Saturday, July 29, 2017

ಬೆತ್ತಲೆಯ ಬೆಳಕನುಟ್ಟು - ಆರು ಭಾಗದ ಲೇಖನದ ಮೂರನೆಯ ಬರಹ

ಜೆ ಪಿ ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಬೆತ್ತಲೆಯ ಬೆಳಕನುಟ್ಟು ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 18 ಕತೆಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರನ್ನು ಕಿರುಗತೆಗಳೆಂದು ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಕಥಾಲೋಕ ವಿಭಿನ್ನವಾದದ್ದು, ನಿರೂಪಣೆ ಸುಂದರ-ಸರಳ, ತಂತ್ರ ನವೀನ ಮತ್ತು ಆಕೃತಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು ಇವರ ಕಥಾಲೋಕವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಕೊಂಚ ಭಿನ್ನವಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಾಗುವುದು ಅಗತ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಸವರಾಜು ಅವರು ದೈನಂದಿನಗಳಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಕಥಾನಕವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಕತೆ ಹೇಳತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾದ ಒಂದು ನೆಲೆಗಟ್ಟು ಅವರ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಅನಗತ್ಯವಾದ ಗಿಮ್ಮಿಕ್ಕುಗಳಾಗಲೀ, ಸುಂದರಗೊಳಿಸುವ ಅಸಹಜ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗಲೀ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಬಗೆಯಲ್ಲೇ ಅವರು ಅದನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಕೋನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ತೊಡಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಅಪ್ರೋಚ್‌ಗಾಗಿ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ, ಸಹಜವಾದ ತಂತ್ರವನ್ನಷ್ಟೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅವರ ಕತೆಗಳ ವಸ್ತು-ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ತಂತ್ರಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಇದ್ದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಏಕತಾನತೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕತೆಯೂ ತನ್ನ ತಾಜಾತನದಿಂದಾಗಿ, ನಿರೂಪಣೆಯ ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಓದು ಹೊರೆಯಾಗದ್ದು, ಮುದ ನೀಡುವಂಥದ್ದು.

ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಕತೆಗಳು ಒಡ್ಡುವ ಸವಾಲು ಕೊಂಚ ವಿಚಿತ್ರವಾದದ್ದು. ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಬಲೆ ಬೀಸಿ ಕೂತಿದ್ದು, ಕತೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದು, ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ತಿದ್ದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಬಾರಿ ತಿದ್ದಿದಾಗಲೂ ಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಗಿ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದು ಎಲ್ಲದರ ಕುರಿತು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಏನೋ ಗೀಚಿದ್ದೆನ್ನುವಂಥ ಕತೆಗಳಲ್ಲ ಇವು. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿ ಪೋಷಿಸಿದ ಕತೆಗಳು. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವಾದರೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಸವರಾಜು ಅವರು ಢಾಳಾಗಿ ಕಾಣುವ ಕಥಾನಕದ ನಡೆ, ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಚೆಯದೇನನ್ನೋ, subtle ಆದ ಏನನ್ನೋ ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಕತೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಸವಾಲು. ಮೊದಲ ಓದಿನಲ್ಲಿ, ಓದುವ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಅದು ಛಕ್ಕೆಂದು ಮನಸ್ಸು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸೋಕದಿದ್ದರೆ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಬೇಕು. ಸೋಕಿದರೆ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ಒಂದು ಹದ, ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಎನ್ನಬೇಕೆ, ಅದು ಕತೆಗೆ ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ದಕ್ಕುವುದೋ ಹೇಳಲಾಗದು. ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಬಹುಶಃ ಅದೃಷ್ಟ ಒಲಿದಾಗಲೆ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಭಾವಕ್ಕಿಂತ ಬುದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಕೈಜಾರಿ ಹೋಗುವುದೆ? ಅದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಡುಗೆಯೊಂದು ಎಲ್ಲ ಹದವರಿತ ಪದಾರ್ಥಗಳಿದ್ದೂ ರುಚಿಕಟ್ಟುವ ಮಾಯಕ ಯಾವುದು ಎಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಾಗದೊ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೂ.

ಬೆತ್ತಲೆಯ ಬೆಳಕನುಟ್ಟು ಕತೆ ಈ ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಡ ದ್ಯಾಮವ್ವ ತನ್ನ ತುಂಬು ಹರಯದ ಮಗಳು ರತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಗುಡ್ಡಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ, ಹರಕೆ ಸಂದಾಯಕ್ಕೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಮಗಳು ತನ್ನದೇ ಊರಿನ ಗ್ರಾಮಸೇವಕ ಗೋವಿಂದ ದಾಸ್ ಜೊತೆ ಹಿಂದೆಯೇ ಕುದುರಿದ್ದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಡುತ್ತಾಳೆ. ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾಲ್ಕಿದ್ದಾಳೆ. ಇದು ದ್ಯಾಮವ್ವನಿಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆಘಾತ. ಮುದಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸರೆ ತಪ್ಪಿದಂತಾಗಿ ಆಕೆ ಕಂಗಾಲಾಗುವಾಗಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಸನಾತನಿಗಳ ಆಕ್ರೋಶ, ಪೋಲೀಸರ ಅಸಹಾಯಕ ದೊಂಬರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದ್ಯಾಮವ್ವ ಒಂದು ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಇಡೀ ಕತೆಯ ಉಸಿರಿಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಥವನ್ನು, ಕೇಂದ್ರವನ್ನು, ಹೊಳಹನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಕನಸು. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿಯೂ, ನಿರೂಪಣೆಯ ಸೊಗಸಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗುವ ಒಂದು ಕತೆಯಿದು.

ಎರಡನೆಯ ಕತೆ ಕುದುರೆ ಕೂಡ ಧ್ವನಿಸುವ ಸತ್ಯ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಕನ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಒಂದು ಕುದುರೆ, ಮಕ್ಕಳ ಸಂತಸ, ಆಟ ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಎಲ್ಲರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೂ ದಕ್ಕುವ ಬಗೆ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುತಳೆದ ಬಗೆ ಅತ್ಯಂದ ಹದವಾಗಿ, ನವಿರಾಗಿ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂತುಲನವನ್ನೇ ಕೆಡಿಸುವ ಬಗೆ ಕೂಡ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಸೊಗಸಾದ ಕತೆಯಿದು.

ಮೂರನೆಯ ಕತೆ ಸ್ನಾನ. ಸಾವನದುರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೊರಟ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ಆತನ ಗೆಳೆಯ ಹಾದಿಯ ನಡುವೆ ಒಂದೆಡೆ ಒಂದು ತುಳಸಿ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಮೋಹಗೊಂಡು ಅದರ ಬೀಜ ತರಿದು ಕೊಡಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿರುವ ಒಬ್ಬನಿಗಾಗಿ ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿ ತಲಾಶು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುವ ತಮಾಷೆಯ ಒಂದು ಕತೆಯಿದು. ಕೊನೆಗೂ ಇವರಿಗೆ ಆಪದ್ಬಾಂಧವನಂತೆ ಒದಗಿದ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗ ಕೂಡ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ್ದು ವಾರದ ಹಿಂದೆ ಎನ್ನುವುದು ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಳ್ಳಿ ಮಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಊರಿನ ತುಳಸಿ ಪರವೂರಿನವರಿಗೆ ಸಿಗಲಿ ಎನ್ನುವ ಸದುದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ದೇವರಂತಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಸ್ನಾನದ ಶೌಚ ಅಗತ್ಯ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರಿಗೂ ಅದು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದಿಷ್ಟರ ಆಚೆಗೂ ಕತೆ ಕೊಂಚ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಹುಡುಗನ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಹಕ್ಕಿಯ ಹಾಗೆ ವಿಹರಿಸುವ ಒಂದು ನೋಟ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕತೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಅದರಿಂದ ಒದಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಒತ್ತು ಏನಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇಡೀ ಕತೆ ಕೊಂಚ ಐಷಾರಾಮಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಿಸುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಂದಕ್ಕೆ ಚ್ಯುತಿಯಿಲ್ಲದಂತಿದೆ.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕತೆ ತಾಳಿತ್ತಾಯ ಎನ್ನುವ ಒಬ್ಬ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದನ ಮುಪ್ಪಿನ ದಿನಗಳ ಕನವರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ತಾಳಿತ್ತಾಯರ ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಹಿನ್ನೋಟವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಲೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೊ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಮಗ ಮತ್ತು ಮಗಳು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸುವ ಅಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸುಸ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸದ್ಯ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಅಜ್ಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರಾದರೂ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಆಶಾವಾದಕ್ಕೆ ನೀರೆರೆಯುವ ಸೂಚನೆ ಕತೆಯಲ್ಲಂತೂ ಇಲ್ಲ.

ಸಂಕಲನದ ಐದನೆಯೆ ಕತೆ ಜೀವ ಕೋಟಿ. ಬುಲ್ಡೋಜರು ಬಳಸಿ ಹುಲ್ಲು, ಪೊದೆ ಬೆಳೆದ ಖಾಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವ ಡ್ರೈವರ್ ಕೃಷ್ಣ ತನ್ನ ಕೆಲಸದ ಮಧ್ಯೆ ಹಾವಿನ ಒಂದು ಸಂಸಾರವನ್ನೇ ನಾಶಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅರೆಜೀವ ಮಾಡಿ ಬಿಡಬಾರದು, ಮರಿಗಳನ್ನು ಅನಾಥಗೊಳಿಸಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಅವೂ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮುಂತಾದ ಸಮರ್ಥನೆಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಅವನು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ಹಾವಿನ ಇಡೀ ವಂಶವನ್ನೇ ನಿರ್ವಂಶಗೊಳಿಸುವಂಥ ಹಠಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಭಯ, ಭ್ರಾಂತಿಗೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ. ತತ್ವಪದದ ಮುಖೇನ ಇಲ್ಲಿ ಸಕಲ ಜೀವಕೋಟಿಗೂ ಬದುಕುವ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎನ್ನುವಂಥ ಒಂದು ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವನ ಸಂಕಟವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂಕಲ್, ನಿಮ್ಮ ಬೈಕ್ ಕತೆ ಒಂದು ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯ ಕುರಿತದ್ದು. ವಿವರಗಳು, ನಿರೂಪಣೆ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ.

ಪಿಸ್ತೂಲು ಕತೆ ಕೂಡ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಏಕಾಂಗಿತನವನ್ನು ಮೀರುವ ಹೋರಾಟದ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಇದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆ ಬಿಟ್ಟೇಳಲಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಮನಾಭರಾಯರು ತಮ್ಮ ಮಡದಿ ಕಮಲಮ್ಮನ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಕೊಲೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದರು ಎನ್ನುವ ಕುತೂಹಲಕರ ಸುದ್ದಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕತೆ ತೊಡಗಿದರೂ ಇದು ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕತೆಯೇನಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕತೆ ಬಹುಶಃ ಕೆದಕಲು ಬಯಸುವ ಮನುಷ್ಯನ ಹತಾಶ ಕ್ಷಣದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಕೂಡಾ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸಿಕ್ಕದೇ ನುಣುಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿರುವ ಕೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಕತೆಗಳ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂಥ ಒಂದು ಕತೆಯಿದು.

ಮತ್ತೆ ಬಂದ ಮಳೆ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಗೋಳಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಾವನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸೊಸೆ ಮತ್ತು ಮಗ ಈ ಹೊಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತ ಹೈರಾಣಾಗುವ ಚಿತ್ರದ ಜೊತೆಗೇನೆ ಧಾರಾಕಾರ ಸುರಿದ ಮಳೆಯ ದಿನ, ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಿ ಹೋದ ಹಾವಿನಿಂದ ಸತ್ತ ಅತ್ತೆಯ ನೆನಪು ಕಾಡುವ ಬಗೆಯಲ್ಲೇ ಮಾವ/ಅಪ್ಪನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಜಾಗೃತವಾಗುವ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ವೇಗವಿಲ್ಲದ, ಭಾವಾತಿರೇಕವಿಲ್ಲದ ನಲುನುಡಿಯ ಚಿತ್ರಣ ಕೊಡುವ ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಶೈಲಿಗೆ ಈ ಕತೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಂತಿದೆ. ಕತೆಗಾರನ ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ಕತೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಉದ್ವೇಗ ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನುರಿತ ಕತೆಗಾರ ಮಾತ್ರ ಅರಿಯಬಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದರು ಒಮ್ಮೆ, ಹಿರಿಯ ವಿಮರ್ಶಕರು. ಮಾಸ್ತಿ ಕತೆಗಳು, ಕೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಕತೆಗಳು ಬಹುಶಃ ಅಂಥ ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದಾದ ಮಾದರಿಗಳು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಸವರಾಜು ಅವರದ್ದೂ ಅದೇ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುವ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬರಹಗಾರನ ತಾದ್ಯಾತ್ಮವಿಲ್ಲದೆ, ಅವನ ಭಾವಾತಿರೇಕದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಅವನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರದೇ ಇದ್ದರೆ ಇನ್ನೆಲ್ಲಿ ಅದು ಬರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ನನ್ನ ಗೊಂದಲ ಇನ್ನೂ ಪರಿಹಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಅವನ ಬರವಣಿಗೆಯ ನಡುವೆ ಇಂಥ ಒಂದು ಅಂತಃಪಠವಿದ್ದರೆ, ಅದು ಇರಬೇಕಾದ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಒಪ್ಪುವುದಾದರೆ ಅದು ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಓದುಗನಲ್ಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡೇ ಬರುತ್ತದೆ ಎನಿಸಿದೆ ನನಗೆ. ಅಂಥ ಬರವಣಿಗೆ ಓದುಗನಲ್ಲೂ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಮೀಟುವಲ್ಲಿ ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಕೊಂಚ ದೂರದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೊಲಿಗೆ ಯಂತ್ರ ಕತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂಥದ್ದು. ಊರಿಗೆ ಬರುವ ಹೊಲಿಗೆಯಂತ್ರ, ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಸುರುವಾಗುವ ಜೂಜು, ಪೋಲೀಸರ ಆಗಮನ ಮುಂತಾಗಿ ಇಡೀ ಊರು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಆಧುನಿಕ ಸೋಂಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹದವಾದ ತಮಾಶೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರೂಪಿಸುವ ಈ ಕತೆ ಆಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸುಖಾಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣವೂ ಕತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ತಿರುವು, ಘನತೆ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಮನಸೆಳೆವ ನಿರೂಪಣೆ.

ಅಂತರಾಳ ಈ ಸಂಕಲನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕತೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಈ ಕತೆಯ ಬಂಧ ಎಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆಯೊ ಅದು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಳಸತ್ಯಗಳು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಥನ ಕಾವ್ಯದಂಥ ಈ ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಲಾತೂರಿನ ಭೂಕಂಪ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ವರದಿಗಾಗಿ, ಫೋಟೋಗಳಿಗಾಗಿ ಭೇಟಿಕೊಡುವ ಪತ್ರಕರ್ತ ಅಲ್ಲಿ ಪಡುವ ಸ್ವಂತದ ಪರಿಪಾಟಲುಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಸಂಸಾರದ ರೀತಿ ನೀತಿ, ಪ್ರೀತಿ-ಹಿಂಸೆ, ಬಡತನ-ಹೃದಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಒಳ್ಳೆಯತನದ ಇತಿ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ಆಡಂಬರವಿಲ್ಲದ ನಿರುದ್ದಿಶ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ತೆರೆದಿಡುವ ಬಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಚಿಯರ್ಸ್ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಣವೆಂದರೆ ಇದು ಮುಂದೇನಾಗುವುದೋ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಕೌತುಕವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಿತ್ರ ಶೈಲಿ. ವೀರಪ್ಪನ್ ಓಡಾಟದ ತಾಣದಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ-ತಮಿಳುನಾಡು ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ತಪ್ಪೆಸಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗುತ್ತ ಓಡಾಡುವ ಒಂದು ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು ಅದರ ವಿಚಿತ್ರ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದಾಗಿಯೇ ಹೇಳುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟೂ ಕತೆಯ ಈ ಗುಣವೇ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾಗಿ ಸೆಳೆಯುವಂತಿದೆ.

ಹುಲಿ ಹಿಡಿದದ್ದು ಕತೆ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಕೊನೆಯ ಕತೆ. ನಾಯಿಮರಿ ಸಾಕಬೇಕೆನ್ನುವ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಷ್ಟನಷ್ಟಗಳ ಅರಿವು, ತೊಡಕುಗಳ ಬಲೆ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ತಳಮಳ ಇಲ್ಲಿನ ವಸ್ತು. ನಿರೂಪಣೆ, ತಂತ್ರ, ಹೊಸತನದ ವಸ್ತು ಬಹುವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದ ಕಿರುಗತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಆರು ಕತೆಗಳಿವೆ. ‘ಒಂದು ಹಸು, ಒಂದು ಹುಲಿ’ , ಬೇಜಾರು, ಆಟ ಮೂರೂ ಕತೆಗಳು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನಂತೆ ಪುಟ್ಟದಾಗಿ ಕುಟುಕಿ ಕಾಣಿಸುವ ಜೀವನ ದರ್ಶನ ದೊಡ್ಡದು. ರೊಟ್ಟಿ, ಬಿಳಿಬೆಕ್ಕು ಕರಿಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಾಣದೂರಿಗೆ ಖಾಲಿ ಕೈಮರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಮಾಯಕದ ಸೆಳೆತವಿಲ್ಲ.

No comments: