Friday, December 29, 2017

ಮೌನವೆಂಬ ಚಿಟ್ಟೆ ಪತರಗುಟ್ಟುತ್ತಿದೆ...

ಜೀವನದ ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಏನಿದೆ, ಅದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದು ಪೋಯೆಟ್ರಿಯಲ್ಲೆ. ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಸೀಮಿತವಾದ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರೀತಿ, ವಿರಹ, ವಲಸೆ ಮುಂತಾಗಿ. ಚದುರಂಗರ ಹೆಜ್ಜಾಲದಂಥ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಮೌನ ಇತ್ತು. ಕತೆಗಾರ ತನ್ನ ಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ಆಯ್ದು ತರುವ ವಿವರಗಳಿಂದ ಒಂದು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸಜೀವವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತ ಹೋದಂತೆಲ್ಲ ಇಡೀ ಕಥಾನಕ ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಒಂದು ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಮೌನ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿರುವುದು ಓದುಗನ ಅನುಭವಕ್ಕೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕತೆಗಾರನಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರತಿಭೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಗಾಢವಾದ ಜೀವನಾನುಭವ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಬರಹಗಾರ ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವ ಎರಡೇ ಅಂಶಗಳು ಕೊನೆಗೂ ನಿಲ್ಲುವಂಥಾದ್ದು. ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತೆ ಅಂದರೆ ಅಂಥ ಮೌನದ ಒಂಟಿ ಕ್ಷಣಗಳು ಮಣಿಗಳಂತೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕಥನದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾರವನ್ನೇ ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕವಿತೆಯ ಅನುಕೂಲ ಇದು. ಅದೇ ಅದರ ಮಿತಿ ಕೂಡಾ. ನೀವು ಆ ಮಣಿಯನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲುವ ವ್ಯವಧಾನವುಳ್ಳವರಾಗಿರದೇ ಇದ್ದಲ್ಲಿ You just miss it. ಆದರೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಲೇಖಕರು (ಸಿಂಗರ್, ಸಾಲ್ ಬೆಲ್ಲೊ, ಬೋರ್ಹೆಸ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್, ಫ್ಲ್ಯಾನರಿ ಒಕನರ್, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಆನ್ ಪೋರ್ಟರ್, ಟಾಲ್‌ಸ್ಟಾಯ್, ದಾಸ್ತಾವಸ್ಕಿ, ಇತಾಲೊ ಕೆವಿನೊ, ಯೋಸಾ, ಪಮುಕ್, ಕುಟ್ಸೀ, ಮಾರ್ಕೆಸ್, ನೈಪಾಲ್, ಉಂಬರ್ಟೊ, ಪ್ರೌಸ್ಟ್, ಕುಂದೇರಾ, ಎ ಕೆ ರಾಮಾನುಜನ್, ನಬಕೊವ್, ಅಮಿತಾವ ಘೋಷ್, ಅಮಿತ್ ಚೌಧರಿ, ಫಾರ್ಸ್ಟರ್, ಫ್ಲುಬರ್ಟ್, ಪುಷ್ಕಿನ್, ವಿಲ್ಲಾಕ್ಯಾಥರ್, ಮಿಸ್ತ್ರಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ) ಕಥನದಲ್ಲಿ ಮಣಿಗಳನ್ನೇ ಧರಿಸಿ ಅವತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಅವರನ್ನು ಉಳಿದವರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸಿದ, ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನಾಗಿಸಿದ ಸಂಗತಿ. ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೊ, ಕತೆಯನ್ನೊ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಆ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣದಂತಿದ್ದ ಒಂದು ಗಾಢ ಮೌನ ಆವರಿಸದೇ ಇದ್ದರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗದ್ದೇನೂ ಆತ/ಆಕೆ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿಲ್ಲ ಎಂತಲೇ ಅರ್ಥ. ಅಂಥ ಸಾಹಿತ್ಯ ಯಾಕೆ ಬೇಕು?

ಮೌನ ಯಾಕೆ ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದರಿಂದ ಹೇಗೆ ದೂರವಾಗುತ್ತ ಇದ್ದೇವೆ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ನನ್ನ ಜೊತೆ ನಾನಿರುವಾಗ, ನನ್ನ ಮೌನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಕೆಲವು ಅನುಕೂಲಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಅದಕ್ಕೂ ಇದಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗಮನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಮೌನ ಕರಗುವುದನ್ನು, ಮೌನದಲ್ಲೂ ಗದ್ದಲ ಏಳುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕಿದೆ ನಾವು. I am the most informed person about me. ಹಾಗಾಗಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಹೇಳುವಾಗ ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ಎಷ್ಟೋ ವಿವರಗಳು, ಘಟನೆಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಸಂಬಂಧದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನೆಲೆಗಳು, ಒಂದರ್ಥದ ಹಿನ್ನೆಲೆ/ಚರಿತ್ರೆ ಗೊತ್ತಿರದ ಕಷ್ಟ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ, ನೀವದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿಯಾದರೂ ಹೇಳಿಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಗದ್ದಲ. ಆಮೇಲೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಘಟನೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ನಾವೇನನ್ನು conceive ಮಾಡ್ತೀವಿ, ಅನುಭವ ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತೀವಿ, ಅದು, ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾಗಿ ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ಅನುಭವದ ಕುರಿತು ಹೇಳುವಾಗ ನಮಗಿದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಿಂತ ನಮಗದು ಕಾಡಿದ, ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅದು ಬೀರಿದ ಪರಿಣಾಮದ ಅಂಶ ಮಾತ್ರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಾದರೂ ನಿಜ. ಆದರೆ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇದೆಲ್ಲ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ನಮಗೆ. ಸುಮ್ಮನೇ ಆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಲಿ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೊರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಗದ್ದಲದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಅನುಭೂತಿ ಎನ್ನುವುದು ಡೈಲ್ಯೂಟ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಈಗ ಹೇಳ ಹೊರಟಿದ್ದೇನಿದೆ, ಏನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಯ್ತು, ಅದು ಆಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ, ಎಂತು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕೂಡಾ ಒಂದು ಘಟನೆಯೋ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋ ಆಗಿರದೆ ನಿಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅದು ಇಂಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವ ಕುರಿತಾದ ಸಂಗತಿಯಷ್ಟೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಇಂಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವಿದೆ, ಕತೆಯಿದೆ ಎಂದುಕೊಂಡು ಘಟನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ‘ಕಥನ’ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ನೀವು ಮುಖ್ಯ ಮುದ್ದೆಗೆ ಬರುವಾಗ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಹೇಳಿರುತ್ತೀರಿ. ನಿಜಕ್ಕೂ what actually `happenned' is missed out.

ಟಿ ಎಸ್ ಎಲಿಯೆಟ್ಟನ ಈ ಕವಿತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು.

But how can I explain, how can I explain to you?
You will understand less after I have explained it.
All that I could hope to make you understand
Is only events not what has happened.
And people to whom nothing has ever happened
Cannot understand the unimportance of events

ಯಾರಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಏನೂ ‘ಆಗಲಿಲ್ಲವೊ’ ಅವರು ಘಟನೆಯ unimportance ನ್ನ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರರು. ಹಾಗಾಗಿ, ನಾನು ವಿವರಿಸುವುದು ವ್ಯರ್ಥ, ಕೊನೆಗೂ ನಿನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದು ಘಟನೆಗಳು ಮಾತ್ರಾ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಎಲಿಯೆಟ್.

ಹಾಗಾಗಿ ನೀವು ಈ ವಿವರಿಸುವ ‘ಚಟ’ಕ್ಕೆ ಬೀಳದೇನೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯುವುದಾದರೆ, ಆಗ ನಿಮಗೆ ಮೌನ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು, ಚ್ಯಾಟ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೆ ಗದ್ದಲದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಕ್ರಮೇಣ ಅವರದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಗದ್ದಲದಲ್ಲೇ ಏನಾದರೊಂದು ‘ರೂಪು’ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಗದ್ದಲವೇ ಮೈತಾಳಿದಂತಿರುತ್ತಾರೆ ಇವರು. ಇವರ ಹಬ್ಬ, ಹರಿದಿನ, ಫಂಕ್ಷನ್ನುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಸಂಭ್ರಮ ಮೈ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದರೆ ಲೌಡ್‌ಸ್ಪೀಕರು, ಮ್ಯೂಸಿಕ್ಕು, ಡಿಜೆ, ಕುಡಿತ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಇವರಿಗೆ. ಇವರ ಕೇಕೆ, ಚಪ್ಪಾಳೆ ಮತ್ತು ಗದ್ದಲದ ಅಡಿಕ್ಷನ್ ಯಾವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆಂದರೆ, ಇವರು ಭಜನೆ, ಧ್ಯಾನ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಯೋಗ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಗದ್ದಲದೊಂದಿಗೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಹಜವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೌನದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಾವನ್ನು ಕಂಡವರಂತೆ ಭಯಭೀತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಇವರ ಕ್ರಿಯೇಟಿವಿಟಿ ಕೂಡಾ Obvious ಆದದ್ದನ್ನ ಮಾತ್ರಾ ತೋರಿಸುವ ಬರಡು, ನೀರಸ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. Subtle ಎನ್ನಬಹುದಾದ್ದು, poetics ಎನ್ನಬಹುದಾದ್ದು ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿ, non-fiction ಎನ್ನುತ್ತೇವಲ್ಲ ಅಂಥ ಲೇಖನ, ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬರೆಯಬಲ್ಲವರಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸೃಜನಶೀಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡವರು ಮಾಡಿದ್ದೆಲ್ಲ ಬಹುಬೇಗ ಬೋರು ಹೊಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಹೊಸದೇನನ್ನೂ ಹೇಳಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಬರೆದ ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ ಓದಿದ ಬಳಿಕ ನಿಮಗೆ ಓದದಿದ್ದರೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎನಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. Enrich ಮಾಡಬಲ್ಲ ಕಸು ಆ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವಿದೆ.

ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಗದ್ದಲದ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವರೂ ಕ್ರಮೇಣ news channel ಗಳಿಗೆ, ಕ್ರೈಮ್ ಸ್ಟೋರಿ ಥರದ್ದಕ್ಕೆ, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಕೆಸರೆರಚಾಟದಂಥ ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿ ಸಮರಗಳಿಗೆ, ಸಿನಿಮಾ ನಟನಟಿಯರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ರೋಚಕ ಗುಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೊನೆಗೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಊರುಗಳ ಹರೆಯದ ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿಯರು, ವಿವಾಹಿತೆಯರು ಯಾರೊಂದಿಗೋ ಓಡಿಹೋದ, ನಾಪತ್ತೆಯಾದ ವರದಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ‘ಸ್ಟೋರಿ’ ಎಂದುಕೊಂಡು ಚಾನೆಲ್ಲುಗಳ ಮಂದಿ ವರದಿ ಮಾಡುವ ರೋಗಗ್ರಸ್ತ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದನ್ನು ನಾವೀಗಾಗಲೇ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. They can take in only the OBVIOUS. ಹೀಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕೆಲವು ‘ಜನಪ್ರಿಯ’ ಸಾಹಿತಿಗಳು (ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ. ಇದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ/ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರ/ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರ ಕೇಂದ್ರಿತ ಮನಸ್ಥಿತಿಯುಳ್ಳ ಸಾಹಿತಿಯ ವರ್ಗ) ಕ್ಲಿಕ್ ಆಗಿದ್ದು ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ. ಇವರಲ್ಲಿ ಪೋಯೆಟ್ರಿ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಪೋಯೆಟ್ರಿ ಯಾವತ್ತೂ obvious ಆಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ambiguous ಆಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇವತ್ತಿನ ತೊಂಬತ್ತು ಶೇಕಡಾ ಕವಿತೆಗಳು ಕೂಡಾ Obvious ಆಗಿರುವುದನ್ನಷ್ಟೇ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಶಿಖರಕ್ಕೇರಿದ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಕೂಡ ಇಂಥ ಕವಿತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪುಟಗಟ್ಟಲೆ ಬರೆದು ಸೈ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಓದುಗ ಕೊಂಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾಗಿರದೇ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೋಡಲಾರದ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

ನನ್ನ ಆತಂಕ ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಎಂದರೆ, ನಾವು ಗದ್ದಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯವೂ, ಆಕರ್ಷಕವೂ ಮತ್ತು ಇವತ್ತಿನ ಮೊಬೈಲ್ ಕೇಂದ್ರಿತ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಮಿಷಕಾರಕವೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ - ಕ್ರಮೇಣ ನಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮೊಂಡಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು. ನಾವು ಲೇಖನ, ಭಾಷಣ ಎರಡಕ್ಕೇ ಫಿಟ್ ಆಗಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ಕು, ಚ್ಯಾಟು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಿಗುತ್ತದೆ ನಮಗೆ. ಕೆಲವರು ಕತೆ-ಕವಿತೆ-ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯದೇ ದಶಕಗಳೇ ಕಳೆದಿರುವುದು ಗಮನಿಸಿ. ಬರೆದಿರುವುದು ಕತೆ-ಕವಿತೆ ಆಗದೇ ಹೋಗಿರುವುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬಲ್ಲಿರಾದರೆ ನಿಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.

ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಹೇಳಿದ್ದರು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಲೇಖಕನಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಇಂಟೆನ್ಸ್ ಆದ ಅವಧಿ ಎನ್ನುವುದು ಇರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಸಾದಂತೆಲ್ಲ ಅದು ಮುಕ್ಕಾಗುತ್ತದೆ ಅಂತ. ಅಂದರೆ ಅವರೇ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಸೃಜನಶೀಲ ಲೇಖಕನಿಗೆ ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗೆ ಪೂರಕವಾದ ವಿವರಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಪುನಃಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಆತ ತನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನ ಸ್ಮೃತಿಲೋಕದಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಬರಲು ‘ಹೋಗಿ-ಬಂದು’ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಏನಿದೆ, (ನೆನಪಿನಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ (ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ನೆನೆಯಿರಿ) ಮರಳಿ ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು original ದೇಶ-ಕಾಲದ freshness ನೊಂದಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಏನಿದೆ) ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇರುವುದಿಲ್ಲ - ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಅಥವಾ ಆಕೆ/ಆತ ತನ್ನ ಇಂಟೆನ್ಸ್ ಆದ ಅವಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ಅಂತ.

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳಲು ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಆತ/ಆಕೆಯ ಇಂಟೆನ್ಸ್ ಆದ ಅವಧಿ ಕಳೆದು ಹೋಗುವುದರ ಜೊತೆಗೇನೆ ಆತನ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಗದ್ದಲದ ಪ್ರಮಾಣ ಕೂಡ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಬೇಕು. ವಿವೇಕ್ ಮೇಲಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತ ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದ ಎಂಬಂತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆತ ಜೋಸ್ ಸಾರಾಮಗೊ. Jose Saramago ತನ್ನ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೆ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ತೊಡಗಿದ, ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಲೇಖಕ. ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಅಪರೂಪದ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿ ಇದ್ದರೆ ಅವರು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತು ಕುಂದೇರಾನದ್ದು. ನಮ್ಮ ಅನೇಕ gestures (ಆಂಗಿಕ ಚಲನೆ) ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತದ್ದಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನಾತ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಕೆಲವೊಂದು ಆಂಗಿಕ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗಿಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸಿನಿಮಾ ನಟ, ಪ್ರಭಾವೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದಂತೆಯೇ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ನಡವಳಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಹಾಗೆ, ಕಾಮಿಡಿಯನ್ ಹಾಗೆ ಕೂಡಾ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ಇದು ನಿಜ ಮತ್ತು ಸಹಜ. ಮೀನಗುಂಡಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಅವರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ‘ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗ’ ಗಮನಿಸಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಥಾಮಸ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಬರೆದ I am Ok, You are Ok ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿದ್ದರೆ ನಿಮಗೆ Transaction Analysis ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಮಗು, ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಎದುರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ಮೂರು ಮನಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಕುದಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ, ಈ ಸಮೀಕರಣ ಯಾವ ಯಾವ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಯಾವ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆಯೇ ಸಂಬಂಧಗಳು ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಇಬ್ಬರೂ.

ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ವಂತದ್ದು ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಆಂಗಿಕ ಚಲನೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಕುಂದೇರಾ. ಒಪ್ಪಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಿಡಬಹುದು, ಪ್ರಶ್ನೆ ಅದಲ್ಲ. ಈ ಆಂಗಿಕ ಚಲನೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ತತ್ವವನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಮನೋಲೋಕದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವಂಥ ಸಂದರ್ಭ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿದೆಯೋ ಅಂಥಲ್ಲಿ (ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ, ಆಂಗಿಕ ಚಲನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ) ನಮ್ಮ ಯೋಚನಾ ಶೈಲಿ, ನನ್ನದು ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ (ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವ) ಮಾತುಗಳು ಕೂಡಾ ನಮ್ಮದೇ ಆಗಿರದೆ, ಅನುಕರಣೆಯ ಚಾಳಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಮುಕ್ಕಾಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೇ ಎನ್ನುವುದು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೂಡಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ, ಚ್ಯಾಟುಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನಿಸುತ್ತದೆ ನನಗೆ.

ಕೊನೆಗೂ, ವ್ಯಕ್ತವಾದದ್ದು ವ್ಯಕ್ತಿ. ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವುದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ. ವ್ಯಕ್ತವಾಗದೇ ಉಳಿದ ಅವ್ಯಕ್ತವೇನಿದೆ, ಅದು ಸದಾ ಭೂತ ಇದ್ದಂತೆ. ನಾವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು present ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ presentation ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮವೆಂಬಂತೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯ ಮುಖವನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೊಡ್ಡುತ್ತೇವೆಯೇ ಹೊರತು ಕೊಳಕು ಮುಖವನ್ನಲ್ಲ. ಯಾವತ್ತೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರದೇ ಹೋಗುವ ಒಂದು ಕತ್ತಲ ಮುಖ (ಕತ್ತಲಿಗೆ ಹತ್ತೆ ತಲೆ!) ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದಲ್ಲವೆ?

ಹೀಗಾದಾಗ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಏನಾಯ್ತು! ಒಟ್ಟಾರೆ ಗದ್ದಲದಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆ ಎನಿಸುವ ದಿನಗಳು ದೂರವಿಲ್ಲ. ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ನಾವು ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿಗಳು. ಕೆಲವರ ಹಾಗೆ ನಗರ, ಪಟ್ಟಣ ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊರಗಡೆ ಹೋಗಿ ಬದುಕು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ಅನೇಕರು ಇನ್ನೂ ಇದ್ದಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದೂ ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಮೌನ, ಏಕಾಂತ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡವರೂ ಕಾಣ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ನಡುವೆ ಇದಕ್ಕೇನೆ ಬಲಿಯಾಗಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಆತುರ, ಧಾವಂತದಿಂದ ಇರುವ ಮಂದಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಮೌನದ ಚಿಟ್ಟೆ ಸ್ವಸ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಎಲ್ಲೂ ಕೂರಲಾರದೆ ಚಂಚಲಗೊಂಡಿದೆ. ಪಾತರಗಿತ್ತಿ ಪಕ್ಕ ಸದಾ ಕಾಲ ಪತರಗುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಇದೆ.

No comments: