Sunday, December 29, 2019

ಥಟ್ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗದ ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಸಾಲುಗಳು...

ಮಹತ್ತಾದುದಕ್ಕೆ ತುಡಿಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮುಗಿಸಬೇಕು.

ಯಾವುದೇ ಪುಸ್ತಕ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ ಅನಿಸುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಎಂದು ನಾನು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದವನು. ನಾನು ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯ, ನನ್ನ ಹೆತ್ತವರು-ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಮನೆಯ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರು (ತಾಯಿಯ ತವರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರಬಹುದು, ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ-ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮುಂತಾಗಿ ಹಲವರಿರಬಹುದು, ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು), ಆಸುಪಾಸಿನ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನ (ಕೆಲವೆಡೆ ಒಂದೇ ಜಾತಿಯವರು, ಧರ್ಮದವರು ಇದ್ದು ಇಡೀ ಕೇರಿಯೇ ಒಂದು ಮನೆಯಂತಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.), ಊರು, ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ (ಗದ್ದೆಗಳು, ಕಾಡು, ಶಾಲೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ರೇಶನ್ ಅಂಗಡಿ, ಬಾಲವಾಡಿ, ಯುವಕ ಮಂಡಲ, ಅದರ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ, ಕೆರೆ, ನಾಗಬನ, ದೈವದ ಮನೆ, ಕೋಲ, ಕಬ್ಬು ಅರೆದು ಬೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಸುವ ಆಲೆಮನೆ, ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅದರ ಜಾತ್ರೆ, ಗಣೇಶೋತ್ಸವ) ಒಟ್ಟಾರೆ ಊರಿನ ಸಮಾಜ (ಒಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕೇರಿ, ಹರಿಜನರ ಕೇರಿ, ಬಳಗಾರರ ಕೇರಿ, ಶೆಟ್ಟಿಗಾರರ ಕೇರಿ ಎಂದೆಲ್ಲ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಇರಬಹುದು), ಅಲ್ಲಿನ ನನ್ನ ಮತ್ತು ಉಳಿದವರ ಬದುಕು ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ನನ್ನ ಗ್ರಹಿಕೆ, ಸಂವೇದನೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ, ನನಗೇ ತಿಳಿಯದಂತೆ. ಮುಂದೆ ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲ ನಾನು ಹಾಯುವ ಅನುಭವ, ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲೂರಿ ಸರಿದ ತುಳಿತದ ಗುರುತುಗಳು, ಹೆಗಲ ಮೇಲಿಟ್ಟ ಕೈಗಳ ಬಿಸುಪು, ಕೆನ್ನೆಗೆ ಬೀಸಿದವರ ಕಿಚ್ಚು, ಕೈಲಿಲ್ಲದ, ಕೈಲಾಗದ, ಕೈಸೋತ ನೂರು ಅಪಮಾನ, ಹಂಗಿಸುವಿಕೆ, ನಿರಾಸೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಜಯಿಸಿದ್ದು, ಎದೆ ಸೆಟೆಸಿ, ತಲೆಯೆತ್ತಿ ಮೆರೆದಿದ್ದು ನನ್ನ ಗ್ರಹಿಕೆ (perception and conception) ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾಗುವುದು ಆ ಮೂಲ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ನಮಗೆ ದಕ್ಕುತ್ತದೆ, ಹಲವಷ್ಟು ದಕ್ಕುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ದಕ್ಕದೇ ಹೋದದ್ದರ ಅರಿವೂ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ನಮಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ದಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಮರೆಯುತ್ತೇವೆ.


ಏನನ್ನಾದರೂ ಓದಿದಾಗ ಅಥವಾ ನೋಡಿದಾಗ ಅದು ನಮಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲ ಅನಿಸಲು ಇದೇ ಕಾರಣ. ಅಂದರೆ, ನಾವು ಓದುವ, ನೋಡುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಅನುಭವಕ್ಕೆ, ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ, ಸಂವೇದನೆಗಳಿಗೆ ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತ, ಮಾಡಲು ಸಫಲವಾಗುತ್ತ ಅಥವಾ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತ ಅದನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗೆಲ್ಲುತ್ತೇವೆ ಅಥವಾ ಸೋಲುತ್ತೇವೆ. ಮತ್ತು ಗೆದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತ ಸೋತರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತ ನಮ್ಮ ಗೆಲುವು ಅಥವಾ ಸೋಲನ್ನು ಆ ಪುಸ್ತಕ ಅಥವಾ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಆರೋಪಿಸಿ ಕೈತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಓದುಗನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ಎಷ್ಟು ಸತ್ಯವೋ, ಬರಹಗಾರನಿಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಸತ್ಯ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೇಟಿವಿಟಿಯ ಇತಿ ಮತ್ತು ಮಿತಿ, ಓದಿನದ್ದು ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯದ್ದು. ಅವನು ಬರೆಯುತ್ತ ಗೆದ್ದಿದ್ದೇನೆ ಅಥವಾ ಸೋತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬೀಳುವುದು ಕೂಡಾ ಹೀಗೆಯೇ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ‘ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ನನಗೆ ತುಂಬ ಮುಖ್ಯ ಸಾರ್!’ ಎನ್ನುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಲೇಖಕನೂ ಅಪ್ಪಟ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮಾತಲ್ಲ ಮುಖ್ಯ, ತನ್ನ ಗೆಲುವಿನ ಕುರಿತಾದ ಅವನ ಅನುಮಾನ ದೂರ ಮಾಡಿ, ಇಲ್ಲಾ ಮಹರಾಯ, ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಗೆದ್ದಿದ್ದೀಯ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಮಾತ್ರ ಮುಖ್ಯ. ಇದನ್ನು ಅರಿಯದೇ ವಿಮರ್ಶಕ ಬೀಗುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ, ಬಿಡಿ.

Art is to Connect ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ E M Forster. ಸುಮಿತ್ ಮೇತ್ರಿಯವರು ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನೆಲ್ಲಾ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಅವರು ನಮ್ಮ ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ಸ್ಮೃತಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಅಬ್ಬಾ ಅನಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಾಣ್ಕೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಕವನ ಸಂಕಲನ ತೆರೆದು ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಬರುವ ಸಂಗತಿಯಿದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಪ್ಯಾರಾ ಬರೆದೆ. ನಲವತ್ತು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಂಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಅವೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಬಂದು, ಅನುಭವ ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗೆ ಸೇರಿ ಹೋಗಿರುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈಗ ನಮಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ತಕ್ಷಣವೇ ಅರ್ಥವಾದರೂ ಅದನ್ನು ಏನೆಂದು ವಿವರಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಮಗಿಂತ ಎಳೆಯರಿಗೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ವಿವರಿಸುವ ತಾಳ್ಮೆ, ಅಗತ್ಯ, ಆಸೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಸಾದಂತೆಲ್ಲ ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಮೌನವಾಗುತ್ತೇವೆ, ನಮ್ಮ ಗದ್ದಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಿಂಗಲ್ ಮೆಮರಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೇ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ತಾಕತ್ತು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಮಿಲನ್ ಕುಂದೇರಾ. ಅವನಿದನ್ನು ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಸಕಲೆಂಟು ಸೌಭಾಗ್ಯಗಳನ್ನು ಸಿಂಗಲ್ ಮೆಮರಿಯಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಾವು ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ, ಸುಮಿತ್ ಮೇತ್ರಿಯವರ ಕವನಗಳು ಒಡ್ಡುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲಿನೆದುರು, ಗಮನಿಸಬಹುದು. ನೀವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲದ್ದು ಅನಿಸುವಂಥ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲೋ ಯಾವುದೋ ತಂತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೂ ಕಾಣುವ ಎರಡು ಮೂರು ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಸಿಂಗಲ್ ಮೆಮರಿಗೆ ದಬ್ಬಿದಾಗ ಹುಟ್ಟುವ ಶಾಕ್ ಏನಿದೆ, ಅದನ್ನು ಸುಮಿತ್ ಮೇತ್ರಿಯವರ ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಕವಿತೆಗಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟನ್ನೇ ಹೇಳಿದರೆ ನಾನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಿತ್ ಮೇತ್ರಿಯವರು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಲೇ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ, ಮುಂದೆ ನಾನು ಹೇಳಲಿರುವ ಮಾತಿಗೆ ಇದು ತುಂಬ ಅಗತ್ಯ.

ಸುಮಿತ್ ಮೇತ್ರಿಯವರ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಗಮನಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಇವರು ಬಳಸುವ ತುಂಡು ತುಂಡು ಪದ ಗುಚ್ಛಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು. ಈ ತುಂಡು ತುಂಡು ಪದಗುಚ್ಛಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಅಥವಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಅವರ ಒಟ್ಟು ಕವಿತೆಯ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸುವ ಆಕೃತಿಯೇನಿದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಟ್ಟಿನ ಏಕಸೂತ್ರ ಅಗತ್ಯ. ಏಕೆಂದರೆ ಓದುಗ ಅದನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ಅದೇ ಏಕಸೂತ್ರ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಆದರೆ ಕೊಲಾಜ್ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಲಾಕಾರನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರುವ ಆಸಕ್ತಿ ಏಕಸೂತ್ರದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟಿನದೇ. ಆದರೆ, ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್ ಕೂಡ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಏಕಸೂತ್ರವೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯದಿರೋಣ. ಇದನ್ನು ತುಂಬ ಅದ್ಭುತ ಎನ್ನುವಂತೆ ಸುಮಿತ್ ಮೇತ್ರಿಯವರು ತಮ್ಮ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಸುಮಿತ್ ಮೇತ್ರಿಯವರ ತಂತ್ರ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ. - subject however to the above said ಇತಿ ಮತ್ತು ಮಿತಿ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕವಿತೆ ‘ ಲೋಕಾಂತ ಮೀರಿದ ನೋವು’ ಗಮನಿಸಿ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಧೆ, ದ್ರೌಪದಿ, ಸಾವಿತ್ರಿ, ಮೀರಾ, ಊರ್ಮಿಳೆ ಮತ್ತು ಸೀತೆ ಸಾಲಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಬರುವ ಚರಣ ಇದು:

ಎದೆಯ ತುಮುಲಾಗಿ ಮೊರೆದು
ಹಾಯಾಗಿ ಹಾಡಾಗಿ ಹರಿದು
ಅಂತರಂಗದ ಕವಾಟ ತೆರೆದು
ನೆಲದ ಹೂವಾಗಿ ಅರಳಿ
ಆತ್ಮ ಆತ್ಮ ಮಥನಿಸಿ, ಧ್ಯಾನಿಸಿ
ಬೆಳಗ ಬೆಳಗು ಕೂಡಿ
ಬಯಲ ಬಯಲು ಸೇರಿ
ಅಂಗ ಸಂಗವ ಮರೆತು
ಬಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಬತ್ತಲೆಗೆ
ಜಂಗಮಗಿತ್ತಿ ಚೆನ್ನ ನೀ ಕೇಳಣ್ಣ!

ಅಕ್ಕನನ್ನು ಈ ಇಡೀ ಕವಿತೆಯ ಅಂತಸ್ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೆರೆಯುವ ಕಾವ್ಯಗುಣವೇ ಈ ಚರಣದಲ್ಲೂ ಮೆರೆದಿದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅಕ್ಕನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಎತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕನನ್ನು ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಕೂಡ. ಇಂಥ ಅನೇಕ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿರುವ ಕೇಶವ ಮಳಗಿಯವರೂ, ಬೆನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿರುವ ಕೆ ವಿ ತಿರುಮಲೇಶರೂ ಗಮನಿಸಿ ಮೆಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಕಲನದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಮಗೆ ಇಂಥ ಚಮತ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಗುಣ ಬೆರೆತ ಕವಿತೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. 

ಈಗ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇದು ‘ಹಸಿದ ಶಿಲೆ’ ಎಂಬ ಕವಿತೆ:

ಇರುವೆ ಗೂಡಿನ ಬಾಯಿ ತೆರೆದ ನೆಲದ ಮಾತು
ಹಡಗು ಸೆಳೆದ ಕಡಲ ಅಲೆ
ಬಯಕೆಯ ಬಾಯಿ ಹಸಿದ ಶಿಲೆ
ಹಾಸಿಗೆ ಬದಲಿಸುವ ಪಾಪದ ಖಾಯಿಲೆ
ಮಾಯದ ಮರ ಏರಿದ ಜಗದ ಕಲೆ
ಸರಸ ವಿರಸದ ನಕಲಿ ಸೆಲೆ

ಕವಿತೆಯನ್ನು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಕೋಟ್ ಮಾಡುವುದರ ವಿರೋಧಿ ನಾನು. ಕೋಟ್ ಮಾಡುವುದಾದರೆ ಇಡೀ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸರಿ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಸಂವೇದನೆ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇಡಿ ಮತ್ತು ತುಂಡು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿರುವ ಏಕಸೂತ್ರದ ಸಂವೇದನೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ತಪ್ಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಈ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಕವಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಸಾಲನ್ನೂ ‘ಲೆ’ ಎಂಬ ಸ್ವರದೊಂದಿಗೇ ಮುಗಿಸಬೇಕೆಂದಿತ್ತೆ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದಿರಲಿ, ಈ ಚರಣದ ಪ್ರತಿ ಸಾಲೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಚಿತ್ರ/ಪ್ರತಿಮೆ/ಸಂವೇದನೆ/ಭಾವ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. "ಇರುವೆ ಗೂಡಿನ ಬಾಯಿ ತೆರೆದ ನೆಲದ ಮಾತು" ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಉನ್ನತ ಪ್ರತಿಮೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೆಲವೇ ಏನನ್ನೋ ಹೇಳಲು ಇರುವೆಗೂಡಿನ ತನ್ನ ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆಯೇನೋ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ತುಂಬ ಆಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಸಾಲು ಕಡಲ ಅಲೆ ಹಡಗನ್ನು ಸೆಳೆದ ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ. ತದನಂತರದ ಸಾಲೇ ಹಸಿದ ಶಿಲೆ (ಕವನದ ಶಿರೋನಾಮೆ)ಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. "ಬಯಕೆಯ ಬಾಯಿ ಹಸಿದ ಶಿಲೆ". ಈಗ ಇರುವೆಗೂಡಿನ ಬಾಯಿ ಒಮ್ಮೆಗೇ ಬಯಕೆಯ ಬಾಯಿಯೂ ಆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಬಯಕೆ ಯಾರದ್ದು? ನೆಲದ ಬಯಕೆಯೆ? ನೆಲದ ಬಯಕೆಯೇ ಅದರ ಹಸಿವಾಗಿ ಶಿಲೆಯಾಗಿದೆಯೆ? 

ಮುಂದಿನ ಸಾಲು "ಹಾಸಿಗೆ ಬದಲಿಸುವ ಪಾಪದ ಖಾಯಿಲೆ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಇದೀಗ ನೆಲದ ಮಾತು ಮರೆಗೆ ಸರಿಯಿತು. ‘ಪಾಪ’ದ ‘ಕಾಯಿಲೆ’, ‘ಹಾಸಿಗೆ’ ಎಲ್ಲವೂ ಬಯಕೆ ತೋಟದ ಬೇಲಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಕರಣಗಳ ರಿಂಗಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಬರುವ ‘ಮಾಯದ ಮರ ಏರಿದ ಜಗದ ಕಲೆ’ ಮತ್ತು ‘ಸರಸ ವಿರಸದ ನಕಲಿ ಸೆಲೆ’ ಎರಡೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆಯೇ ಇವೆ. ಆದರೆ ‘ಹಡಗು ಸೆಳೆದ ಕಡಲ ಅಲೆ’ ಯಾಗಲಿ, ಇರುವೆ ಗೂಡಿನ ಬಾಯಿ ತೆರೆದ ನೆಲದ ಮಾತಾಗಲಿ ಬಾದರಾಯಣ ಸಂಬಂಧದ ಎಳೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದೆಲ್ಲವೂ ಗೌಣ ಎಂದರೂ ಈ ಇಡೀ ಚರಣ ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಸಂವೇದನೆ ಇಲ್ಲಿನ ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್‌ನಿಂದಲೇ ಛಿದ್ರವಾಗುವಂತಿದೆ. ಇದೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಷ್ಟೇ. 

ನೆನಪುಗಳು, ಸ್ಮೃತಿ, ಚಿತ್ರ, ವಾಸನೆ, ಶಬ್ದ, ಸದ್ದು ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಭಾವಸ್ಫುರಣ ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕೆಲವೊಂದನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ, ಅಕ್ಷರ ಒದಗಿಸುವ ಪದಬಂಧದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ಹೊಸತೇ ಆದ ಭಾವಸ್ಫುರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ/ಆಗಬೇಕು ಎಂದೇನಿಲ್ಲ. 

‘ಮುಳ್ಳುಮೊನಿಯ ಮ್ಯಾಲೆ ಮೂರು ಕೆರೆಯ ಕಟ್ಟಿ’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಕನಕದಾಸರ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತು. ಇಂಥವುಗಳನ್ನು ಮುಂಡಿಗೆಗಳು ಎಂದೇ ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವು ಒಂಥರಾ ಒಗಟಿನಂತೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಯಾವುದೋ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ನಿಗೂಢ ಮಾರ್ಗದಂತೆ ಇವೆ. ಅಲ್ಲಮನ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಇಂಥದೇ ಅನುಭವವಾದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಮರದೊಳಗಿನ ಕಿಚ್ಚು, ಶಬ್ದದೊಳಗಿನ ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಎಲ್ಲ ಅಲ್ಲಮನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ಎ ಕೆ ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಬೆರಗು, ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಪ್ರತಿಮೆ/ಚಿತ್ರ/ರೂಪಕ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವೇದನೆ ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಅವರು ಕೂಡ ಇಂಥ ಕೆಲವು ರಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಿದೆ. ‘ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಕೊನೆಯ ಪುಟ’ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕತೆಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದರೆ ಮೊದಲಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಹೆಸರು ಎಂ ಎಸ್ ಕೆ ಪ್ರಭು. ಈಗ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಎಸ್ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಅಂಥ ಕತೆಗಳ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಾಧಕ. ಇವರಲ್ಲಿ ಶನಿದೆಸೆಯನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವರು, ಮಾರಬಲ್ಲವರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಪಾನವಾಯು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಬಲೂನಾಗಿ ಜಗಜ್ಜಾಹೀರಾಗುವ ನಾತಲೀಲೆ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ಆರಾಮಾಗಿ ಹಾಯಬಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ಬಂಧಿಯಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ! ಅಲ್ಲಮ, ಕನಕನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆಧುನಿಕ ಕವಿತೆಗಳ ಮಾತಿಗೆ ಬಂದರೆ, ಒಂದು ಕವಿತೆ ತನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೇಗೆಯೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ, ಅದರ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಒಂದು ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಓದುಗನಲ್ಲಿಯೂ ಮರುಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವುದರತ್ತಲೇ ತುಡಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿರೀಕ್ಷೆ. ಇದನ್ನೇ ‘ಕವಿಭಾವ ಪ್ರತಿಮಾ ಪುನರ್‌ಸೃಷ್ಟಿ’ ಎಂದಿರುವುದು. ಇದಕ್ಕೆ ನಾನಿಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೇ ವಿವರಿಸಿದ ಇತಿಮಿತಿಗಳ ತೊಡಕುಗಳೆಲ್ಲ ಇವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕವಿಯ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲೂ ದೊಡ್ಡದೇ. 

ಇನ್ನು ಈ ತುಂಡು ತುಂಡು ಪದಗುಚ್ಛಗಳು/ಸಾಲುಗಳು ಒಡ್ಡುವ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ತೊಡಕಿದೆ. ಇವು ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನೀ ರಾಗದ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಆಲಾಪದ ಅನುಭವ ಕೊಡದೆ ಫಾಸ್ಟ್ ಬೀಟ್ ಸಂಗೀತದ ಅನುಭವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಮಾತು ಹೇಗೋ, ನನ್ನ ತಲೆಮಾರಿನವರಿಗಂತೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ. ಚುಟುಕುಗಳ ಅನುಭವವನ್ನು ಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೇ, ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆ/ಚಿತ್ರ/ನೋಟ/ಭಾವ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯದೇ, ಥಟ್ಟನೇ ಬೇರೊಂದು ಚಿತ್ರ/ಪ್ರತಿಮೆ/ಭಾವ ಆವಾಹಿಸಿ ಕಂಗಾಲುಗೊಳಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಇದರದ್ದೇ ಆದ ರಿದಂ ಇದ್ದೇ ಇದೆ, ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಕಾಲಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಇದು ಬಹುಶಃ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಕಾಲೀನ ರಿದಂ ಎಂದೇ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಇವತ್ತು ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಮೆ/ಭಾವ/ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ತಾಳ್ಮೆಯೇ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ, ಬೆರಳು ಸ್ವೀಪ್ ಮಾಡಿದಂತೆಲ್ಲ ಹೊಸತನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್, ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ನಿಲುಕದ ವಿಚಾರವಿರಬಹುದು. We sweep everything.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಮೇಲೆ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ನೆನಪುಗಳು, ಸ್ಮೃತಿ, ಚಿತ್ರ, ವಾಸನೆ, ಶಬ್ದ, ಸದ್ದು ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಭಾವಸ್ಫುರಣ ಶಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪದ, ಒಂದು ಶಬ್ದ, ಒಂದು ಸದ್ದು ಕವಿಗೆ ಅನನ್ಯ ಎನಿಸಬೇಕು. ಹಾಗಾಗಿ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣದೋಷ ಉಳಿಯದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕು. ನನಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಮುದ್ರಣದೋಷಗಳು (ಹಾಗಂತ ಅಂದುಕೊಂಡಿರುವೆ) ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ‘ಬಿಸಿಲು ತೊಟ್ಟವರು’ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಲಾಯಿ ಹೆಣೆದು ಅಂತ ಆಗಿದೆ. ಅದು ಕುಲಾವಿ ಆಗಬೇಕು. ‘ಸಾಕಿ’ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡಲ ಜೀವದೊರೆತಗಳೆಲ್ಲ ಎಂದಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಕಡೆ ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಎನ್ನುವುದು ನಿಶಬ್ದ ಆಗಿದೆ. ಇದೆಲ್ಲ ಹೋಗಲಿ ಎಂದರೆ ನನಗೆ ಬಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಪುಟಗಳು ಅಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲ! ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಹಿಸುವುದೋ ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು...

ಸುಮಿತ್ ಮೇತ್ರಿಯವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕವಿಯಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ನನಗನಿಸುವಂತೆ ಒಬ್ಬ ಕವಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೌನ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತದ ಸಾಂಗತ್ಯವೂ ಅವರಲ್ಲಿದೆ. ಅವರ ಭಾಷಾಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಶುದ್ಧಿ ತುಂಬ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ್ದಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ನನಗೇಕೋ ಅವರು ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಕವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಕಂಡಿದೆ. ಇಡೀ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ನನಗಿಷ್ಟವಾದ ಕವಿತೆ ‘ಮಧುರ ನೆಲ’ ಮತ್ತು ಆ ಸಾಲಿಗೇ ಸಲ್ಲುವ ಸಂಕಲನದ ಇನ್ನಿತರ ಕೆಲವು ಕವಿತೆಗಳು. ಈ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಜಾಲವಿಲ್ಲ, ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಅವು ತುಂಬ ಸರಳ ರಚನೆಗಳು ಅನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಸರಳ ಪದಗಳು ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮೌನ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಆ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ದಕ್ಕಿರುವ ಒಂದು ಕೆಲಕಾಲ ಕಾಡಬಲ್ಲ ಭಾವತೀವ್ರತೆಯ ಶಕ್ತಿ ನನಗೆ ಮೆಚ್ಚು. ಭಾವ ಸಂವೇದನೆಗಳಿರುವ ಕವಿತೆಗಳಷ್ಟೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆಗಳೆಂದೇನಲ್ಲ. ನವರಸಗಳನ್ನೂ ಕವಿತೆ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಕವಿತೆ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಒಂದೇ ರಸವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಕವಿತೆಗಳು ಎರಡು ಮೂರು ರಸವನ್ನು ಸ್ಫುರಿಸಿದರೂ ಅವು ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ಏಕಕಾಲದ ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಬರುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಕವಿತೆಗೆ ಕ್ಷಣಭಂಗುರತೆಯೂ, ಆ ಕ್ಷಣಭಂಗುರತೆಯೇ ಅದರ ಅದಮ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯೂ ಆಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಒದಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಸುಮಿತ್ ಮೇತ್ರಿ ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡರಲ್ಲೂ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಕೂಡ. ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ನನಗಿಷ್ಟವಾದ ಕವಿತೆಗಳು ತುಂಬ ಇವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕೇಶವ ಮಳಗಿ ಮತ್ತು ಕೆ ವಿ ತಿರುಮಲೇಶ್ ಅವರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗಿ, ಅವರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದರಿಂದ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಅವುಗಳನ್ನೇ ಕೋಟ್ ಮಾಡುವುದು ಬೇಡ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಚಕ್ರದ ಹಡಗು’ ಕವಿತೆಯ ಒಂದು ಚರಣ ಸುಮಿತ್ ಮೇತ್ರಿಯವರ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಂತಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನಿಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ:

ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಗಿವೆ
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಥದತ್ತ
ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡ ಕಪ್ಪು ನದಿಗಳು
ಆಳ ಕಾಣದ
ಕಗ್ಗಾಡಿನ ಒಳಗೆ ಝೀಂಗುಡುವ
ನಿಗೂಢತೆಗೆ ಮೌನ ತಬ್ಬಿ
ಹಸಿರು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ
ಸಸಿ ನೆಡುವ ಕಾರ್ಯ
ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ ಜೂನ್ ಐದಕ್ಕೆ.

- ಈ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ.

ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಗಿವೆ
ಹಸಿರು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ
ಸಸಿ ನೆಡುವ ಕಾರ್ಯ
ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ ಜೂನ್ ಐದಕ್ಕೆ.

- ಎಂದು ಇದನ್ನು ಓದಬಹುದು. ಅಥವಾ,

(ನದಿಗಳಿಗೆ ಹರಿಯ ಬಿಡುವ ಕೊಳಚೆ ನೀರಿನ ನೆನಪು ತರುವ) ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡ ಕಪ್ಪು ನದಿಗಳು
(ಅದಕ್ಕೇ ಜೋಡಿಕೆಯಾಗುವ) ಆಳ ಕಾಣದ (ಎಂಬ ಶಬ್ದ)

ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡ ಆಳ ಕಾಣದ ಕಪ್ಪು ನದಿಗಳು (ಎಂದೂ ಓದಬಹುದು)

ಅಥವಾ,
ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಗಿವೆ
ಆಳ ಕಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಥದತ್ತ
ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡ ಕಪ್ಪು ನದಿಗಳು

- ಎಂದೂ ಓದಬಹುದು. ನದಿಗಳು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಾಗುವುದು, ಒಂದು ರೂಪಕವಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ.

ಝೀಂಗುಡುವ ನಿಗೂಢತೆಗೆ ಮೌನ ತಬ್ಬಿ - ಎನ್ನುವ ಸಾಲು ಇಡೀ ಚರಣಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರದಂತೆ ಒದಗುವ ಪರಿ ಕೂಡ ಅನನ್ಯವಾದುದು. 

ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಿತ್ ಮೇತ್ರಿಯವರ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ನಾವು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ. ಇವರು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಕವಿ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ. ಅವರು ಆಗಸಕ್ಕೆ ಕೈಚಾಚಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಬಾಚಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಸಿಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಸಂಕಲನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವೆ...
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Sunday, December 22, 2019

ಕತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೂವರಳಿದಂತೆ...

ಡಾ.ಬಸು ಬೇವಿನಗಿಡದ ಅವರ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ‘ನೆರಳಿಲ್ಲದ ಮರ’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಕೇಶವ ಮಳಗಿಯವರ ಮುನ್ನುಡಿ, ಡಾ ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೆನ್ನಿ, ಪ್ರೊ.ಟಿ ಪಿ ಅಶೋಕ, ಡಾ ವಿನಯಾ ವಕ್ಕುಂದ ಮತ್ತು ಸುನಂದಾ ಕಡಮೆಯವರು ಬಸು ಬೇವಿನಗಿಡದ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳ ಕುರಿತು ಬರೆದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳ ಅನುಬಂಧ ಈ ಸಂಕಲನದ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದು ಬೆಂದ್ರೆ ಕಾವ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪಿ ಎಚ್ ಡಿ ಮಾಡಿರುವ ಬಸು ಬೇವಿನಗಿಡದ ಅವರು ಇದುವರೆಗೆ 22 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆನ್ನುವ ಮಾಹಿತಿ ಓದಿದ ಬಳಿಕ ಈ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲು ಹಿಂಜರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಬರೆದಿರುವ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿ ಬರೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದಲ್ಲ, ಅದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ತಪ್ಪು ಕೂಡ.


ಬಸು ಬೇವಿನಗಿಡದ ಅವರ ಈ ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಒಂದೆರಡು ಕತೆಗಳನ್ನು ಓದಿದ್ದೇ ಒಂದು ಹೊಸ ಅನುಭವ ತೆರೆದುಕೊಂಡಂತಾಗಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡೆ. ನೆರಳಿಲ್ಲದ ಮರ ಕತೆ, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ನೆಲವನ್ನು ತೊರೆದು ಹೊರಟಿದ್ದೇನೆಂನ ನೋವಿನಿಂದ ಹಲುಬುತ್ತಿರುವ ನಾಗರಾಜನ ಮನೊಲಾಗಿನೊಂದಿಗೆ ಸುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋದರ ಮಾವನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ, ಮುಂದೆ ನಗರ ಸೇರಿ ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿರುವ, ‘ಹೊರಗಿನ’ವಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಯುವಕ ಈಗ ತನ್ನ ಹಳ್ಳಿಗೆ, ತನ್ನನ್ನು ಸಾಕಿ ಸಲಹಿದ ಮಾವನಿಗೆ ಪರಕೀಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸೋದರ ಮಾವ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಕ್ಕಳ ರೀತಿ ನೀತಿ ಇವನಿಗೂ, ಇವನ ರೀತಿ ನೀತಿ ಅವರಿಗೂ ಸರಿಬರದೆ ಮನಸ್ತಾಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾತು ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ, ನುಂಗಲಾರದ ಉಗುಳಲಾರದ ತುಪ್ಪದಂತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆ ನಿಂತಿದೆ. ನಿಂತಿದೆ ಎಂದಿರುವುದು ಮಾತಿಗಲ್ಲ, ಅದು ಹೀಗೆ ಒಂದು ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದೇ ಕಥಾನಕದ ಮುಖ್ಯ ಎಳೆ. ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಸಂದರ್ಭ ಕನ್ನಡದ ಕಥಾಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ಆಸುಪಾಸಿನ ಸಂದರ್ಭ, ಸನ್ನಿವೇಶ, ಕಾಲದೇಶಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕತೆಯಿದು. ಆದರೆ ಕತೆಯ ಕೊನೆಕೊನೆಗೆ ಸುಶೀಲಾ ಆಗಮನವಾಗುತ್ತಲೇ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟೇ ಬದಲಾಗಿ ಬಿಡುವುದಿದೆಯಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿ ಕತೆಯಲ್ಲ, ನಾವು ಓದುಗರು ನಿಂತು ಬಿಡುತ್ತೇವೆ! ಈ ಸುಶೀಲಾಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕತೆಗಾರರು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಅವಳು ನಾಗರಾಜನನ್ನು ಇನ್ಯಾವುದೋ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಇದು ತಿರುವು. ಆದರೆ, ಕತೆಗೆ ಮುಂದೇನಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಮುಂದೇನಾದರೂ ಒಂದು ಆಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ಕತೆ ಹೊರಳುತ್ತದೆ.

ಈಗ ಎರಡನೆಯ ಕತೆಗೆ ಬನ್ನಿ. ಇದರ ಹೆಸರು ‘ತುಳುಕಿ ಹೋಗಿತ್ತss’.ಇಲ್ಲಿ ಟೇಲರ್ ಮಾದೇವನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಟೈಲರ್ ಕತೆಯೊಂದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಓದಿದ ನೆನಪಿನ್ನೂ ಹಸಿರಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಬಹುಶಃ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಅಗಸನಗಟ್ಟೆಯವರೋ, ಶ್ರೀಧರ ಬಳಗಾರ ಅವರೋ ಬರೆದ ಕತೆಯೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಈಚೆಗೆ ಓದಿದ ರೋಹಿನ್ಟನ್ ಮಿಸ್ತ್ರಿಯವರ ಬಹು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಾದಂಬರಿ "ಅ ಫೈನ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್"ನಲ್ಲೂ ಟೈಲರುಗಳ ಕತೆಯಿದೆ. ಈತನ ಮದುವೆ, ಮಗ, ಆಧುನಿಕತೆಯೊಡ್ಡುವ ಸವಾಲುಗಳು, ವಯಸ್ಸು, ಕಣ್ಣು ಮಂಜಾಗಿ ದರ್ಜಿ ಕೆಲಸ ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಬವಣೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಹೊಸದೇ ಎನಿಸುವ ಜಗತ್ತನ್ನೇನೂ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ‘ನೆರಳಿಲ್ಲದ ಮರ’ ಕತೆಯಂತೆಯೇ ಈ ಕತೆ ಕೂಡ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. "ನೆಚ್ಚಿದ ಕೋಣ ಈಯಿತೆಂಬಂತೆ ನಂಬಿಗಸ್ಥ ಟೇಲರ್‌ನಾದ ಮಾದೇವ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ನಾನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಎಣಿಸಿರಲಿಲ್ಲ." ಎಂಬ ಸಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸುರುವಾಗುವ ಕತೆ ಮಾದೇವ ಮಾಡಿದ್ದಾದರೂ ಏನು ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪುವುದೇ ಗುರಿ ಎಂದುಕೊಂಡರೆ ಅದು ತಪ್ಪು. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕುತೂಹಲದ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದುವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಕತೆಗಾರರ ಉದ್ದೇಶ ಅಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಕತೆಯ ಆಕೃತಿ-ವಸ್ತು-ತಂತ್ರ-ಭಾಷೆ-ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ರಾಚನಿಕತೆಯ ಒಟ್ಟು ಶ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶವೇ ಅದಲ್ಲ. 

ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಗೆದ್ದಂತಿರುವ ಮುದುಕಿ ರುದ್ರವ್ವ, ಮಾತು ಬರದ ಅವಳ ಕಿರಿಯ ಸೊಸೆ ನೀಲವ್ವ, ಕೊಲೆಯ ಆಪಾದನೆ ಹೊತ್ತು ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಹೋಗಿರುವ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಚನ್ನಪ್ಪ, ಬೇರೆ ಮನೆ ಮಾಡಿ ನಿಂತಿದ್ದರೂ ತಾಯಿಯತ್ತ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮರೆಯದ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಗಿರಿಯಣ್ಣ ಈ ಸಂಕಲನದ ಮೂರನೆಯ ಕತೆ ‘ಚೂರಾದ ಚಂದ್ರ’ನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಈ ಕತೆಯ ತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಊರೇ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕತೆಯೂ ರುದ್ರವ್ವನ ಮೊನಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದಂತಿದ್ದೂ ಅದು ತನ್ನ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ವಿವರಗಳು ಅದ್ಭುತ. ಇಡೀ ಊರಿನ ರಾಜಕೀಯದ ಜೇಡರ ಬಲೆ, ಒಂದು ಸಂಸಾರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗಿನ ಸಂದಿಗ್ಧಗಳು, ತಾಯಿ-ಮಗ ಮತ್ತು ಅಣ್ಣ-ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧದ ದಾಂಪತ್ಯದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳು, ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಎಳೆ ಎಳೆಯಾಗಿ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಗುವ ರೀತಿಯೇ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂಥದು. ಕೊಲೆಯಾದ ಮನುಷ್ಯನೂ, ಕೊಂದ ಮನುಷ್ಯನೂ ಹೋಗಲಿ, ಹಿಂಡಲಗಾ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಖೈದಿಗಳೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಸಂದರ್ಭದ ರುದ್ರವ್ವ ಈ ಕತೆಯ ಮಹಾಮಾಯಿ. ಹೀಗಿದ್ದೂ ಈ ಕತೆ ಕೂಡ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ತೊಡಗಿದ್ದೇವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಗೇ ತಲುಪುವ, ಒಂದು ಸ್ಥಾಯೀ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಕತೆಯೇ. 

ನಾಟಕದ ಕಂಪೆನಿ ಕಟ್ಟಿದವರ ಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುವ ‘ಜರಿ ರುಮಾಲು’, ಸುಲಭದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕೈಚಾಚುವ, ತೃಪ್ತಿ ಕಾಣುವ ಜನರ ನಡುವೆ ಕಷ್ಟದ ಹಾದಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ ಕಾಣುವ ಮಂದಿಯನ್ನಿಟ್ಟು ಕಾಣುವ ಪ್ರಯತ್ನದಂತಿರುವ ಕತೆ ‘ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭಾಷೆ’, ಪುಂಡನಂತಿದ್ದ ಪುಂಡಲೀಕ ಊರ ಶಾಲೆಯ ಮಾಸ್ತರನಾಗಿ ಮರಳುವ ಮತ್ತು ಅವನ ಕೀಟಲೆಗೆ ಬೇಸತ್ತು ಶಿಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ಕಮಲಿ ಅದೇ ಊರಿನ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತ ಪುಂಡಲೀಕನ ‘ನಡೆದು ಬಂದ ದಾರಿ’ಯತ್ತ ಹೊರಳಿ ನೋಡೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಕತೆ ‘ತೆರಣಿಯ ಹುಳು’, ಪರಮೇಶಿಯ ಮೂಲಕ ಅವನ ತಾಯಿ ಪಾರವ್ವನ ಬವಣೆಗಳ ಕತೆ ಬಿಚ್ಚಿಡುವ ‘ಮರವಿದ್ದು ಫಲವೇನು?’ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ತಂತ್ರವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ‘ಗತದ’ ಕಥಾನಕಗಳೇ ಆಗಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ. 

ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಕಥನ ಪ್ರಧಾನವಲ್ಲದ, ಕಥಾನಕದ ಚತುರ ಓಟದಲ್ಲೇ ಓದುಗನನ್ನು ಸೆಳೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿ, ಅಧ್ಭುತವಾದ ತಿರುವುಗಳಿರುವ ಒಂದು ಕತೆ ಹೇಳುವ ಉದ್ದೇಶವೇ ಇಲ್ಲದ ಈ ಕತೆಗಳು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬೋರು ಹೊಡೆಸದೆ, ಓದಿದ ಬಳಿಕವೂ ಕಾಡುತ್ತ ಉಳಿಯುವುದರ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯವೇನೆಂದು ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ಬಸು ಬೇವಿನಗಿಡದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕತೆಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಥಾ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕತೆಯ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೇ ಆಯಾ ಕತೆಯ ಕಾಲ-ದೇಶವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೌಶಲದಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿದೆ. ಅವರು ಕತೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಹೊಸತನವಿರುವಂತೆಯೇ, ಅದಕ್ಕೆ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ದಕ್ಕಿಸಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಾಧನೆಯೇನಲ್ಲ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವಂತೆ ಕಾಣದ, ಕತೆಯನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕಾಲ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಅಂತರಾಳದ ಸ್ನೇಹ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿಯಬಲ್ಲ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಈ ಕತೆಗಳು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಮಳಗಿಯವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅವಗಾಹ ಗುರುತಿಸಿರುವಂತೆ ಪುಂಡಲೀಕ ಮತ್ತು ಕಮಲಿಯರ ವಿಕಾಸದ ಕತೆಯನ್ನು ತುಂಬ subtle ಆಗಿ ಹೇಳುವ ‘ತೆರಣಿಯ ಹುಳು’ ಅಥವಾ ಬಹಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ‘ಚೂರಾದ ಚಂದ್ರ’ ಕತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಕಥಾನಕ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸುವಂಥ ಕತೆಗಳು ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ. ‘ಮರವಿದ್ದು ಫಲವೇನು?’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಿಡಿಯುವ ಎಳೆಯೊಂದಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸತ್ಯವಾದರೂ ಬಸು ಬೇವಿನಗಿಡದ ಅವರ ಉಳಿದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಬಸು ಬೇವಿನಗಿಡದ ಅವರ ಕತೆಗಳು ಸಾಧಿಸಿರುವ ಯಶಸ್ಸು ಸಣ್ಣದಲ್ಲ. ಆತ್ಮಸಂವಾದ, ಆತ್ಮನಿರೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗತದ ಪುನರಾವಲೋಕನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಈ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜ ಸುಂದರ ಮೌನ ಕ್ಷಣಗಳು ಕತೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ, ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.

‘ತೆರಣಿಯ ಹುಳು’, ‘ಚೂರಾದ ಚಂದ್ರ’ ಕತೆಗಳಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವದ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆ, ಈ ಸಂಕಲನದ ಕೊನೆಯ ಕತೆ, ‘ಅರಗಿನ ಮನೆ’. ‘ಚೂರಾದ ಚಂದ್ರ’ ಕತೆಯ ರುದ್ರವ್ವನ ಅಕ್ಕನಂತಿರುವ ಅಡಿವೆಮ್ಮ ಈ ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಬಡ್ಡಿ ಬಂಗಾರಮ್ಮನಂತೆ ಗಿರವಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟು ಸಿರಿವಂತೆಯಾಗಿದ್ದ ಅಡಿವೆಮ್ಮ ಈ ಕತೆಯ ಕಥಾನಕ ತೊಡಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬೀದಿ ಪಾಲಾಗಿ, ತನ್ನ ಆಯುರ್ಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನಿರೂಪಕ ನಮಗೆ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು. ನಿರೂಪಕನ ಅಪ್ಪ-ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಮತ್ತು ಈ ಅಡಿವೆಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಉಪಕತೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ಅಡಿವೆಮ್ಮನ ಕತೆಯೂ, ಅಪ್ಪನ ಕತೆಯೂ, ದೊಡ್ಡಪ್ಪನ ಕತೆಯೂ ಆಗಿ ಹೆಣಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವುದು ತುಂಬ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾಗಿದೆ. 

ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳು ಹೀಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕೆತ್ತುತ್ತ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸರ, ಊರು-ಕೇರಿ, ಅವು ಬದುಕಲು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿರುವ ಉದ್ಯೋಗ-ವೃತ್ತಿ, ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕೊಡು-ಕೊಳ್ಳುವ ನೆಲೆಯ ಸಮಾಜ, ಅವೆಲ್ಲವುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕು, ದಾಯಾದಿ ಸಂಬಂಧ, ದಾಂಪತ್ಯ ಸಂಬಂಧ, ಹಿರಿಯರ ಬದುಕು-ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಸಂಕಟಗಳು - ಹೀಗೆ ಸಾಗುವ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಥಾನಕ ಗೌಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಗೋಟಾಳೆಗಳು, ಆಕಸ್ಮಿಕಗಳು, ದುರಂತಗಳು, ತಿರುವುಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ರೋಚಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದೂ ಉಂಟು, ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಂದರೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಬಗೆಯ ಕಥಾನಕಗಳಿವು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಬಸು ಬೇವಿನಗಿಡದ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆಯಿಲ್ಲ. ಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ದರ್ದು ತಮಗಿಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ಅವರು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಬದುಕು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಆಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಹುಕಾಲ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Thursday, December 12, 2019

ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ...

‘ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಕವಿತೆಗಳು’ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಜ ನಾ ತೇಜಶ್ರೀಯವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ ಕುರಿತು ಧೇನಿಸಿದ್ದರ ಫಲ. ಅವರು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಹೊರಬರುತ್ತಿವೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿನ ನೆರಳು ಕೂಡ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಸಾವಿನ ನೆರಳು ಎಂದರೆ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅದುವರೆಗೂ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಕೆಲವೊಂದು ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಟ್ ಅವೈಲೇಬಲ್ ಆದ, ಆ ‘ಗೈರು’ ಕಾಡುವ ಸಂಕಟ. ಕಣ್ಣಿಂದ ಕಾಣಲಾರೆವು, ಮುಟ್ಟಲಾರೆವು, ನಮ್ಮ ಮಾತು ಕೇಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾರೆವು, ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರೆವು...

ಅವರಿಲ್ಲ, ಅವರಿಲ್ಲ ಎನಿಸುವ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣದ ಸಂಕಟ ಅದು.

ಆದರೆ ಅದಷ್ಟೇ ನಿಜವಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಮಗೆ ಲಭ್ಯ ಇರುವುದು ಕೂಡ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ. ಸದಾ ಕಾಲ ನಾವು ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಹುದಾದ, ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಬಹುದಾದ, ಮುಖಾಮುಖಿ ಮಾತಿಗೆ ಸಿಗಬಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆಗ ನಮಗೆ ‘ಗೈರು’ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಬಯಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲೆವು ಎನ್ನುವ ಭರವಸೆ, ಎಲ್ಲೋ ಇದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬುಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಸಾವು ಈ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ‘ಗೈರು’ ಸ್ಥಾಯೀ ಭಾವವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಾ ಎಂದುಕೊಂಡಾಗ ನೋವು. ಇಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾರೆ, ನನ್ನಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದುಕೊಂಡಾಗ ಒಂದಷ್ಟು ಶಾಂತಿ. ಒಂಟಿತನಕ್ಕೂ ಏಕಾಂತಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದು. ನಾವೂ ಹೊರಟು ನಿಂತಿರುವುದು ಅರಿವಾದಾಗ ಒಂಥರಾ ನಿರ್ಲಿಪ್ತಿ. ಸಾವು ಕಾಡುವ ಬಗೆ ವಿಭಿನ್ನ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ಕೂಡ.

ತೇಜಶ್ರೀಯವರು ‘ಹಡಗು ಹತ್ತುವ ಮುನ್ನ’ ಆಡಿರುವ ಎರಡು ಮಾತುಗಳು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದವು. ಅವು ಹೀಗಿವೆ:

ಮೊದಲನೆಯದು:
"ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಕವಿತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ನನ್ನನ್ನು ಆತ್ಯಂತಿಕವಾಗಿ ತಟ್ಟಿದ ಅಣ್ಣನ ಸಾವು ಇಲ್ಲಿನ ಕವಿತೆಗಳ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನಿಜ. ಆದರೆ, ಇವು ಸಾವಿನ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬರೀ ಅಪ್ಪನ ಕುರಿತ ನೆನಪುಗಳೂ ಅಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಬಗೆ; ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ಮೂಗು, ನಾಲಗೆ, ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಅನುಭವಿಸಿದ ಅಪ್ಪ, ನನ್ನ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ, ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕವಿತೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಅಪ್ಪನೇ ಬೇರೆ. ಹೀಗೆ ಮೈತಳೆಯುವ ಅಪ್ಪ ನಾನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಕೆಟ್ಟದ್ದೆಲ್ಲ ಹೋಗಿ ಬರೀ ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿ ಕಾಣುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಅಲ್ಲ. "ಇದು ಬರಿ ಬೆಳಗಲ್ಲೋ ಅಣ್ಣಾ" ಎಂದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಆದ’ ಬೆಳಗಿನ ಹಾಗೆ, ಇದು ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಅಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸಾವು..."

ಎರಡನೆಯದು:
"ಸಾವಿನ ಅನುಭವವೇ ಬೇರೆ, ಅದೇ ಸಾವು ಕವಿತೆಯಾಗುವಾಗಿನ ರೀತಿಯೇ ಬೇರೆ. ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಸಾವು, ನನ್ನನ್ನು ಬೇರೆಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತ, ಲೋಕವನ್ನು ಬೇರೆಯಾಗಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಈ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ಬಂದದ್ದೇ ಈ ಇಬ್ಬಗೆಯ ಆಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಣ್ಣ ಆಸೆಯಿಂದ. .......ನನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಸಾವನ್ನು ನಾನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಅಥವಾ ಅದು ನನಗೆ ದಕ್ಕಿರುವುದು ಈ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ, ಈ ಕವಿತೆಗಳಾಗಿ..."

ತೇಜಶ್ರೀಯವರು ಈ ಮೂಲಕ ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಕ ತಾವು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ವಾಸ್ತವ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಗೆರೆಯೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ತಾವು ಸೃಜಿಸಿದ ಕಲ್ಪಿತ ವಾಸ್ತವದ ಮುಖೇನ ತಾವು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತು ಕೂಡಾ ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೆಲೆಯೇ ಅದು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಬದುಕು, ಅನುಭವ, ಜಗತ್ತು, ವಾಸ್ತವ ಯಾವುದೂ ರಿಯಲ್ ಅಲ್ಲ. ಅದು ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್. ಆದರೆ ಕಲ್ಪಿತ ವಾಸ್ತವದ ಮೂಲಕವೇ (ಬಹುಶಃ ಕೇವಲ ಕಲ್ಪಿತವಾಸ್ತವದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವೇ) ನಾವು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ್ದು ತುಂಬ ಇದೆ. ಅಂಥ ಒಂದು ಭರವಸೆಯೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಓದು ಮತ್ತು ರಚನೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಸೆಲೆ.

ಹಾಗೆಯೇ, ನಾವು ನಮ್ಮ ಯಾವತ್ತೂ ಅನುಭವ, ಸಂವೇದನೆ, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆ ಒದಗಿಸುವ ವಿವಿಧ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಅದು ನಿಜದಿಂದ ಲುಪ್ತಗೊಂಡು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಸತ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ, ಚರಿತ್ರೆ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲ. ಇರುವುದೆಲ್ಲಾ ಫಿಕ್ಷನ್. ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೇ ಬರೆದರೂ ಅದು ಫಿಕ್ಷನ್ನೇ. ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿಯ ಒಂದು ಲೆಡ್ಜರ್ ಅಕೌಂಟು ಕೂಡ ಫಿಕ್ಷನಲ್! (ಈ ಮಾತಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಡಾಕ್ಟೊರೊವ್). ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲೇ ನಾವು ಟಿಪ್ಪು ಬಗ್ಗೆ ಮಾಡುವ ವಾದವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಫಿಕ್ಷನಲ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ಕುರಿತಷ್ಟೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಂದೋ ಆಗಿ ಹೋದ ಮನುಷ್ಯ ಹೀಗಿದ್ದ ಹಾಗಿದ್ದ ಎಂದು ಇವತ್ತು ನಾವು ಆಡುವುದೆಲ್ಲಾ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದೇ ಹೊರತು ಅನುಭವದಿಂದ ಅಲ್ಲ. ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಮನ ಕುರಿತು ಆಡುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ. ತೇಜಶ್ರೀಯವರಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅರಿವಿದೆ. ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಡಿಮೂಡಿದ ಅಪ್ಪ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅಣ್ಣನ ನಡುವೆ ಅವರು ಗೆರೆ ಎಳೆದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಇದನ್ನೇ. ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಸಾವಿನ ಎದುರು ನಿಂತು ತಾವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರ ಕುರಿತೂ ಆಡಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಚಾರ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವಂತಿದೆ.

ನಾವು ಯಾವತ್ತೂ ನಮ್ಮದೇ ಸಾವಿನ ಅನುಭವದ ಕುರಿತು ಬರೆಯಲಾರೆವು. ಬರೆಯಬಹುದಾದ್ದೆಲ್ಲ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ, ತೀರ ಒಂದೇ ಜೀವ ಎನ್ನುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಪ್ತರಾಗಿದ್ದವರ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ When Death Takes Something from You... ಪುಸ್ತಕ ಮಾಡುವುದು ಇದನ್ನು. ತನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಮಗನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಆಘಾತಗೊಂಡ ತಾಯಿಯ ಅಂತರಂಗ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಬಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕಾಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತೀರ ಹತ್ತಿರದವರ ಸಾವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ ಅಥವಾ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಅನಿಸಿದವರಿಗೆ ಅದರ ಕುರಿತು ಕಲ್ಪನೆಯಿದೆ. ಅವರು ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಯಾವತ್ತಿನಿಂದಲೂ ತಯಾರಾಗುತ್ತ ಹೈರಾಣಾಗುತ್ತ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಾವನ್ನು ಕುರಿತು ಕಗ್ಗತ್ತಲಲ್ಲಿ ತಡಕಾಡುವವರಂತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಾವದನ್ನು ಅರಿಯಲಾರೆವು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ಅವರಿಲ್ಲದ-ಇವರಿಲ್ಲದ ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಹೇಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ, ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಾವು ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿರುವುದು ನಮ್ಮದೇ ಸಾವಿಗೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಜ!

ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುವ ಇಂಥವೇ ಕೃತಿಗಳೆಲ್ಲ ಕಗ್ಗತ್ತಲಲ್ಲಿ ತಡಕಾಡುವಾಗ ಕೈಕಾಲಿಗೆ ತಗುಲಿದ, ಅಪಾಯವನ್ನೇನೂ ಮಾಡದೆ ಕಗ್ಗತ್ತಲಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಕುರುಡು ಅರಿವು ಕೊಡುವ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಪೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅದರಿಂದಲೂ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗದು ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ. ಕಣ್ಣು ಕೋರೈಸುವ ಬೆಳಕು ಹೊಮ್ಮಿದ್ದೇ ನಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವೆಲ್ಲಾ ಕುರುಡ ಕಂಡ ಆನೆಯಾಗಿತ್ತು ಅನಿಸಬಹುದು. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕಬಹುದಾದ ಸಮಾಧಾನಕರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಸಹಾಯ ಖಂಡಿತಕ್ಕೂ ಒದಗುವುದು ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದಲೇ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ನಿಜ.

ತೇಜಶ್ರೀಯವರ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಕುರಿತ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ಅಣ್ಣನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವಿದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ ಪೊರೆದ ಪ್ರೀತಿ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಗುಡ್ಡ, ಗದ್ದೆ, ದಿಬ್ಬ ಅಲೆದ ನೆನಪು, ಸಂಜೆಯ ಹೊಂಬಿಸಿಲಿಗೆ ಅವನು ಮೈಯೊಡ್ಡಿ ಸುಮ್ಮನೇ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಕ್ಷಣಗಳು, ದನ, ಬೆಕ್ಕು, ಗಿಡ, ಮರ, ಬಳ್ಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅನುಬಂಧ, ಅವನ ಧೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಹತ್ತು ಹಲವು ಬಗೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹರಳುಗಟ್ಟಿವೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿ-ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅನುಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ತನ್ನಣ್ಣನ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಚಿರಂತನಗೊಳಿಸುವ ಕವಿಯ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ-ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಕುತೂಹಲಕರ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬವಾಗಿ ಅಣ್ಣ ತನಗೊದಗಿದ ಬಗೆ ಯಾವುದು, ಅಮ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಅಪ್ಪನಾಗಿ ಅವನು ತನಗೊದಗಿದ ಬಗೆ ಯಾವುದು, ತನ್ನ ಇತರ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗಿಟ್ಟು ತನ್ನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆ ಯಾವುದು - ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆಯೆಲ್ಲ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಶೂನ್ಯ, ಮಹಾಮೌನ.

ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ರೂವಾರಿಯು ನೋಡುವಂತೆ ತನ್ನದೇ ಕೃತಿಯನ್ನು
ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೌನದಲ್ಲಿ.

ಒದರುವ ಹುಪ್ಪಟೆಯ ಹಿಡಿದು ಕೊಕ್ಕಲ್ಲಿ
ಗೂಡು ತೂರಿ ಗುಕ್ಕನುಣಿಸಿ ಮರಿಗೆ,
ಬಂದ ವೇಗದಲ್ಲೇ ಮರುಕ್ಷಣ
ಮಾಯವಾಗುವಂತೆ ತಾಯಿಹಕ್ಕಿ,
ನನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಹೊರಬರುತ್ತಿತ್ತು
ನಿನ್ನ ಮೌನ.

ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಎಂದೂ ಒಪ್ಪದ ನಿನ್ನ ಗುಣ
ನೂರು ಅರ್ಥಗಳ ಲೇಪಿಸುತ್ತಿದೆ ಈಗ ಆ ನಿನ್ನ ಮೌನಕ್ಕೆ.

ಇಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲಾ ಒನ್ ಟು ಒನ್ ಅನುಸಂಧಾನ, ಅಪ್ಪ-ಮಗಳು ಒಂದು ಯುನಿಟ್ ಆಗಿ ಅಪ್ಪ ಮಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಮಗಳು ಅಪ್ಪನಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದು, ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವುಗಳೊಂದಿಗೇ ಸಾಗಲಿರುವ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಿರುವುದು ಮಾತ್ರ. ಈ ಅಣ್ಣನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಬರುವುದೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ. ಬೇರೆ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಒಂದು ಅಂಶ. ಇದರಿಂದ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ಅಣ್ಣನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾವು - ಭೌತಿಕ ಕಣ್ಮರೆ - ಮನಸ್ಸಿಗಾದ ಆಘಾತ - ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಶೂನ್ಯ - ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣನ ನೆನಪು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಅವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಸ್ತುಗಳು (ಅವನು ಕೂರುತ್ತಿದ್ದ ಕುರ್ಚಿ, ಅವನನ್ನು ನೆನೆಯುವ ಗಿಡಮರಬಳ್ಳಿಗಳು, ದನಕರುಗಳು, ಬೆಕ್ಕು, ಅವನು ನಿತ್ಯ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜೋಡು ಇತ್ಯಾದಿ) ಎಲ್ಲವೂ [ಅವನು ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಕವಿ ಸ್ವತಃ ಅದೇ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿರುವುದರಿಂದ] - ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಉಂಟು ಮಾಡಿದ ತಳಮಳಗಳು (ಕವಿ ಕಂಡಂತೆ) ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಕವಿ ತನ್ನ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಅಣ್ಣನನ್ನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಆ ಕಣ್ಮರೆಯೇ ಮೂಲವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಐಸೊಲೇಟ್ ಆದ ಒಂದು ನೆಲೆಯ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ?

ಆದರೆ, ಇವು ಒಂದು ನೆಲೆಯಿಂದ ಅಟೊಬಯಾಗ್ರಫಿಕಲ್ ಕವಿತೆಗಳು. ಆತ್ಮಕತೆಯ ನೋವು, ಸಂಕಟ, ಸಾವು-ನೋವು ಮತ್ತಿತರ ಗೋಳನ್ನು ಓದಿ ಸುಂದರ ಕೃತಿ ಎಂದು ಬರೆಯುವುದು ಎಷ್ಟು ಆಭಾಸಕರವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೂ. ಇನ್ನೊಂದು ನೆಲೆಯಿಂದ, ಸೃಜನಶೀಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಯಾವತ್ತೂ ಪ್ರಿಪ್ಲ್ಯಾನ್ಡ್ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಅಭಿಜಾತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸ್ಫೂರ್ತ, ಅದನ್ನು ಕವಿ/ಲೇಖಕ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರನೂ ಅಲ್ಲ, ಅವನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಹುಟ್ಟುವುದೂ ಅಲ್ಲ; ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಯಾಕೆ ಹಾಗಿದೆ, ಯಾಕೆ ಹೀಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೆಲ್ಲಾ ಕವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ವಾದ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಬೇರೆಡೆ ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ನಯಾ ಮರಿಯ ಐತ್ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳಿವೆ, ಆಸಕ್ತರು ಗಮನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 

ಜ ನಾ ತೇಜಶ್ರೀ ನುರಿತ ಕವಿ. ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಿರುವ ಪ್ರಬುದ್ಧೆ. ಭಾಷೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಂವೇದನೆಗೆಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಎಚ್ಚರವೂ, ಸೃಜನಶೀಲ ಅಭಿರುಚಿಯೂ ಜಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಲೇಖಕಿ. ಕವಿ ಭಾವ ಪ್ರತಿಮಾ ಪುನರ್‌ಸೃಷ್ಟಿ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಕಂಡಾಗ ಇವರ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಡುವ ಅಭಿಮಾನ, ಹೆಮ್ಮೆ ಸಣ್ಣದಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿನ ಯಾವ ಕವಿತೆಯೂ ಸಹೃದಯಿ ಓದುಗನನ್ನು ನಿರಾಶೆಗೊಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕವಿತೆಯೂ ಆಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಕವಿತೆಗಳು ಹೊಸ ಹೊಳಹು, ಹೊಸ ದರ್ಶನದ ತೇಜಸ್ಸು ಪಡೆದಿವೆ. ಕೆಲವನ್ನು ಸುಮ್ಮನೇ ಓದಿ ಮೆಚ್ಚಬಹುದು. ಈ ಕವಿತೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ವಿಷಣ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೋಕ್ಷದ ಹುಸಿ ಭರವಸೆಯನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರೇ ಕವಿತೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಈ ಅಪ್ಪ ಎಂಬ ಫ್ರೇಮಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರ ಅಪ್ಪನ ಚಿತ್ರವೂ ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಮಾಡಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಕೂರಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಎಲ್ಲರೊಳಗಿನ ಅಪ್ಪನೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು.

ಎಲ್ಲರೊಳಗೊಬ್ಬ ‘ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್’ನ ಗುರುತಿಸುತ್ತ
ತಾನೇ ‘ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್’ ಆಗಿದ್ದ ನೀನು
ಎಲ್ಲರೊಳಗಿನ ಅಪ್ಪನಿಗೂ ರೂಪಕ.

ಹಾಗಾಗಿ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಥ ಒಂದು ಅನುಸಂಧಾನ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ನಲವತ್ತೊಂದು ಪ್ಲಸ್ ಎರಡು ಕವಿತೆಗಳಿವೆ. ನನಗಿಷ್ಟವಾದ ಎರಡು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಹಸಿವು, ರುಚಿ ನಿಮಗೆ ಹತ್ತಲಿ ಎನ್ನುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಅಷ್ಟೆ.

ಇಷ್ಟು ಕಾಲದ ಸಿಟ್ಟು ಮಾಸಿ
ಮೆಲುನಗೆ ಮನೆಮಾಡಿತ್ತು ಅವನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ
ಆ ಬೆಳಗ್ಗೆ.

ಚೂರು ಮಾತು,
ತೇಲುಗಣ್ಣು,
ಬೊಕ್ಕತಲೆಯ ತಡವರಿಸುವ ಮೊಂಡುಬೆರಳು.
ಅಚ್ಚಬಿಳಿ ದುಂಡುಚಂದಿರ ಎರಡಾಗಿ ಮುರಿದು
ಅರ್ಧ ಅವನ ಈ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ, ಇನ್ನರ್ಧ ಆ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ.

ನೋವಿಗೆ ಮೋಹಗೊಂಡಂತೆ ಅವನ ಒಡಲು
ಹೂರಳುತ್ತಿತ್ತು ಅತ್ತಿಂದತ್ತ
ತಣಿವಿಗೆ ತಾವನರಸಿ.

ಆಯಸ್ಸಿನ ಬಿಡುನುಡಿಯು ತುಟಿಯಂಚಿಗೆ ಬಂದು
ಅದುರುತ್ತಿತ್ತು ಸರಿಯಾದ ನುಡಿಗಟ್ಟಿಗೆ ಕಾದು.

ಈ ಕವಿತೆ ಆ ದಿನದ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಅಸಮಾಧಾನ, ಕಿರಿಕಿರಿ, ಅಸಹ್ಯ ಮತ್ತು ಬೇಸರವನ್ನು ಈ ಜಗತ್ತು ಸಿಟ್ಟು ಎಂದು ತಿಪ್ಪೆಸಾರಿಸಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಕಡಿಮೆ. ಅಂಥ ಒಂದು ಮಾತಿನ (ಅರಿಯದೇ ಆಡುವ ಮಂದಿಯ ಮಾತಿನ ಬಗ್ಗೆ) ಕವಿತೆ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಸಿಟ್ಟು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈಗ ಈ ಜಗತ್ತಿನಿಂದಲೇ ಹೊರಟು ನಿಂತ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಲುನಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಆ ದೇಹಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊಂಡು ಬೆರಳಿನ ಕತೆ ಕೂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ದುಂಡು ಚಂದಿರ ಮುರಿದ ಕತೆ ಇದೆ. ಆ ಚಂದ್ರನಾದರೂ ಅರ್ಧ ಒಂದು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿಯೂ ಇನ್ನರ್ಧ ಇನ್ನೊಂದು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕವಿ. ಆದರೆ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು, ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಆಗ ಇರುವುದೇ ಅರ್ಧ ಚಂದಿರ ಎಂಬ ಸತ್ಯ. ಅಥವಾ ಆ ಚಂದಿರ ಕೂಡ ಕವಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಕವಿ ನಮಗಿಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಈ ರೂಪಕವನ್ನು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ವಾಸ್ತವದ ಜೊತೆಗಿಟ್ಟು ನೋಡಬಹುದು.

ಈ ಕವಿತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಸಾಲು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ‘ಆಯಸ್ಸಿನ ಬಿಡುನುಡಿಯು ತುಟಿಯಂಚಿಗೆ ಬಂದು ಅದುರುತ್ತಿತ್ತು, ಸರಿಯಾದ ನುಡಿಗಟ್ಟಿಗೆ ಕಾದು’ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಗಮನಿಸಿ. ಬಹುಶಃ ಇಡೀ ಆಯುರ್ಮಾನದಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲ ನುಡಿಯ ಬಹುದಾದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಾತಿನ ಗತಿ ಇದೇ, ಇಷ್ಟೇ ಇರಬಹುದು ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಆ ಮಾತನ್ನು ಆಡುವ ಗಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಬಹುಶಃ ಯಾವ ಭಾಷೆಯೂ, ಯಾವ ಸದ್ದೂ ಮನುಷ್ಯನ ನಾಲಗೆಗೆ, ಲೇಖನಿಗೆ ನಿಲುಕುವುದೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸುಮ್ಮನೇ ಪಾತ್ರೆ ಸದ್ದು ಮಾಡಿದಂತೆ ಬಡಬಡಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇವೆ, ಈ ಲೇಖನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ...
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Tuesday, December 10, 2019

ಮೌನದ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಶಂಖ ಘೋಷ್

ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸರಸ್ವತಿ ಸಮ್ಮಾನ್, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೂಡ ಪಡೆದ ಬಂಗಾಳಿ ಕವಿಯೊಬ್ಬರ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಕವನ ಸಂಕಲನವನ್ನಷ್ಟೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. 1992ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಚೌಪದಿಗಳ ಒಂದು ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಂಕಲನದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮುದ್ರಣವೊಂದು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಕವಿ ಶಂಖ ಘೋಷ್. ಇದುವರೆಗೆ ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಅವರ ಏಕೈಕ ಕವನ ಸಂಕಲನದ ಹೆಸರು Emperor Babur's Prayer and Other Poems. ಬಂಗಾಳಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದವರು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಕಲ್ಯಾಣ್ ರೇ. ಆದರೆ ಇವತ್ತು ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರತಿ ಬೇಕೆಂದರೆ ಹರಸಾಹಸ ಪಡಬೇಕು. ಶಂಖ ಘೋಷ್ ಬಂಗಾಳಿ ಬರದವರಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ಅಲಭ್ಯರೇ.

2017ರಲ್ಲಿ ಚಂದಕ್ ಚಟರ್ಜಿ ಎನ್ನುವವರು ಆರು ಮಂದಿ ಬಂಗಾಳಿ ಕವಿಗಳ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಒಂದು ಸಂಕಲನ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಪೊಯೆಟ್ರಿವಾಲಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಘೋಷ್ ಅವರ ಹದಿನೇಳು ಕವಿತೆಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ ಶಂಖ ಘೋಷರು ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬರೆಯುತ್ತ ಬಂದ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ "ಎನ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಗಾನ್ ಟು ಸ್ಲೀಪ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದರ ಅನುವಾದಕರು ಶ್ರೋತಸ್ವಿನಿ ಭೌಮಿಕ್.


ಕನ್ನಡಿಗರು ಸ್ವಲ್ಪ ಅದೃಷ್ಟವಂತರೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. 2018ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಕವಯತ್ರಿ ಜ ನಾ ತೇಜಶ್ರೀಯವರ ಕನ್ನಡಾನುವಾದದಲ್ಲಿ ಬಂದ "ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಾಬರನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕವಿತೆಗಳು" ಹೆಸರಿನ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಯೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.


ಶಂಖ ಘೋಷರು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ತೊಡಗಿದ್ದು ಟಾಗೋರ್ ನೆರಳಿನಿಂದ ಬಂಗಾಳಿ ಕವಿತೆ ಹೊರಬರತೊಡಗಿದ ಪರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಸ ಗಾಳಿ ಬೀಸತೊಡಗಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ, ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಗಳ ಅಟ್ಟಹಾಸಕ್ಕೆ ನಲುಗುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಒದಗಿದ ಸ್ಚಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಎಡಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಹೊಸ ಪ್ರಗತಿಪಥ ಬಿಸಿರಕ್ತದ ಯುವಕರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯದು. ಬಂಗಾಳಿ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆ ತನ್ನ ಪಾರಂಪರಿಕ ಜಡತ್ವದಿಂದ ಹೊರಳಿ ಹೊಸ ಚುರುಕು, ಹೊಸ ಬಿಸುಪು ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯ ಪಡೆಯಲು ತಹತಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಿರ್ಬಂಧದ ಎಡರು ತೊಡರುಗಳು, ಹೇರಿಕೊಂಡ ಇತಿಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿರೇಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಶಂಖ ಘೋಷರ ಕವಿತೆಗಳು ಸೆಡ್ಡು ಹೊಡೆದು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕಲ್ಯಾಣ್ ರೇ. 

‘ಶಂಖ ಘೋಷರ ಕವಿತೆಗಳು ಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಧ್ವನಿ ಯಾವುದೇ ಇದ್ದರೂ ಕಾಣ್ಕೆಯೊಂದೇ. ಬಹುಶಃ ಕವಿತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅವುಗಳ ಧ್ವನಿಶಕ್ತಿಯ ಅರಿವಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ಅವು ಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಮೌನವನ್ನು ಕೂಡ ಅರಿಯುವ ಶಕ್ತಿಯಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶಂಖ ಘೋಷರ ಕವಿತೆಗಳು ಮೌನದ ಕಡೆಗೆ ತುಡಿಯುತ್ತವೆ. ಶಾಬ್ದಿಕವಾದುದನ್ನು ಸೋಸುತ್ತಲೇ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದುದನ್ನಷ್ಟೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಘನೀಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹಾದಿ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದುದು. ಮೌನ ತನ್ನ ಗಮ್ಯವನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಕಾವ್ಯ ವಾಯ್ಡ್ ಅನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ತಾವು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಬ್ದದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೀವ ಎಚ್ಚರವಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿರಂತರ ಚಲನಶೀಲ ಚೈತನ್ಯವಾದ ನೀರು, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.’ 

ಶೋಧ
ರಾತ್ರಿ ಎರಡೂವರೆಗೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಚು ಹಿಡಿದು
ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ ನಾನು ಕಳೆದು ಹೋದ ಒಂದು
ಶಬ್ದವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ.
ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯ ಎಲೆಗಳ ನಡುವೆ
ಮರಗಳು ನಿಡುಸುಯ್ಯುತ್ತಿವೆ
ಆಗಾಗ ಕಾಲಡಿಯ ಹುಲ್ಲು ಕೂಡ ಸಣ್ಣಗೆ ನಡುಕ ತೋರಿವೆ
ಬಹುಶಃ ಅವು ಏನೋ ಹೇಳಬಯಸಿವೆ, ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ
ಯಾರೂ ಬರೆಯದ ಇತಿಹಾಸ ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ


ಅನುಕ್ತ

ಹಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಅರ್ಥಹೀನ, ಆಡುವುದು ಅರ್ಥಹೀನ.
ಎಲ್ಲರೂ ಹತಾಶರಾದಂತಿದೆ.
ಪದಗಳು ಕೂಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಈಗ,
ಎಂಥ ದಾರಿದ್ರ್ಯ, ಎಂಥ ಅಸಹಾಯಕತೆ.

ಬಾ, ಇನ್ನಷ್ಟು ದಿಟ್ಟಿಸು, ಹಿಗ್ಗಿಸು ದೃಷ್ಟಿ.

"ಎದೆಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಜೀವಮಿಡಿತ" ಒಂದು ಬಗೆಯ ಖಂಡಕಾವ್ಯ. ನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳ ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಕವಿತೆಗಳ ಈ ಗುಚ್ಛಕ್ಕೆ ಭಾಷ್ಯವೋ ಎಂಬಂತೆ ಒಂದು "ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ" ಹೆಸರಿನ ಕವಿತೆಯಿದೆ. 

ನಾದ ಮೇಳ

ಅರುಣೋದಯವು ಆತಂಕದೊಂದಿಗೆ ಬಂತು. ನಾನಿನ್ನೂ ಆ ಕನಸನ್ನು ಮರೆತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಗಾಳಿ ಕೂಡ ಆಡದ ಕಗ್ಗತ್ತಲ ನೀರವ ರಾತ್ರಿ - ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲ
ಇರುಳ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಭುವಿಯ ಕ್ಷಿತಿಜದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದೆ ನಾನು
ನನ್ನ ದೇಹ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಉದ್ದಾನುದ್ದ ಇನ್ನೂ ಉದ್ದ
ಆಗಸದೆತ್ತರಕ್ಕೆ, ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಯೇ ಬಿಡುವ ಛಲ ಹೊತ್ತ ಹಾಗೆ.

ನನ್ನೆದೆಗೂಡ ಒಂದು ಮೂಳೆಯ ಕಿತ್ತು ತೆಗೆದಿದ್ದೆ ನಾನು.
ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದ ಕೈ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿತ್ತು ವಿಭ್ರಾಂತ ಲಯದಲ್ಲಿ
ಆ ತಾಳಮೇಳಕ್ಕೆ ಗ್ರಹ ತಾರೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಲ್ಲ ಗಿರಗಿರನೆ ಸುತ್ತಿದವು
ವಿಷಣ್ಣ ಭಾವದ ಆ ನಾದ ಒಮ್ಮೆ ಏರುತ್ತ ಮತ್ತೆ ಇಳಿಯುತ್ತ ಆಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಆ ನಾದಕ್ಕೆ ಗೋರಿಯೊಳಗಿಂದ ಒಮ್ಮೆಗೇ ಬಂಧವಿಮುಕ್ತಗೊಂಡಂತೆ
ದೇಹಗಳು ಮೇಲೆದ್ದು ತೇಲಿ ಬರುತ್ತವೆ
ಅನೂಹ್ಯ ಕೈಗಳ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಸದ್ದು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ
ನಾನು ಬಯಲಲ್ಲಿ ಮೈಚಾಚಿ ಬಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ

ಕಾಮ್ರೇಡರ ತಂಡೋಪತಂಡ
ಇನ್ನೂ ಚಾಚಿಕೊಂಡೇ ಇರುವ ಅವರ ಬಾಹುಗಳು
ಇಬ್ಬನಿಯಲ್ಲಿ ತೊಯ್ದಿವೆ, ಸತ್ತಂತಿವೆ.

ಗಂಗೆಯ ತಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾವನ್ನು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯ ಬಯಸುವ ಹಿಂದೂಗಳ ಶ್ರದ್ಧೆ, ನಂಬುಗೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಲ್ಯಾಣ್ ರೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಹರಿವ ನದಿಯ ತೀರ ಭೂಮಿಯ ಕೊನೆಯನ್ನೂ, ನೀರಿನ ಸುರುವಾತನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಾವು, ದಿನದ ಕೊನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕತ್ತಲೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮೇಳೈಸಿದಂತೆ ಶಂಖ ಘೋಷರ ಕವಿತೆಗಳು ರುದ್ರಭೂಮಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ದೇಹ ಒಂದು ಬಂಧನ. ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನಡೆಸುವ ಹೋರಾಟವೇ ಸಾವಿನ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಹೋರಾಟ ಕೂಡಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹರಿವ ನದಿಯ ನೀರಿಗೆ ದಡವೇ ಒಂದು ಬಂಧನ, ತೊಡಕು, ಮಿತಿ, ನಿರ್ಬಂಧ. ಅದರ ಹರಿವ ಗುಣವೇ ಅವೆಲ್ಲದರ ವಿರುದ್ಧ ನೀರು ಒಡ್ಡುವ ಪ್ರತಿರೋಧ. ನೀರಿನ ಹರಿವ ಗುಣವೇ ಅದರ ಚೈತನ್ಯ, ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಬದುಕು. ದಡ ಅದರ ಸಾವು. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಎದೆಮಟ್ಟದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದರ ಅರಿವಿದೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಇಲ್ಲ. 

ಯಾವುದರ ಕುರಿತೂ, ಯಾರ ಕುರಿತೂ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದ
ಸ್ಪಂದಿಸದ ಈ ನೀರು ಯಾಕೋ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ....
ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ಎದೆಮಟ್ಟ ಮುಳುಗಿದ್ದೇವೆ
ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದರ ಅರಿವಿದೆ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಇಲ್ಲ.
ಈ ಸರಳ ಸತ್ಯ ಕಾಣಿಸಿದ
ಮುಸಲಧಾರೆಯ ಮಳೆಯೇ, ನಿನಗೆ ಶರಣು!

ಶಂಖ ಘೋಷರ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯಂತೆ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂದು ಗೂಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕಲ್ಯಾಣ್ ರೇ. ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶ, ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾವು, ಕತ್ತಲು ಮತ್ತು ಹಗಲು ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಇಬ್ಬನಿ, ಮಳೆ, ಗಾಳಿ, ನಾದ ಒಂದು ತಂತು, ಎನ್ನೆದೆಯಿಂದ ನಿನ್ನೆದೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಸೆವ ತಂತು, ಇದಕು ಅದಕು ಎದಕು! 

"ಎದೆಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಜೀವಮಿಡಿತ" ಗುಚ್ಛದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಚೌಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೀಗಿದೆ:

ಇದೀಗ ಅರಳಿದ ದಳಗಳ ತಾವರೆಯ ಮಧುಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೇಳ ಬಯಸುವೆ
ಅದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕಂಗಳ, ನರನಾಡಿಗಳ ಬಿಗಿತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳ
ಅರುಣೋದಯದ ಇಬ್ಬನಿಯ ಬಣ್ಣದಲ್ಲೇ ತೊಳೆದು
ಮತ್ತೆ ಆ ದಳಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತ ವಿದಾಯ ಹೇಳುವ ಮುನ್ನ,
ಹಿಂದಿರುಗುವುದೆಂದರೆ ತಿರುಗಿ ನಡೆಯುವುದಲ್ಲ, ನಿಜಕ್ಕಾದರೆ ಅದು
ಮತ್ತಷ್ಟು ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಎಂದು ಅದಕ್ಕೆ ಹೇಳುವೆ.

ದಳಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಟೆಯ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.

ರಿಲ್ಕೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಶಂಖ ಘೋಷ್ ಕವಿತೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಚಿಂತನ-ಮಂಥನ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಸು ತುಂಬುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಂಖ ಘೋಷರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕವಿತೆಗಳು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬರುವಂತಾದರೆ ಚೆನ್ನ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Thursday, December 5, 2019

ಸಾವಿನ ಕೊನೆಯ ಆಸೆ

"ನನಗೆ ಯಾರೋ ಸತ್ತ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದಾಗ ನಾನೇ ಸತ್ತ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ"

- ಈ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ಅಂಗನವಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತ ದಿನ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಮಗುವಿನ ಬಾಯಲ್ಲಿ.

ಕಾದಂಬರಿಯ ಹೆಸರು : ನಿನ್ನ ಆಪ್ತರ ಸಾವು ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಏನನ್ನೋ ಕೇಳಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದು ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಅವರ ಸಂಗ, ಸಹವಾಸ, ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ, ಸಾಂಗತ್ಯ, ಸಾಮೀಪ್ಯಗಳಿಂದೆಲ್ಲ ಸಾಕಷ್ಟು ಪಡೆದಿರಬಹುದು ನೀನು. ಈಗ ಅವರು ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಗಳಿಗೆ, ಅದು ನಿನ್ನಿಂದ ಏನೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಂಡ ಅನುಭವದಿಂದ ನೀನು ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತಿರುವಿಯೋ, ಅದು ಸಾವು ನಿನ್ನಿಂದ ಪಡೆಯಬಯಸುವ ತೆರಿಗೆಯೇ ಇದ್ದೀತು....

ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ನಯಾ ಮರಿಯ ಐತ್ ಬರೆದ ಕಾದಂಬರಿ When Death Takes Something from You Give it Back ಅಥವಾ ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬುಕ್ ಈ ಬಾರಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಕೃತಿ. ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ನೂರ ಐವತ್ತು ಪುಟಗಳ ಈ ಪುಟ್ಟ ಕಾದಂಬರಿಗಿರುವ ಗುರುತ್ವ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂಥದು. ಒಂದು ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ತುಣುಕು. ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆತ್ಮಕಥಾನಕ, ವಾಸ್ತವದ ಕಥನ. ಆದರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಏನನ್ನೇ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ ವಾಸ್ತವದ ಹಂಗಿನಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಂಡು ನಿರೂಪಣೆಯ ಗಂಧಕ್ಕೆ ಮೈಯೊಡ್ಡಿ ಕಲ್ಪಿತವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ನಿಜ. ಭಾಷೆಯ ಹಂಗು ಮತ್ತು ನೋಡುಗನ ಕಣ್ಣುಗಳ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ಹಂಗು ಎರಡೂ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಸತ್ಯದಿಂದ ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದೊಂದು ಕಾದಂಬರಿ. ಆದರೆ ಸತ್ಯ ಯಾವುದು? ಸತ್ಯ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದ್ದು.

ಆದರೆ ಇದು ಆತ್ಮಕಥಾನಕವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿಯಾದರೂ ಒಂದು ತಂತ್ರದ ಬಳಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸಾವು ಹೆಜ್ಜೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಎತ್ತಿಡುತ್ತಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ. ಮೊದಲಿಗೆ ಅದೊಂದು ಸುದ್ದಿಯಾಗಿ. ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು. ನಂತರ ಅವನಿನ್ನೂ ಸತ್ತಿಲ್ಲ, ಸಾಯುತ್ತ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು. ಅವನನ್ನು ಬದುಕಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ದೇಹ ಘಾಸಿಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು. ಅವನು ಐದನೆಯ ಮಹಡಿಯಿಂದ ನಗ್ನವಾಗಿ ಹಾರಿಕೊಂಡ ಎಂದು. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು. ಅದಕ್ಕೆ ಸಲಿಂಗರತಿ ಮತ್ತು ಹುಚ್ಚಿನ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ವಿಮುಖತೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಪೋಲೀಸರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು. ಅಮಲುಕಾರಕ ಮಶ್ರೂಮ್ ತಿಂದಿದ್ದರಿಂದ ಎಂದು....

ಸಾವಿಗೊಂದು ಕಾರಣ ಬೇಕು. ಅದು ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಿರಬೇಕು. ಸಾವಿನ ಸುತ್ತ ಸದಾ ಕಾರ್ಯಕಾರಣಗಳು, ಹಾಗಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ- ಹೀಗಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದನೇನೋ ಎಂದು.....

ಬದುಕಲಾರ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದ್ದೂ ಹಂಬಲಿಸುವ ತಾಯಿ ಮನದ ಹಂಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾದಂಬರಿ ಅಲ್ಲ, ಹೃದಯದ ಅಳಲು, ಒಂದು ಕವಿತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರೂಪಣೆಯ ಲಯದಲ್ಲಿ, ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವ ವಿವರಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಡುಗಟ್ಟಿರುವ ನೋವಿನ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸೀಮಿತ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರುವ ಹಂಬಲ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಕೃತಿ ಕಾದಂಬರಿ ಹೌದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಇದು ಹೀಗೆಲ್ಲ ಅದರ ಪ್ರಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಓದಬಹುದಾದ್ದು ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ಈ ಕೃತಿಗೆ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಇದು ಒಂದು ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮದೇ ಬದುಕನ್ನು ನಮಗೆ ತೆರೆದು ತೋರಿಸುವ ದಾರ್ಶನಿಕ ಕೃತಿ ಕೂಡ ಹೌದು. ಹಾಗಾದಾಗ ಅದರ ನೆಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕೂಡ ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವೇ. ಕಣ್ಣು ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು, ಮನಸ್ಸು ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಂತ ನೆಲ ಎಷ್ಟು ನಿಜ ಎನ್ನುವುದರ ಅರಿವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ ತರ್ಕ. ಅದು ಕನಸೋ, ಕಲ್ಪನೆಯೋ, ಭ್ರಮೆಯೋ, ನಿಜವೋ ಎನ್ನುವುದು ಅದರ ತರ್ಕ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಿಜ ಎನ್ನುವುದರ ನಿಜವಾದ ಅರಿವಿಲ್ಲ. ನಿಜ ಎನ್ನುವುದು ನಿಲುಕುವುದು ಅಷ್ಟು ಸರಳವಿಲ್ಲ. ಆದರೇನು, ಸಾವಿಗೆ ತರ್ಕದ ಹಂಗೇ ಇಲ್ಲ. ಬದುಕಿಗಿದೆ. ಕಾರ್ನಾಡರು ಒಂದು ಕಡೆ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ತರ್ಕದ ಹಂಗಿಲ್ಲ, ಸುಳ್ಳಿಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಾವು ಸತ್ಯ; ಬದುಕು ಸುಳ್ಳು. - ಇದು ಕೇಳಲು ಚಂದ ಎನಿಸುವ ಪೊಳ್ಳು ಮಾತು.

ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷದ ಮಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸತ್ತಾಗ ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ಬಂದೆರಗುವ ಆ ಸುದ್ದಿ ಒಬ್ಬ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ನೋವಿನಿಂದ, ನೋವಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತ, ಎಂದಿನಂತೆ ಸಾಗುವ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏಗುವ ಸಂಕಟಗಳೇನು ಎನ್ನುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಹೊಸ ಒಂದು ಕ್ರಮ ಇದು ಎಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದುತ್ತ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳೆಲ್ಲ ಶನಿವಾರ ತಡರಾತ್ರಿಯಿಂದ ತೊಡಗಿ ಸೋಮವಾರದ ಹಗಲಿನ ತನಕದ್ದು. ಮತ್ತು ಈ ಯಾವತ್ತೂ ವಿವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ, ಸಾವಿನ ವಿವರ, ದೇಹವೊಂದು ಪ್ರಾಣದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಉಸಿರು ನಿಂತಿದ್ದೇ ಕಳೇಬರವಾಗುವ ಚೋದ್ಯದ ಬಗೆಗೇ. ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿಯೋ ಬೇಡವಾಗಿಯೋ ಬಂದೊದಗುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಏನೇ ಮಾಡಿದರೂ ನಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅಲಭ್ಯನಾಗುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವನ ನಿರ್ಗಮನದೊಂದಿಗೇ ಮುಗಿದು ಹೋಗದ, ಮುಗಿದು ಬಿಡಲು ಒಪ್ಪದ ಅನೇಕ ಜೀವಂತ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನಾವು (ಉಳಿದು ಬಿಟ್ಟವರು) ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುವುದರ ಸಂಕಟಗಳು.

ನಯಾ ಮರಿಯ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ನಿಗೂಢಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಬಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹುಶಃ ನಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ರಿಲೆವಂಟ್ ಅನಿಸುವ ಸಂಗತಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಸಾವುಗಳೂ ನಮಗೆ ಅನ್ಯರದ್ದೆನಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ನಮ್ಮ ತೀರ ಆಪ್ತರ ಸಾವು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮನ್ನು ಮಾತಿನಿಂದಲೂ, ಯೋಚನೆಯಿಂದಲೂ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಂದಲೂ ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲವಾದರೂ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಸಾವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನಮಗೆ ಮಾತುಗಳು, ಕಣ್ಣೀರು, ಮೌನ ಎಲ್ಲ ಸಾಕಾಗುತ್ತವೆ.

ನಯಾ ಮರಿಯ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಶಬ್ದಗಳ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಮೀನಿಂಗ್ ಏನಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತ, ಅವು ಎಷ್ಟು ಜಡವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಕ್ಲೀಷೆಯಾಗಿವೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಅದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಲು, ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಲು, ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ನೋವು ತೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಬಳಸುವ (ಅವಲಂಬಿಸುವ) ಭಾಷೆ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಸತ್ತ ಭಾಷೆ. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತೀರ ಆರ್ತವಾದಾಗಲೂ ಬರುವ ಶಬ್ದಗಳು ಕೂಡಾ ಅಷ್ಟೇನೂ ಸಹಜವೆನಿಸುವ ಸದ್ದು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವೆಲ್ಲ ಕರ್ಕಶವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆಡಿದವರಿಗೇ ಮುಜುಗರ, ಇರಿಸುಮುರಿಸು ತರುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾವು ಗಮನಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆ ರಾತ್ರಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನು ನಡೆಯಿತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಒಂದಿಷ್ಟೂ ಮರೆಮಾಚದೆ ತನಗೆ ಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಸತ್ತ ಹುಡುಗನ ತಾಯಿ ಅವನ ರೂಂಮೇಟ್ ಬಳಿ ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಆತ ವಿವರ ವಿವರವಾಗಿ ಆ ರಾತ್ರಿ ನಡೆದಿದ್ದನ್ನು ಕೂಲಂಕಶವಾಗಿ ವರದಿಯೊಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಿಜ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ? ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಂದರೇನು? ಸತ್ಯ ಎಂದರೇನು? ಸತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮುಟ್ಟಬಲ್ಲೆವೆ? ಅದನ್ನು ಮಾತಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯೆ, ನಿಜಕ್ಕೂ? ಸಾವಿಗೊಂದು ಕಾರಣವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಬದುಕಿರುವ ನಾವು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಬಲ್ಲೆವೆ?

ಶಬ್ದಗಳು ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಂಡು ನಿಂತಾಗ ಬರೀ ಶಬ್ದಗಳಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಡಿಕ್ಷನರಿಯ ತುಂಬ ಇಂಥ ಶಬ್ದಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಸಾವಿನ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಬಂದು ಬಿಡುತ್ತದೆಯೆ? ಭಾವ ಆವರಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತದೆಯೆ?

All
Always
Never
Are
Were
Have been
Will be

ಹಾಗೆಯೇ ದುಃಖ ಎನ್ನುವುದು, ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎನ್ನುವುದು, ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುವುದು ಎಲ್ಲ ಏನು? ಕೊನೆಗೂ ನಾವು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಜುತ್ತ ಹೋಗಬಹುದೇ ಹೊರತು ಅವುಗಳನ್ನು ತಲುಪಲಾರೆವು. ಭಾವನೆಗಳು ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಹೋಗುವ, ಕ್ಷಣಭಂಗುರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮೂರ್ತಗೊಳಿಸಲು ಮನುಷ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾನೆಯೇ ಹೊರತು ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷೆಯ ಹಂಗಿಲ್ಲ. ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ರಾಗ, ನೃತ್ಯದ ಒಂದು ಆಂಗಿಕ ಚಲನೆ, ಮುದ್ರೆ, ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾವವನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಬಹುದು ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನದಂಡಗಳಾಗಲೀ, ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಲೀ, ನಿಯಮಗಳಾಗಲೀ ಕೇವಲ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಷ್ಟೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಭವ ಅದರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅದು ಅನುಭವವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವೇ ಹೊರತು ಅದು ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕು, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಅರ್ಥ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದೇನಿಲ್ಲ. ಈ ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥ ಹುಡುಕುವವರಿಗೆ, ಸಾವಿನ ಅರ್ಥ ಹುಡುಕುವವರಿಗೂ ಈ ಮಾತು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯದಂಥ ಕಲೆಗಳು ಅನುಭವವನ್ನು, ಭಾವನೆಗಳ ಪುನರ್‌ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ದಕ್ಕಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಿ ನಿಂತಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಭಾಷೆಯೇ ಅನುಭವವಲ್ಲ. ಭಾಷೆಯೇ ಭಾವನೆಯಲ್ಲ. ಭಾವನೆ, ಅನುಭವ, ಅರ್ಥ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಭಾಷೆಯ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತರಬಲ್ಲೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಹಂಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಸಾವಿನ ಅನುಭವ ನಮಗೆ ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಿಸುವಷ್ಟು ಬೇರಾವುದೇ ಅನುಭವ ಕಾಣಿಸದೇನೋ.

How ‘are’ ‘you’ doing ‘now’? (ಹೇಗಿದ್ದಿ ಈಗ?)
A little ‘better’. (ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ತಮ)
Have ‘you’ had any ‘sleep’ at all? (ಒಂಚೂರಾದ್ರೂ ಮಲಗೋಕೆ ಆಯ್ತಾ?)
Yes, ‘I’ ‘slept’ a little. (ಹೌದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಲಗಿದೆ ನಾನು)
- ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಉದ್ಧರಣ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ‘ಸದ್ಯ’ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (ಸಾವಿನ ನೆರಳಲ್ಲಿ, ಹೆಣ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೂತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ) ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಇವೆ. ಕನ್ನಡ ಅವತರಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪದಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಅವೇ ಪದಗಳು ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೊಡುವ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಭಾವವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರು ಊಹಿಸಬಹುದು.

ಒಮ್ಮೆ ಮೂರು ಗಂಟೆ ರಾತ್ರಿ ನಮಗೊಂದು ಫೋನ್ ಕಾಲ್ ಬಂತು. ಆಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಲೈನ್ ಇತ್ತು. ಫೋನ್ ಎತ್ತಿದ್ದು (ರಿಸೀವ್ ಮಾಡಿದ್ದು) ನಾನು. ಆ ಕಡೆಯಿಂದ ಅಳುವ ಧ್ವನಿ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಡುನಡುವೆ, ಆ ಅಳುವಿನಲ್ಲೇ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಏನೋ ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತಿತ್ತು. ಆ ಅಪಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಅಂತ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆ ಕಡೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ತಮ್ಮ, ನನ್ನ ಮಾವ, ಪಾಂಡು. ಅವನಿಗಾಗ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಅರವತ್ತೊಂದು ಅರವತ್ತೆರಡರ ವಯಸ್ಸು. ಅವನು ಬಿಕ್ಕಿಬಿಕ್ಕಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಶಬ್ದ, ‘ನಾಗೇಶ, ನಾಗೇಶ’ ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ. ನಾಗೇಶ ನನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮಾವನ ಹೆಸರು, ಅಮ್ಮನ ಅಣ್ಣ. ಆತ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತೀರಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ನಾಗೇಶ ಮತ್ತು ಪಾಂಡು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಪರಿಹರಿಸಲಾರದ ಆಸ್ತಿ ಜಗಳವಿತ್ತು.

ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಓದುತ್ತ ಓದುತ್ತ ನಿಮಗೆ ತೀರ ಹತ್ತಿರದವರೊಬ್ಬರ ಸಾವನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿಕೊಂಡು ಅನುಭವಿಸುವ ವಿಚಿತ್ರ ಅನುಭವ ದಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಅದು ಬೇಕು ಈ ಬದುಕಿಗೆ. ಅದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಸಾವು ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದಿರುವ ವಯೋವೃದ್ಧರು, ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸಾವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಆಕಸ್ಮಿಕಕ್ಕೆ ದುರ್ಮರಣಕ್ಕೀಡಾದವರು, ತಾವಾಗಿ ಸಾವನ್ನು ತಂದುಕೊಂಡವರು, ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾದವರು ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವರೆಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸಾವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಕಳೆಯುವ ವಯೋವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಸಾವು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅರಿವಿದ್ದು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾದವರು - ಇಂಥವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವ ಪಾಠ, ಕೊಡುವ ಅನುಭವ ದೊಡ್ಡದು. ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾವು-ಬದುಕಿನ ತೂಗುಯ್ಯಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತೂಗುತ್ತಿರುವವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ. ವೆಂಟಿಲೇಟರಿನಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿರುವ, ವೆಂಟಿಲೇಟರ್ ಯಾವಾಗ ತೆಗೆಯುವುದು ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ....

ಏನೇ ಮಾಡಿದರೂ ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನು ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಾತನ್ನೂ ಆಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಅವನಿಗೂ ನಮಗೆ ಕೇಳುವಂತೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಾತನ್ನೂ ಆಡಿಬಿಡುವುದು ಶಕ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನೆ ತನಕ ನಕ್ಕು, ಸಿಟ್ಟುಮಾಡಿ, ಗೇಲಿ ಮಾಡಿ, ಒಡನಾಡಿ ಇದ್ದ ದೇಹವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸುಟ್ಟು ಬಿಡುವ ಕ್ರಿಯೆ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೂಳುವ ಕ್ರಿಯೆ.... ಆ ಕಣ್ಣುಗಳು ತೆರೆದೇ ಇದ್ದರೂ ಏನನ್ನೂ ಕಾಣಲಾರವು. ಆ ದೇಹ ಇನ್ನೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿದ್ದೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದು, ಆಡಲಾರದು, ನೋಡಲಾರದು....

ಯಾವ ಭಾಷೆಯೂ. ಯಾವ ಶಬ್ದವೂ ತಲುಪಲಾರದು ಅವನನ್ನು...

ರಿಲ್ಕೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತ ಸುರುವಾಗುವ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಟ್ ವಿಟ್ಮನ್, ರೊಬಾಂಡ್, ಎಮಿಲಿ ಡಿಕನ್‌ಸನ್, ಕೋಚೊವ್ನ್‌ಸ್ಕಿ ಎಂದೆಲ್ಲ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಸುಮಾರು ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ಮಂದಿ ಬರಹಗಾರರ ಮನದಾಳದ ಮಾತುಗಳ ಕೋಟ್ಸ್ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟರಾದವರ, ಮಕ್ಕಳು-ಗೆಳೆಯರು-ಸಂಗಾತಿಗಳ ಸಾವಿನ ಸುತ್ತವೇ ತಿರುಗುವುದು ಸಹಜ. ಆ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳೂ ನಮಗೆ ಸಾವನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ಕಾಣುತ್ತ ಬಂದ ಬಗೆ, ಅದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸತತವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಸ್ವತಃ ಮರಿಯ ಬರೆದ ದಿನಚರಿಯ ಭಾಗಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಪಾಲು ಪಡೆದಿವೆ. ಸಾವಿನ, ಸತ್ತವರ ಮತ್ತು ಸತ್ತವರ ಆಪ್ತರಾಗಿದ್ದು ಬದುಕಿ ಸತ್ತವರ ಈ ವಿಶ್ವರೂಪ ದರ್ಶನ ಒಂದು ಹೊಸ ಪಾಠ, ಒಂದು ಹೊಸ ದರ್ಶನ, ಒಂದು ಹೊಸ ಒಳನೋಟ ನೀಡುವಂತಿರುವುದು ನಿಜ.

ಒಂದು ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಎಷ್ಟೋ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಎನ್ನುವುದೇ ಒಂದು ಭ್ರಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದಿನದ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಯನ್ನು ಮನೆಯ ಹೊರಗೇ ಕಳೆಯುವ ನಾವು ಮನೆಮಂದಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲೇ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿರುತ್ತೇವೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಂದಿ ಹೊರಹೋದ ನಾವು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದೇವೆಂದೇ ನಂಬಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಘಾಸಿಯಾಗದ ತೆರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದಿನಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಬಂಧಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ರಾತ್ರಿ ಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿರುವವರ ಬಗ್ಗೆ, ಸೌದಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿರುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಇಂಥದೇ ನಂಬುಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಪೊರೆಯುತ್ತ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಮಂದಿ ಸತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಂಥ ಒಂದು ನಂಬುಗೆ ಪೊರೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವೋ ಏನೋ. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ದೈಹಿಕ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದ ಗೈರು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾವು, ಅದು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ದೇಹ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ತಂದಿರಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ನೆನಪುಗಳಲ್ಲೇ ಜೀವಮಾನವನ್ನೆಲ್ಲ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ ಕಳೆಯಬಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯ ಕಣ್ಣೆದುರು ಸುಟ್ಟ ದೇಹದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಥ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲೇ ಸ್ವಸ್ಥವಾಗಿರಬಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ actual death ಮತ್ತು virtual death ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕೂಡ ನಮಗೆ ಮುಖ್ಯ ಎನಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರದ, ಮಲಮೂತ್ರದ ಚಿಂತೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಜಗತ್ತಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದೇ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿರುವ, ಎಲ್ಲಾ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಯೋವೃದ್ಧರ ಸಾವನ್ನು ಕೂಡ ನಾವು ಸಹಿಸಲಾರೆವು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಹೆತ್ತು, ಸಾಕಿ, ಸಲಹಿದ ಅಮ್ಮನೋ, ಅಪ್ಪನೋ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ?

ಆದರೆ ಕಾದಂಬರಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟು ನೋಡುವಂತೆ ಇದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹ ಒಂಟಿ. ಆದರೆ ತಾಯಿ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ದೇಹದೊಳಗೇ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಲ್ಲಳು ಮತ್ತು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಧರಿಸಬಲ್ಲಳು ಕೂಡ. ಹಾಗಾಗಿ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ದೇಹ ಅವಳಿಗಷ್ಟೇ ಇದೆ ಎನಿಸುವಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಭ್ರೂಣವಾಗಿ, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ. ಸತ್ತು ಮಲಗಿದ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ ಬಂದಾಕೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಮೊಲೆಗಳು, ಹೊಟ್ಟೆ, ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಲೆ. ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಅವಳ ಮಗ, ಕಾರ್ಲ್. ಈಗ ಅವನಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವನ ಹುಟ್ಟಿನ ನೆನಪುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೊಡುವ ಈ ದೇಹ, ಈ ಕಲೆ ಎಲ್ಲ ಇನ್ನೂ ಬದುಕಿದೆ, ಬದುಕಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿದಿನ ಅವನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೊದಲ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಕೆದಕುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವಳಿಗಿದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಹರಿದು ಚಿಂದಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಅದನ್ನು ಕಳಚಿ ಎಸೆಯಬೇಕು, ಅದನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡವೊಂದು ಅವಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ತಂಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾಳೆ. "ತಕ್ಷಣ ಹೊರಡಬೇಕು ನಾವು, ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸು, ಬೇಗ!"

ಕಾರ್ಲ್ ಕೂಡ ಐದನೆಯ ಮಹಡಿಯ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲಿಗೆ ಧುಮುಕುವ ಮುನ್ನ ಇಂಥದ್ದೇ ಒಂದು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದು ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ತಕ್ಕಡಿಯ ಎರಡು ಪರ್ಯಾಯ ತಟ್ಟೆಗಳಿದ್ದಂತೆ....

ಇಲ್ಲಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಲು ಆತ ಸೇವಿಸಿದ್ದ ಮಶ್ರೂಮ್ಸ್‌ನಿಂದ ಆತನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಮಾನಸಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರೇ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಮಶ್ರೂಮ್ಸ್ ಅವು. ಹಿಂದೆಯೂ ಅವನು ತಿಂದಿದ್ದ ಪದಾರ್ಥ. ಎಲ್ ಎಸ್ ಡಿ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವಂಥದೇ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ವರದಿ. ತಾಯಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಶಬ್ದ ಸೈಕೊಸಿಸ್ ಎಂದರೇನೆಂದು ಅರ್ಥ ಹುಡುಕಿ ಹೊರಡುತ್ತಾಳೆ.

‘ನಾನು ಸೈಕೊಸಿಸ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಬಗ್ಗೆ ಓದಿದೆ. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀನು ನೀನಾಗಿಯೂ ನೀನಲ್ಲವಾಗಿಯೂ ಇರುವುದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಹೇಗೆ ನಿನ್ನ ದೇಹ ನಿನ್ನನ್ನು ಐದನೇ ಮಹಡಿಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಿತು ಮತ್ತು ನೀನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಿನ್ನ ದೇಹ ನಿನ್ನನ್ನು ಐದನೇ ಮಹಡಿಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಎಸೆದಾಗ ನೀನು ನೀನಾಗಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಿನಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಅರಿವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮೆದುಳು ಕುದಿಯುತ್ತಿದೆ, ಈ ವೈಪ್ಯರೀತ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೇ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟೊಂದು ವೈರುಧ್ಯವನ್ನು ಅದು ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂತುಲನದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವೋ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸೈಕೊಸಿಸ್ ಎನ್ನುವುದು ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.’

ತಾಯಿಯ ಬಳಿ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಇದ್ದ ತೂಕ, ತಲೆಗೂದಲ ಬಣ್ಣ, ಎತ್ತರ, ಮೈಬಣ್ಣ. ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ, ಸಮಯ. ಸತ್ತಾಗ ದೇಹಕ್ಕಿದ್ದ ತೂಕ, ಎತ್ತರ, ಮುರಿದ ಎಲುಬುಗಳ ಎಕ್ಸರೇ. ದಾನ ಮಾಡಿದ ಅಂಗಾಂಗಗಳು. ನಿಖರವಾದ ಸಮಯ. ನೆನಪುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾವು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕಾಡುತ್ತ ಉಳಿಯುವ ಅವಧಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾಲ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆ.

ದುಃಖ ಮತ್ತು ಭಯಕ್ಕಿರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಯೊಂದು ಸಾವಿನೆದುರು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಸಿ ಎಸ್ ಲಿವಿಸ್. ಅದು ಭಯವಲ್ಲ, ಭಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ದುಃಖ ಯಾಕೋ ಅವ್ಯಕ್ತ ಭಯದಂತಿತ್ತು.... ಅದು ಹತ್ತಿರದವರ ಸಾವನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಗಳಿಗೆಯ ಭಾವ.

ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಸಾಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಜಗತ್ತು ಯಾವತ್ತಿನಂತೆ ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ನೋವುಗಳನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಮತ್ತೆ ದೈನಂದಿನಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೂ ಆಗಾಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರನ್ನು ನೆನೆದು ಹನಿಗಣ್ಣಾಗುತ್ತೇವೆ. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಅದೊಂದು ಅಭ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಏನನ್ನೋ, ಯಾರನ್ನೋ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗಲೂ ನೋವಿನಿಂದ ಚೀರುತ್ತೇವೆ, ಅನುಭವದಿಂದ ಮಾಗುತ್ತೇವೆ, ಹೀಗೆ ಮಾಗುತ್ತ, ಏಗುತ್ತ ಬದುಕುವ ಬದುಕಿನ ನಿರರ್ಥಕತೆ, ಅರ್ಥಹೀನತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇವೆ, ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಡುತ್ತೇವೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ಅರ್ಥವಾದರೂ ಏನು ದೇವರೇ ಎಂದು ಮೊರೆಯಿಡುತ್ತೇವೆ. ಅರ್ಥ ಎನ್ನುವುದು ಕೊನೆಗೂ ನಮಗೆ ಸಿಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೊಂದು ದಿನ ‘ಶಿವನೆ ಸಾಕು’ ಎನ್ನುತ್ತ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತೇವೆ, ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತೇವೆ. ಜಗತ್ತು ನಾವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಯಾವತ್ತಿನಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಂಡು ಈಗಲೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇಜಾರು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬಟ್, ನಥಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಟರ್ಸ್ ಹಿಯರ್.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Wednesday, December 4, 2019

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಕ್ಷಿಗಳ ಪಕ್ಷಿನೋಟ

ಮೂರು ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳ ನಂತರ ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಇದೀಗ ತಮ್ಮ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದು ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಕಲನಕ್ಕೂ ಅದೂ ಇದೂ ತಕರಾರು ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಅವರು ಸಹಿಸಿದ್ದು ವಿಶೇಷ! ಈ ಬಾರಿ ಅವರು ನನಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸವಾಲೊಡ್ಡಿದ್ದಾರೆ. ತಕರಾರುಗಳಿದ್ದರಷ್ಟೇ ಬರೆಯಲು ಇಷ್ಟಪಡುವ ನನ್ನ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಸುವಂಥ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಕೈಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಇದು ನನಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಇಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರ, ಸವಾಲೊಡ್ಡಿದ್ದರ ಕಾರಣಗಳನ್ನೇ ಹುಡುಕುತ್ತ ಹೋದರೆ ಅಂಥದ್ದೇನಾದರೂ ಸಿಗಬಹುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ!

ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಎರಡು ಮೂರು ತಲೆಮಾರಿನ ಬದುಕು, ಬವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರೆ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯುವುದು ನುರಿತ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಕಷ್ಟವಾಗಲಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನ ದೊಡ್ಡ ಅನುಕೂಲವೇನೆಂದರೆ ಅವನು ಕಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಕೊಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಆವಾಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕಬಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನಿಗೆ ಹಲವು ಜೀವನಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವನು ಹಲವರ ಬದುಕನ್ನು, ಅದರ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತನ್ನದೇ ಎಂಬಂತೆ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ಬದುಕುತ್ತಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಜೀವನವನ್ನು, ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವನು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಬದುಕಿದ್ದು, ಅನುಭವಿಸಿದ್ದು, ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ಅಕ್ಷರವಾಗಿ ಹಾಳೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯೇ ಪರಿಶ್ರಮ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ಸಾಹಸ, ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ. ಭಾಷೆಗೆ ಮೀರಿದ್ದು ತುಂಬ ಇದೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ. ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಒದಗಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿದ್ದು ಕೂಡ ತುಂಬ ಇದೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವದ ಅನುಭವಕ್ಕೂ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಗೆ ಇರುವುದೆಲ್ಲಾ ಬರೀ ಭಾಷೆಯ ನೆರವೊಂದೇ. ‘ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ಹಾಡಲಾರದ, ಹಾರಲಾರದ’ ಯಕಃಶ್ಚಿತ್ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಕಣ್ಣ ಪೊರೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿದ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಲಾರ. ಅವನು ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಕ್ಕೆ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಬಹುದಾದ್ದೆಲ್ಲ ಕಣ್ಣಿನ ಹೊರಗಿನ ನೋಟವನ್ನಷ್ಟೇ. ಕಣ್ಣಿನ ಒಳಗಿನ ನೋಟ, ಒಳಗಣ್ಣಿನ ನೋಟ ಎರಡೂ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನೇ ‘ಸತ್ಯ’ವಾಗಿ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಏನೆಲ್ಲವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಭಾಷೆಯ ನೆರವೊಂದನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವನು ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗಿರುವ ಮಿತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಅದನ್ನು ಮೀರುವ ಕೌಶಲ, ಕಲೆ, ಸಿದ್ಧಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅನುಪಮಾ ಏನು ಬರೆದರೂ ಅದನ್ನು ಓದಬೇಕು ಅನಿಸಲು ಇರುವ ಕಾರಣ ಅವರು ಇದೆಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅರಿವಿರುವ, ಇಂಥ ಸಿದ್ಧಿ ತನ್ನದಾಗಬೇಕೆಂಬ ಅತೀವ ಹಂಬಲವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನ ಪಸೆಯಿರುವ ಸಾವಧಾನ, ತಾಳ್ಮೆ, ನಿಧಾನಗಳೆಲ್ಲ ಇರುವ ಕತೆಗಾರ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು. ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಪುಟಪುಟಗಳಲ್ಲೂ ನೀವು ಕಾಣುತ್ತೀರಿ, ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ.


ಇದು ಹಲವು ಸ್ತರಗಳ ಕಾದಂಬರಿ. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಒಂದೊ ಎರಡೊ ಕುಟುಂಬದ, ತಲೆಮಾರುಗಳ ಕತೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಸನಿಹದ ಆನಂದಮಠವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದೇವನಗರಿಗೆ ಬರುವ ರಾಮಶರ್ಮರ ಕುಟುಂಬ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಅಣ್ಣಯ್ಯ ಬಲ್ಲಾಳರ ಕುಟುಂಬ ಈ ಕಥಾನಕದ ಕೇಂದ್ರ ಎನಿಸುವಾಗಲೇ ಅದು ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಊರಲು ನಡೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ, ಕನ್ನಡಪರ ಹೋರಾಟ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ದುರಂತದ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಕಾಸರಗೋಡು ಸೀಮೆಗೆ ಪಸರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅದು ಜಯಂತ-ಹರಿಣಾಕ್ಷಿಯರ, ಮಹೇಂದ್ರ-ಸುಭಾಷಿಣಿಯರ, ಮುಕ್ತಾತಾಯಿ-ಜಯವಂತನ, ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಭಟ್ಟ - ಕಲ್ಯಾಣಮ್ಮನವರ, ಶಿವರಾಮನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಂಥ ಇನ್ನೂ ಹಲವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿಗೂ ಮೊನಚುಗೊಂಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನೆಲೆಯ ನೋಟವನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತರಷ್ಟು ಪಾತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅದು ತನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಸರದ ಚಿತ್ರ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನಜೀವನದ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಜಾತೀಯತೆ, ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು, ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯ, ಶಾಲೆ, ಅಡುಗೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕೋಲ, ಹರಕೆ, ಕೃಷಿ, ನಗರದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಹಜವಾಗಿ ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹರಹು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಬಗೆಯಿಂದ ಅದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಗುರುತ್ವ ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಒಂದು ಜನಸಮುದಾಯವನ್ನು, ಪ್ರದೇಶವನ್ನು, ಹಲವು ಬದುಕುಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕಥಾನಕವನ್ನು ಹೆಣೆಯುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಅನುಪಮಾ ಅತ್ಯಂತ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಹಜವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಕಥಾನಕ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಒಂದಿಷ್ಟು ಮೌನ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಅಂತರಂಗದ ಶೋಧ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಸ್ವಗತ ಬೇಕೆಂದರೆ ಅದಿಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಲಯದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಮಶರ್ಮರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ರಾಧಮ್ಮನ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ದಾಂಪತ್ಯದ ಪರಾಮರ್ಶನ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಸಂಗವೊಂದಿದೆ ಇಲ್ಲಿ. ಮುಕ್ತಾತಾಯಿ ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿ, ಸಹವರ್ತಿ, ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಬಾಳ ಸಂಗಾತಿ ಜಯವಂತನಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಜೀವದ ಹಂಬಲವಾದ ಸಂಗೀತದಿಂದ ವಿಮುಖಳಾದ ಬಳಿಕ ತನ್ನದೇ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಬದುಕು ಎರಡನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿಸಿ, ತೂಗಿ ಮಾಗುವುದಿದೆ. ಮಹೇಂದ್ರ-ಸುಭಾಷಿಣಿಯರು ತಾವು ಎಂದಿಗೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದದೇ ಇರುವಂಥ ನಿಷ್ಠುರ ನಿಲುವಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಸಂಗವಿದೆ. ಇಂಥ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲೂ ಅದು ಕಥಾನಕದ ಚಲನೆಗೆ ಸ್ಥಾಗಿತ್ಯವೊಡ್ಡಿ ಅಂತರಂಗದ ಮೊನಲಾಗುಗಳಿಗೆ ಹೊರಳದಂತೆ ಅನುಪಮಾ ತಮ್ಮ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಸಾಗಗೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕತೆ ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಅದು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ ಬದುಕಿನಂತೆಯೇ, ಹರಿವ ನದಿಯಂತೆಯೇ. ಎಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರವೆನಿಸದ, ಸಹಜವಾದ ಬದುಕಿನ ನಡೆಯಂತೆ ಸಾಗುವ ಕಥಾನಕವು ಮುಗಿದಾಗಲೇ ಅದರ ಹರಹು, ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಗಹನತೆ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದು ಒಂದು ಸಾರ್ಥಕ ಭಾವ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ, ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತದೆ.

ಭಾವ ಜಗತ್ತಿನ ವೈಭವೀಕರಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತಿಕೆಯ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ ಕಥಾನಕವನ್ನು ನಡೆಸಿರುವ ವಿಧಾನವಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷತಃ ಭಾವುಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ, ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಓದುಗನ ಹೃದಯವನ್ನು, ಮನಸ್ಸಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ಕಾವ್ಯಮಯ ಭಾಷೆಯ ನಾದದಿಂದ ಮೀಟಿ ಓದುಗನನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಮನ್ನಣೆ, ಆದರ ಸಿಗುತ್ತಿರುವ ದಿನಗಳಿಂದ ತೊಡಗಿ ಅವೆಲ್ಲ ಕ್ಲೀಷೆಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ ಹಂತದ ವರೆಗಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣುವಾಗ ಇದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಒಂದು ಡೈವರ್ಷನ್ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಆರ್ದ್ರಗೊಳಿಸುವ, ಅವನ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಳಿಸುವ, ಅವನಲ್ಲಿನ ಸತ್ - ಅನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಮನುಷ್ಯನನ್ನಾಗಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸದಾ ಕಾಲ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಎನ್ನುವಾಗಲೇ ಅವನ ಔದಾರ್ಯ, ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸು ‘ಶಾಂತಿಕಾಲ’ದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿಯೇ ಒದಗುವುದಲ್ಲದೆ ‘ಯುದ್ಧಕಾಲ’ದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಯಾವ ಓದುಗನಿಗೂ, ಸ್ವತಃ ಅಂಥ ಸಾಹಿತಿಗೂ ರಕ್ತಗತವಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ಎಷ್ಟೇ ಓದಿ, ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಜಾಣರಾಗಿದ್ದೇವೆಂದುಕೊಂಡರೂ ನಮ್ಮ ದುರ್ಬಲ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಿಳಿವು ಕೈಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ವಭಾವ ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ನಿಜ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಮಗೆ ಮಹಾಭಾರತವೊಂದೇ ಸಾಕಿತ್ತು, ಮನುಷ್ಯ ಹೇಗೆ ಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು. ಅತ್ಯಂತ ಮಾನವೀಯ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು, ಹೃದಯವಂತಿಕೆಯನ್ನು, ಕಕ್ಕುಲಾತಿಯನ್ನು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಕೂಡ ಕರಗುವಂತೆ ಬರೆಯುವ ಸಾಹಿತಿ ಕೂಡ ತನ್ನ ಬದುಕಲ್ಲಿ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು, ಹಿಂಸೆಯನ್ನು, ಅಸೂಯೆಯನ್ನು, ಸಣ್ಣತನವನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮೀರಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲೋ ಇವೆಲ್ಲ ಸಂವೇದನೆಗಳೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ, ಲಾಭಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರಕುಗಳಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿವೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅನುಪಮಾ ಅವರ ನಿಲುವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಣಾಕ್ಷಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ನಾವು ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಕೂಡ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ತಲೆಮಾರುಗಳ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹರಹು ಉಳ್ಳದ್ದು. ಅಣ್ಣಯ್ಯ ಬಲ್ಲಾಳರ ಮಗ ಧೂಮ ಬಲ್ಲಾಳರ ಮಗ ಶೇಖರ ಬಲ್ಲಾಳರ ಮಗ ರಜನೀಂದ್ರನ ತಲೆಮಾರಿನ ತನಕದ ಕತೆ ಇಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ರಾಮಶರ್ಮರ ಮಗ ಶಂಭು ಶರ್ಮರ ಮಗ ಶಿವರಾಮನ ಮಗ ಮಹೇಂದ್ರನ ತನಕದ ಕತೆಯೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಕ್ಕಳಿಂದ ತೊಡಗಿ ಎಲ್ಲ ವಯೋಮಾನದ ತುಡಿತ-ಮಿಡಿತಗಳನ್ನೂ ಸಂತುಲಿತಗೊಳಿಸಿದ ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತ ಸಾಗುವ ಸಮನ್ವಯತೆಯನ್ನೂ ಇದು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಇದರಾಚೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಲೆಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವ ಕೇಚ-ಮಾಚಿಯರ ಮಗ ಜಯಂತ, ಅಡ್ಕ ವಾಸುದೇವ, ಅಡೂರು ಗೋಪರಾಯರು, ಶಬರಾಯರು, ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಹಾಜಿ, ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಭಟ್ಟರು, ಮುಕ್ತಾತಾಯಿಯರ ಕತೆಯೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕಿನ ಶೈಲಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಬಂದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಚಿತ್ರವೂ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹೋಟೆಲು ಮುಚ್ಚಿ ಕೃಷಿಗೆ ಇಳಿದ ರಾಮಶರ್ಮರ ಮಗ ಶಂಭು ಭತ್ತದ ಬದಲು ಅಡಕೆ ಕೃಷಿಗೆ ಹೊರಳುವ ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ರಾಮಶರ್ಮರಿಗೆ ಅದು ಪಥ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಹೇಗೋ ಮುಂದೆ ಶೇಖರ ಬಲ್ಲಾಳರ ಮಗ ಮಹೇಶ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಮಶೀನು ಇಳಿಸುವ, ರಬ್ಬರು ಬೆಳೆಸುವ ಮಾತನಾಡಿದಾಗಲೂ ಶಂಭು ಶರ್ಮರ ಮಗನ ಸಮಕಾಲೀನನಾದ ಶೇಖರ ಬಲ್ಲಾಳರಿಗೆ ಅದು ಪಥ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೆಲ್ಲ ಹೀಗಿರುತ್ತ ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕದ ಭಯಂಕರ ರುದ್ರತಾಂಡವ ಅದಾಗಲೇ ಆ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಡೊಸಲ್ಫಾನ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುರುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕಾಸರಗೋಡು ಸೀಮೆಯ ಕನ್ನಡ ಪರ ಹೋರಾಟ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಚಳವಳಿ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಭೂಹಿಡುವಳಿದಾರರನ್ನು ಕಂಗೆಡುವಂತೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲವೂ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ ಮಹೇಂದ್ರ-ಸುಭಾಷಿಣಿಯರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವರಗಳು ಕಾದಂಬರಿಯ ತೆಕ್ಕೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ದುರಂತದ ರಾಜಕೀಯ ಆಯಾಮಗಳೂ, ಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹದ ನಾಟಕಗಳೂ, ಜನರನ್ನು ತಪ್ಪುಹಾದಿಗೆಳೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೇಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದೂ ಕಾಣಿಸಿಗುತ್ತದೆ. ರೈತರಿಂದಲೇ ಅದು ಹಾನಿಕಾರಕವಲ್ಲ, ಅದರಿಂದ ಬೆಳೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು, ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿತಂಡವಾದ ಎಲ್ಲ, ಸದ್ಯ ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಸತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಕಂದಕವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳುವಂತೆ ಕಣ್ಣೆದುರು ಇಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ, ಕೇಂದ್ರವೆಂಬ ಭಾವನೆ ಒದಗದಂತೆ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಎನ್ನಬಹುದಾದಂಥ ಪಾತ್ರವಾಗಲಿ, ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಲಿ, ಪ್ರದೇಶವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಇದೊಂದು ಊರಿನ ಜನಸಮುದಾಯವನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾಗುವ ಕಾದಂಬರಿ, ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಲವು ಪಾತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿಯೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿಯೂ ಮಿಡಿಯುವಂಥದ್ದು.

ಆನಂದ ಮಠದ, ಪಾನಕಕಟ್ಟೆಯ ಮೂಲದಿಂದ ತೊಡಗಿ ತೊಟ್ಟಿಮನೆಯ ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಬಂದ ಕಥಾನಕದ ಕಥಾಕ್ಷೇತ್ರ ಪುಣೆ, ಮುಂಬಯಿ, ಧಾರವಾಡ, ವಾರಣಾಸಿ ಎಂದೆಲ್ಲ ಹರಿಯುತ್ತ ಹಕ್ಕಿ ಹಳ್ಳದ ಹಾದಿ ಊರ್ಧ್ವಮುಖಿಯಾಗಿ ಗಂಗೆಯ ಮಡಿಲಿನ ತನಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೂ ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಗಂಗೆ ನಮಗೆಲ್ಲ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಅಘನಾಶಿನಿ, ಪಾಪನಾಶಿನಿ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ನಿರಂತರ ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಹಾನಿ, ಅತಿರೇಕಗಳಿಂದ ಅವಳ ಮೈಯ ನರನಾಡಿಗಳೂ ಕೊಳೆತು ನಾರುತ್ತಿವೆ. ಇದೇ ಒಂದು ರೂಪಕದಂತಿದೆ, ಮನುಷ್ಯನ ದುರಾಸೆ, ಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯಿಲ್ಲದ ಅತಿರೇಕದ ವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ.

ಹೇಗೆ ಈ ಮೈಯೆಲ್ಲ ಹೇಸಿಗೆ, ಕೊಚ್ಚೆಗಳ ಮುದ್ದೆಯಾಗಿ, ವೃಣಗಳ ಮೂಟೆಯಂತಾದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಭೂತಾಯಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕುಕ್ಕುವಂತೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ದೇವನಗರಿಯಲ್ಲಿ ಇವತ್ತು ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೂ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಒಂದು ಪರಂಪರೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಭೂತಕಾಲದ ಚರಿತ್ರೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದನ್ನೂ ನಾವು ಐಸೊಲೇಟ್ ಮಾಡಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಹಾಗೆ ನೋಡಲೂ ಕೂಡದು. ಮತಾಂತರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದುರಾಚಾರ, ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೊಲೆಗಳು, ಹಣದ ಬೆಂಬತ್ತಿ ಕಡಿದುರುಳಿಸಿದ ಕಾಡು, ರಬ್ಬರ್, ಶುಂಠಿ ಎಂದು ಮರುಳುಗಾಡಾದ ಭೂಮಿ, ಕಡಲ ತೀರದ ದಂಧೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಯಾವ ಧರ್ಮ/ಇಸಮ್ಮುಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯನ ಅಹಂಕಾರದ ರುದ್ರನರ್ತನವಷ್ಟೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಇದೇ ಬಗೆಯ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಆಗಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಭಾರತದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಕೇರಳದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದುರಂತದ ಚಿತ್ರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ನಿಜವೇ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಫೆಟಿಕ್ ಆಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ತಿಳಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಗೊಂದು ನಿಯಮವಿದೆ, ಅದು, ನಾವು ಅದಕ್ಕೇನು ಮಾಡುತ್ತೇವೋ ಅದನ್ನೇ ಅದು ನಮಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ! ದೇವರ ಸ್ವಂತ ನಾಡಾದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾವು ಒಂದು ಸ್ವಸ್ಥ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಮನುಕುಲದ ಹಿತವಿದೆ. ಈ ನೆಲೆಯಿಂದಲೂ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ನೆಲದಿಂದ ಬಂದ ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದೊಂದು ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಕಥೆ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಕತೆಯಾಗಿಯೂ, ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕತೆಯಾಗಿಯೂ, ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಪಲ್ಲಟಗಳ ಕತೆಯಾಗಿಯೂ, ಹಲವು ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕತೆಯಾಗಿಯೂ, ಪರಿಸರದ ದುರಂತಕತೆಯಾಗಿಯೂ ದಾಖಲಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ, ಭಾವನೆಗಳ, ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕತೆಯಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನೆಲೆಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಶೇಖರ-ಶಿವರಾಮರ ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ತೊಡಗಿ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ವರೆಗಿನ ಅಪೂರ್ವ ಸ್ನೇಹದ ಕಥಾನಕ ಇದು. ಇನ್ನೊಂದು ನೆಲೆಯಿಂದ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು, ಗಂಡು ಕುಸಿದಾಗ ಅವಳೇ ಕುಟುಂಬದ ಸಾರಥ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅವಳ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ಕಥಾನಕ ಕೂಡ. ಅದು ರಾಧಮ್ಮನಿಂದ ತೊಡಗಿ ಹರಿಣಾಕ್ಷಿಯ ತನಕ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಎನ್ನಿಸುವ ಘಟ್ಟ ಮುಕ್ತಾತಾಯಿಯ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗುತ್ತದೆ, ಈಕೆ ಒಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತಾಯಿ. ಧಾರವಾಡದ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಮಾಸ್ತರರ ಮಗಳಾಗಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನೇ ತೆತ್ತುಕೊಂಡ ಹುಡುಗಿ ಮುಂದೆ ಜಯವಂತನಿಗಾಗಿ ತೆರೆಮರೆಗೆ ಸರಿದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೂ ಅವಳ ಬದುಕು ಸಂಪನ್ನಗೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಗೀತದ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲೇ, ಸಾಂಗತ್ಯದಲ್ಲೇ. ಅದು ಹರಿಣಾಕ್ಷಿಯ ಬದುಕಿಗೆ ಒಂದು ಸುಪ್ತ ಸಾಪೇಕ್ಷವನ್ನೊದಗಿಸುವಂತೆ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವುದರಲ್ಲೇ ಈ ಭಾಗದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾರ್ಥಕತೆಯಿದೆ. ಕೊಂಚ ರೂಪಕದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಮಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿರುವ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆ, ಕಾಶಿ, ಮೃತ್ಯುಪ್ರಜ್ಞೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಎಲ್ಲವೂ ಮೇಳೈಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಜಯಂತ, ಮಹೇಂದ್ರ, ಬಲ್ಲಾಳರು - ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯ ಅನುಭೂತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಈ ಬದುಕಿನ ಅರ್ಥವೇನೆಂಬುದೇ. ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಕೂಡಾ ನಮಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವುದರೊಳಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣಭಂಗುರ ಅನುಭೂತಿಯಂತೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಜೀವನದರ್ಶನದ ಕಥಾನಕವನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು.
(ಮೊದಲಿಗೆ ‘ಅವಧಿ’ ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಬರಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತಾಪೂರ್ವಕ ನೆನೆಯುವೆ.)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ