Tuesday, August 11, 2015

ಕಥೆ ಹುಟ್ಟುವ ಪರಿ

ಒಂದು ಕತೆ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೀಜ ಮೊಳೆಯುವುದು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ? ಆಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಅದು ಮೈಕೈ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ನಾವು ನಿಜವಾಗಿ ಹಾಯ್ದುಬಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಜೊತೆ ನಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆ, ದೊಡ್ಡಸ್ತಿಕೆಗಳೆಲ್ಲ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ!

ಮೊತ್ತ ಮೊದಲಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಒಂದು ಮಹದಾಸೆಯಾಗಿದ್ದ ನನ್ನಂಥ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕತೆಗಾರರು ಬರೆಯುವ ಕತೆಯ ವಸ್ತು, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿ ಎಂದು ಇವತ್ತು ನಾವು ಏನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆಯೋ ಅದರ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಸಹಜ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಹೀಗೆ ನಾನು ಸುಮಾರು ಮುವತ್ತು ಕತೆಗಳನ್ನಾದರೂ ಬರೆದು ಕತೆಗಾರನಾಗಿಯೇ ಬಿಟ್ಟೆ ಎನ್ನುವ ಜಂಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗರ ದೇಶಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ಕಳಿಸಿದೆ. ದೇಶಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ, ಅದು ಸದಾ ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಮಾನದಂಡದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನನ್ನ ಕತೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಒಂದು ದಿನ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7,2005) ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗರ ಫೋನ್ ಬಂತು! ಸ್ವಲ್ಪಹೊತ್ತು ವಿರಾಮವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಹುದೇ ಎಂದು ತೊಡಗಿದ ವಿವೇಕ್ ಆವತ್ತು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಮಾತನಾಡಿದರು. ನಾನು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಅದನ್ನು ಅವರಿಗೇ ಈಮೇಲ್ ಮಾಡಿದೆ. ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಅದರಲ್ಲೇನಾದರೂ ತಪ್ಪಿದ್ದೇನೆಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನ ಕತೆಯನ್ನು ಕೈಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಅದನ್ನು ಎಳೆ ಎಳೆಯಾಗಿ ಜಾಲಾಡಿದ ವಿವೇಕ್ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡಿದ್ದೆ. ನಿಮಗೆ ಕತೆ ಕಳಿಸಿ ಅದು ತಿರಸ್ಕೃತರಾದವರಿಗೆಲ್ಲ ಈ ತರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತೀರಾ ಎಂದೊಮ್ಮೆ ಕೇಳಿದ್ದೆ ಕೂಡ!

ನಿನ್ನ ಕತೆ, ಕತೆಯ ವಸ್ತು, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಲಹೆ-ಸೂಚನೆ ಕೊಡಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ನೀನು ಹೇಳುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಕಾಣಿಸುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ಕತೆಯ ಕೆಲವೊಂದು ವಾಕ್ಯ, ಸಂದರ್ಭ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಇಡೀ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಬರಬೇಕಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭ ಅಥವಾ ಘಟನೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಕಾಣುತ್ತ ನಾಲ್ಕು ತರ ಯೋಚಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ನೀನು ಅದರಿಂದ ದೂರ ನಿಂತವನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳತೊಡಗಿದೊಡನೆ ಅದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ಗಳು ಆಗಿಬಿಟ್ಟು ಓದುಗನಿಂದಲೂ ಹೊರಗೇ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತವೆ. ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಗೆ, ಆಗ ಅವು ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ. ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಾತುಕತೆಗಳು, ವಿವರಗಳು ಏನಿಲ್ಲ ಅನಿಸುವಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು.

ನಿನ್ನ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ರಜನಿಯ ಗಂಡ ಸಾಯುವುದು, ಅವಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದೆಲ್ಲ ತುಂಬ ಆದ ಕೂಡಲೇ ಓದುಗ ದೂರವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಒಂದು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಹತ್ತು ಹದಿನೈದು ವಸ್ತುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸು ಎಂದಾಗ ನೀನು ಏನನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೀ ಎಂಬುದರ ಮೂಲಕ ಏನನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತೀ ಎನ್ನುವುದು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬರೇ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನೇ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ. ಆದರೆ ಅದು, ಆ ವಿವರಣೆ ಏನನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಸಂಗತಿಗಳಿವೆ, ಘಟನೆಗಳಿವೆ. ಅದನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆದ ಕತೆ ಏರಿದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆ ಹೇಗೆ? ಪಿಸುನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಇಂಥದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳತೊಡಗಿದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳಿಗೆ ಬರುವಾಗ ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸು ಅಂಥದ್ದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ನಾವು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದೆಲ್ಲ ಒಂಥರಾ ನಮ್ರನಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವ ದಾರಿ. ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನ ಅದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಬರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಹಂಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿವೇಕ್ ತರವೇ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ನನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಕೆಲವೊಂದು ಕತೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಓದಿ ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಸು, ಇದರಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಭಾಗ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕು, ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಅಂತೆ ಕಂತೆ ಮಾಡಿ ಹೇಳ್ತೀ, ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡು, ಕತೆಯನ್ನು ವರ್ತಮಾನದ ಹುಡುಕಾಟವಾಗಿಸು, ಗೊತ್ತಿರುವ ಕತೆಯನ್ನೇನು ಬರೆಯುತ್ತೀಯ, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಕತೆಯನ್ನು ಬೆನ್ನತ್ತಿ ಹೋಗು ಎಂದೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಆದ ತರಬೇತಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಲೆಬಸ್ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆಯಬೇಡ. ನವ್ಯ-ಬಂಡಾಯ, ಕತೆ ಎಂದರೆ ಹೀಗಿರಬೇಕು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆ, ಮೆಸೇಜು, ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ತಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರೆಯಬೇಡ. ನೀನು ಮಾತ್ರಾ ಬರೆಯಬಹುದಾದ, ನೀನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಂಥ ಕತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ ನಿನ್ನೊಳಗೆ, ನಿನ್ನ ಕನಸುಗಳಿದ್ದ ಹಾಗಿನವು. ನೀನು ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದಾದವು. ಅಂಥವನ್ನು ಬರೆ. ಅದು ತೀರ ಸಣ್ಣ, ಸರಳ, ಸಿಂಪಲ್ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಆಗಿರಬಹುದು, ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ನೀನದನ್ನು ಉಳಿದವರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆ ಎಂದಿದ್ದರು ಜಯಂತ್. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬರಹದಲ್ಲಿ ಬರೆದವನ ಮನಸ್ಸೊಂದು ಕೂತು ಬರಹದಾಚೆಗೂ ಓದುಗನ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುವ ಬಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದವರು ಜಯಂತ್. ನನಗ್ಯಾಕೆ ಯಾರೂ ಈ ಮಾತನ್ನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ ಅನಿಸಿತ್ತು ಕೇಳಿದಾಗ. ನನ್ನ ಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಎಚ್.ಎಸ್.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಕರೆ ಮಾಡಿ ನನ್ನ ಕತೆಗಳ ಅನೇಕಾನೇಕ ಕೊರತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕತೆಗಾರ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ದತೆಯನ್ನು ಕತೆಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ದತೆಯನ್ನಾಗಿಸದೇ ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಹಾಗೆ, ಚಿತ್ತಾಲರ ಪಾತ್ರದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯನ್ನು ಕತೆಯಾಗಿಸಿ ಬರೆಯಬೇಕು. ಅವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಪಾತ್ರದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯನ್ನು ಕತೆಯಾಗಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕತೆಯ ಪಾತ್ರಗಳ, ಇತರ ವಿವರಗಳಷ್ಟೇ ಗಮನ ವಸ್ತುಲೋಕದ ವಿವರಗಳಿಗೂ ಕೊಡಬೇಕು. ಮುಂತಾದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನವರು ನೀಡುವ ಪ್ರಯಾಸ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.

ತುಂಬ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರೀತೀಯ ಎಂದವರಿಗಿಂತ ಥತ್ ಎಂದು ಉಗಿಯದೇ ನನ್ನ ಮಿತಿ-ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ರೀತಿನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದವರು ಹೆಚ್ಚು ನಿಜ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಹರಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ತಾಲರ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಲಂಕೇಶರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಚದುರಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸಲಹೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಪೊರೆದಿವೆ. ಆದರೆ ಇಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಇವರೆಲ್ಲ ಬಯಸಿದ ಕತೆಗಾರ ನಾನಾಗಿಬಿಟ್ಟೆ ಎಂದೇನಲ್ಲ. ಕಥನ ಕಲೆ ಎಂಬುದು ಸುಲಭದ ವಸ್ತುವಲ್ಲ, ಬರೆಯಲು ಬಂದವರೆಲ್ಲ ಅದು ಸಿದ್ಧಿಸಿದವರಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬರೆದಿದ್ದೆಲ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರತೆಯ ವಿವೇಕವನ್ನು ಈ ಮಹನೀಯರ ಒಡನಾಟದಿಂದ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಬರೆಯುವ ವೇಗ ಸ್ವಲ್ಪ ತಗ್ಗಿತು. ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

ಈ ನಡುವೆ ಸಾಹಿತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡವರ ನಡುವಿನಿಂದಲೇ ಮನ ಮುದುಡುವಂಥ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳೂ ಎದ್ದು ಬಂದಿದ್ದಿದೆ. ಈರ್ಷ್ಯೆ, ಉತ್ಸಾಹ ತಗ್ಗಿಸಲೆಂದೇ ತೂರಿಬಿಟ್ಟ ಮಾತು, ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನೇ ಎತ್ತಿ ಆಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಸಣ್ಣತನ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಿದೆ. ನೀನು ಇನ್ನೊಂದು ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಏನೂ ಬರೆಯದೇ ಬರೇ ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಒಬ್ಬರು ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕರು ನನ್ನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಜೀವನಾನುಭವವಿಲ್ಲ, ಅವರಿವರು ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಓದಿಕೊಂಡು ಅದೇ ಜೀವನ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ನನ್ನದನ್ನು ಬರೆಯುವ ‘ವ್ಯಸನ’ಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಬರೆದರು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಿರಿಯರು ನನಗೆ ಕನ್ನಡವೇ ಸರಿಯಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬರೆದುಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಬ್ಲಾಗ್ ಓದುಗರ ಬೆಂಬಲ ಯಾಚಿಸಿ ತಾವು ಹೇಳಿದ್ದು ಸರಿ ಎಂದು ಅಭಿಮತ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಹೆಸರುಗಳು, ಒಡನಾಟ ಗಮನಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಅವರ ಇವರ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಿ ದೂರ ಮಾಡಿದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇದೆಲ್ಲ ಬರೆಯುವ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಅಂಥ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಬಗೆ. ಆಗೆಲ್ಲ ಏನೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದರೆ ಹೀಗೇನಾ, ಯಾವ ಪುರುಷಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತಿ ಅನಿಸಿಕೋ ಬೇಕು ಅನಿಸಿದ್ದಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಏನಾಯಿತೆಂದರೆ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಗಳೊಂದಿಗಿನೆ ಒಡನಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ‘ಎಚ್ಚರ’ ಮೂಡಿತು. ಅದರ ಗಾಂಭೀರ್ಯದ ಅರಿವು ಮೂಡಿದ ಹಾಗೆಯೇ ಅದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಅನೇಕರ ಗಿಮ್ಮಿಕ್ಕುಗಳು, ಸಣ್ಣತನ, ಅಡ್ಡದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿ ಕೂತವರ ಚರಿತ್ರೆಗಳೂ ಗೊತ್ತಾಗಿ ಕತೆಗಾರ, ಸಾಹಿತಿ, ದೊಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯ ಎಂದೆಲ್ಲ ಅನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮನುಷ್ಯ ಅನಿಸಿಕೊಂಡರೇ ಸಾಕು ಅನಿಸಿತು. ಇದೆಲ್ಲ ಒಂದು ಹಂತ, ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗಬೇಕಾದ, ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತ.

ಆದರೆ ಬರೆಯುವ ವಿದ್ಯಮಾನ ಈ ‘ಎಚ್ಚರ’ದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಸುಪ್ತವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ನಾವು ಇಂಥಾದ್ದನ್ನೇ ಬರೆಯಲು ಹೊರಟಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಕತೆಗಾರನದ್ದು. ಇನ್ನೆಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಬರೆಯಬೇಕೆಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಒಂದು ಬರೆದಿದ್ದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ! ಮತ್ತೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕನಸಿನಲ್ಲೂ ಕಲ್ಪಿಸಿರದ ಏನೋ ಒಂದನ್ನು ಬರೆದು ಅದು ಬೇರೆ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಸೋಜಿಗದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದ ಮುಜುಗರದ ಸ್ಥಿತಿ! ಇದು ಎಂಥೆಂಥ ದೊಡ್ಡ ಕತೆಗಾರರನ್ನು,ಕಾದಂಬರಿಕಾರರನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಸತ್ಯ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ?

ಸರಳವಾಗಿ ಇಷ್ಟು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನೇನೋ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬದುಕು ನಮಗೆ ಕೊಡಬಹುದಾದ್ದು ಕೇವಲ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಎಂದು ಅರಿವಾದ ಮೇಲೂ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನ ಅನುಭವವಾಗಿ ರಕ್ತಕ್ಕಿಳಿಯಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಯ ತಗಲುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತತ್ಕ್ಷಣಕ್ಕೇ ಅದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಮಗೆ ತಟ್ಟಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಂತೂ ಒಂದು ಅನುಭವ ಜೀರ್ಣವಾದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಅದರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಕುರಿತೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಯಿತು, ನನಗೇ ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಗಬೇಕು, ಇದು ಏನು ಮಾಡಿದ್ದರ ಫಲ ಅಥವಾ ಏನಿರಬಹುದು ಇದರ ಮರ್ಮ? ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಜಾಣತನವಾದೀತು, ಮುಂದೆ ಅದರಿಂದ ವಿಷಾದಪಡುವುದು ತಪ್ಪೀತು ಎಂದೆಲ್ಲ ಮನಸ್ಸು ನಡೆದು ಹೋದದ್ದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥಹಚ್ಚುವ ಕೆಲಸ (ಅದನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದೇ ಹೇಳುವವರು ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ) ಮಾಡುವುದಿದೆ. ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಬಹುಷಃ ಈ ಚಟ ಹೆಚ್ಚು. ಎಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಎಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಯಾವತ್ತೂ ತಾವು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಸಾಹಿತಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರಂತೆ! ಅಂತೂ ಹೀಗೆ ಭೂತದ ಅನುಭವವನ್ನು ಪ್ರೊಫೆಟಿಕ್ ಆಗಿ ನೋಡುವ, ಅದರ ಅರ್ಥ-ಸಂಕೇತ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಟ ಇರುವ ಮಂದಿಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕತೆಗಳು ಕಾಣತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಸರಿ, ಇದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಗೆರೆ ಎಳೆದಂತೆ ಹೇಳಲಾಗದ ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ನಾವು, ಕತೆಗಾರರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅದರ ಅರ್ಥ ಶೋಧಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕತೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿಧುರ ಮತ್ತು ವಿಧವೆ ನಡುವಿನ ನವಿರಾದ ಸಂಬಂಧವೊಂದು ಸುರುವಾಗಿ ಇಬ್ಬರ ಪೂರ್ವದ ದಾಂಪತ್ಯದ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನೂ ಎಳೆ ಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತ ಹೋಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತ ಬಂದು ಕ್ರಮೇಣ ಜೋಡಿಗಳೇ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಇಬ್ಬರ ಮಕ್ಕಳೂ ಈ ತರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಇತ್ಯಾದಿ ಘಟನಾವಳಿಗಳು ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ದೈಹಿಕವಲ್ಲದ ಪ್ರೇಮ ದೈವಿಕವಾದದ್ದು, ದೈಹಿಕವಾದದ್ದು ಕೊಳಕು ಎನ್ನುವಂಥಾ ಒಂದು ಸ್ಥಾಪಿತ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕತೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಯಾಕೆ ವಿಧವೆ-ವಿದುರರೇ ಆಗಿರಬೇಕು? ಇದು ಕತೆಗಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಅನುಕೂಲಶಾಸ್ತ್ರ. ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಯಾಕೆ ಪತಿ ಅಥವಾ ಪತ್ನಿ ಇದ್ದಿರಬಾರದು? ಅಥವಾ ಯಾಕೆ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಅವಿವಾಹಿತವಾಗಿರಬಾರದು? ಯಾಕೆ ದೈಹಿಕವಾದದ್ದು ಅಪವಿತ್ರ ಸಂಬಂಧವಾಗಬೇಕು? ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹ ಒಂದೇ ಜೀವದ ಅವಿನಾಭಾವದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಗಗಳಲ್ಲವೆ? ದೇಹವೇಕೆ ಕೊಳಕು, ಮನಸ್ಸೇಕೆ ಪವಿತ್ರ! ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳಿಂದ ಕತೆಗಾರ ಹೊಸ ಹೊಸ ದರ್ಶನಗಳತ್ತ ಕತೆಗಳ ದಾರ ಹಿಡಿದು ಶೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಶೋಧ ಓದುಗರದ್ದೂ ಆಗುವುದು ಅದೊಂದು ಸೊಗಸಾದ ಕತೆಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅದೃಷ್ಟವೂ ಕೈ ಹಿಡಿದು ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೆ ನಾವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಪರಂಪರೆ ಇವತ್ತು ಬಹಳ ಬೆಳೆದುಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಮಾಸ್ತಿಯವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ, ನಾನು ಇಂಥಾ ಊರಿನ ಕಡೆ ಏನೋ ಕೆಲಸದ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇಂಥವರು ಸಿಕ್ಕಿದರು. ಅವರು ತಾವು ಎಲ್ಲಿಯೋ ಕೇಳಿದ ಘಟನೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಬಯಸುವೆನು - ಮಾದರಿಯ ಕತೆಗಳಿದ್ದವು. ಮುಂದೆ ನೇರವಾಗಿ ನಾನು ಇಂಥವಳ ಮೊಲೆಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿದಾಗ ಅವಳಿಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಪ್ರಾಯ ಎನ್ನುವ ಆಘಾತಕಾರಿಯೂ ರೋಮಾಂಚಕವೂ ಆದ ಆರಂಭವುಳ್ಳ ಕತೆಗಳು ಬಂದವು. ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ತನಕವೂ ನಾವು ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕತೆ’ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವುಗಳು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮ, ಖುಶಿಯಾಗುವುದು, ಆಘಾತವಾಗುವುದು, ಮನಸ್ಸು ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿದಂತಾಗುವುದು, ಬದುಕೇ ಬೇರೆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತಾಗುವುದು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತರ ರೂಪುತಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ನವ್ಯವಾಗಲಿ, ಬಂಡಾಯವಾಗಲಿ, ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಆಗಲಿ ‘ಕತೆ’ಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ರೂಪುಗೊಂಡ ಕತೆಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತೊಂಭತ್ತರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ ಅವು ಭಾವಗೀತೆಯ ಲಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು. ಹೇಳುವುದೇ ಒಂದು ಕಾಣಿಸುವುದೇ ಒಂದು ಅನಿಸತೊಡಗಿತು. ಕತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ‘ಇಷ್ಟೇ’ ಅಲ್ಲದ ಹರಹು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕತೆ’ ಗೌಣವಾಗಿ ಒಂದು ಭಾವದೀಪ್ತಿಯ ಉದ್ದೀಪನ ಪ್ರಯತ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆಯತೊಡಗಿತು. ಅಲ್ಲಿ ನವೋದಯದ ಲಯವಿದ್ದೂ ಗಮ್ಯ ‘ಭಾವ’ವಾಗದೆ ‘ಬುದ್ಧಿ’ಯಾಗುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು. ಇದು ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಂಥ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಶಕ್ತ ಕತೆಗಾರರು ಇದ್ದರು ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ. ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಯು ಬಂಡಾಯ, ದಲಿತ ಇತ್ಯಾದಿ ಕವಲುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರೂ ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಠ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನುಪಡೆಯದೇ ಇಂಥ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೂ ಅಗಿತ್ತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ನವ್ಯ ಕತೆಗಾರರು ಇಂಥ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡರು ಕೂಡಾ. ಹಾಗಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿದ ಲಂಕೇಶ್ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿಯವರಲ್ಲದೆ, ಆಲನಹಳ್ಳಿ, ಖಾಸನೀಸ, ದೇವನೂರು, ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ, ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿ, ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ, ಕೇಶವ ಮಳಗಿ, ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್, ಕೆ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ, ವೈದೇಹಿ, ಮೊಗಳ್ಳಿ ಗಣೇಶ್, ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆ, ಚಿಂತಾಮಣಿ ಕೂಡ್ಲೆಕೆರೆ, ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಅಗಸನಕಟ್ಟೆ, ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯ, ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಮುಂತಾದವರು ಹೊಸದೇ ಆದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತ ಬಂದರು. ಅನುವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಸನಿಹವಾಗಿದ್ದು ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಹೊಸ ಹಾದಿ ತೆರೆದವು.

ಹೀಗೆ ಜೀವನಾನುಭವದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ, ಕಥಾಪರಂಪರೆಯ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಪರಿಚಯ, ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಒಡನಾಟ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸುಪ್ತಮನಸ್ಸಿನ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಗುಪ್ತಕೈವಾಡ, ಮೈಮರೆಯದಂತೆ ಕಾಪಾಡುವ ಸದುದ್ದೇಶದ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಟೀಕೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ಕತೆಯೆಂಬುದು ರೂಪು ತಳೆಯಲು ಮೊತ್ತ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಬೇಕಾಗುವುದೇ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಒಂದು ಮನಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಯಾರೇ ಆದರೂ ತಲುಪಬೇಕಾದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಸ್ತಿಯವರು ಕತೆ ಹೇಳಲು ತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಪಿಚ್ ನಮಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸಲು ಆಗ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಕತೆ ಬರೆಯಲು, ಕತೆಯೊಂದನ್ನು ಹೇಳಲು ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಉಪಾಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದ್ದರೆ ಅದು ಕಸಬುದಾರಿಕೆ, ಕತೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

ಇಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಒಂದು ಕತೆ ‘ರುಕ್ಕುಮಣಿ’ ಹುಟ್ಟಿದ, ಅದರ ಕೆಲವೊಂದು ಪಾತ್ರಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ ಬಗೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ ನಾನು ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಮನೆಯ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಐದು-ಐದೂ ಕಾಲಿಗೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸು ಪೇಪರ್ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಕಂಡು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡೆ. ಆ ಹೆಂಗಸನ್ನು ನಾನು ಆಫೀಸಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಬರುವಾಗ ನೋಡಿದ್ದೆ. ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿದ್ದ, ಎತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಗಿದ್ದ, ನೋಡಿದರೆ ಗೌರವ ಹುಟ್ಟುವಷ್ಟು ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದ, ಚಂದದ ಹೆಂಗಸು. ಸುಮಾರು ಐವತ್ತರ ಹತ್ತಿರ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ವಯಸ್ಸು. ಆಕೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯೆದುರಿನ ಬೀದಿ ದೀಪದಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ನಿಂತು ತನ್ನ ಚೀಲದಿಂದ ಒಂದು ಪೇಪರನ್ನು ತೆಗೆದು ತಾನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಮೇಲೆ ಮುಂದೆ ಪೇಪರ್ ಹಾಕುತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಳು. ಈ ಹೆಂಗಸೇ ಈ ಕತೆಯ ಮೂಲ ಎಳೆ, ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಎನ್ನುವುದು ಅಷ್ಟು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಐವತ್ತು ಮೀಟರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಪಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಹದಿಹರಯದ ಹುಡುಗರು-ಹುಡುಗಿಯರು ಅಶ್ಲೀಲವಾಗಿ ಕುಣಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಭಜರಂಗದಳದವರೋ, ಸಂಘಪರಿವಾರದವರೋ ಈ ಶ್ರೀರಾಮಸೇನೆಯವರೋ ಒಂದು ಅಪರಾಹ್ನ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ರಂಪ ಎಬ್ಬಿಸಿದರು. ಅದು ನಮ್ಮ ಟೀವಿ ಚಾನಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರ ವಿವರವಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಹಿಂದೆ ಸರಕಾರ ನೈಟ್ಕ್ಲಬ್ಬುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರು ಕುಣಿಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ಆ ಹುಡುಗಿಯರು ಕೊನೆಗೆ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯಂಥ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ಒಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ‘ಸುರಾ ಸುಂದರಿಯರ ಮುಡಿಗೆ’ ಎಂದು ಈ ರೀತಿ ನೆಲೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಕುರಿತೇ ಒಂದು ಕವನ ಬರೆದಿದ್ದು ಅದರ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾದ ವಿವರಗಳಿಂದ ಅದು ನನ್ನನ್ನು ತುಂಬ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ನನ್ನ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ತಂಗಿಯ ಮೊಬೈಲನ್ನು ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಚಿಂದಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಆನಂತರ ತುಂಬ ನೊಂದುಕೊಂಡು ಹೊಸ ಮೊಬೈಲ್ ಕೊಡಿಸಿದ್ದ. ಇನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯ ನಾವಿಲ್ಲಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೀಲ ಕರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅನಾಮಿಕರ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಓದುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇವೆ. ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಲಾಡ್ಜ್ಗಳಲ್ಲಿ ನೇಣು ಬಿಗಿದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹುಡುಗಿಯರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೆ. ಈಚೆಗೆ ಇಂಥವು ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಇಂಥ ಘಟನೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಗಿದೆಯೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಇವಿಷ್ಟೂ ಘಟನೆಗಳು ಈ ರುಕ್ಕುಮಣಿ ಕತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸೀಮಾ ಕೂಡಾ ನಾನು ದಿನನಿತ್ಯ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ, ತುಂಬ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಸೌಂದರ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದ ಆಕೆಯ ಬಾಡಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ನಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗಿ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥ ಛಾಯೆಯನ್ನು ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಲು ಈ ಪಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ರಾಮನ ಟೈಲರ್ ಅಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತು ಗುಂಪು ಸೇರುವ ಪಡ್ಡೆ ಹುಡುಗರ ನಡವಳಿಕೆ ಕೂಡಾ. ಆದರೆ ವಿಚಿತ್ರ ನೋಡಿ, ಇದಿಷ್ಟನ್ನೂ ಹೇಳಿದರೂ ಕತೆಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಈ ಕತೆಯ ಹೆಸರು ರುಕ್ಕುಮಣಿಯಾದರೂ, ರುಕ್ಕುವೇ ಈ ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾದರೂ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ರುಕ್ಕುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ನೇರವಾದ ವಿವರಗಳೇ ಇಲ್ಲ. ಇಡೀ ಕತೆ ಅಪ್ಪಿಯಮ್ಮನನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ನಮ್ಮ ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಇವತ್ತು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮೊಬೈಲ್, ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹಣವಿದ್ದವರಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಖಯಾಲಿ, ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ತುದಿಗಾಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಸಾಲ ಕೊಡುವ ಬ್ಯಾಂಕು ಮತ್ತಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್, ಕೂಪನ್ ಮಾರುವವರು, ಕೊನೆಗೆ ರೋಮಾನ್ಸಿನ, ಮಾತು(ಚಾಟ್)-ಸ್ಪರ್ಶ-ಡ್ಯಾನ್ಸು ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ದೇಹದ ವ್ಯಾಪಾರ. ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಒಬ್ಬ ಗ್ರಹಸ್ಥ ತಾನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಹುಡುಗಿಯರ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ಲಿನ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಅಡ್ಡಖರ್ಚಿಗೆ ಬರುತ್ತದಲ್ಲ ಎಂದು ಇಂಥ ಅಡ್ಡದಾರಿಯ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟು ತಾನೂ ಕಾಸುಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಉತ್ತರಭಾರತದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಎಂದೆಲ್ಲ ಕಲಿಯಲು ಬಂದ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಇದೆಲ್ಲ ಒಗ್ಗಿಬಿಟ್ಟಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಆಘಾತಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸರದಿ ನಮ್ಮಂಥ ಸೊ ಕಾಲ್ಡ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಹುಡುಗರದ್ದಾಗಿತ್ತು! ಇದರ ನಡುವೆ ನಮ್ಮ ಸಂಘಪರಿವಾರವಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಯೋಚಿಸುವವರು ಹೇಳುವ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿದೆ! ಆದರೆ ರುಕ್ಕುಮಣಿಯಂಥ ಎಳೆಯ ಜೀವಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬದುಕು-ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುರಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ನಿಂತವರು ಮತ್ತು ನಿಲ್ಲುವವರು ಯಾರೆಂದರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ! ಇದನ್ನು ಕಾಲದ ಮಹಿಮೆ ಎನ್ನಬೇಕೇ ಅಥವಾ ನಮ್ಮಂಥವರಿಗೆ ಸುರುವಾಗಿರುವ ಜನರೇಶನ್ ಗ್ಯಾಪ್ ಅಷ್ಟೇ ಎನ್ನಬೇಕೆ ಎಂಬಂಥ ಒಂದು ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ರುಕ್ಕುಮಣಿಯಂಥ ಕತೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಚಿತ್ರ ನೋಡಿ, ನಾನು ಮೇಲಿನ ಪರಿಚ್ಛೇದದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದರೂ ಕಾಣಿಸದಿದ್ದ ಕತೆಯ ಹೊಳಹು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದಂತಿದೆ!

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸದೇ ಉಳಿದು ಹೋದ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಂದಲೋ ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು,ತಿಳಿದು ಮತ್ತು ತಿಳಿಯದೆ! ಅರೆಮಂಪರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಕನಸನ್ನು ನೆನಪುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವನ ಸ್ಥಿತಿಯಿದು, ಕತೆಯೊಂದು ಹುಟ್ಟುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆದುರು ನಿಲ್ಲುವುದು! ರುಕ್ಕುಮಣಿ ಕತೆಯನ್ನೇನೋ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿ ಇನ್ನುಳಿದ ಕತೆಗಳ ಹುಟ್ಟು-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದ ನನಗೇ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ ಮತ್ತು ಈ ನಿಜದಲ್ಲೇ ನೀವದರ ವೈಚಿತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಕಾಣಬೇಕಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇದು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಕತೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಕತೆಗಳ ವರೆಗೆ ನಡೆದು ಬಂದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಹೊರತು ಎಕಾಎಕಿ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿಯುವಂಥಾದ್ದೂ ಅಲ್ಲ. ಅರಿವು ನಮ್ಮನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟ ಬೇಕು. ಬರೇ ಅರಿವು ನಮ್ಮನ್ನು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಬದಲಿಸಿಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮದಾದಾಗ ನಾವು ಬದಲಾಗಿರುತ್ತೇವೆ. ನನ್ನ ಅರಿವು ನನ್ನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಅರಿವಿನಿಂದಲೇ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

(ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಕಥೆ ಹುಟ್ಟುವ ಪರಿ ಸಂಕಲನಕ್ಕಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದು, ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿಲ್ಲ. ರುಕ್ಕುಮಣಿ ಕತೆ ‘ಭಾಮಿನಿ’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 2010ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು.).
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Monday, August 10, 2015

ಹೊಸತನದ ‘ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ತ’

ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್, ಡಾ|| ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ ಕಾಗಿನೆಲೆಯವರಂತೆಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಗಳಿರುವ ಬರಹಗಾರ. ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿದ್ದು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮೂಲಕವಷ್ಟೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಇವತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಲೇಖಕರೇ ಅದನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.

ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನ "ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ತ"ದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದವರಾದರೂ ಸದ್ಯ ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ಪರಿಸರ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಅಮೆರಿಕೆಯದೇ. ಹಲವಾರು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕತೆಗಾರರನ್ನು ಕಂಡ ನಾವು ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ, ಭಾಷೆ, ಜನ, ಕಥಾನಕಗಳನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೇನೊ. ಆದರೆ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕರ ಕತೆಗಳು ನಮ್ಮೆದುರು ತೆರೆದಿಡುವ ಜಗತ್ತು ವಿಭಿನ್ನವಾದುದು.

ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಿದ್ದಿ ತೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಬರೆದಿದ್ದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸ್ಥೆ ಅವರಿಗಿದೆ. ಇವತ್ತು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ಹಾಗೆ ಅಚ್ಚು ಹಾಕಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಆತುರದ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ನಾವಿದ್ದರೂ ಇಂಥ ಸಂಯಮದ ಕತೆಗಾರರು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಬರೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇವರಿಗಿರುವ ಗಂಭೀರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪುಂಖಾನುಪುಂಖ ಬರೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಬರೆದಿದ್ದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ನಿಷ್ಠೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬರವಣಿಗೆಯ ಓಘ ಕುಂಠಿತವಾಗಲೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಕೂಡ ಸಕಾರಣವಾದುದೇ. ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಬಹುಮಾನ ವಿಜೇತರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮುಂದೆ ಕತೆ ಬರೆಯುವುದೇ ಅಪರೂಪವಾಗುವುದು ಇಂಥ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬರವಣಿಗೆಯ ಕುರಿತ ಗೌರವ ತನ್ನ ಓದುಗರ ಸಮಯ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಹಣದ ಮೇಲಿನ ಗೌರವ ಕೂಡ ಆಗುವುದರಿಂದ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಂಥ ನಿಧಾನವೂ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ.

ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಒಲವು-ನಿಲುವುಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅದು ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಕಿಟಕಿಯೂ ಆಗಿದ್ದೆಲ್ಲ ಹಳೆಯ ಕತೆ. ಕಥಾನಕದ ಹಂಗು-ಆಧಾರ ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಸ್ತರದಿಂದಲೂ ಅದು ಪಲ್ಲಟಗೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಿದೆ. ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಘಟನೆ/ಕುತೂಹಲಕರ ಸಂಗತಿ/ವಿದ್ಯಮಾನ ಕತೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದು ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕಷ್ಟಾಯಿತೆಂಬ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯಿತು. ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಭೂತಕಾಲದ ಏನನ್ನೋ ಹೇಳುವ, ವರದಿ ನೀಡುವ, ಹಿಡಿದುಕೊಡುವ, ಕಾಣಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳೆಲ್ಲ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು-ಹೋಗಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಹುನ್ನಾರು ನೇಯುವ ವಿವರಗಳು, ಪಾತ್ರಗಳು, ಘಟನೆಗಳು ಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಕಾಲ ಬಂದಿತು. ನಿರೂಪಣೆಯ ಹದ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ಕಸು ಇಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇವತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುವ ಬರಹಗಾರರ ಒಲವು ಕಾದಂಬರಿಯತ್ತ ಹರಿದಿದೆ. ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರುಗಳಿಗೆ ಇವತ್ತು ಸಾವಿರ-ಸಾವಿರದೈನೂರು ಪದಗಳಿಗಿಂತ ದೀರ್ಘ ಕತೆಗಳು ಬೇಡ. ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಿಗೆ ಗೇಟ್ ಪಾಸ್ ನೀಡಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ದೀಪಾವಳಿ/ಯುಗಾದಿ ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕತೆಗಳು, ಆಹ್ವಾನಿತ ಕತೆಗಳು ತಿಂಗಳೊಪ್ಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವುದರಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಕತೆಗಾರರ ಈ ಬಗೆಯ "ಶ್ರೇಷ್ಠ" ಕತೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಓದುಗರು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಅನುಮಾನವೇ. ನಾನಂತೂ ಜಾಹೀರಾತು/ಲಾಟರಿ/ಉಚಿತ ಪುಸ್ತಿಕೆ/ಸ್ಯಾಶೆಗಳ ಕಟ್ಟಿನಂತೆ ಬರುವ ವಿಶೇಷಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಮೋಹ ತೊರೆದಿದ್ದೇನೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕತೆಗಾರರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ ತರುವ ಪರಿಪಾಠ ಇಲ್ಲವಾಗಿರುವುದು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಂಶ. ಮನೋಹರ ಗ್ರಂಥಮಾಲಾ ಹೊರತಂದ ಹಲವು ಲೇಖಕರು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬರೆದ ಖೋ ಕಾದಂಬರಿ, ಸಂಚಯ ಹೊರತಂದ ಬಹುಮಾನಿತ ಕತೆಗಳ ಅವಧೂತನೊಬ್ಬನ ಅವಸಾನ ಸಂಕಲನ, ಅಂಕಿತ ಹೊರತಂದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಕರೆ ಮತ್ತು ತಾಜಮಹಲ್ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು - ಇಂಥ ಕೆಲವೇ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನಮಗೆ ಲಭ್ಯ. ಇಂಥ ಸಂಕಲನಗಳು ಹೊಸ ಕತೆಗಾರರ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳನ್ನು ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಥೂಲ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ಶತಮಾನದ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಎಂದೋ, ಕನ್ನಡ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳು ಎಂದೋ ಎಸ್.ದಿವಾಕರ್, ಜಿ ಎಚ್ ನಾಯಕ, ಬೊಳುವಾರು, ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹನೂರು ಮುಂತಾದವರು ಹೊರತಂದ ಸಂಕಲನಗಳು, ಜಿ ಎಸ್ ಅಮೂರರ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಕುರಿತೇ ಇರುವ ಗ್ರಂಥ ನಮಗೆ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾದೀತು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕತೆಗಳು ಸರಳವಾಗಿವೆ. ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ ಗೆಳೆಯನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಷ್ಟೇ ಸರಳವಾಗಿ, ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಥನ ಕೌಶಲದ ವಿಶೇಷ ಮೆರುಗಿಗೆ ಮರುಳಾಗದೇ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ರೀತಿ ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಹೀಗೆ ಇವು ಅನುಭವವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡ, ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹದವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಥಾನಕಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಅನುಭವ ನಿಷ್ಠ, ನೇರ-ಸರಳ ನಿರೂಪಣೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡೂ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ನಡೆಸಿರುವ ಕೆಲವು ಕುತೂಹಲಕರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು. ಪ್ರಯೋಗ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಓದುಗರ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುವ ಕತೆಗಳೆಂದೋ, ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ದಂಗು ಬಡಿಸುವ ಕತೆಗಳೆಂದೋ, ಇತಿಹಾಸ-ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪುನರ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಕತೆಗಳೆಂದೋ, ಅಮೂರ್ತ/ಅಸಂಗತ ಕತೆಗಳೆಂದೋ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡೂ ಕಾಣದಂಥ ಒಂದು ಹೊಸತನವಿದೆ. ಈ ಕತೆಗಳು ಸಿದ್ಧಮಾದರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಯೋಗದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆಲೆಯಿಂದ, ಕಥಾನಕದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಇದುವರೆಗಿನ ಪಾರಂಪರಿಕೆ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ನೀಡುವ/ಜೋಡಿಸುವ ಹೊಸತನದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಳವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಹೀಗೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು:

1. ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆಲೆಯಿಂದ:

(a) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಕತೆಗಾರರ ಮೊದಲ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಬಾಲ್ಯ, ಹುಟ್ಟೂರು, ಕಳೆದು ಹೋದ ಕಾಲದ ಚಿತ್ರ, ಆ ಕಾಲದ ಕತೆ, ಅನುಭವ, ಪರಿಸರ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದೂ ಇಲ್ಲದಂತಿವೆಯೇ ಹೊರತು ಅವು ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕತೆಗಾರ ತನ್ನ ವರ್ತಮಾನದ ಚಿತ್ರ, ಅನುಭವ, ಕತೆ, ಪರಿಸರವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ರಚಿಸಿದ ಕತೆಗಳೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದಾದ ರಚನೆಗಳು.

(b) ಈ ಕತೆಗಳ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೃತಕವೆನ್ನಿಸುವಂಥ ರೂಪಕಗಳ ಬಳಕೆ, ಭಾಷೆಯ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕತೆ/ಕಲಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ, ಸನ್ನಿವೇಶ/ಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಸಂಯೋಜನೆ, ಕಥಾನಕದ ನಡೆಯನ್ನು ಕತೆಯ ತಾತ್ವಿಕ/ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಂಥ ರಾಚನಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

(c) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುವ ಅಂತ್ಯದ ಪಂಚ್ ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಅಂಥ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡಿದಂತಿಲ್ಲ. ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಆ ಕಾಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಒಂದು ಹದವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

2. ಕಥಾನಕದ ನೆಲೆಯಿಂದ:

(a) ಈ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳ ವಸ್ತುವೂ ಹೊಸತನದಿಂದ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮರದ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೂಕಮರ್ಮರ ಕತೆಯನ್ನು ಸಂದೀಪ ನಾಯಕರ ಉರುಳಿತೊಂದು ಮರ ಕತೆಯ ಜೊತೆಗೂ, ಅನಾಥರು ಕತೆಯನ್ನು ಪಿ ಲಂಕೇಶರ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಕತೆಯ ಜೊತೆಗೂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಉವಾಚ ಕತೆಯನ್ನು ಕೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ವೈಶಂಪಾಯನದಲ್ಲಿ ಪಾಲು, ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರರ ಒಂದು ಫೋಟೋದ ನೆಗೆಟಿವ್ ಕತೆಯೊಂದಿಗೂ, ಬಹುರೂಪಿಗಳು ಕತೆಯನ್ನು ಎಂ ಎಸ್ ಶ್ರೀರಾಮ್ ಅವರ ಶಾರದಾ ಮೇಡಂ ಅಬ್ಸೆಂಟು ಕತೆಯೊಂದಿಗೂ ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಗಮನಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದರೊಂದಿಗೊಂದನ್ನಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೂ ಈ ಅಂಶ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

(b) ಹೀಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪು/ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಕ್ ಸಂವೇದನೆಗಳ ನೆರವು, ಭಾವುಕತೆಯ ಪರವಶತೆ, ವಿವರಗಳ, ಭಾಷೆಯ ಮೋಹಕತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಹೊಸತನ್ನೇ ಹೇಳ ಹೊರಟ ಕತೆಗಾರ ತಾನು ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಅದು ಓದುಗನನ್ನು ರಂಜಿಸುವ ನೆಲೆ ಯಾವುದು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಿಲುವು ಏನಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದನ್ನು ನಾವು ಊಹಿಸಬಹುದಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ಒಂದು ಹೊಸತನದ ಹಂಬಲವೇನಿದೆ ಅದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಇಂಥ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ತೊಡಗುವ ಶೋಧವೇನಿದೆ ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಶೋಧವೇ ಆಗುಳಿದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಮಹತ್ವದ್ದು.

3. ಇದುವರೆಗಿನ ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಬಂದ ಪ್ರಯೋಗ-ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪರಂಪರೆ ರೂಪಿಸಿರುವ ಸಿದ್ಧಮಾದರಿಯ ಚೌಕಟ್ಟೇನಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಕತೆಗಳು ಜೋಡಿಸುವ - ಕೊಡುವ ಹೊಸತನವೇನಿದೆ, ಅದನ್ನು ನಾವಿನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಾಲಾವಕಾಶ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯಾದರೂ, ಈ ಕತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಭರವಸೆಯ ನೆಲೆಯಿಂದಲೂ ನಾನು ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಹೀಗೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಇದು ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನವಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಾರ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಳೆಯ ಮನಸ್ಸಿನ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕತೆಗಾರನಲ್ಲ. ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕೆಲಕಾಲದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಿದ್ದುತ್ತಿದ್ದೆನೆಂದು ಅವರೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಲೂ, ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣುವ ಕಥಾವಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆಯ ಲಯಗಳಿಂದಲೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ್ದು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕತೆಗಾರನನ್ನೇ. ಹೀಗೆ ತುಸು ತಡವಾಗಿ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದಲೇ (ತಡವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲ) ಈ ಕತೆಗಳು ಹೀಗಿದ್ದಿರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆ.

ಕತೆಗಾರನ ಭಾವಕೋಶದ ತುಷ್ಟಿ-ಪುಷ್ಟಿಗಳು ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪು, ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನೇ ಬಹುವಾಗಿ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಬಲಿಯುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ಯಾವಾಗ ಬರೆಯಲು ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಆತ ಬರೆಯ ತೊಡಗಿದಾಗ ತನ್ನ ಕತೆಯ ಪರಿಸರ, ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಪುನರ್-ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅವನು ಆಶ್ರಯಿಸುವ ನೆನಪು-ಸ್ಮೃತಿಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಕತೆ-ಕಾದಂಬರಿಗಳ ರಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿದ್ದು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಡವಾಗಿ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ತುಸು ಹಳಹಳಿಕೆಯಿದೆ ಎಂದು "ಇನ್ನೊಂದು ಸಂತೆ"ಗೆ ಬರೆದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಓದಿದ ಯಾರಿಗೂ ಅವರು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಇಪ್ಪತ್ತು-ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಬರೆಯಬೇಕೆತ್ತೆಂದು ಅನಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹಾಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ತುಸು ಕಷ್ಟ. ಏಕೆಂದರೆ, ನಾಯಕ್ ಅವರ ಕತೆಗಳು ನಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಗತಕಾಲದ ವಸ್ತು, ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರದೆ ವರ್ತಮಾನದ ವಸ್ತು, ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನೇ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಹರೆಯದಲ್ಲೇ ಬರೆದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ತಿದ್ದುತ್ತ ಬಂದು ತಡವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅವರ ಮಾಗಿದ ಮನಸ್ಸು, ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವನಾನುಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧ ನಿಲುವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳೇ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಅರೆ-ಕೊರೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹೊರಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆಯಲ್ಲವೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಬಹುಶಃ ಇದೂ ಕೂಡ ಅಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ತಳವಿರುವ ವಾದವಲ್ಲ. ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಅವರ ‘ಅಂಕುರ’ ಸಂಕಲನದ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಯಂತ್ ಇಪ್ಪತ್ತರ ಪ್ರಾಯ ದಾಟುವ ಮೊದಲೇ ತಮ್ಮ ಕವನ ಸಂಕಲನಕ್ಕಾಗಿ ಅಕಾಡಮಿಯಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದರು.

ಮಸಾರಿ ಕತೆ ಏನನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಇಲ್ಲಿ ಕತೆಗಾರ ಓದುಗನ ಗಮನವನ್ನು (ಕುತೂಹಲವನ್ನು) ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವ ತಂತ್ರವೇ ಒಂದು, ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಹೌದಾದರೂ ಅದರ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ಬಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವಂತಿದೆ. ಅಂತ್ಯದ ಪಂಚ್ ಬಗ್ಗೆ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತಿಗೆ ಇದು ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಏರಿರೆನ್ನಯ ರಥವಾ ಕತೆಯ ನೈತಿಕ ನೆಲೆಯ ಸಂಘರ್ಷವೇನೇ ಇರಲಿ, ಅದರ ಅಂತ್ಯದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೂಕಮರ್ಮರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂತಯ್ಯನ ಪಾತ್ರದ ‘ಹೇಳದುಳಿದ’ ಮಾತುಗಳೇ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತವಾಗುವಂತೆ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿಯೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಅನಾಥರು ಕತೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನೂ ಬೇರೆ ರೀತಿ, ಹೆಚ್ಚು ವಾಚ್ಯವಾದ ರೀತಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಪಾಯ ತೆರೆದೇ ಇತ್ತು. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವ, ಕತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ನೀಡುವ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೆ ಕತೆಗಾರರು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಮನಸೋತಿದ್ದರೂ ಹಂದರ ಸಡಿಲವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಎಚ್ಚರ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮಗೆ ಗೋಚರಿಸುವುದು ಬಹುಷಃ, ನಾಮಕಾವಸ್ತೆ ಕತೆಯ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ. ಅದು ಹೀಗಿದೆ:

"ಇದೊಂದು ನಡೆದ ಘಟನೆಯ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದ ಕತೆ. ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲದ ರಂಗನ್ನು ಆರೋಪಿಸುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿಲ್ಲವಾದರೂ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ದೂರವಾಗಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳು ನುಸುಳಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಸತ್ಯಕಥೆ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ." - ಈ ಮಾತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಒಂದು ಸಂಜೆಯ ವೃತ್ತಾಂತ ಕತೆ ಬಹುಷಃ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಸಂಯಮದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಒಂದು ಕತೆ. ವಸ್ತು ಭಾವುಕ ಸಂವೇದನೆಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಕ್ಷಣಭಂಗುರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಹಾಗೆ ಭಾವುಕ ಸಂವೇದನೆಗಳು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ತಾರ್ಕಿಕ ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ನಿಲ್ಲುವಂಥದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅದನ್ನು ಮದುವೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇಸೆ ಎರಚಿದಷ್ಟೇ ಮಿತವಾಗಿ (ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಚೆಲ್ಲಿದಂತೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ತಲುಪದಂತೆ - ಯುಆರ್‌ಎ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳದೇ ಉಳಿಸಿರುವುದೆಲ್ಲ ಓದುಗನ ಹೆಗಲೇರಿ ಕೂರುತ್ತದೆ. ಬಕುಳದ ನೆರಳು ಕತೆಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಕೂಡ ಇಂಥದೇ ಆದರೂ ಅದು ಒಂದು ಸಂಜೆಯ ವೃತ್ತಾಂತ ಕತೆಯಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಏಕೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಒಬ್ಬ ಕತೆಗಾರ ತೊಡಗುವ ಶೋಧವೇನಿದೆ ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಶೋಧವೇ ಆಗುಳಿದಿದೆ ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ನೀಡಿದ ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ತ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ ಅಂಶ. ಮನುಷ್ಯ ಎಂಬುದು ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ, ಚಿತ್ತ, ಸುಷುಮ್ನಾ ಎಂಬ ಆರು ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಚಿಂತನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯೊಂದೇ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯಮಾತ್ರದವ ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸುಷುಮ್ನಾ ಅವಸ್ಥೆಯ ನಡುವಿನ ಚಿತ್ತದ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವೇದ್ಯವಾದುದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ನಿಲುಕುವಂತೆ ವಿವರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥನಿರುವುದರಿಂದಲೇ (ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದೋ, ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ (ಇರುವ) ಊನ/ನ್ಯೂನತೆ ಕಾರಣವೋ ಅದು ಬೇರೆಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆ) ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅವು ನಿಜವಿರಬಹುದಾದಾಗ್ಯೂ ಸಮರ್ಥನೀಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಜಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳೆಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ - ಇದು ಒಂದು ತರ್ಕ. ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ತ ಕತೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಪರೂಪದ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಕೈಯಿಕ್ಕಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಳಹು ಇದೆ.

ಮನುಷ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ತೊಡಗಿ ಇವತ್ತಿನ ವರೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಭೂತ ಶೋಧ ಒಂದೇ. ಅದು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಹಿಡಿಯದೇ ಬದುಕಿನ ರಂಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ದಬ್ಬಲ್ಪಟ್ಟ ತಾನು ಇಲ್ಲಿನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾದರಿಯೊಂದು ಇರುವುದೇ ಆದರೆ ಅದು ಯಾವುದು ಎಂಬ ಶೋಧವೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನಲ್ಲ. ನಾನು ಯಾರು, ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ, ಎಲ್ಲಿದ್ದೆ, ಸಾವು ಎಲ್ಲದರ ಅಂತ್ಯವೇ, ಮನಸ್ಸು ದೇಹಾತೀತವಾಗಿರಬಹುದೆ, ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಲ್ಲಿರುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ಇಲ್ಲವಾಗುವುದು ಎಂದರೇನು ಮುಂತಾದ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಆವತ್ತೂ ಈವತ್ತೂ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ಬದುಕಿಗೆ ಬಂದುದಾಗಿದೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕೂರುವ ಬದಲು ಅದನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಎಂದ ಕಾರಂತರ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇವೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಸತ್ಯ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ! ವಿಶೇಷತಃ ಸಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇವು ಸೆಳೆಯಲೇ ಬೇಕು.

ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಪಟ್ಟು-ಮಟ್ಟುಗಳು ಕುತೂಹಲವನ್ನಂತೂ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲದ, ಸಾಕಷ್ಟು ಚಿಂತನ-ಮಂಥನದ ತರುವಾಯ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಹದವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದೊತ್ತಿ ಸಾಗುವ ಹೊಸ ಹೊಸ ರಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಹೊಸತನ್ನು ಕನ್ನಡ ಸಣ್ಣಕಥಾ ಪರಂಪರೆಗೆ ಜೋಡಿಸಲಿ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

"ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ"ನಿಗೆ ನೂರು

1915ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಎಂ ಎಸ್ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ" ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ ನೂರು ವರ್ಷ! ಇದು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ಇದರ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲ. ಆರಂಭಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೇ ಭಿನ್ನ ಸೊಲ್ಲೊಂದನ್ನು ನುಡಿದ ನವೋದಯದ ಮಾರ್ಗಪ್ರವರ್ತಕ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇದರದ್ದು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು ಕೂಡ. ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಪರಿಷತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಅದರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು.

ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಅವರ "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ"ಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮರ್ಶಕರೂ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿಯೇ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. "ಕನ್ನಡ ಕಥನ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಕಾದಂಬರಿ" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜಿ ಎಸ್ ಅಮೂರ ಅವರು ಈ ಕೃತಿ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಕೊಡುಗೆಯ ನಿಜವಾದ ಕಲ್ಪನೆಯಿಲ್ಲದ ನಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶಕರ ವಿವೇಕದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ! ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ, ಕೆ.ವಿ.ನಾರಾಯಣ, ಜಿ.ಎಚ್.ನಾಯಕ, ಶಿವರಾಮ ಪಡಿಕ್ಕಲ್, ಡಿ.ಆರ್. ನಾಗರಾಜ್, ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತಕೋಟಿ, ಟಿ.ಪಿ. ಅಶೋಕ್, ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ, ಮ.ಶ್ರೀಧರ ಮೂರ್ತಿ - ಹೀಗೆ ಸಾಲು ಸಾಲಾಗಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹತ್ತು ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ/ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ:

1. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಲವು-ನಿಲುವುಗಳೇನು, ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಅನುಸಂಧಾನ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ.
2. ಆರಂಭಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ತುಡಿತಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಬೌದ್ಧಿಕ/ಚಿಂತನಾ ಪ್ರಧಾನ ಧಾರೆಯತ್ತ ಹರಿಯಿತು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು ಹೇಗೆ.
3. ಮೊದಲಿಗೆ ಆದರ್ಶದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಧರ್ಮ-ಪರಂಪರೆ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮುಂತಾದ ಹಿಂದೂಪರ ನಿಲುವುಗಳು ವಿಜೃಂಭಿಸಿದ್ದು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರ-ವಿರೋಧ ನಿಲುವುಗಳೇನಿವೆ.
4. ನಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರ ಮೇಲೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ/ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಣ್ಣವನರ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದೆ?
5. ಈ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾದಿಯಾಗಿ ಮುಂದೆ ದೇಸೀ ಮಾದರಿಯೊಂದರ ಕಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಗಿತ್ತು, ಅದರ ಕೊಂಡಿ ಎಲ್ಲಿ ಕಳಚಿತು.
6. ಈ ಆರಂಭಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸಾಮಾಜಿಕ/ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯಚಿಂತನೆ-ಪ್ರಭಾವಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಒಡ್ಡಿದ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಯಾವುದು, ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದೆ.
7. ಆ ಕಾಲದ ಬಂಗಾಳೀ, ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಮೇಲೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗಿದೆ.

- ಹೀಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆ-ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳು ಒಂದೆರಡಲ್ಲ. ಎಂ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕಾದಂಬರಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸ್ತ್ರೀಮತದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇಂಥ ಚರ್ಚೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವೇ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಂದ ನಮಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿ ಕೂಡ ಒದಗುವುದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲ ಚರ್ಚೆ ಕುತೂಹಲಕರವೇ. ಆದರೆ, ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸುಮ್ಮನೇ ಅದನ್ನು ಓದುವ ಖುಶಿಗಾಗಿ ಓದುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ಇವತ್ತು, ಕಾದಂಬರಿ ಹುಟ್ಟಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ, ಕಳೆದ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೇ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗ ಕಂಗಾಲಾದಾನು!

ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕಾದಂಬರಿ "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ"ವನ್ನು ಇವತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅಂದರೆ ಈ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಓದಿದಾಗ ಏನನಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಹಾಗೆ ಓದುವಾಗ ಒಂದು, ನಾವು ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡು ಓದುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಅದನ್ನು ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡೂ ಓದುತ್ತೇವೆ. ಇದೊಂದು ಬಗೆಯ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು ಖಚಿತ. ಈ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಕೃತಿ "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ" ಎನ್ನುವುದೇ ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಮತ್ತೆ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಕೃತಿಯಾಗಿ ಅದು ಉಳಿದಿರುವುದೇ ಇಂಥ ಕಾರಣಗಳಿಂದ.

ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೇ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತೆಂಬ ಅಂಶ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಸರಿಯಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿನಾಕಾರಣ ಬಡಿದು-ಹೊಡೆದು, ಹೆದರಿಸಿ ತನ್ಮೂಲಕವೇ ವಿದ್ಯಾವಂತರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತೇನೆಂದು ಬಹ್ವಂಶ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿಯೇ ನಂಬಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಈತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ದ್ವೇಷ-ಅಸಹನೆ-ಅಸಮಾಧಾನಗಳು ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿವೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅಮೀಲ ದುರಾಸೆಯವ. ದೊರೆಯೆದುರು ಪೆದ್ದನಂತೆಯೂ, ಅಮಾಯಕನಂತೆಯೂ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು ಊರಲ್ಲಿ ಲಂಚ ತಿನ್ನುತ್ತ, ಕಳ್ಳಕಾಕರನ್ನು ಸಲಹಿ ಪೊರೆಯುತ್ತ ಅವರು ಕದ್ದ ಮಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಪಡೆದು ಸುಖ ಪಡುವ ಲೋಲುಪ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕೊಲ್ಲಾಪುರದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯವನ್ನೇ ತನ್ನ ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಭಕ್ತರನ್ನು ವಂಚಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ದೋಚಿ ತನ್ನ ಐಷಾರಾಮಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡವನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈತನೂ ಕಳ್ಳಕಾಕರನ್ನು ಪೊರೆಯುತ್ತ, ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೀಯುತ್ತ, ಅವರ ಕಳವಿನ ಪಾಲು ಪಡೆಯುವ ದುರುಳ. ಪ್ರಜಾಜನಹಿತ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಅಧಿಕಾರಿ, ಬೆಳೆಯುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಬೋಧಿಸಬೇಕಾದ ಗುರು, ದೈವಭಯ-ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪಿಸಬೇಕಾದ ಧರ್ಮಾಧಿಪತಿ - ಇವರ ನಡೆನುಡಿ, ಆಚಾರ ವಿಚಾರ ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಅಪಾರ ಜೀವನಾನುಭವ, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದ ಹುಳುಕು-ಹುಣ್ಣುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ನೋವು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ತಟ್ಟದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಲಿಗರು ಮತ್ತು ತೊರೆಯರ ಜಾತಿ ಜಗಳ, ವೈಮನಸ್ಯ, ಸಾವು ನೋವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮಟ್ಟದ ಹೊಡೆದಾಟ ಬೇರೆ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿಯುವ, ಸಮಾಜದ ಸಾಮರಸ್ಯ ಕಾಯಬೇಕಾದವರೇ ಅದನ್ನು ಕೆಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಬಹುಷಃ ಇಲ್ಲಿ ಇದು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಂದರ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ!

ಇದು ಸಮಾಜದ ಮಾತಾಯಿತು. ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯನ್ನೂ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಸೀತೆ-ತಿಮ್ಮಮ್ಮ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅಮಾಸೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಅಮಾಸೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ಮುತ್ತೈದೆಯ ಕತೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತಿದೆ. ಪಾಠ ಹೇಳುವ ಗುರುವಿನ ಕೃತಘ್ನ ನಡೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜಾರಿಯ ಪರಸ್ತ್ರೀ ವ್ಯಾಮೋಹವೂ ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನೆಲೆಯ ನೈತಿಕ ಪತನವನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಅಸಮಾಧಾನ, ವಾಸ್ತವ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತ ಸಿಟ್ಟು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಿಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ನಮಗೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ತರ್ಕಶುದ್ಧ ಮನೋಧರ್ಮದ ಪರಿಚಯವಾಗುವುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವಗಳು, ಅದು ಪಾರಂಪರಿಕ(ಧಾರ್ಮಿಕ)-ಆಧುನಿಕ ನೆಲೆಯದ್ದಾಗಿರಲಿ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ-ದೇಸೀ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನದ್ದಾಗಿರಲಿ, ಭಾವುಕತೆ-ಬೌದ್ಧಿಕತೆಯ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನದ್ದಾಗಿರಲಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸಾರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನ ಒತ್ತು ಯಾವುದರ ಕಡೆಗೆ ಎಂಬ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಆಗಿರಲಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕೃತಿ ಈ ಪ್ರಭಾವ, ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಎದುರಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಅದನ್ನೊಡ್ಡುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕುರುಡಾಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ಅದು ಈ ಕೃತಿಯ ಕೊರತೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬಹುಷಃ ಇವತ್ತು ನಾವು ಈ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊರಳಿ ನೋಡುವ ಪ್ರಮೇಯವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೊ!

ಇದು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ಪಾತ್ರಗಳ ಒಂದು ಪ್ಲಾಟ್ ಅಲ್ಲ. ಆದರ್ಶದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಾಗಿಯೇ ರೂಪಿಸಿದ ತಂತ್ರವಲ್ಲ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಪುರಾಣಗಳ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವ್ಯಾಕರಣದ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಧೀರರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದರೂ ಓದುಗ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಥಾನಕದ ಹಂದರ, ಸುಂದರ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಇಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದೇಶದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕಾದಂಬರಿಯ ತಂತ್ರ, ನಿರೂಪಣೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಕಥಾನಕದ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇಗ, ಕೌತುಕ ಎಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ತೀರ ಸಹಜ-ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನಡೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕತೆಯಲ್ಲ, ವಾಸ್ತವದ ನಿರೂಪಣೆ ಎಂದೇ ಅನಿಸುವಷ್ಟು ಸಹಜತೆಗೆ ಒಲಿದಿದೆ.

ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಕೆಡುಕು (evil)ಗಳಿಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಆದರ್ಶದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ತುಸು ಮೆಲೊಡ್ರಾಮ ಇದ್ದೂ ಅದು ಸಹ್ಯವಾಗುವುದು. ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಒಳ್ಳೆಯತನ ಮತ್ತು ಅರುಂಧತಿ-ಸೀತೆಯರ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯದ ವರ್ಣನೆ-ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಕಂಡರೆ, ಸಂಜವಾಡಿ ಜೋಯಿಸರು, ಸದಾಶಿವ ದೀಕ್ಷಿತರು, ಮಹಾದೇವ, ಪಶುಪತಿ ಸಾಂಬಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಪಾರ್ವತಮ್ಮ, ವೆಂಕಮ್ಮ, ಅಮಾಸೆಯ ಅಕ್ಕನನ್ನು ಐವತ್ತು ವರಹ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಅಮಾಸೆಯನ್ನು ಸಾಕಿ ಸಲಹುವ ಮಾದೈಯ್ಯ, ತಲಚೇರಿ ಶೇಷಯ್ಯ, ಹಗಲು ವೇಶದ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ, ಆನಂದ ಭಟಜಿ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರಗಳು ಸಾತ್ವಿಕತೆ, ಆದರ್ಶ, ಒಳ್ಳೆಯತನದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮೂಡಿಸುವಂಥವೇ ಆದರೂ ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಚಿತ್ರಣವೇನಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೆ ಒತ್ತು ಇರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟಿದ್ದೂ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಚಿಂತನೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷವಿಲ್ಲ ಎಂಬ, ಸಹಗಮನವನ್ನು, ಮಂತ್ರ-ತಂತ್ರಗಳಂಥ ಮೌಢ್ಯವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ, ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ಕೆಲವೊಂದು ತಿರುವುಗಳಿಂದ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಲುಪ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬಹುಷಃ ನಾವು ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಾಲಮಾನದ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆ, ಸಹಗಮನ ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಇವತ್ತು ಆದರ್ಶದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವುದಂತೂ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತಂತಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಪುರಾಣದ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಅಹಲ್ಯೆ, ದ್ರೌಪದಿ, ತಾರಾ, ಸೀತಾ, ಮಂಡೋದರಿಯರಿಗೆ ದಕ್ಕಿದ ಪತಿವ್ರತಾ ಶಿರೋಮಣಿ ಅವಾರ್ಡನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಇಲ್ಲದೇ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂದು ಕೂಡ ನಮ್ಮ ಸ್ತ್ರೀಮತ ಇಂದು ಒಪ್ಪಲಾರದು. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಶೋಷಣೆಯನ್ನೋ, ಗಂಡಸಿನ ಭಂಡತನವನ್ನೋ ಆಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಡುವವಳೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಇವತ್ತು ಎಸ್.ಎಲ್.ಭೈರಪ್ಪ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿರೋಧವನ್ನು ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೇ ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇದೇ ಉತ್ತರದೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಓದುಗನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳಿವೆ, ಉಳಿದವರಿಗೆ ಇಲ್ಲ.

ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರದ್ದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಗ್ರಹಿಕೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಗ್ರಹಿಕೆ. ಅವರ ಚಿತ್ರಣದ ವಿವರಗಳು ರೂಪಿಸಿದ್ದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಚಿತ್ರ. ಎಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸ್ತವ ಬದುಕಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆದರ್ಶವನ್ನು, ಕಥಾನಕದ ತಿರುವುಗಳನ್ನು, ಅವರ ವಾಸ್ತವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಪ್ಪದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿ "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ" ಎಂದಿಗೂ ನಿಲ್ಲುವ ಕೃತಿಯೇ ಸರಿ.
(ಕೃತಜ್ಞತೆ: ಶ್ರೀ ರಾಜಶೇಖರ ಜೋಗಿನ್ಮನೆ)
==================================================
ಎಂ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟಣ್ಣ (1854-1930)
ಎಂ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟಣ್ಣನವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಮೈಸೂರು ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ. ಹುಟ್ಟಿದ ಹತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅಜ್ಜಿ, ಸೋದರತ್ತೆಯ ದೇಖರೇಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರು. ಇವರು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದವರು. ಮೈಸೂರು ಇವರ ತಾಯಿಯ ತವರು. ಮೈಸೂರಿನಲಿ ಎಫ್ ಎ (ಈಗಿನ ಪಿಯುಸಿ) ಮುಗಿಸಿ ಮದರಾಸಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ತರಗತಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ ಕ್ಷಾಮದಿಂದಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗದೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಕೋಲಾರ, ಮೈಸೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪನ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ತದನಂತರ ಮತ್ತೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕೂತು 1885ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಈಗಿನ ಹೈಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಕಾರರಾಗಿಯೂ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದುಡಿದು ಮುಂದೆ ಅಮಲ್ದಾರರಾಗಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಚಾಮರಾಜನಗರ, ನೆಲಮಂಗಲ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಮುವ್ವತ್ತಮೂರು ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಎಸ್.ದಿವಾಕರ್ ಅವರಿಂದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿರುವ "ನೀತಿ ಚಿಂತಾಮಣಿ(1884)" ಮತ್ತು "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ" ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರೂ "ಮುಸುಗ ತೆಗೆಯೇ ಮಾಯಾಂಗನೆ", "ಪೇಟೆ ಮಾತೇನಜ್ಜಿ", "ಅವರಿಲ್ಲದೂಟ" ಕಾದಂಬರಿಗಳೂ ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಕತೆ, ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ, ರೂಪಾಂತರ/ಭಾಷಾಂತರ, ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಮುಂತಾಗಿ ಹಲವು ಹತ್ತು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸ್ವತಃ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿ ಹಲವಾರು ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕಾದಂಬರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು, ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವರಲ್ಲಿಯೂ ಇವರು ಮೊದಲಿಗರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Sunday, August 9, 2015

ಕಥನ ಕುತೂಹಲ

ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಖ್ಯಾತ ಕತೆಗಾರ ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ ಅವರು ಮಾತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರು ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೆ. ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಬಳಗಾರ ಅವರು ತಾವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೊಡಚಾದ್ರಿಗೆ ತಮ್ಮವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಂಜು ಕವಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ತಮಗಾದ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವದ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡೇ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಕೊನೆಗೂ ಅದು ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆಯೋ ಈಗಲೇ ಹೇಳಲಾಗದು ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದರು. ನನಗಂತೂ ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರರ ವಿವರಣೆ ಕೇಳಿಯೇ ಆ ಕಾದಂಬರಿ ಯಾವಾಗ ಹೊರಬರುವುದೋ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿತ್ತು. ಆವತ್ತೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೆಮಿನಾರ್ ಪೇಪರ್‌ನ ಕೀನೋಟ್ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ನನಗೇ ಕೊಟ್ಟು ತಮ್ಮೂರಿಗೆ ಮರಳಿದ್ದರು. ಅದು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತ ತಾತ್ವಿಕ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ವೇದಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ. ಅದರಲ್ಲಿದ್ದುದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಭರ್ತೃಹರಿಯ ವಾಕ್ಯ-ಪದ ಸಂಬಂಧ ಕುರಿತ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ, ಶಬ್ದ (ಪದ), ಸದ್ದು, ಧ್ವನಿಶಕ್ತಿ, ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅದು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮ ಹಾಗೂ ಭಾಷೆಗೆ ಅತೀತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿರುವ ಜ್ಞಾನದ ಎಳೆಗಳೇನಿವೆ, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ್ದು, ಆ ಕುರಿತ ಚಿಂತನೆ. ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ ತಮ್ಮದೇ ಅನುಭವ ಕಥನ ಮತ್ತು ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳು ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಅವರ ಬರಲಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಅತೀವ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆ.

ತೀರ ಈಚೆಗೆ, ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗರ ಊರುಭಂಗ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಇಂಥವೇ ವಿಚಾರಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದವು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನ ಅವರು ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಬರೆದಾದ ಮೇಲೆ ತಾವು ಬರೆದಿದ್ದು ತಮ್ಮ ‘ಸ್ವಂತ’ ಅನುಭವವೇ ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಮಹತ್ವದ ಮಾತೊಂದನ್ನು ಆಡಿದರು. ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮಾರ್ಕೆಸ್ ಹೇಳಿದ "Life is not what one lived, but what one remembers and how one remembers it in order to recount it" ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ನಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ನಾವು ಮರು-ಜೋಡಿಸಿ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಕ್ರಮವಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದೇ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕರ ಎನ್ನುವ ವಿವೇಕ್ ಈಚೆಗೆ ನಿರೂಪಣೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ (ಸತ್ಯಕಥೆ-ಆತ್ಮಕಥೆ-ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ-ವರದಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಥೆ-ಫ್ಯಾಂಟಸಿ) ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕೌತುಕದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೇಳಿಯೇ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡಿದ್ದೆ. ಬಹುಶಃ ಆಗಲೇ ಅವರು ನನಗೆ Jose Saramago ಎಂಬ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು. ಈತ ಸುಮಾರು ತನ್ನ ಅರವತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದ ಅಪರೂಪದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ಒಂದು ವಯಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಗೆ ‘ಬೇಕಾದ’ ವಿವರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖಕರು ವಯಸ್ಸಾದಂತೆಲ್ಲ ಸೃಜನೇತರ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಹೊರಳಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ತಮ್ಮದೇ ಮಾತಿಗೆ ಅಪವಾದವೆಂಬಂತೆ ಇರುವ ಈತನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವೇಕ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ನಮ್ಮ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು ಕೂಡ ತಡವಾಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿಗಳನ್ನು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಂಭೀರ ಕಥೆ-ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಂಥ ಒಬ್ಬ ಅಪೂರ್ವ ಲೇಖಕರೆಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು.

ಮುಂದೆ ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ, The Ring of Memory ಓದುತ್ತ ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳು ಹೇಗೆ ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಅಚ್ಚರಿಗೆ ಒಳಗಾದೆ. ಆ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ Remembering and Forgetting in Indian Literatures ಎಂಬ ಅಡಿಬರಹವಿದೆ. ಈ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ನಾವು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಮರೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಕುರಿತಾಗಿ ರಾಮಾನುಜನ್ ಬಹುಸೊಗಸಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಎಲ್ಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬರಹಗಳೂ, ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಳೂ ಸಮಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದು ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತೇ ಇದೆ. ಅವರ ಕೊನೆ ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ಬಿಡಿ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಕವನಗಳು ಸೇರಿ Uncollected Poems and Prose ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವುದು ಕೂಡ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರಬಹುದು. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ The Ring of Memory ತುಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಶಕುಂತಲೆಯ ಕತೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ರಾಮಾನುಜನ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಗಹನವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಮಗ್ರ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಮೃತಿ, ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನೆನಪಿಡುವುದು, ಅರಿಯುವುದು, ಗುರುತಿಸುವುದು, ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಾಳಿದಾಸನ ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಶಾಕುಂತಲಾ, ಮೇಘದೂತ, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ದಶಾವತಾರದ ಪ್ರಕರಣ, ಬಸವಣ್ಣ - ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯವರ ವಚನಗಳು, ಬುದ್ಧನಿಗಾದ ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಶತಾವಧಾನ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾವಧಾನದ ಪರಂಪರೆ, ಪ್ಲೇಟೋನ ಕೃತಿ, ಕಥಾಸರಿತ್ಸಾಗರದ ಕತೆಗಳ ಸ್ವರೂಪ, Kaw R K, ಬಿಲ್ಹಣ ಮುಂತಾದವರ ಬರಹ - ಹೀಗೆ ಯಾವ್ಯಾವುದೋ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತ ಅವರು ವಿವರಿಸಿರುವ ಬಗೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ವಿರಹ ಅಥವಾ ವಿಪ್ರಲಂಭ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಲವು ವಿಯೋಗಗಳು) ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ-ಸಾಮೀಪ್ಯ-ಸಾಂಗತ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರದೇ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ, ಗೈರುಹಾಜರಿ, ವಿಯೋಗ ಅಥವಾ ವಿರಹವೇ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. Absence-Presence ಮತ್ತು ನೆನಪಿಗೆ ಕಾರಣೀಭೂತವಾಗುವ ಒಂದು Mark - ಈ ಮೂರರ ಸಂಬಂಧ ಕುರಿತ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ದೇವರ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲೂ ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದು ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ಲೇಖನಕ್ಕೆ Remembering and Forgetting in Indian Literatures ಎಂಬ ಅಡಿಬರಹವೂ ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಹತ್ತು ಹಲವು ಕೃತಿ, ಚಿಂತನಾ ಕ್ರಮ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯ ಕೌಶಲ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಓದುಗರು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಈ ಪ್ರಬಂಧದ ಚೌಕಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ ಇದು ಓದುಗನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಅವರ ಊರುಭಂಗ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಮೊರಿ ಮತು ತತ್ಸಂಬಂಧಿ ವಿಚಾರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಬಂದಿದ್ದು ನಿಮಗೆಲ್ಲ ನೆನಪಿರಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿ ತನ್ನ ನೆನಪು, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಓದುಗ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದನ್ನು ತನ್ನದೇ ಅನುಭವ, ನೆನಪು ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ re-construct ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಊರುಭಂಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನಿಸಿದ್ದೇವೆ.

ಮಾರ್ಕೆಸ್ ಕೂಡ "Life is not what one lived, but what one remembers and how one remembers it in order to recount it." ಎಂದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಮನೋವಿಕಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಹತ್ವವಿದೆ.

Jose Saramago ತನ್ನ Note Book ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ:
"In physical terms we inhabit space, but in emotional terms we are inhabited by memory. A memory composed of a space and a time, a memory inside which we live, like an island between two oceans - one the past, the other the future."
.....
.......
ಎಂಟು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಒಂದು ಚಲಚಿತ್ರದ ಹಾಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೆ ಅದು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ:
"The place was there, the person appeared, then the person left, the place continued, the place having made the persons, the person having transformed the place."

Jose Saramagoನ ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಹೆಸರೇ Small Memories.

ನಮಗೂ ಗತವನ್ನು ನೆನೆಯುವುದೆಂದರೆ, ಕಳೆದು ಹೋದ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಓದುವುದು ಎಂದರೆ ಇಷ್ಟ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಲೇಖಕರ ಬಾಲ್ಯದ ಅನುಭವ, ಊರು-ಕೇರಿಯ ವಿವರಗಳು, ಕಥಾ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆತ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಬದುಕಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಲೇಖಕನ ಬಾಲ್ಯದ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಹೊಂದಿದಂತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ನಾವೂ ನಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು, ಬಾಲ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು, ಹುಟ್ಟೂರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದಷ್ಟು ಬೇರೇನನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಸಲಾರೆವೇನೊ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ನೆನಪುಗಳ ಮಾತು ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭವನ್ನೂ ಹಾದು ಹುಟ್ಟಿಗೂ ಮುನ್ನದ ನೆನಪುಗಳತ್ತ ಚಲಿಸಬಲ್ಲುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್. ಜ್ಞಾನೋದಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಬುದ್ಧ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹಾಗಂತೆ.

ವಿಕ್ರಮ್ ಹತ್ವಾರ್ ಅವರು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕದಲ್ಲಿ (15/03/2015) "ಎದೆಗೆ ಬೀಳದ ಮಾತು" ಎಂಬ ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದು ಕೂಡ ನೀವು ಓದಿರಬಹುದು. ಸಂವಹನ ಶೂನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಈ ಕಾಲದ ಲಕ್ಷಣವೇ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತ ಎತ್ತಿದ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಚಾರಗಳಿಗೂ ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು, ವ್ಯಾಟ್ಸಪ್ ತರದ ಸಂವಹನದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು, ಒಬ್ಬರೇ ಕೇಳುವ ಸಂಗೀತ, ಒಬ್ಬರೇ ಆಡುವ ಆಟಗಳು, ಟೀವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಎಂದೆಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮುಕ್ತ ಮಾತುಕತೆಯ ಛಂದ ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ನಾಟಕದ ಮಾತು, ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದೇ ಆಡುವ-ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾವು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೇ ಆಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ್ದು ಕೂಡ ಇದೆಯಲ್ಲವೆ? ನಾವು ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಆಡಿದ್ದನ್ನು - ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಇದೆಯಲ್ಲವೆ? ಬಹುಶಃ ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರು ಇದನ್ನು ಕೂಡಾ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಮಾತು ಎದೆಗೆ ಬೀಳುವುದು ಎಂದರೇನೆಂದೇ ನಾವು ಮರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎನಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೇ.

ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಅಪಾಯ ಕೂಡ ಇವೆ. ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲೇ ಬದುಕುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮನೋರೋಗವೂ ಆಗಬಹುದು; ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರ್ಮುಖಿಯನ್ನಾಗಿಯೂ, ಸ್ವಕೇಂದ್ರೀತರನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಬಹುದು ಎನ್ನುವುದು ಮೊದಲನೆಯದು. ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಚನೆ - ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರೆ ಗುರುತಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಗುರುತು - ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವ್ಯಕ್ತಿ/ವಸ್ತು/ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡುವ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಎರಡನೆಯದು. ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ರಿಚ್ಯುವಲ್‌ನ ಸಂಭ್ರಮವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಮಗೆ ದೇವರು, ಧರ್ಮ, ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣ ಎಲ್ಲವೂ ಇರುವುದು ಅಂತರಂಗದ ಅರಳುವಿಕೆಗೆ, ಆಂತರಿಕವಾದ ಅರಿವು, ಜ್ಞಾನ, ವೈಚಾರಿಕತೆ ಹೆಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ. ಆದರೆ ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವ, ಸಂಭ್ರಮ, ಗದ್ದಲ, ಲೌಡ್ ಸ್ಪೀಕರು, ಚಿನ್ನದ ರಥ, ಪ್ರದರ್ಶನದ ಭರಾಟೆ ಇವುಗಳೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟರೆ ನಾವು ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದೂರವಾದಂತೆಯೇ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯ ನಮ್ಮ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಭಾಷೆಯ ಹಂಗಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತ ಭಾಷೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆಯೆಂಬ ಎಚ್ಚರ ನಮಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು. ಏನಿದ್ದರೂ ಮರೆಯುವ ಮತ್ತು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ ದಿನಗಳಿವು.

ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಾಜ ವಸ್ತಾರೆ "ಅನಿಸಿದ್ದಾಗುವ ವರವೂ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಎಂಬ ಮೂಲಕವೂ..." ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ವಸ್ತಾರೆಯವರ ಈ ಮಾತು ಗಮನಿಸಿ:
"..........ನನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು- ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಆಗಿಬರಿಸುವುದು’ ಎಂಬ ವಿಚಾರ; ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು ‘ಆಗಿಸಿಕೊಳ್ಳು’ವುದೇ- ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇಡೀ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ನನಗೆ ಸದಾ ಅನಿಸುವುದಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಏನೂ ಅನ್ನಿಸದೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಆಗಿಬರದು! ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಪೆನ್ಸಿಲು ಒಂದು ‘ಮೂಲಕ’ವಸ್ತು ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಆಗಿಬರುವ ಉಪಕರಣ ಅಷ್ಟೆ. ಯೋಚಿಸಿ: ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಆಗಿಬರಿಸುವ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಮೊದಲು ಅನಿಸುವುದು; ನಂತರ, ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದು ‘ನಿಜಕ್ಕು’ ಆಗುವುದು. ಅಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಮೂಡಿದ ಊಹೆ ಅಸಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಡುವೆ- ಅದರ ಚಿತ್ರಿಕೆಯಾಗಬೇಕು; ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲೊಂದು ಪರಮೋಚ್ಚ ದಾವೆಯೇ ಸರಿ. ಸರಳವಾಗಿ- ಊಹಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಕೃತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ವಿನ್ಯಾಸ."

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೇಖನ, ಪ್ರಬಂಧ, ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಸ್ರೋತವಾದ ಎಳೆ, ಬರಹ ಅಥವಾ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅನುಭವವೊಂದು ಮೂಡುವ ವಿಸ್ಮಯದ ಕುರಿತಾದ್ದೇ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರೆದಂತೆಲ್ಲ ‘ಸ್ವಂತ’ ಅನುಭವವೇ ಆಗುವ ಮಾತು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ‘ಆದ’ ಅನುಭವವನ್ನು ಬರೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ‘ಬೇಕಾದ’ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಒದಗಿ ಬರಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬಹುದು, ಅದರ ಮಾತು ಬೇರೆ. ಆದರೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಬರೆಯುತ್ತ ತನಗೆ ಇದುವರೆಗೂ ಆಗಿರದ ಒಂದು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಲೇಖಕ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಆ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ?!

ಜಗತ್ತು, ಅನುಭವ, ಚಿಂತನೆ, ಸಂವೇದನೆ, ಭಾವಕೋಶ ಅಥವಾ ಇನ್ನೇನೇ ಅನ್ನಿ, ಅದು ಇಲ್ಲೇ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಪಕ್ಕ ಒಂದು ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಬಿದ್ದಿರುವಂತೆ. (ಇದು ಕೇಶವ ಮಳಗಿಯವರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ಅವರು ನದಿ ಮತ್ತು ದಂಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತ ಒಂದೆಡೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಅದೇ ನೀರೆ? ಅದಕ್ಕೆ ಸತತ ಸಾಂಗತ್ಯವನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಲು ಅದೇ ಕಲ್ಲೇ, ಸದಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ?) ಕತೆಗಾರ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರ. ಭೌತಿಕವಾಗಿ ನಾವು ಒಂದು ಅವಕಾಶ (ದೇಹ)ವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಭಾವಕೋಶ ಮಾತ್ರ ನೆನಪು (ಸ್ಮೃತಿ)ಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆ ನೆನಪು ಅಥವಾ ಸ್ಮೃತಿ ಯಾವುದರಿಂದಾಗಿದೆ? ಅದು ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲಗಳಿಂದಾಗಿರುವಂಥಾದ್ದು. ಭೂತಕಾಲ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯತ್ ಕಾಲ ಎಂಬೆರಡು ಸಾಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪದಂತೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಈ ದೇಶ-ಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (ತೀರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ) ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಆತ. ಇದಕ್ಕೆಂದೇ ಎಂಟು ಶತಮಾನಗಳ ಒಂದು ಕಾಲಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಪರಂಪರೆ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅವು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ತನ್ನ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ನೆನಪು ವೈಯಕ್ತಿಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಹರಿವ ನದಿಯ ನೀರಿನಂತೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ನೀರಿಗೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ ನಿಂತ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ!

ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಕಟ್ಟುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡ ತೊಡಗಿದರೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ನಾಗರಾಜ ವಸ್ತಾರೆಯವರು ‘ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು’ ನಿಜಕ್ಕೂ ‘ಆಗಿಸುವ’ ಕೈಂಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಪೆನ್ಸಿಲ್’ ಎಂಬ ಮೂಲಕ ಮಹಾಶಯನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತ ಹೋದ ವಿನ್ಯಾಸವೊಂದು ಕೊನೆಗೂ ನಿಜವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಆದಿ-ಅಂತ್ಯದ ಜಾತಕ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?

ಈಚೆಗೆ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಕತೆಗಾರ ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅಪಾರ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಹನೆಯಿಂದ "ಕಥೆ ಹುಟ್ಟುವ ಪರಿ" ಎಂಬ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಅದನ್ನು ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತೆರಡು ಮಂದಿ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ಕಥೆಗಾರರು ತಾವು ಕತೆ ಬರೆಯುವ ಕ್ಷಣದ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ "ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು" ಬರೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತಾವು ಪೂರ್ತಿ ಸಫಲರೆಂದಾಗಲೀ, ಹೀಗೆ ತಾವು ವಿವರಿಸಿದ್ದು ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯವೆಂದಾಗಲೀ ಸ್ವತಃ ಈ ಕತೆಗಾರರಾಗಲೀ, ಅವರನ್ನು ಓದುವ ನಾವಾಗಲೀ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದಿಲ್ಲ. ಈ ಒಂದು ವೈಫಲ್ಯದ ಭಯದಿಂದಲೇ ಕನ್ನಡದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ, ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್, ಟಿ ಜಿ ರಾಘವ, ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ, ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್, ಕೆ ವಿ ತಿರುಮಲೇಶ್, ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್, ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆ, ಶಾಂತಾರಾಮ ಸೋಮಯಾಜಿ, ಎಸ್ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್, ಜೋಗಿ, ಸುಮಂಗಲಾ, ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ ಕಾಗಿನೆಲೆ, ಸಂದೀಪ ನಾಯಕ, ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್, ವಿ ಎಂ ಮಂಜುನಾಥ್, ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದ್, ಶ್ರೀಕಾಂತ ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದವರು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವರೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದವರೂ ಯಾರೆಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತ ಅಥವಾ ವಿವರಿಸದೇ ಕನ್ನಡದ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಾರರು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಸತ್ಯ.

ಈ ಸೃಜನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತು ಆಡಿದ್ದು, ಆಡಬಹುದಾದ್ದು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೂ ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು - ಒಂದೆಡೆ ಇರುತ್ತ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ‘ಆಗುವುದು’ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇರುತ್ತ ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಂತರವಿದೆಯಲ್ಲ ಅದರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಯೋಚಿಸುವುದು ಈ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ತಮ್ಮ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕತೆಗಾರಿಕೆಯ ಮಟ್ಟು-ಪಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರಬಹುದಾದ ‘ಮೂಢನಂಬಿಕೆ’ಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಹೊರತು ನಿಜಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಏಕಾಂತದ ಸೃಜನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿಲ್ಲ. ಸೇವಂತಿ ಹೂವಿನ ಟ್ರಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ "ನಾಳೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ" ಎಂದಾಕೆ, ಗಾಳಿ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಪಾಯಸ ಹಿಡಿದು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಅಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದಂತೆ ಕದ್ದು ನಿಂತು ಅವನನ್ನೂ-ಅವಳನ್ನೂ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೇ ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಂಡ ‘ಅವಳು’, ಬೈಸಿಕಲ್ ವಾಪಾಸು ಕೇಳಲು ಹೋಗಿಯೂ ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮಾಸ್ತರರು...ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಮೈತಳೆದವರೇ ಹೊರತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ತಮಗೆ ಅವರನ್ನು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮೈದಾಳಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಉದ್ದೇಶವೇನೂ ಇದ್ದಿದ್ದಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ, ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಒಟ್ಟು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಹೊರಟ ಹೊಳಹಿನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ಜಯಂತರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಬಹುದು, ಬಿಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಸೃಜನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಇದಂಇತ್ಥಂ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ ಮುಗಿಸಬಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದಂತೂ ಸುಳ್ಳೇ.

ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ತಾವು ಬರೆಯುವ ಮುನ್ನ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಿರುವ ಕತೆಯನ್ನು ಏನು ಬರೆಯುವುದು, ಬರೆಯುತ್ತಾ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಅದು ತಮಗೆ ಒಂದು ಶೋಧವಾಗಬೇಕು ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿರುವುದಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವರು ತಮಗೆ ಇಡೀ ಪ್ಲಾಟ್ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದಂತಾದ ಬಳಿಕವೇ ತಾವು ಪೆನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಎಂದಿರುವುದೂ ಇದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಒಂದು ಊಹೆ, ಹೊಳಹು ಅಸಲಿನಲ್ಲಿ ಆವರ್ಭವಿಸುವ ಈ ಎರಡು ಸಾಗರಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವೀಪವೇನಿದೆ, ಅದು ಬಹುಶಃ ವಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ದಕ್ಕದ್ದು. ವಾಚ್ಯವಾದುದೆಲ್ಲ ಅಸಲಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುನ್ನ, ಅದು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ!!!

ಎಂದೋ ಕೇಳಿದ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಲೇ ಬೇಕೆನಿಸುವಾಗ ಅದರ ಸ್ವರ ಪ್ರಸ್ತಾರ ಸ್ಮೃತಿಗೆ ದಕ್ಕದೇ ಹೋಗುವ, ಹಾಡಲಾಗದ ಭಯಂಕರ ನಿರ್ವಾತದ ಸ್ಥಿತಿಯಿದು! ಮರೆತ ರಾಗ, ಮರೆತ ಚಿತ್ರ, ಮರೆತ ಪರಿಮಳ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವಂತೆ ವಿವರಿಸೆಂದರೆ ವಿವರಿಸಲಿ ಹೇಗೆ! ನಮ್ಮ ಯಕ್ಷಗಾನದ/ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಪ್ರತಿಬಾರಿ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ (ವಾಚಿಕ) ಬೇರೆ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರುವುದಾದರೂ ಅದರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ಪುರಾಣ (ಪಠ್ಯ) ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗೂ ಇದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಕತೆಗೆ, ಕಾದಂಬರಿಗೆ, ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಹೇಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು? ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದಂತೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ಅದೇ ಕತೆಗಾರ ಮರಳಿ ಬರೆಯಬಲ್ಲನೆ? ಬರೆದರೆ ಅದು ಅದೇ ಕತೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆಯೆ?

ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರುವಂತೆ ಆರ್ಹಾನ್ ಪಮುಕ್ ಬರೆದ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಇನ್ನೊಸೆನ್ಸ್ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಿದೆ. ಪಮುಕ್‌ಗೆ ಬರವಣಿಗೆ ಹೇಗೋ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಕೂಡ ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಂದು ಕೃತಿ ಅಲ್ಲ. ಆತ ಸ್ವತಃ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂಥ ಒಂದು ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದು ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಆತ ಹೇಳುವ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಗುರುತ್ವವಿದೆ, ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಕೆಮಾಲ್ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ನಾಯಕ.

ಸಮಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದು ಕಾಲವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿಕೊಂಡು ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮಂಡಿಸುವ ಒಂದು ತತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಮಾಲ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಷಣಗಳು (Single Moments) ವರ್ತಮಾನವಿದ್ದಂತೆ. ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೀಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಮಯ ಎನ್ನುವುದು ಈ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಜೊತೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ತಂತುವಿದ್ದಂತೆ. ಹಾಗೆ ಒಂದು ವರ್ತಮಾನದ ಕ್ಷಣವನ್ನು ವರ್ತಮಾನದ ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ತಂತು `ಸಮಯ'ವನ್ನು ಯಾರೂ ಅವಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಮಾಡುವಂತೆ (ಇಂಡಲ್ಜೆಂಟ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ, ಅದು ಓದು, ಟೀವಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಮದ್ಯ, ಭಜನೆ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದು), ಸಮಯವನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಟ್ಟು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಅರ್ಥ ನಾವು ಸಮಯ ತೋರಿಸುವ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಿನ, ವಾರ, ತಿಂಗಳು ವರ್ಷ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರುಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಇರುತ್ತೇವೆಂದಲ್ಲ. ಅವು ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು - ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ - ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಸ್ತುಗಳು. ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ವಸ್ತುಗಳು ಕೂಡ ಒಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂಥ ಅಪೂರ್ವ ತಂತುಗಳಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೀವು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಳಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವ ಬಾಚಣಿಗೆಯಿರಬಹುದು, ನಿಮ್ಮ ಪೆನ್ನು ಆದೀತು ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಪರ್ಸ್ ಇದ್ದೀತು. ಅದು ಕೇವಲ ವಸ್ತುವಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನೀವೂ ಒಪ್ಪುತ್ತೀರಿ. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ನಾವು "ಸಮಯ"ವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಆ ಸಮಯದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೂಡ ಚಿರಂತನವಾಗಿಸಬಹುದು!

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೇ, ಈಗ Innocence ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಮನ ಹರಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅಪರೂಪದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಮಾಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಫ್ಯೂಸನ್ನಳ ಪ್ರೀತಿ, ಅವಳ ದೇಹದ ಸುವಾಸನೆ, ಅವಳ ಸ್ಪರ್ಶ, ಒಂದೊಂದೇ ಘಟನೆ (ಕ್ಷಣ)ಗಳ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪುನರ್-ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಾಡಿದ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇರುವುದೆಲ್ಲ ತೀರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳು. ಅವಳು ತುಟಿಯೊತ್ತಿ ಹೀರಿದ, ಪಾನೀಯವಿನ್ನೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಉಳಿದಿರುವ ಗ್ಲಾಸ್, ಅವಳ ಕೂದಲಿನ್ನೂ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೇರ್ ಪಿನ್ನು, ಅವಳ ತುಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಕೂತು ಎಂಜಲನ್ನೂ ಸೋಕಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದಾದ 4,213 ಸಿಗರೇಟ್ ತುಂಡುಗಳು, ಅವಳು ಕೈಯಾರೆ ಹಿಡಿದು ಕುಲುಕಿಸಿರಬಹುದಾದ ಡೈನಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್ ಮೇಲಿನ ಸಾಲ್ಟ್ ಶೇಕರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಥವೇ (ಕ್ಷುದ್ರ)ದೈನಂದಿನವನ್ನು (ತನ್ಮೂಲಕ ಫ್ಯೂಸನ್ನಳನ್ನು) ತೋರಿಸುವ (ನೆನಪಿಸುವ) ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿರುವಂಥವು.

ಹಾಗೆಯೇ ಇಂಥ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು, "ಸಮಯ"ವನ್ನು, ತನ್ಮೂಲಕ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪುನರ್-ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನುಷ್ಯ Innocent ಕೂಡಾ ಆಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ, ಬುದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ನೀವು ಈ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಈ 4,213 ಸಿಗರೇಟು ತುಂಡುಗಳು ಕೇವಲ Disposable ಕಸ. ಆದರೆ ಕೆಮಾಲ್ ಈ ಪ್ರತಿತುಂಡಿನ ಹಿಂದಿರುವ ನೆನಪನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ. ಆ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಫುಸನ್ ಹೇಗೆ ಆರಿಸಿದಳು, ಆರಿಸುವಾಗ ಎಷ್ಟು ಒತ್ತಡ ಹಾಕಿದಳು, ತಿರುಚಿದಳೇ, ಸುಮ್ಮನೇ ಒತ್ತಿ ಆರಿಸಿದಳೇ, ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ನಲ್ಲಿಯ ನೀರಿಗೆ ಹಿಡಿದು ಆರಿಸಿದಳೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಬಲ್ಲ. ಅದರ ಬೆನ್ನಿಗೇ ಅವನಿಗೆ ಆ ಕ್ಷಣದ ಫ್ಯೂಸನ್ನಳ ಮೂಡ್, ಆ ಸಂದರ್ಭ, ಆ ದಿನ, ಕ್ಷಣ ಎಲ್ಲವೂ ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ ಅವನು ಫ್ಯೂಸನ್ನಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ, ಅವನ ಸಂತೋಷ - ಅದು ಯಾವತ್ತೂ ಫ್ಯೂಸನ್ನಳೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ - ವನ್ನು ಮರಳಿ ಬದುಕಬಲ್ಲ! ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತು ನಮಗೂ -"ಕೊನೆಗೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುವುದು ಮುಖ್ಯ".

ನಿಜಕ್ಕೂ ಪಡೆದ ಅನುಭವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು, ಇದುವರೆಗೂ ಆಗದ ಒಂದು ಅನುಭವವನ್ನು ಬರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ಪಡೆಯಲು ಕೂಡ ಪಡೆದ ಅನುಭವ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಒಂದು ಮಾರ್ಗ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದೂ ಆಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಅನುಭವವನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಂಥಾ ಸಿದ್ಧತೆ ಬೇಕಾಗುವುದೆಂದರೆ ಓದಿದಾಗ ಓದುಗನಿಗೂ ಅದರ ಆವಾಹನೆಯಾಗುವಂತೆ ಬರೆದುದು ಮೂರ್ತೀಭವಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಂಥ ಆವಾಹನೆಯ ಸುಖ ಕಥೆಗಾರನಿಗೆ ದಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಅದು ಓದುಗನಿಗೂ ದಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ! ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಮಯದ ಮೂಲಕ ಜೋಡಿಸಿ ನೆನಪುಗಳಾಗಿಸಬಲ್ಲ ತಂತುಗಳು ಎಷ್ಟು ಅಗತ್ಯವೋ, ಒಂದು ಬಗೆಯ ಇನೊಸೆನ್ಸ್ ಕೂಡ ಅದಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಗತ್ಯ. ಅಂದಹಾಗೆ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಅನುವಾದಿತ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಹೆಸರು Dots and Lines!
ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರರ ಆಡುಕಳದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೂ ಅವರು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಭಾಗ ಇರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೆ, ಅದೇನೊ ಹೇಳಿದ್ದು ಹೌದು, ಆದರೆ ತಿದ್ದುತ್ತಾ ತಿದ್ದುತ್ತಾ ಅದೆಲ್ಲ ಎಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೇಡವಾಯಿತೊ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಮಾರಾಯ ಎಂದುಬಿಟ್ಟರು! ನಾನೂ ಅವರು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ, ಮುಂದೆಂದಾದರೂ ಅವರು ಇನ್ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಸಶಕ್ತ ಬಂದೇ ಬರಬಹುದೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ನನಗಂತೂ ಇದೆ!
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ