇಡೀ ಕತೆಗೆ ಕೊಡುವ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಕತೆ ಆ ಎರಡು ಮೂರು ಪಾರಾಗಳಿಲ್ಲದೇನೇ ಏನಾಗಿದೆಯೋ ಅದೇ ಅದರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಹೊರತು ಈ ಕೊನೆಯ ಪಾರಾಗಳಲ್ಲ. ಇಡೀ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಚಲನೆಯಿದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ವಿವರಗಳಿಂದ ಪುಷ್ಟಿಪಡೆದ ನಿಧಾನ ಇದು. ಕಥಾನಕದ ಚಲನೆ ಹಿಮ್ಮೊಗ ಚಲನೆಯದ್ದು. ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಬ್ಯಾಕ್ ತಂತ್ರದ್ದು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಸಮಾಧಾನದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ - ಇದು ಆದಿಕೇಶವಲುವಿನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೂ ಆಗಿರಬಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ - ನಿರೂಪಣೆಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೂ ಆಗಿರಬಹುದಾದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ , ಈ ಕಥಾನಕದ ಚಲನೆಯಿದೆ. ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಇಂಥ ನಿಧಾನದ ಚಲನೆಯ ಅಗತ್ಯ ಯಾಕಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದು ಇನ್ನೇನು ಗಲ್ಲಿನ ಕುಣಿಕೆಗೆ ಕತ್ತು ನೀಡಲಿದೆ. ಈ ಪಾತ್ರದ ಕತೆ ನಮಗೆ ಬದುಕುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಏನೋ ಒಂದು ಮಂತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ ಎಂದೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ, ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನೋಭೂಮಿಕೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕಿದೆ ಕತೆಗಾರನಿಗೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಕತೆ ಓದುಗನಿಗೆ ಆಪ್ತವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕತೆಯ ಕೊನೆ ಒಂದು ಲೀಪ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಂತು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ಥಕ ಭಾವನೆಯನ್ನೂ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದು ಎಂಥಾ ಪ್ರೇಮವಯ್ಯಾ!, ಆಕಾಶರಾಯ, ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯ ಮೂಡುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ, ತೇರನೆಳೆಯುತಾರ ತಂಗಿ, ಭಾಷೆಯ ಒಳಗೆ ತೂರಿಕೊಂಡ ಮನುಷ್ಯ, ಸುಮ್ಮನೇ ಕೂತಲ್ಲಿ ನೀವು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ - ಪ್ರಯೋಗವೇ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಕತೆಗಳು. ವಿಮರ್ಶೆಯ ಅಥವಾ ಟೀಕೆ-ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಮೀರಿ ನೆಗೆದು ಬಿಡುವ ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಸುಮ್ಮನೇ ಓದಿ ಆಸ್ವಾದಿಸುವುದು, ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ರೀತಿ, ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಒಂದೇ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯ ಭೂಮಿ ಚಂದ್ರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸುಪ್ತ ಬಯಕೆ ಕೈಗೂಡುವ, ಕೈಗೂಡಿದ್ದೇ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗಿನ ಮನುಷ್ಯ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅರಳಿಕೊಂಡು ಬಿಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಮಹತ್ವದ ಕತೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಪಮ್ಮೇಚನ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಕತೆಯ ಪಮ್ಮೇಚನಂತೆಯೇ ಕಾಣುವ ರಮಾಕಾಂತ ಪಮ್ಮೇಚನಿಗಿಂತಲೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಚ್ಚೇ ಕನಸಿನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆ ಹತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಪಮ್ಮೇಚನಿಗಾದರೋ ಅವನದೇ ಆದ ಊರು,ಮನೆ, ಪರಿಚಯಸ್ಥರು, ಹೆಂಡತಿ - ಇವರೆಲ್ಲರ ನಡುವೆಯೇ ನಾಟಕದ ಅಭಿನೇತ್ರಿಯ ಜೊತೆ ನದೀ ತೀರದ ಬೆಳದಿಂಗಳ ರಾತ್ರಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾದರೆ ಈ ರಮಾಕಾಂತನಿಗೆ ಅದು ನಾಗವ್ವನ ಮನೆಯ ಟೆರೆಸಿನ ಮೇಲೆ ಕೈಗೆಟಕುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೂ ಅವನ ಕನಸಿನ ದರ್ಬಾರನ್ನು ಅವನು ಕಂಪೆನಿಯ ಹಣದಲ್ಲಾದರೆ ಏನಂತೆ (ಪಮ್ಮೇಚ ಡಿಪೋದಿಂದ ತಂದ ಸರಕಾರೀ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲವೆ!) ಹಗಲಲ್ಲೂ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಜೂಟಾಟ ಮಾತ್ರ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸ್ವಪ್ನಸಾರಸ್ವತವನ್ನು ಮೀರಿದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನೊಬ್ಬ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪೈಯವರ ಒಳಗಿದ್ದಾನೆಂಬುದನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸಿದ ಅದ್ಭುತ ಚಿತ್ರಕ ಶಕ್ತಿಯ ನಿರೂಪಣೆ. ಈ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅವರು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನ ಮುಗಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಕೇಳಿದ ನಿಮಗೂ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಮಸ್ಕಾರ.
(ಕಾಸರಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪುಟ್ಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಮಾತುಗಳು) ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, February 6, 2012

ಒಂಟಿಹಕ್ಕಿಯ ಆತ್ಮಕತೆ

ಜಮೀಲ್ ಅಹಮ್ಮದ್‌ಗೆ ಈಗ ಭರ್ತಿ 78. ಸರಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಪಠ್ಯವನ್ನು ನಡುವೆ ಒಮ್ಮೆ ಸಣ್ಣಕತೆಯನ್ನಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೂಡ ನಡೆದಿತ್ತು. ಕೊನೆಗೂ ಹೆಂಡತಿಯ ಒತ್ತಾಸೆ, ಕತೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಧುರ ದಿನಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯ ತಂತುವಾಗಿಯೂ ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಈ ಬರವಣಿಗೆ ಇದೀಗ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮೆದುರಿಗಿದೆ. The Wandering Falcon.

1933 ರಲ್ಲಿ ಜಲಂಧರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಹಮ್ಮದ್ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ಗಡಿನಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಲೂಚಿಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವರು. ಮುಂದೆ ಕಮೀಶನರ್ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ನಡುವಿನ ತುಣುಕು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾತ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿನ (ಮುಂದೆ ಇದು ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಗುತ್ತದೆ) ಅನುಭವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ವಲಸಿಗರಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು. ತಮ್ಮ ಸಾವಿರಾರು ಒಂಟೆ, ಕುರಿಮಂದೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಹೊರೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲದೆ, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ಒಂದೆಡೆಯ ಹುಲ್ಲು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮೇದ ಬಳಿಕ ಅಲ್ಲಿಂದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಅಲ್ಪಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲೇ ಖರ್ಜೂರ ಮುಂತಾದ ಡ್ರೈಫ್ರುಟ್ಸ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಪ್ರಯಾಣದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಉಣ್ಣೆಯ ಜೊತೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾರಿ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಅದರಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಆಹಾರಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ತೀರ ಅನಿಶ್ಚಿತವೂ, ಬಡತನದ್ದೂ ಮತ್ತು ನೆಲೆ-ಬೆಲೆ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದ್ದೂ ಆಗಿದ್ದ ಬದುಕನ್ನು ಬದುಕುತ್ತ ಇದ್ದವರು ಇವರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ನೇಮ-ನಿಯಮ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟುಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ದಾರ್ ಕರ್ನಲ್‌ಗಳ ಒಂದು ಅಲಿಖಿತ ಆಡಳಿತದ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎನ್ನುವುದು ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಸಂಗತಿ. ಈ ಕುರಿತ ವಿವರ-ವಿವರವಾದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಜಮೀಲ್ ಅಹಮ್ಮದ್ ತುಂಬ ನವಿರಾದ ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕತೆಯ ನೇಯ್ಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಜನರ ಬದುಕು ಕ್ರಮೇಣ nation statehoodಗಳ ಉಗಮದಿಂದಾಗಿ ಚಿಂದಿ ಉಡಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಎಲ್ಲೂ ದಾಖಲಾಗದ ಮತ್ತು ಯಾವತ್ತೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಹೋದ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು, ಅದರ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಬಗೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಜಮೀಲ್ ಅಹಮ್ಮದ್ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಚೆ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಈಚೆ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಡುವುದೇ ಈ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸುಲಭಗ್ರಾಹ್ಯವಲ್ಲದ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ! ಇನ್ನುಮುಂದೆ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ರಹದಾರಿ ಪತ್ರ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ತಮ್ಮ ಗುರುತುಚೀಟಿ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಲೆಕ್ಕ ಪಕ್ಕ ಇಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೆಲ್ಲ ಯಾವತ್ತೂ ವಿದ್ಯಾವಂತರಾಗಿರದ, ತಮ್ಮ ಗುರುತಿಗೆ ಚೀಟಿಯೊಂದರ ಅಗತ್ಯವೇ ಬೀಳದಿದ್ದ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಒಂಟೆ-ಕುರಿಮಂದೆಯ ಲೆಕ್ಕವನ್ನಿಡುವ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಕೇಳರಿಯದಿದ್ದ ಮುಗ್ಧಮಂದಿಗೆ ಅದರ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಾವತ್ತೂ ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನೀರು ಮತ್ತು ಮೇವು ಇಲ್ಲದೆ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಯುವುದಂತೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವು ಎಲ್ಲಿವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಅಪರಾಧವಾದರೂ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ! ಇನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮದೆನ್ನುವ ಭೂಮಿಕಾಣಿಯಿಲ್ಲದ, ಗುರುತುಪತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ ಕೇಳಿಯೇ ಇರದ ಮಂದಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ರಹದಾರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದಾರು! ಎದೆಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ನಿಂತ ಬಂದೂಕುಧಾರಿ ಸೈನಿಕನೂ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲವೆ? ಹೆಣ್ಣೊಂದು ತನ್ನ ಕುರಿಮಂದೆಯ ದಾಹವನ್ನು ಇಂಗಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಅದೂ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪವಿತ್ರ ಕುರಾನ್ ಅನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುವಾಗ, ಗುಂಡು ಹೊಡೆಯುವುದುಂಟೇ! ಮನುಷ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ ನಂಬುಗೆ.

ಹೆಣಗಳುರುಳುತ್ತವೆ, ಹೆಂಗಸರು, ಮಕ್ಕಳು, ಗಂಡಸರು, ಸಾವಿರಾರು ಒಂಟೆ-ಕುರಿ-ಕೋಳಿಗಳ ಮಾರಣಹೋಮವೇ ನಡೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಾಯುವುದು ಬರೇ ಜೀವಗಳಲ್ಲ, ಒಂದು ಜೀವನಕ್ರಮ, ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಒಂದು ಬದುಕು. ಸಾಯದೇ ಉಳಿದವರ ಬದುಕು ಮುಂದೆ ಏನಾಯಿತು, ಹೇಗೆ ಅವರುಗಳೆಲ್ಲ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಈ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಮರಳುಗಾಡಿನ ಉಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಆಯ್ದು ಹೆಕ್ಕಿಕೊಂಡರು? ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಿದರೆ ಅದರ ಹೊಳಹುಗಳೆಲ್ಲ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ತಾಲಿಬಾನ್ ಉಗಮಕ್ಕೂ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹಿಂದಿನ ಈ ವಿಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ವಿದ್ರಾವಕ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುವಂತಾದರೆ ಬಹುಷಃ ಯಾವತ್ತೂ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ನಿಲುಕದೇ ಉಳಿಯುವ ಅದೆಷ್ಟೋ ಸಂಗತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಂಡು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ನಮ್ಮ ಮನೋಭಾವವೂ ಬದಲಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೃತಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚೇನಿಲ್ಲ.

ಇದು ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅದರ ರಿಲವನ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿ. ಆದರೆ ಕೃತಿಯ ಒಳಹೊಕ್ಕು ನೋಡುವಾಗ ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕಾದಂಬರಿಯೇ, ಆತ್ಮಗತವೇ ಅಥವಾ ಕಥಾಸಂಕಲನವೇ ಅನಿಸಿದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಜಮೀಲ್ ಅಹಮ್ಮದ್ ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯ format ಬಗ್ಗೆ ಏನೇನೂ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಂತಿಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ‘ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ’ ಮತ್ತು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ಬಗೆಯ ಕೃತಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಜಮೀಲ್ ಅಹಮ್ಮದ್ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಬಂಧಕಾರನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಿಡಿ ಬಿಡಿಯಾದ ಕತೆಗಳಂತೆಯೂ ಕಾಣುವ ಈ ಬರಹದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬೇಕಾಗಿಯೋ ಬೇಡವಾಗಿಯೋ ಬರುವ ತೋರ್ ಬಾಜ್ (ಕಪ್ಪು ಗಿಡುಗ) ಒಬ್ಬನೇ ಈ ಕಥಾನಕದ ಏಕಸೂತ್ರದ ಎಳೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಕಾದಂಬರಿ. ಇನ್ನು ನಡುವೆ ಒಂದೆಡೆ ಉತ್ತಮ ಪುರುಷದ ನಿರೂಪಣೆಯೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಅಂಥ ಮಹತ್ವವೇನಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಜಮೀಲ್ ಅಹಮ್ಮದ್ ಎಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನದು ಹೊಸಬಗೆಯ ಪ್ರಯೋಗವೆಂದೋ, ಇದೀಗ format ಗಳೇ ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿಬಿಟ್ಟ ಯುಗವೊಂದರಲ್ಲಿರುವ ನಾವು ಇದು ಕಾದಂಬರಿಯೇ, ಕಥಾಸಂಕಲನವೇ, ನುಡಿಚಿತ್ರವೇ ಎಂಬಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ಅಸಂಗತವೆಂದೋ ಸಮರ್ಥನೆಗಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಈ ಕೃತಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬಗೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇಷ್ಟಿದ್ದೂ ಜಮೀಲ್ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಬಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು, ಈ ಬಗೆಯ ಒಂದು ಬದುಕು, ಹೊರಜಗತ್ತಿಗೆ ತೀರ ಅಪರಿಚಿತವಾದದ್ದು. ಜೆ.ಎಂ.ಕೂಟ್ಜೆಯ Waiting for The Barbarians ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮರುಭೂಮಿಯ ಕ್ಯಾರವಾನ್‌ಗಳ ಜೀವನಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೇ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ನನಗೆ ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲೇ ಊಹಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಐದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಾಣುವ ಹುಡುಗ ಮುಂದೆ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಾಗ ಏನಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಈ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಏಕಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ಇನ್ನೊಂದು ಎಳೆ, ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೀರಿನಿಂತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕತೆ.

ಅನಾಥನಾದ ಈ ಹುಡುಗನನ್ನು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಸಲಹುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಂದರೆ ಐದರಿಂದ ಏಳರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆಯಂತೆ ಸಲಹಿದ ಸುಬೇದಾರ್ ಘುಂಚಾ ಗುಲ್ ಕೊನೆಗೂ ತನ್ನ ಸಂಸಾರ ಜೀವನಕ್ಕೆ, ಊರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ ಹುಡುಗನನ್ನು ಮುಲ್ಲಾ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

The boy started to follow the mullah, but then turned around and looked back at Ghuncha Gul. As their eyes met, he gave a brave smile. `Goodbye, subedar,' he said. `May you have all the good fortune in your village.'

'God protect you,' responded Ghuncha Gul and noticed that the boy did not address him as `father' as he had always done. In less than an hour, the mullah left the fort with the boy walking beside him and the little puppy, who had been with his new owner less than a month, trotting behind.

The subedar stood in the shadows behind one of the embrasures and watched them until they disappeared from view. He was dismayed to see that the boy and the mullah seemed to be in good spirits. They were chattering continuously and not once did the boy look back, not even for a last glance at the fort where he had spent two years of his life. `Such is gratitude,' Ghuncha Gul thought. (page 64)

ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಹುಡುಗನ ಕೈ ಸೇರಿದ ನಾಯಿಮರಿಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಗಮನಿಸಿ. ಈ ನಾಯಿಮರಿಯನ್ನು ಸುಬೇದಾರ್ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆಂದೇ ತರಿಸಿದ್ದು. ಹಾಗೆಯೇ, ಸುಬೇದಾರ್ ನಿಂತಿರುವುದು shadows ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇರುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ. ತಂದೆಯಂತೆ ಸಲಹಿದ ಸುಬೇದಾರ್, ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ ಕೋಟೆ ಯಾವುದೂ ಹುಡುಗನಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ವಲಸೆ ಅವನ ರಕ್ತದಲ್ಲೇ ಇರುವಂತಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿನಿಲ್ಲಲು ಅವನಿಗೆ ಕಲಿಸಿದೆ ಕೂಡ. ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪಾತ್ರಗಳೂ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಥದೇ ನಿಷ್ಠುರತೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಸುಬೇದಾರ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದಿ ಎಂಬ ಭೌದ್ಧಿಕ ಭ್ರಮೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವೇನಿಲ್ಲ. ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹೆದರಿ ಈ ದತ್ತು ಪುತ್ರನನ್ನು ಸುತಾರಾಂ ತನ್ನೂರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದೇ ಅವನು ಹುಡುಗನನ್ನು ಮುಲ್ಲಾನಿಗೆ ಪರಭಾರೆ ಮಾಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನಾವು ಅಸೂಕ್ಷ್ಮರಾಗಬೇಕಾದ್ದಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಜಮೀಲ್ ಅಹಮ್ಮದ್ ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾದ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವ ಬಗೆ.

ಮುಂದೆ ಈ ಮುಲ್ಲಾಗೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದು ಅವನು ಒಬ್ಬ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗನ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವತಃ ಈ ಹುಡುಗನನ್ನೂ ಮರಕ್ಕೆ ಬಿಗಿದು ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಹಳ್ಳಿಗರು ಬಂದು ಮುಲ್ಲಾನಿಂದ ಹುಡುಗನನ್ನು ಬಚಾವು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸತ್ತ ಹುಡುಗನ ಹೆತ್ತವರು ಮುಲ್ಲಾನನ್ನು ಕೊಂದೇ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದ ವಿವರ ಓದಿ:

The relations of the dead boy shot the man in their rage, though once they had done so, they felt terribly afraid. It was believed that madness signified closeness to God, and anyone harming a mad person was inviting His wrath. (page 68)

ಇಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಎರಡನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ. ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ದೇವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಂಥವನ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ ದೌರ್ಜನ್ಯ ದೈವದ ಅವಕೃಪೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬುಗೆಯೇ ಎಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದದ್ದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಜನಾಂಗಗಳ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾನೂನು-ಕಟ್ಟಳೆ ಯಾವುದೆಂಬ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಅವು ಹೇಗೆ ಮಾನವೀಯ ನೆಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದವೆಯೇ ಹೊರತು ಸರಕಾರೀ ಶಿಕ್ಷೆಯ ನೆಲೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೊರಳಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಇಂಥ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ಇಡೀ ಕೃತಿಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತ ಈ ಜನಾಂಗಗಳ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ನವಿರಾದ ನಿರೂಪಣೆಯಿರುವುದೇ A Pound of Opium ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ. ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪೌಂಡ್ ಅಫೀಮಿಗೆ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯ ಮುದ್ದು ಮಗಳನ್ನು ಮಾರಿದ ತಂದೆಯ ಕತೆಯಿದು. ಹೌದು, ವಲಸೆಹಕ್ಕಿಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣವಾದ ಬದುಕು ಹೆಮ್ಮಕ್ಕಳ್ಳದ್ದು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಭರವಾದ ಅವಧಿ ಅವರ ಯೌವನದ್ದು. ರಣಹದ್ದುಗಳು, ಗಿಡುಗ-ಗರುಡಗಳು ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಎಸೆದು ಬದುಕನ್ನು ಚಿಂದಿಗೊಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾದ ವಿದ್ಯಮಾನವೋ ಎಂಬಂತಿರುವಾಗ ಹೆಮ್ಮಕ್ಕಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಹೆಮ್ಮಕ್ಕಳೇ ಯಾವುದೇ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ಕಾಣದಂತಿರುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯೇನಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದು ವಿಶೇಷವೇನಲ್ಲ. ಈ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವಿನ ಹೆಸರು ಹುಲಿಗೆವ್ವ. ವಧು ಕಾಣಿಕೆ ಪಡೆದು ಮದುವೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಸರಿಸುಮಾರು ಇದನ್ನೇ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವುದೇ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಆ ತಂದೆ ಮತ್ತೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗೆ ಗೈಡ್ ಆಗಿದ್ದ ಈತ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಕೈತುಂಬ ಗಳಿಸಿ ಎದೆಯುಬ್ಬಿಸಿ, ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಡೆದವ. ಅವರಿವರಿಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಳಿದುದನ್ನು ಹಂಚಿ ಮೆರೆದವ. ಆದರೆ ದೇಶ-ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಚನೆಯಾದದ್ದೇ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳ ಆಗಮನ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಗತಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗೆಲುವು ಪರ್ವತದ ಗೆಲುವೆಂದೇ ನಂಬಿದ್ದ ಈ ಬಡಪಾಯಿಗೆ ಅದು ತನ್ನ ಸೋಲೆಂಬುದು ಅರಿವಿಗಿಳಿದಾಗ ತಡವಾಗಿತ್ತು. ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಆತ? ಅವನು ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡು ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಪರ್ವತದ ಕಲ್ಲಿನೆದುರು ಅಲವತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕಳೆಯುವ ನಿರರ್ಥಕ ಹಸಿವಿನ ದಿನಗಳ ನೋವು ಮತ್ತು ಏಕಾಂತದ ಚಿತ್ರ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೆರುಗು ನೀಡಿದೆ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೂ ಈತ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಹೆಂಡತಿ ತುಂಡು ಹೊಲದ ಸಹಿತ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಭಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಅವಳು ಒಂಟಿಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಅವನ ಇಬ್ಬರೋ ಮೂವರೋ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳ ಪತ್ತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಹುಲಿಗೆವ್ವ ಏನಾದಳೋ, ಕೇಳುವ ಬಾಯಿಯಿಲ್ಲ ಅವನಿಗೆ. ಆದರೆ ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಅವನ ಯಾವ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರು ಕೂಡಾ ನೆನಪಾಗದ ಅವನಿಗೆ ಈ ಮಗಳು ಹುಲಿಗೆವ್ವ ಮಾತ್ರ ಅಚ್ಚಳಿಯದೇ ಕಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ, ನೆನೆಯುವ ಹಕ್ಕು ಕೂಡಾ ಅವನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ...

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದೆಂದರೆ, ಈ ಹೆಂಡತಿ ಕೇವಲ ಹೊಲಮನೆ ಮಾತ್ರ ನಿಭಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಟ್ಟೆ ಬಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿ, ಕಾಸು ಉಳಿಸಿ ಗಂಡ ಮಾರಿದ ಮಗಳನ್ನು ವಾಪಾಸು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾಳೆ! ಅವಳ ಮದುವೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೇನು ಮಾಡೋಣ, ಅವಳ ನಸೀಬು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ, ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಿಕರಿಯಾಗುವುದರಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೆ! ಇಲ್ಲಿನ ವಿಧಿ ವಿಪರೀತವನ್ನು, ಬದುಕಿನ ವೈರುಧ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಯಾರಾದರೂ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಬೇಕೆ?

ಇದೆಲ್ಲದರ ಒಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮವೇನು? ಜನಾಂಗವೊಂದಲ್ಲ, ಮೂರು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಹಲವಾರು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮಂದಿ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು, ನೇಮ-ನಿಯಮಗಳ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಷಂಡತನದ ಅಪಮಾನದಡಿ ಏನಾಗಬಹುದು? ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿ-ಮಗಳ ಅಪಹರಣ-ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಜೀವನಾಧಾರವಾದ ಕುರಿಗಳ ಕಳ್ಳತನ, ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಅತಿಕ್ರಮಣದ, ಕಳ್ಳತನದ, ಕೊಲೆಯ ಆರೋಪ, ಜೈಲು, ಗಲ್ಲು. ಅಳಿದುಳಿದವರಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ಶೌರ್ಯದ ವೀರ್ಯವಲ್ಲ. ಹೇಡಿತನದ, ಷಂಡತನದ ಜೀವಗಳ್ಳತನದ ಅಪಮಾನ.

Centuries of insult had created a trauma in these people. Very few had any pride left in themselves, their language or their culture. The next generation was being deliberately encouraged by their elders to, whenever possible, give up their identity and merge themselves into other ethnic groups. Of their children, few knew their own language - they were happy if they could learn Pushto with an accent, which would not betray them in Pathan society. (page 152)

ಇದೇ ತರದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸಾರದ ಕತೆಯಿದೆ ಇಲ್ಲಿ. ಅದು ಫತೇಹ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಎಂಬ ಮೌಲ್ವಿಯದ್ದು. ಈತನಿರುವ ಗಿರಿಧಾಮಕ್ಕೆ ವಿಹಾರಕ್ಕೆಂದೋ, ಅಪರೂಪದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಬೇಟೆಗೆಂದೋ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕುಟುಂಬದವರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಜನರೇಟರ್ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮೌಲ್ವಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಇನ್ಯಾರದೋ ನೇಮಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆ, ಮುಂಜಿ, ಅಪರಕರ್ಮಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕು ಸವೆಸಿದ ಮೌಲ್ವಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ಮೇಲಾದ ಬಲುದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ. ಆದರೂ ಅವನ ಜೀವನಕ್ರಮ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದು ದಿನ ಯಾವ ಕರೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಮೌಲ್ವಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾದರೆ ಊರಿನ ಯಾರಾದರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಳಸಿದ್ದು-ಉಳಿಸಿದ್ದು ಇವರ ಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟು ಹೆಮ್ಮಕ್ಕಳ ಕುಟುಂಬ ಅವನದ್ದು. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ವರ್ಷವೆಲ್ಲ ಹಸಿವಿಗೇ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಈ ಕುಟುಂಬ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಷ್ಟೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಗೆಲುವಿನಿಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಒಂದು ದಿನ ಅಪ್ಪ ಕೊಂಚ ಗಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮರಳುವುದನ್ನೇ ಕಾಯುತ್ತ ಕುಳಿತ ಇಡೀ ಸಂಸಾರ ದೂರದಿಂದಲೇ ಅಪ್ಪನನ್ನು ಕಂಡು ಸಂಭ್ರಮಗೊಂಡರೂ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಂಜಿ, ಆ ಸಂಭ್ರಮ ತಮ್ಮ ಬಡತನವನ್ನು, ದೈನೇಸಿತನವನ್ನು ಜಗಜ್ಜಾಹೀರು ಮಾಡುವುದೆಂಬ ಅರಿವಿನಿಂದ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ತಡೆದುಕೊಂಡು, ಏನೂ ಆಗದವರಂತಿದ್ದು ಅಪ್ಪ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಸೇರಿದ್ದೇ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವರಂತೆ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಜಮೀಲ್ ಅಹಮ್ಮದ್ ನಮಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. (ಪುಟ 159) ತಂದೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅದೇ. ಅವನಂತೂ ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಡು ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ವಧು ಕಾಣಿಕೆಯ ಮುಂಗಡ ಕೂಡ ಅವನ ಕೈ ಸೇರಿದೆ. ಹುಡುಗ ಯೋಗ್ಯ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ದುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೇನು ಬೇಕು! ಆದರೆ ಅವನೂ ಸಂಯಮವನ್ನೇ ನಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜನ ತಪ್ಪು ತಿಳಿಯಬಾರದಲ್ಲ, ಮೌಲ್ವಿಯನ್ನು!

ಈ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಕೈಹಿಡಿದ ಯೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದುಡಿಮೆಯ ಹಾದಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪುರುಷ ಒಬ್ಬ ಕರಡಿಯಾಡಿಸುವವನು. ಅದು ಅವನೇ ಸಾಹಸ ಮೆರೆದು ಹಿಡಿದ ಕರಡಿ. ಅವನ ಜೊತೆ ಈ ಚಂದದ ಅರಗಿಣಿಯಂಥ ಹುಡುಗಿ ಬಿಸಿಲು ಮಳೆಯೆನ್ನದೆ ಬೀದಿ ಬೀದಿ ಸುತ್ತಬೇಕಾದುದೇ ಅವಳಿಗೆ ಒಲಿದ ಭಾಗ್ಯ. ಅದಿರಲಿ, ಒಂದು ದಿನ ಅವಳಿಗೆ ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ತನಗಿಂತ ಕರಡಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ತಿಳಿದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. "ಬೇಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹೆಂಡತಿ ನನಗೆ ಸಿಗುತ್ತಾಳೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕರಡಿ ಸಿಗಲಾರದು" ಎಂದು ಅವನೇ ಅವಳ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದ ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ! ಆವತ್ತಿನಿಂದ ಅವಳು ಮೊದಲು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಆನಂತರ ನೇರವಾಗಿಯೇ ಕರಡಿಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷ ಸಾಧನೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾಳೆ. ಪರಿಣಾಮ ಕರಡಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಇವಳಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ! ಅಂದರೆ, ಕರಡಿ ತಿಂದರೆ ಇವಳಿಗೆ ತಿಂಡಿ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಉಪವಾಸ. ಕರಡಿ ಮಲಗಿದರೆ ಇವಳೂ ಮಲಗಬಹುದು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನಿಲ್ಲಬೇಕು! ಕರಡಿಗೆ ಕೊರಡೆಯೇಟು ಬಿದ್ದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಏಟು ಇವಳಿಗೆ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಇವಳು ಕರಡಿಯ ಕೊರಡೆಗೆ ಮುಳ್ಳು ಸುತ್ತಿ ಮಜಾ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವಳು!

ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಇದ್ದೇ ಇದೆ ಡೈವೋರ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಆಧುನಿಕ ಹುಡುಗಿಯರ ಹಾಗೆಯೇ ಇವಳು ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೇರ ತವರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾಳೆ. ಇದಾದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಧುನಿಕವೇ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ಹುಡುಗಿಯ ತವರುಮನೆ ಮತ್ತು ತವರೂರು ಅಷ್ಟೇ ಆಧುನಿಕವಾಗಿ ಇವಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ. ಕುಲಗೆಟ್ಟವಳು, ಗಂಡನನ್ನು ಬಿಟ್ಟವಳು, ಓಡಿ ಬಂದವಳು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು, ಅವನೇ ಇವಳನ್ನು ಒದ್ದು ಹೊರಗೆ ಹಾಕಿರಬೇಕು, ಹಾದರದವಳು! - ಎಂಬೆಲ್ಲ ಬಿರುದಾವಳಿಗಳ ಸಹಿತ. ಹುಲಿಗೆವ್ವನಿಗಾದ ಗತಿಯೇ ಈ ಮುದ್ದು ಮಲ್ಲಿಗೆಗೂ ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾದಂಬರಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಮಾಷೆಯಿದೆ.

ಅದನ್ನು ನಾನಿಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಾರದು. ಈ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮಾರಲು ತಂದಾತನಿಗೆ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಯಾರಾದರೂ ಈಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯೇ ಆಗುವುದಾದರೆ ಅವನು ಕ್ರಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರು! ಎಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದಿ ಮಂದಿ ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೂರ್ಖರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಂಥವರೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೂರ್ಖರೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಮೂರ್ಖರಾಗಲು ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಹರಾಗಿ ಉಳಿಯುವವರು ಕೂಡಾ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಲೋಕಕಂಡ ಜಾಣ ಮಂದಿಯೇ ಬಲ್ಲರು. ಕೊನೆಗೂ ಕಪ್ಪು ಗಿಡುಗನ ಮಡದಿಯಾಗುವ ಆಸೆಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಲು ಮುಂದಾದವನಿಗೆ ಜೀವಮಾನದ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ ವಧುವಿನ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೊರಟ ಹುಡುಗಿಯ ಬದುಕಿನ ಕತೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಚೆಗೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕು-ಭವಿಷ್ಯದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳೇ ಮುರಿ ಮುರಿದು ಬೀಳುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ಕತೆಗೆ ಯಾರ ಹಂಗು ಅಲ್ಲವೆ? ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳೋಣ ಗೌರೀ ದುಃಖ!

ಹೆಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಾರುವ ಒಂದು ಸಂತೆಯೇ ಇದೆ ಮತ್ತದು ಸೇರುವುದು ಗುರುವಾರಗಳಂದು! ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಂಥ ಹುಡುಗಿಯರ ವಸತಿ ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಹೋಟೇಲಿನ ಮಾಣಿ ಈ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೂ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಕರೆತಂದ ಗಂಡಸರನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವನದೇ ಕಾರಣ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ.

There was pity in his voice as he offered them his help. Another two faces to add to the multitude in his memory, growing with the passage of each Thursday. Women, some little more than infants, some already on the threshold between middle and old age; some who laughed at their fate and others who never stopped crying. Some who appeared once and then vanished completely. Others came again and again, sold sometimes to one man and then to another. Three were those who had run away from their husbands or their fathers and those who were running away from life. His memory was only a sea of women's faces and his small body shook with tension every time he saw yet another face destined to be sold. Yet, it was strange that the women had always shown loathing and hatred towards him. He could feel it now, in the two women standing before him. (page 174)

ಮರೆಯಬೇಡಿ, ಈ ಉರಿವ ಕಣ್ಣುಗಳು ನಮ್ಮನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಿವೆ, ದ್ವೇಷದಂಥ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಮತ್ತು ಮನೆಮಗಳ ನೋವಿನಂಥ ನೋವಿನಿಂದ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ