Thursday, March 3, 2016

ಎರಡು ಅನುವಾದಗಳು

ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅವಲೋಕನ, ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯಾ ಕೃತಿಯ ಕುರಿತು ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕುದುರಿಸುವುದು ಒಂದು ವಿಧಾನವಾದರೆ, ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಆಯ್ದ ಭಾಗವನ್ನು ಕಾಣಿಸುವ, ಭಾಗಶಃ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಪುಟ್ಟ ಅನುವಾದಗಳ ಉದ್ದೇಶವಿಷ್ಟೇ. ಈ ಅಪೂರ್ವ ಕೃತಿಗಳತ್ತ ನಿಮ್ಮ ಗಮನ ಹರಿಯಲಿ ಎಂಬುದೇ.

J.M. Coetzee ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತು. ಅವರ ಒಂದು ಕೃತಿ Doubling the Point. ಇದು ಸಂದರ್ಶನ, ಲೇಖನ ಎಲ್ಲ ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಕೃತಿ. ಇದರ ಸಂಪಾದಕ David Attwell. ಪುಸ್ತಕದ ಮೊದಲಿಗೇ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನವಿದೆ. ಅದರ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತ ಓದುತ್ತ ನನಗೆಷ್ಟು ಖುಶಿಯಾಯಿತೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಈ ಹಂತದಲ್ಲೇ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆನಿಸಿತು. ನಿಮಗೂ ಕುತೂಹಲಕರ ಎನಿಸಿದರೆ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನೀವೂ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿ.

============================================================================
David Attwell: ಮೊದಲಿಗೆ ನಾನು ಆತ್ಮಕಥಾನಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮಾತನಾಡ್ತ ಇರುವ ವಿಷಯದ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಅಥಾರಿಟಿ ಎರಡರ ಕುರಿತೂ ಪರೀಕ್ಷಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡೋ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವ, ತೀವ್ರವಾದ ಒಂದು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದ್ರೆ, ನಿಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳು ನಮ್ಮನ್ನ ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸ್ತಾವೋ ಅಷ್ಟೇ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸೋ ಸಮಕಾಲೀನ ಕೃತಿಕಾರರು ಇಲ್ಲ.Duskland ನಿಂದ ತೊಡಗಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲೂ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು ಮತ್ತದು Foe ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿಯೇ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಟಾಲ್ಸ್ಟಾಯ್, ರೂಸೊ ಮತ್ತು ದಾಸ್ತೊವಸ್ಕಿಯವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ "ಸತ್ಯ" ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿವೇದನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳತ್ತ ಬಹಳ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೀವು ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗಮನಿಸುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದ ಆತ್ಮಕಥಾನಕದಂಥ ಅಂಶ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯದ ವಿಷಯವೇನಲ್ಲ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ನೀವಾಡೋ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರೇರಣೆಗಳೇನು?

J.M.Coetzee: ಈ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಆತ್ಮಕಥಾನಕ ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಂತ ಕಾಣೋದಕ್ಕಿಂತ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನಾಗಿ ನೋಡಲು ನನಗೆ ಇಷ್ಟ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ವಿಶಾಲಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಬರವಣಿಗೇನೂ ಆತ್ಮಕಥಾನಕವೇ. ನೀವೇನೇ ಬರೆದರೂ, ಅದು ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಿರ್ಲಿ, ಕಥಾನಕವಿರ್ಲಿ, ನೀವು ಬರೀತೀರೋ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನ ಬರೀತಿರುತ್ತೆ. ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇನಂದ್ರೆ, ಒಂದು ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡುವ ಈ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮಕಥನುದ್ದಿಪ್ತ ಬರವಣಿಗೆಯ ವಿದ್ಯಮಾನವೇನಿದೆ, ಈ ಸ್ವ-ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ( Tristram Shandy ಯ ಛಾಯೆ!) ಏನಿದೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಕಥಾನಕಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಕೊಡುತ್ತಿದೆಯೆ? ಅಥವಾ, ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಬೇರೆ ಬರವಣಿಗೆಗಿಂತ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾದ ಬರಹಗಳು ಹೀಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಸ್ವ ಕುರಿತ ಕಥಾನಕಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವ ದ ವಿಭಿನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕಥಾನಕಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಿರಬಹುದೆ? ನನ್ನವೇ ಸತ್ಯಗಳ ಜೊತೆ ನಾನು ನಿಂತಿರುತ್ತ ನಾನೀ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ?

ನನ್ನ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಏನೆಂದರೆ, ನಾವು ಎರಡು ಬಗೆಯ ಸತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲನೆಯದು, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾದ ಸತ್ಯ್. ಎರಡನೆಯದು ಇದರಾಚೆಗಿನದ್ದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾದ್ದು. ಮತ್ತಿದು, ಇವತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಾವು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ದತ್ತ ಅಂತ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದ್ದಾದ, ನಮ್ಮನ್ನು ವಿಪರೀತ ಕಾಡುವ ಒಂದು "ಮೇಲ್ಸ್ತರದ" ಸತ್ಯದ ಕಡೆಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬೇಕು.

ಆದರೆ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆಯ ಸತ್ಯ ಎಂದರೇನು? ನೀವು ನಿಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳ ಗಣಿಯಿಂದ ಏನೋ ಒಂದಿಷ್ಟನ್ನು ಆರಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ಈ ಆರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇನಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವು ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತೀರಿ. ನೀವು ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ ನೊಣಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಿರಿ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳದೇ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲು ನೀವು ಯೋಚಿಸಿದರೆ, ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ನೀವು ನಿಜವಾಗಿ ನೊಣಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಕೊಡದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಕೊಟ್ಟಿರಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದಷ್ಟೇ ಇದು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆಯ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಚಾರವೆಸಗಿದಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೇ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ, ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದು ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದು ಸ್ಥೂಲವಾದ ಸತ್ಯದ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲು ಅಡ್ಡಿಯೇನಿಲ್ಲ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಸತ್ಯದ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ಕೋನದಿಂದ ನೋಡೋಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸ್ತೇನೆ.

ನೀವು ಬರೀತಿರೋವಾಗ - ನಾನಿಲ್ಲಿ ಹೇಳ್ತಿರೋದು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕಾರದ ಬರವಣಿಗೇನೂ ಆಗಬಹುದು - ನಿಮಗೆ ನೀವು "ಅದರ" ಜೊತೆ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ಕಂಡ್ಕೋತಾ ಇದ್ದೀರಿ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನೋದು ನಿಮಗೇ ತಿಳಿತಾ ಇರುತ್ತೆ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲೊಂದು ಸೆನ್ಸರ್ ಇರುತ್ತೆ, ಸದಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸ್ತಾ ಇರೋ ಒಂದು ಚೇತನ ಇರುತ್ತೆ. ಅಂಥದ್ದೊಂದು ಇಲ್ದೇನೇ ನೀವು ಬರಿಯೋಕೇ ಸಾಧ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಬರೆಯೋದು ಅಂದ್ರೆ ಸುಮ್ನೆ ನೀವು ಮೊದಲಿಗೆ ಏನನ್ನ ಬರೀಬೇಕು ಅಂತ ನಿರ್ಧರಿಸ್ತೀರಿ ಮತ್ತೆ ಆಮೇಲೆ ಅದನ್ನ ಹೇಳ್ತೀರೀ ಅನ್ನೋ ತರದ ಎರಡು ಸ್ತರದ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಂತ ತಿಳಿಯೋದು ತೀರಾ ಹುಂಬತನ ಅಷ್ಟೆ. ಬದಲಿಗೆ, ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರೋ ಹಾಗೆ, ನೀವು ಯಾಕೆ ಬರೀತೀರಿ ಅಂತಂದ್ರೆ ನಿಮಗೆ ನೀವು ಏನನ್ನ ಬರೀಲಿಕ್ಕಿದ್ದೀರಿ ಅನ್ನೋದು ಗೊತ್ತಿಲ್ದೇ ಇರೋದ್ರಿಂದ್ಲೇ. ಬರೆಯೋವಾಗ್ಲೆ, ಬರೆಯೋದ್ರಿಂದ್ಲೇ ನಿಮಗೆ ನೀವು ಏನನ್ನ ಹೇಳಬೇಕಂತಿದ್ರಿ ಅನ್ನೋದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತಾ ಆಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತೆ. ಅದೇ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ನಿಮಗೆ ಏನು ಹೇಳೋದಿತ್ತು ಅಥವಾ ಹೇಳಬೇಕಿತ್ತು ಅನ್ನೋದನ್ನ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತೆ. ಅದೇನನ್ನ ಹೇಳುತ್ತೋ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತೋ ಅದು ನೀವು ಯೋಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಅಥವಾ ಅರೆಬರೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ತೀರ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಲೂ ಬಹುದು. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು, ಬರವಣಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನ ಬರೆಯುತ್ತೆ ಅಂತ. ಒಂದೇ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಏನಿತ್ತು ಅನ್ನೋದನ್ನ ಬರವಣಿಗೆ ನಮಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತೆ ಅಥವಾ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಡುತ್ತೆ. ಮತ್ತೆ, ಇಲ್ಲೂ ನಾವೇನೂ ಯಾವಾಗ್ಲೂ ಈ ಬಗ್ಗೆ, ಯಾವುದು ಯಾವುದನ್ನ ಹೇಳುತ್ತೆ ಅನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಕೊಡೋಕ್ಕಾಗಲ್ಲ.

ಬರವಣಿಗೆ ಅನ್ನೋದು, ಈ ತರ ನಮ್ಮನ್ನ ಒಂದು ಖಾಲೀ ಹಾಳೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ, ‘ಅನ್ಯ’ಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ದೂಡುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಒಂದು ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಒಲ್ಲದಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರತಿರೋಧದ ನಡುವಿನ ಆಟ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ. ಈ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಒಂದು ಭಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಆದರೆ ಅದರ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ಒಳಗೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವಂಥಾ ಅಂತಃಸ್ಪೂರ್ತ ನೆಲೆಯದ್ದು. ಒಂದು ಶಬ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಶಬ್ದವನ್ನ ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಬಗೆಯದ್ದು. ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ, ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರವಾದ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗುತ್ತ, ನಿಷಿದ್ಧವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವ ಲಾಲಿತ್ಯದ್ದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಅಂತರ್ ಕ್ರೀಡೆಯ ಫಲವಾಗಿ, ನೀವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿಯೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಗುರುತಿಸುವಂಥ ಅಥವಾ ನೀವು ಗುರುತಿಸಲು ಬಯಸುವಂಥಾ ಒಂದು ಸತ್ಯ ನಿಮಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತೆ.

"ನೇರವಾದ" ಆತ್ಮಕಥಾನಕದ ನಿರೂಪಣೆ ಅನ್ನೋದು ವಸ್ತುಶಃ ನಾನಿಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸ್ತಾ ಇರೋದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದದ್ದು, ಭಿನ್ನವಾದದ್ದು ಅಂತೇನೂ ನಾನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯ ಅನ್ನೋದು ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಸೋದು ಅಥವಾ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಸಿದ್ಧಿಸುವಂಥಾದ್ದು.

ಸೊ ನಾವು ಸುಳ್ಳುಗಳ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮರಳಬಹುದು. ಆತ್ಮಕಥಾನಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಥಾ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನ ರೂಪಿಸೋದಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಇಷ್ಟ; ಅದೆಂದ್ರೆ, ಅದೊಂದು ಬಗೆಯ ಸ್ವ-ನಿವೇದನೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ವಾಸ್ತವಗಳಿಗೆ ನೀವು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇರುವುದು ಯಾವ ವಾಸ್ತವ? ಎಲ್ಲಾ ವಾಸ್ತವಗಳೆ? ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ವಾಸ್ತವವೆಂದರೆ ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆಯಾಯ್ತು. ನೀವೀಗ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ರೂಪಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತ ಆರಿಸುತ್ತೀರಿ. ಈ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ರೂಪಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಎಂದರೆ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶ? ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನಾನು ಸೂಚಿಸುವುದೆಂದರೆ: ನಾನು 1970 ರಿಂದ 1990 ರ ವರೆಗೆ (ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ಶೋಧವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ವಯಂ ಹೊಂದಿರುವಂಥವು) ಏನನ್ನು ಬರೆದೆನೊ, ಎಲ್ಲ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಅವಲೋಕನ ಮುಂತಾಗಿ - ಅವುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಏನಿದೆ, ಅದೇ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಹೇಳುವಂಥ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದವುಗಳು - ಅದನ್ನು ಬರೆಯಲು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಅದೇ ನನ್ನ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶವೆ? ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಈ ಮಾತುಕತೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಆಗ ನನಗೆ ಇವತ್ತು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಹಿಂದೆ ನನಗಿದ್ದ ನನ್ನವೇ ಪ್ರೇರಣೆಗಳು, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಏನಿದ್ದವು, ಇವತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಆ ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಏನೇನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಪಾತಳಿಯವು: ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದರ ಮೇಲೆ ಯಜಮಾನಿಕೆ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕೇ ನಾನು ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಒಂದು ವಿಧಾನದತ್ತ ಹೊರಳಿದ್ದೇನೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನನ್ನದೇ ಸ್ವಗತದ ಸ್ಥಾಗಿತ್ಯದಿಂದ ಅತ್ತಿತ್ತ ಜರುಗುವ ಒಂದು ಉಪಾಯವಾಗಿ ಅಂತನೂ ಹೇಳಬಹುದು.

************************************************************************************************************************************************
ಇದು Adil Jussawalla ಅವರ Maps for a Mortal Moon ಎಂಬ ಕೃತಿಯ (ಸಂಪಾದಕರು ಕವಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಜೆರ್ರಿ ಪಿಂಟೊ) ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ. ಅಂಜಲಿ ರಾಮಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಮತಾ ಅರಸೀಕೆರೆಯವರಿಬ್ಬರೂ ಈ ಲೇಖನದ ಪೂರ್ಣಪಠ್ಯ ಓದುವ ಆಸೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಅನುವಾದಿಸುವ ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಬರೆದಿದ್ದು. ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ನನ್ನ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಇಡೀ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದೊಂದು ಬರಹವೂ ಆಪ್ತವಾಗಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾ ಹೋಗುವಂಥವು. ಪುಸ್ತಕವನ್ನೇ ನೀವು ಓದಬೇಕು, Adil Jussawalla ಅವರ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಸೊಗಡಿನಲ್ಲೇ ಅದನ್ನು ನಿಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದಷ್ಟೇ ಇದನ್ನಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ಯಾರು ನನ್ನ ಓದುಗ?

ಮುಂಬಯಿಯ ಮೂವರು ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ಘಟ್ಟ ತಲುಪಿದ ವರ್ಷವಿದು. ಇದಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ದಾಳಿ, ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟ ಅಥವಾ ಆಘಾತದ ನಂತರದ ಆತಂಕದಂಥ ಸಂಗತಿಗೂ ಏನೇನೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಬಿಡಿ. ಅವರು ಸಹಜವಾಗಿ ಬದುಕಿನ ಗತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಹೆಚ್ಚು ಹಳಬರಾದರು ಅಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮದವರಿಗೆ ಇದೊಂದು ವಿಶೇಷ. ಮರಾಠಿ ಕವಿ ವಿಂದಾ ಕರಣ್ದಿಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಎಪ್ಪತ್ತೈದಾಯಿತು. ಅದೇ ರೀತಿ ಮರಾಠಿ ನಾಟಕಕಾರ ಪಿ ಎಲ್ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರಿಗೂ ಆಯಿತು. ಮತ್ತೆ ಉರ್ದು ಕವಿ ಅಲಿ ಸರ್ದಾರ್ ಜಫ್ರಿ ಅವರಿಗೆ ಎಂಭತ್ತು ತುಂಬಿತು. ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಕುರಿತು ನಮಗೆಲ್ಲ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾಯಿತು.

ಇದೆಲ್ಲದರಿಂದ ನಾನೇನು ಮಾಡಲಿ? ಏನು ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು ನಾನು? ಸರಳವಾಗಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ವಿಂದಾಜಿ ಮತ್ತು ಜಫ್ರಿ ಸಾಬ್ ನನಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರುವವರು. ಅವರಿಗೊಂದು ಕರೆ ಮಾಡಿ ಶುಭ ಕೋರಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ನಾನದನ್ನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಅದರರ್ಥ ಇಷ್ಟೇ, ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದ ಕುರಿತು ನೆನಪಿಸುವುದು ಹಿಡಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದೆಲ್ಲ ಅಷ್ಟು ಹಿಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ, ಬಹುಶಃ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ನಾನೇಕೆ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆ ನನ್ನ ಬಳಿಯಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂತಲೂ ಇದ್ದೀತು. ಮತ್ತೇನೆಂದರೆ, ನಾನು ಎದ್ದು ಹೋಗಿ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಓದುವುದಂತೂ ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.

ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ನಾನು ಉರ್ದು ಓದಬಲ್ಲ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡೆನೋ ನನಗೇ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ, (ಅದು ನಾನು ಹಿಂದೆ ಒಂದನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ, ಕಲಿತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈಗದನ್ನು ಮೂರನೆಯ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.) ಅಂತೂ ಎಲ್ಲೋ ನಡುವೆ ಅದು ಕೈತಪ್ಪಿ ಹೋಗಿದೆ. ಮರಾಠಿ ನನಗೆ ಇನ್ನೊಂದೇ ತರದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಲಿಪಿಯನ್ನು ನಾನು ಓದಬಲ್ಲೆ, ಆದರೆ ಕವಿತೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದು ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಯಾರಾದರೂ ಒಂದು ಕವಿತೆಯನ್ನು ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ಓದಿ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನೇ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿದರೆ ನನಗೆ ಉರ್ದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ.

ಇದು ನಾನು: ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ, ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಕಿವಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಐದು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು (ಮುಂಬೈ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಮುಂಬೈ ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ, ಪಾರ್ಸಿ ಗುಜರಾತಿ, ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್) ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇರುವ, ಓದಲು ಬರದಿದ್ದರೂ ಒಂದು ಭಾಷೆಯ(ಉರ್ದು) ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಸುಮಾರಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಓದಲು ಬರುವ ಭಾಷೆಯ(ಮರಾಠಿ) ಕವನಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಒಬ್ಬ ಓದುಗ. ನನ್ನ ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಕ್ಲೋನ್ ತಯಾರಿಸಿ (ಓ ದೇವರೆ!) ನೋಡಿ, ನಿಮಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಗರ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಚಿತ್ರ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ತಮಿಳಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಹಾಕಿ, ಉರ್ದುವನ್ನ ಹೊರಗೆ ತೆಗೆಯಿರಿ, ಬಂಗಾಳಿಯನ್ನು ಒಳಗೆ ತುರುಕಿ, ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಹೊರಗೆ ತೆಗೆಯಿರಿ ಮತ್ತು ಸರಳವಾದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮಗೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಚಿತ್ರ, ಭಾರತೀಯ ಓದುಗನದ್ದು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸರಳವಾದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದೆ. ಭಾಷಿಕ ಚರ್ವಿತ ಚರ್ವಣವಾದ, ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ಛಾಯೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಪಸರಿಸಿಕೊಂಡಂತಿರುವ, ಒಂದು ಜಿಗ್ಜಾಗ್ ವರ್ಣಗಳ ತೇಪೆ ಹಚ್ಚಿದಂಥ ಚರ್ಮವುಳ್ಳ ಬಾರ್ಬಿ ಬೊಂಬೆ ಅಥವಾ ಹುಚ್ಚುಚ್ಚು ವರ್ಣವಿನ್ಯಾಸಗಳ, ಜಗತ್ತಿನ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗದ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಚಿತ್ರವದು.

ಗೊತ್ತು, ಈ ಬಗೆಯ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಂಚ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯದೇ. ನಮಗೆ ನಮ್ಮದೇ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ತುಸು ಹೆಮ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಅಭ್ಯಾಸ. ಜಗತ್ತಿನ ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭಾಷೆಯ, ಹಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮಂದಿಯನ್ನು ಮರೆತು ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇರಲಿ. ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದೆಂದರೆ, ನಾವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂತ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಕವಿತಾ ವಾಚನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತುಂಬ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಗಮನಿಸುವಂತಾಯಿತು.

ಸೈಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಭ್ರಮದ ಸಂದರ್ಭ. ಕವಿತಾ ವಾಚನಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಗುಜರಾತಿ ಕವಿ ಸಿತಾಂಶು ಯಶಸ್ಚಂದ್ರ. ಅವರ ಕೆಲವು ಕವನಗಳ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅನುವಾದವನ್ನು ಓದಿದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಕವನಗಳನ್ನೇ ಓದಿದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಗುಜರಾತಿ ಕವಿತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಯು ಆರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವರು ಎರಡು ಬಗೆಯ ಭಾಷೆಗಳಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು: ಮಾತೃಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಭಾಷೆ. ಗುಜರಾತಿ ಒಂದು ಮಾತೃಭಾಷೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮರಾಠಿ ಕೂಡ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಪಿತೃಭಾಷೆಗಳು. ಹಿಂದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದೋ ಎರಡೋ ಅಪಭ್ರಂಶಗಳಿದ್ದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇವತ್ತಿನ ಗುಜರಾತಿ ಕವಿಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕವಿಯೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಮಹಾಕವಿಯಾಗುವ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ನೆರೆಯವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇದಂತೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೆಮ್ಮೆಪಡಬೇಕಾದ ವಿಚಾರ, ಅದು ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಯಸುವ ಚಟದಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದೇ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಂಥ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾವ್ಯದ ಆಪ್ತವಾದ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನುಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸ್ವಸ್ಥ, ಅನುಕರಣೀಯ ಕ್ರಮ ಇದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಿತಾಂಶು ಅವರ ಈ ನೆರೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾರು? ವಿಂದಾಜಿಯವರಿಗೆ ಯಾರು? ನನಗೆ ಯಾರು?

ಕವಿತಾ ವಾಚನದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಆಡಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿನುವಾ ಅಚಿಬೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆತ ಯುವ ನೈಜೀರಿಯನ್ನರಿಗೆ ಬಹಳ ಕಟ್ಟು ನಿಟ್ಟಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ, ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಅಜ್ಜಂದಿರನ್ನು ಹೀಗಳೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ, ನೀವು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಗಾಮಿ ಧೋರಣೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನನ್ನನ್ನು ಓದಿಕೊಳ್ಳಿ. ಓದಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕೆ? ಬಹುಶಃ ಹೌದು. ಓದಿಕೊಳ್ಳುವರೆ? ಇಲ್ಲ ಎಂದೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಬಾಲ್ಡ್ವಿನ್ ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಮ್ಮಿಂಗ್ವೇ ಅವರ ಬರಹಗಳಷ್ಟು ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆ ರಿಲೆವಂಟ್ ಎನಿಸದೇ ಹೋದ ಬಗ್ಗೆ ಹಿರಿಯ ರಿಚರ್ಡ್ ರೈಟ್ಸ್ ಅವರಿಗಿದ್ದ ನೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಲ್ಡ್ವಿನ್ ಅವರ ಮರೆಯಲಾಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು. ಕಿರಿಯ ಕರಿಯರು ಹಿರಿಯ ಕರಿಯರಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತೀರಿ? ರೈಟ್ ಅವರಿಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನೋವುಂಟು ಮಾಡುವಂತಿದ್ದ ಬಾಲ್ಡ್ವಿನ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೀಗಿತ್ತು: "ನಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ."

ಎಳೆಯ ನೈಜೀರಿಯನ್ನರು, ಅವರು ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಸಿತಾಂಶು ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಅಚಿಬೆಯವರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗೆ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಬೇಕು. ಆತ ಅವರ ಪಿತೃಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಬೇರೆಯವರನ್ನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ನೆರೆಯವರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತೆ, ಯಾರಾದರೊಬ್ಬನನ್ನು?

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಾರೆವು. ಆದರೆ, ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಾಲ ಅದು ಸಾಧ್ಯ. ಮತ್ತೆ, ಸಿತಾಂಶು ಅವರು ಹೇಳಿದ ಈ ‘ನೆರೆಯವ’ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು, ನಾವು ಅವರ ಮಾತಿನ ಅಂತರಾರ್ಥವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಪಂಚದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಟ್ಟೇ ಅದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಿದೆ. ಅವರು ಆ ಮಾತನ್ನಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರದನ್ನು ಬಳಸಿದ ರೀತಿಯ ಅಂತರಾರ್ಥವೇನಿತ್ತೆಂದರೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ಸಾಧ್ಯವುಳ್ಳ ಒಂದು ಭಾಷೆ ಉತ್ತಮ ನೆರೆಯಾತನನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೆರೆದಂಥ ಒಂದು ಕಾವ್ಯದ ಭಾಷೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೆರೆಯಾತನನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ನನಗೆ ಗೊತ್ತು, ನನಗೆ ಸಿತಾಂಶು ಅವರ ಕವನ ದಕ್ಕಿದ್ದು ಅವರದ್ದಲ್ಲದ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದರೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ನನಗೆ ಗೊತ್ತು, ಅವರದೇ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಅನೇಕರಿಗೆ ಅವರ ಕಾವ್ಯದ ಭಾಷೆ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ನನಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು. ಅವರಿಗೆ ಸರಳವಾದ ಸಂಗತಿಗಳು ಬೇಕು, ಅಥವಾ ಕಾವ್ಯದ ಗೊಡವೆಯೇ ಬೇಡ. ಅವರು ಸಿತಾಂಶು ಅವರ ತತ್ಕ್ಷಣದ ನೆರೆಯವರು. ನಾನಾದರೋ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೂ ಯಾರು ನನ್ನ ನೆರೆಯವರು? ಸಿತಾಂಶು. ಅವರು ಅಧ್ಯಾಪನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವಂಥ ಬರೋಡಾಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗಲೂ ಅವರು ನನ್ನ ನೆರೆಯವರಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವವರು. ಅವರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಲು ಬಯಸಿದರೂ ಅವರು ನನಗೆ ನೆರೆಯವರಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಮಗೆಲ್ಲ ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿದ್ದ ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್ ನೆರೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ದೂರ (ಅಂತರ) ಯಾವತ್ತೂ, ಈಗ ಸಿತಾಂಶು ಅವರು ಹೇಳಿದ, ಗುಜರಾತಿ ಕವಿಗಳು ಯಾರಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೋ ಅಂಥ, ನೆರೆಹೊರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿರಲೇ ಇಲ್ಲ.

ಅಂದರೆ, ನಾವು ನಮ್ಮ ನೆರೆಯಾತನನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾವು ಅದನ್ನು ಮಾಡುವವರೇ. ದಿಲೀಪ್ ಚಿತ್ರೆಯವರು ತಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ನೆರೆಯವರ ಕುರಿತು ದ ಸಂಡೇ ಅಬ್ಸರ್ವರ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದರು: ಕವಿ Daniel Weissbort ಮತ್ತು Kazuko Shiraishi. ಮೊದಲನೆಯವರು ಲೋವಾ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ದಿಲೀಪರು ಅನುವಾದಿಸಿದ ತುಕಾರಾಮರ ಹಾಡುಗಳು ಈ ಎರಡೂ ನಗರಗಳನ್ನು ತಲುಪಿವೆ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಅವುಗಳನ್ನೋದಿದ ಕೆಲವಾದರೂ ಓದುಗರು ದಿಲೀಪರನ್ನು ತಮ್ಮ ನೆರೆಯವನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಖಂಡಿತ. ದಿಲೀಪ್ ಅವರು ನೆರೆಯಾತ ಮತ್ತು ತುಕಾರಾಮನೇ ಪಾರಂಪರಿಕೆ ಪಿತೃ? ಅದೂ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ?! ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಸಹಜ, ಸಾಧ್ಯ. ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಂದೇ ನಮ್ಮಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದು. ಕೆಲವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕವಿಗಳು ಪೆಟ್ರಾರ್ಕ್ನನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಾರಂಪರಿಕೆ ಪಿತೃವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕವಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ನೆರೆಯವನನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಷ್ಟೇ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ನೇರವಾದ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವಿದ್ದರೆ ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಮಧ್ಯೆ ಅಥವಾ ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆಯ ನಡುವೆ ಕೂಡ, ಅಂಥ ಒಂದು ತಂತು ಇಲ್ಲ.

ಸ್ವತಃ ನಾನು ಇಂಥ ನೇರ ತಂತುಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನೀಗಲು ತಕ್ಕ ಪರ್ಯಾಯ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಆಶಾವಾದವುಳ್ಳವನು. ಅನುವಾದಕರಿಗೆ ನಮ್ಮ ವೈಮಾನಿಕರು ಹೊಸಹೊಸ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಷ್ಟೇ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯ ಇದಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ. ಒಂದು ಭಾಷೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸುವ ಈ ಅನುವಾದದ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸತೊಡಗಿರುವ ಭೂಖಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಸಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳ ಭೂಪಟವನ್ನೇ ಹೋಲತೊಡಗಿರುವಂಥ ದಿನಗಳಿವು. ನಾವು ಈ ಭೂಪಟವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ವಾಯುಮಾರ್ಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ತಂತುಗಳು , ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೆಲೆಯವು, ನಮಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಈ ಬಗೆಯ ಅನುವಾದದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಿತಾಂಶು ಅವರು ತಮ್ಮಕಾವ್ಯವಾಚನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕವನಗಳು ಕುಟುಂಬದೊಳಗಿನ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಾಗ ಖುಶಿಯಾಗುವಷ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಹೊರಗಿನ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಾಗ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನಾಡಿದಾಗ ನನಗೆ ಕೊಂಚ ಇರಿಸುಮುರಿಸಾಯಿತು. ಬೇರೆ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮದೊಂದು ಕವನ ಗುಜರಾತಿಯಿಂದ ಮರಾಠಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಆಗುವಷ್ಟು ತೃಪ್ತಿ ಗುಜರಾತಿಯಿಂದ ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮದೊಂದು ಕವನವನ್ನು ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನ್ನರ ಭಾಷೆಗೋ, ಕೆನ್ಯಾದ ಭಾಷೆಗೋ ಅನುವಾದಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಖುಶಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆಯೇ. ಹಾಗೆಯೇ ಕುಟುಂಬದ ಹೊರಗಿನ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಅದ್ಯತೆಗಳನ್ನಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಭಾವೀ ಅನುವಾದಕರಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿಯಾರು. ಇರಲಿ, ಅದೊಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟ; ನಾನದನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಇಷ್ಟಪಡಲಾರೆ ಅಷ್ಟೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಯಂಥದ್ದು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ: ನನ್ನ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಹೊರಗಿನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗದು.

ನೆರೆಹೊರೆ ಎಂಬುದು ಬೇರೆ, ಕುಟುಂಬದ ಸಂಗತಿ ಬೇರೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಇವೆರಡರಲ್ಲೂ ನನಗೆ ಅರೆಕೊರೆಗಳು ಕಂಡಿರಬಹುದು. ಸಿತಾಂಶು ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆರೆಯವರ ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತು ಬರೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಖುಶಿಯಾಗಿದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದೆಂದಾದರೂ ಬರೆಯಲು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ.
(ಫೋಟೋ ಅಂತರ್ಜಾಲದ್ದು)

4 comments:

ಹೊಸ ಅಗಳು said...

Thanks for this post. I am amazed at the sheer expanse of your reading and an innate desire to share the nuances with others.

Shashidhara dongre

ನರೇಂದ್ರ ಪೈ said...

ಶಶಿಧರ ಡೋಂಗ್ರೆ ಸರ್,
ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞ. ನಾನೂ ನಿಮ್ಮ ಕಲಾಸುರುಚಿ ತಂಡದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ವೆಬ್‌ಸೈಟಿನಲ್ಲಿ (www.kalasuruchi.com) ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸದ್ದುಗದ್ದಲವಿಲ್ಲದೆ ಎಂಬ ಅಚ್ಚರಿ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನ ಎರಡೂ ಮೂಡಿತು. ಆದಷ್ಟೂ ಹೊಸಬರನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ನೀವೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿ. ಅದೆಲ್ಲದರ ಎದುರು ಇದೆಲ್ಲ ಏನಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮಂಥವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಒಂದು ಧನ್ಯತೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಅನಿಸಿಕೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್.
ನಿಮ್ಮ
ನರೇಂದ್ರ

Anupamaprasad Prasad said...

ನಮಸ್ತೆ
ಎರಡು ತುಣುಕು ಅನುವಾದಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳ್ಳೆಯ ಓದು ಒದಗಿಸಿದಿರಿ. ಅದರಲ್ಲು doubling the point ಪುಸ್ತಕದ ಸಂದರ್ಶನದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಓದುವಾಗ ನೀವು ಅನುಭವಿಸಿದ ಖುಷಿ ಏನೆಂದು ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, J.M.Coetzee ಉತ್ತರ ಇದೆಯಲ್ಲ! ಓದುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ನನಗೂ ಅಂತಹ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ಸಿಕ್ಕಿತು.
ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್.

ನರೇಂದ್ರ ಪೈ said...

ಥ್ಯಾಂಕ್ಯೂ ಅನುಪಮಾ.

ನಿಮ್ಮ
ನರೇಂದ್ರ