Wednesday, February 19, 2020

ರುಲ್ಫೋನ ದುರ್ಬಲ ಅನುಕರಣೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳ ಉಧೋಉಧೋ

ವಿಮರ್ಶೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದಲೂ ಅವಹೇಳನ, ತಿರಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುವ ಕಾಲವಿದು. ಯಾವ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯಾದರೂ ಮಾತನಾಡಲು ನಮಗೇನು ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನನ್ನಂಥವರ ಎದುರಿಗಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ ಇರುವುದು ಓದುಗರಿಗಾಗಿ. ಓದುಗ ಅದನ್ನು ಹಣಕೊಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸಿ ಓದುತ್ತಾನೆ. ಇವತ್ತು ಓದುವುದು ತೀರ ಸರಳವಾದ ಮನರಂಜನೆಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಉಳಿದೇ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಹಣ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ವ್ಯಯಿಸಿ ಓದಿದ ಓದುಗನಿಗೆ ಒಂದು ಕೃತಿ ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಹಕ್ಕು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.


ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಪಾತಳಿಯ ಕುರಿತೇ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿವೆ. ಮುನ್ನುಡಿ ಹೇಗಿರಬೇಕು, ಬೆನ್ನುಡಿ ಹೇಗಿರಬೇಕು, ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯ ಹೇಗಿರಬೇಕು, ವಿಮರ್ಶೆ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಹಂತಗಳೆಲ್ಲ ಇವೆ. ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮೀರಿಸಿ ಇನ್ನೊಂದು ಉಪದೇಶವೂ ಸಿಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹೊಸಬರ ಕೃತಿಯೊಂದು ಇಷ್ಟವಾಗದೇ ಇದ್ದರೆ ಸುಮ್ಮನಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದೇ ಆ ನಿಯಮ. ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನಾನು ದೊಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯರೊಬ್ಬರು ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ವೆಬ್‌ಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ ಪಡೆದೆ. ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಕರ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಬರೆದ ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ‘ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಮೊದಲು ನಮಗೆ ಕೊಡಿ, ನಾವು ಹಾಕಿದ ಬಳಿಕ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಿ’ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವೆಬ್‌ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಕಳಿಸಿದಾಗ ಅದು ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಮ್ಮ ಗೌರವ ಸಂಪಾದಕರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು, ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಹಾಕುತ್ತಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಉತ್ತರ. ಮುಂದೆ, ಕರಣಂ ಪವನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರೇ ನನ್ನ ಬರಹಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸೌಜನ್ಯದ ಮಾದರಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ‘ಹಾಣಾದಿ’ ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಶೀರ್ವಚನ ನೀಡಿರುವ ಹಿರಿಯರೊಬ್ಬರು ನನಗೊಮ್ಮೆ ಹೇಳಿದ್ದರು, ‘ಹೊಸಬರ ಕೃತಿ ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೆ ನೋಡಪ್ಪ, ಇಂಥಿಂಥ ತಪ್ಪು ಮತ್ತೆ ಮಾಡಬೇಡ, ತಿದ್ದಿಕೊ’ ಅಂತ ಅವನಿಗೆ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಢಣಾಢಂಗೂರ ಹೊಡೆದು ಡ್ಯಾಮೇಜ್ ಮಾಡಬಾರದು’ ಎಂದು. ಇದು ಸರಿಯಾದ ಮಾತು.

ಆದರೆ ಒಂದು ಅಷ್ಟೇನೂ ಅದ್ಭುತವಲ್ಲದ ಕೃತಿಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಕೊಂಡಾಡುವ ಕೈಂಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಡಿನ ಹಿರಿಯರೂ, ವಿಮರ್ಶಕರೂ, ಪ್ರಾಜ್ಞರೂ, ಪತ್ರಿಕಾ ಸಂಪಾದಕರೂ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರೆ, ಬೇರೆ ಹೊಸಬರಿಲ್ಲವೆ, ಬರೆಯುತ್ತಿರುವವರು? ಅವರಿಗೆ ಡ್ಯಾಮೇಜು ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೆ? ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಯಾರೋ ಮೂವರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ, ದ್ವಿತೀಯ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಬಹುಮಾನ ಘೋಷಿಸುವಾಗಲೂ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಉಳಿದ ಮೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿಗೆ ಡ್ಯಾಮೇಜಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಲ್ಲದ್ದು ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸುವಲ್ಲಿಯೇ ಅನ್ಯಾಯ ನಡೆದು ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಹೊಸಬರಿಗೂ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗಬೇಕಲ್ಲವೆ?

ಈಗಲೂ ಹಾಣಾದಿ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಇಂಥದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಗಿದೆ. ಕಪಿಲ ಹುಮನಾಬಾದೆ ಅವರ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯಿದು. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಸುಮ್ಮನಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ ಲೋಕಾಪುರ, ಕೇಶವ ಮಳಗಿ, ಎಚ್ ಎಸ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಮತ್ತು ರಘುನಾಥ ಚ ಹ ಅವರ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನ ಗಮನಿಸಿದರೆ ನನಗೇಕೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಇಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸದೇ ಇರುವುದು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ, ಈ ಬರಹ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರೇರಿತ ಅಲ್ಲ.

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಈಗಾಗಲೇ ಎರಡನೇ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿದೆ, ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಶಂಶೆ, ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನನ್ನ ಮಾತು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣವೂ ನಗಣ್ಯವೂ ಆಗಿದ್ದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಡಕಾಗದು, ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚೇ ಆಗಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ನಮಗೆ ವಿವಾದಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟ. ಇನ್ನು ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದು ಹೊಸ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನ ಸೃಜನಶೀಲ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕುಂದಿಸುವಂಥ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ. ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ ಶೇವ್ಕಾರ ಅವರಿಗೆ, ಶಾಂತಿ ಕೆ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಅವರಿಗೆ ಈ ಹಿಂದೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಯ ಯುವ ಲೇಖಕ ಪುರಸ್ಕಾರ ಬಂದಾಗ ತುಂಬ ಅಪಸ್ವರಗಳೆದ್ದಿದ್ದವು. ಕೆಲವೊಂದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಛಂದ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾಶಕ ವಸುಧೇಂದ್ರ ಅವರ ಕೈವಾಡದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದು ಕೆಸರೆರಚಿದ್ದೂ ನಡೆದಿತ್ತು. ಆಗಲೂ ಆ ಇಬ್ಬರು ಲೇಖಕರು ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರೇ ಆಗಿದ್ದರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಶ್ರೀಧರ ಬನವಾಸಿ ಅವರ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಎಂ ಎಸ್ ಶ್ರೀರಾಮ ಅವರು ಸ್ವತಃ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಿಗೇ ಇಷ್ಟವಾಗದಂಥ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದು, ಅದನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಪ್ರಕಟಿಸದೇ ಕೈಬಿಟ್ಟಾಗ ಎಂ ಎಸ್ ಶ್ರೀರಾಮ ಅವರೇ ಬೇರೆಡೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಆ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಬಂದವು. ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಯ ಯುವ ಲೇಖಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೂಡಾ ಬಂತು, ಯಾವ ವಿವಾದವಿಲ್ಲದೆ ಎನ್ನುವುದೇನೂ ಸಣ್ಣ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದ ಆಗುವುದು ಹೋಗುವುದು ಏನೇನೂ ಇಲ್ಲ.

‘ಹಾಣಾದಿ’ ಕಾದಂಬರಿಯ ಐದಾರು ಪುಟಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಓ ಎಲ್ ನಾಗಭೂಷಣ ಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಅನುವಾದಿಸಿದ ಹ್ವಾನ್ ರುಲ್ಫೋನ ಕಾದಂಬರಿ ‘ಪೆದ್ರೊ ಪರಾಮೊ’. ನಾನು ಅದನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದೇನಾ ಅನಿಸಿ ಆ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ನೋಡಿದೆ. ‘ಹಣಾದಿ’ಯ ಮೊದಲ ನಲವತ್ತೈದು ಪುಟಗಳು ಈ ಅನುವಾದದ ದುರ್ಬಲ ಅನುಕರಣೆ. ಅಪ್ಪನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೊರಡುವ ಮಗ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಅಜ್ಜಿ, ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಊರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಪುಟದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಕಪ್ಪುಬಿಳುಪು ಫೋಟೋದ ಕಲ್ಲುಗಳ ಚಿತ್ರವೂ ಓಎಲ್ಲೆನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖಪುಟದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವಷ್ಟು ಅನುಕರಣೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುವಾದದ ಅನುಕರಣೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದೇಕೆಂದರೆ, ಹಾಣಾದಿಯ ಅಜ್ಜಿ ಬಳಸುವ ಭಾಷೆ ಕೂಡ ಓಎಲ್ಲೆನ್ ತಮ್ಮ ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾಷೆಯೇ ಅಗಿರುವುದರಿಂದ. ದುರ್ಬಲ ಅನುಕರಣೆ ಏಕೆಂದರೆ, ಓಎಲ್ಲೆನ್ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಭಾಷೆಯ ಲಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಆ ಭಾಷೆ ಅಧ್ಯಾಯ 11 (ಪುಟ 61) ರಿಂದ ಹಳಿ ತಪ್ಪಿ ಶಿಷ್ಟ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೊರಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಹೇಳಿದ್ದುಂಟು, ಮಾಡಿದ್ದುಂಟು, ಎಂಬ ನುಡಿಕಟ್ಟು ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ಅಪ್ಪಟ ಮಂಗಳೂರು ಕನ್ನಡದ್ದು.

ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯ ಪಾತ್ರ ಬಳಸುವ ಭಾಷೆ ಕೂಡ ಅದರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಒಂದೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ನಿರೂಪಕನೇ ಮಾತನಾಡಿದಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಪಾತ್ರ ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿಗಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಓಎಲ್ಲೆನ್ ಸಾಧಿಸಿದ ಲಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ತಪ್ಪಾದೀತು ಎಂದೇನಲ್ಲ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಅನುಕರಣೆ ಕೂಡ ದುರ್ಬಲ ಎನ್ನಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾಗಲಿ, ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ ಲೋಕಾಪುರರಾದಿಯಾಗಿ ಕೇಶವ ಮಳಗಿ, ಎಚ್ ಎಸ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಮತ್ತು ರಘುನಾಥ ಚ ಹ ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರಾಗಲಿ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರು ಓಎಲ್ಲೆನ್ ಅನುವಾದದ ರುಲ್ಫೋನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಿಯೇ ಇಲ್ಲವೊ ಅಥವಾ ಅದು ಅವರಿಗೆ ಮರವೆಯಾಗಿದೆಯೋ ಎನ್ನುವ ಅನುಮಾನ ಬರುತ್ತದೆ. ಓದಿದ ಯಾರಿಗೇ ಆದರೂ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲೋ ಓದಿದಂತಿದೆಯಲ್ಲ ಅನಿಸದೇ ಇರದು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಯಾರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವುದು ಸುಳ್ಳು ಎನಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಓದಿದಿರಾ, ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳುವವರ ಬಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಆಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರೆಯಬೇಕಾಯಿತು. 

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರ ಕನ್ನಡ. ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ ಲೋಕಾಪುರ ಅವರು ಒಂದೆಡೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ ಹೇಳಬಹುದು ಎನ್ನುವುದೇ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಚಾರ. ಅದಿರಲಿ, ಅವರು ಎರಡನೇ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಕಡೇ ಅದೇ ಮಟ್ಟದ ಗಮನ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವೇ. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಲೇಖಕರಿಗೂ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಒಂದಿದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಗೊತ್ತಿದ್ದಂತಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

ನಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿಸಿ ಬಾ
ಅಪ್ಪನ ಪಾದಗಳು ನೋಡಬೇಕೆನಿಸಿತು
ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗಿಯೇ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು
ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದೆ
ಮನೆಗಳು ನೋಡಿ ಗಾಭರಿಯಾಯಿತು
ಧುತ್ತನೆ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಂತವನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಾನೋ ಇಲ್ಲವೋ!?
ಅಜ್ಜಿಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಯಾವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳುವ ಮನಸ್ಸಾಗಲಿಲ್ಲ
ಇಳಿಜಾರ ಬಯಲಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ನೆಟ್ಟಿದ್ದರು
ಗುಬ್ಬಿ ಆಯಿಗೆ ನನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಿಬಿಡಬೇಕೆನ್ನುವ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿದ್ದೆ
ಮಲಕೊಂಡ ಅಡಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಎಬ್ಬಿಸುತಿಯೇನೋ?!
ಅಪ್ಪನಿಗೆ ನೋಡೋದೇ ಒಂದು ಕುತೂಹಲ.
ಆದರೂ ನೋಡು ನಾ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ನೋಡಿರುವೆ
ಎಳೆ ವಯಸ್ಸಲ್ಲೇ ನಿಮ್ಮಕ್ಕನಿಗೆ ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ತುರುಕಿದರು
ಈ ಜನರಿಗೊಂದು ಸುದ್ದಿ ಬೇಕು, ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬಂತೋ ಹಳೆಯದಕ್ಕೆ ಸಂದೂಕಿನಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ
ಅದೊಂದು ಗಿಡ ಕಡಿದು ಬಿಡು, ಬೇಕಾದರೆ ನಿನ್ನ ಹೊಲದ ಸುತ್ತ ಹಚ್ಚಿಕೋ. ಈ ಊರಿಗೆ ಬಲಿಕೊಡಬೇಡ
ನಾ ಅವಳಿಗೆ ಮಾತಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಹೋಗಿದ್ದೆ
ನಿಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ನೋಡಿ ನನ್ನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿಯೂ ನೀರು ತಡಿಯಲಿಲ್ಲ
ಊರ ಮಂದಿಯೇ ಅವನಿಗೆ ನೋಡಿ ಮರುಗಿ ಹೋದರು
ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ನನ್ನೊಳಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೆ
ಕಂಟಿಯ ಮಗನಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ನೋಡಿದೆ

ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಿಗೆ ಎಚ್ಚರ ಇದೆ ಎಂದು ವಿಕ್ರಮ ವಿಸಾಜಿಯವರು ಬರೆದಿದ್ದನ್ನು ನಂಬುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಅನ್ನು’ ಎನ್ನುವ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೇನೋ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂಥ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೂ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅದು 23ನೆಯ ಪುಟದಲ್ಲಿದೆ. "ಇಷ್ಟು ನಿಶ್ಶಬ್ದತೆಯನ್ನು ನನ್ನೂರಲ್ಲಿ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ." 

ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ನಮಗೆಲ್ಲ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಎಲ್ಲ ಊರುಗಳಲ್ಲೂ ದೆವ್ವ ಇರುವ ಮರಗಳಿದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಚಂದಮಾಮದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವಂಥದೇ. ಊರಿನ ಹುಣಸೆ ಮರ, ಆಲದ ಮರ, ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳೆಲ್ಲ ಇಂಥವಕ್ಕೆ ಕುಖ್ಯಾತ. ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸಗಳಿರುವುದೇ ಅರಳೀಮರದಲ್ಲಿ ಎನ್ನುವ ಪ್ರತೀತಿಯೂ ಇದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ತಿಳಿದು ಬರುವ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ, ಇಂಥ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸಿರುವುದೇ ಆ ಮರಗಳನ್ನು ಜನ ಕಡಿಯದಿರಲಿ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಿದ್ದೀತು ಎಂಬುದು. ದೆವ್ವಗಳಿವೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಯಾರಾದರೂ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಯಾವುದಾದರೂ ಮರ ಕಡಿದು ಹಾಕಿದ ನಿದರ್ಶನ ನನಗಂತೂ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಮರ ಕಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ದೆವ್ವಗಳು ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಯಾರೂ ನಂಬಿದಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಂಥ ವಿಪರೀತಗಳೆಲ್ಲ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಘಟಿಸುತ್ತವೆ. ಮರದಲ್ಲಿ ದೆವ್ವವಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಅದನ್ನು ಕಡಿಯುವುದು, ಅದನ್ನು ಕಡಿದಿದ್ದೇ ಊರು ನಾಶವಾಗುವುದು ಎರಡೂ ಇಲ್ಲಿ ಚಕಚಕನೆ ನಡೆದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಊರು ನಾಶವಾಗುವುದು ರುಲ್ಫೋನ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಘಟಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾರಣಗಳಿಂದ. ದಂಗೆ, ಯುದ್ಧ ಮುಂತಾದ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಇತಿಹಾಸದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳೆಲ್ಲ ‘ಪೆದ್ರೊ ಪರಾಮೊ’ದಲ್ಲಿವೆ. ಅಂಥ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲಾ ಬಾದಾಮ ಗಿಡವೊಂದರಲ್ಲಿ ದೆವ್ವವಿದೆ ಎನ್ನುವ ವದಂತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಡಿಯುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅನಾಹುತ. ಆ ಅನಾಹುತವೆಂದರೆ ಊರ ಮಂದಿಯೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನು ತಾವೇ ಕೆಡವಿ ಹಾಕಿ, ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದು. ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಮೈಮೇಲೆ ದೇವರು ಬರುವ ಅನಸೂಯ ಎಂಬಾಕೆ. 

ಇನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಾವು ನೋವು, ದುರಂತಗಳ ಸರಮಾಲೆಯಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದಾಖಲಿಸುತ್ತ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ನಿರೂಪಕನ ಅಪ್ಪ ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾಯುವುದು ಮರ ಕಡಿದಾದ ನಂತರವೇ ಹೊರತು ಅದು ಮರ ಕಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ದುರಂತವೇನಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಈ ಮರದ ತುದಿಯ ತನಕ ಏರಿ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುತ್ತ ಆಯ ತಪ್ಪಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಯಾವ ಬಗೆಯ ದುರಂತ? ಇದನ್ನು ಹುಚ್ಚು ಸಾಹಸ ಅಥವಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರಲ್ಲವೆ? ಆದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಬರೆದ ಸಾವು ನೋವು, ದುರಂತಗಳ ಸರಮಾಲೆ - ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮವುಳ್ಳದ್ದು - ಎಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿತು ಅವರಿಗೆ?

ಮರದ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದಾಗ ಮೈತುಂಬ ಇರುವೆ ಮುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗವಿದೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ. ಬಾದಾಮ ಮರದಲ್ಲಿ ದೆವ್ವವಿದೆ ಎನ್ನುವ ವದಂತಿ ಹುಟ್ಟುವುದೇ ಈ ಪ್ರಸಂಗದ ಬಳಿಕ. ಆದರೆ ಇರುವೆಗಳು ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನತೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಸ್ವಯ ತಪ್ಪಿದಂಥ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೈಬೆರಳು, ಕಾಲ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿದೆ. ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಇರುವೆಗಳಿಗೆ ದೇಹ ಯಾವುದು, ಮರ ಯಾವುದು ಎನ್ನುವುದೇ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲವೇನೋ ಎನ್ನುವುದು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಮಾತು. ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳಿಗೆ ಅದು ಮನುಷ್ಯರಿಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯ ದೇಹದ ರಕ್ತದ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಸೊಳ್ಳೆಯೊಂದು ದೂರದಿಂದಲೇ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲದು ಎನ್ನುವುದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಒಪ್ಪಬಹುದು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಆ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗಿರುವ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತೂ ಇರುವೆ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ತಾಯಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾತೂ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ‘ಅಪ್ಪನಿಗೆ’ ಕಂಡು ಬರಲು ಹೊರಟ ಮಗನಿಗೆ ಅಮ್ಮನ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿಯಿಲ್ಲ.

ರುಲ್ಫೋನ ಕಾದಂಬರಿಯ ದುರ್ಬಲ ಅನುಕರಣೆಯಿದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಲೇ ದೆವ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಕತೆಯ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಹಂದರದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಬೆರಗು, ಕುತೂಹಲ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಓದುಗರು ‘ಉಧೋ ಉಧೋ’ ಎಂದು ಹೊಗಳಿರುವುದು ಇದನ್ನೇ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಊರು ಹೇಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಕೆಲವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ನನಗಂತೂ ಅಂಥವೆಲ್ಲ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅದು ರುಲ್ಫೋನ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವೇ. 

ಇಷ್ಟಾಗುತ್ತ ನನಗೊಂದು ಹೊಸ ಅನುಮಾನವೂ ಬಂದಿದೆ. ನಾನು ಓದಿದ ‘ಹಾಣಾದಿ’ ಕಾದಂಬರಿಯೇ ಬೇರೆ ಇದ್ದು ಇದನ್ನು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದ ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಓದಿದ ಕಾದಂಬರಿಯೇ ಬೇರೆ ಇರಬಹುದೆ? ಅದಾದರೆ ನಿಜವಾದ ಅಚ್ಚರಿ!
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Sunday, February 16, 2020

ಅಪರೂಪದ ಕಾದಂಬರಿ ‘ರೊಟ್ಟಿ ಮುಟಗಿ"

ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ‘ರೊಟ್ಟಿ ಮುಟಗಿ’ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.


ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರವೇನಿದೆ, ಅದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರದೇ ‘ಆಡು ಕಾಯೋ ಹುಡುಗನ ದಿನಚರಿ’ ನಮಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಡು ಕಾಯೋ ಹುಡುಗನ ದಿನಚರಿಗೆ ಕೆಲವು ಇತಿಮಿತಿಗಳಿದ್ದವು. ಮೊದಲಿಗೆ ಅದು ಫಿಕ್ಷನಲ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಬರೆಯುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದುರಿಸುವ ಕೆಲವೊಂದು ಕಟ್ಟುಪಾಡು, ಇತಿಮಿತಿ ಅದಕ್ಕಿದ್ದೇ ಇತ್ತು. ಮೇಲಾಗಿ ಅದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖಕ ಆಗಿನ್ನೂ ಯುವಕ. ಹಾಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿತ್ರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಲ್ಯದ್ದು. ಅದರಾಚೆಯದನ್ನು ಕಾಣಲಾರದ/ಹೇಳಲಾರದ ತೊಡಕು ಅದಕ್ಕಿತ್ತು. ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಮೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಸಮೃದ್ಧ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಬದುಕನ್ನು ಕಾಣುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದಾಗಲೇ. ‘ರೊಟ್ಟಿ ಮುಟಗಿ’ಯಲ್ಲಿ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರು ಮಾಡಿರುವುದು ಅದನ್ನೇ. ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಚಿತ್ರ ನಮಗೆ ಅವರ ‘ಆಡು ಕಾಯೋ ಹುಡುಗನ ದಿನಚರಿ’ಯಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವುದರಿಂದ ನಮಗಿದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಪ್ತವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಾಭ.

‘ರೊಟ್ಟಿ ಮುಟಗಿ’ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಶಃ ತನಗೇ ತಿಳಿಯದ ಹಾಗೆ ಒಂದು ದುಷ್ಟವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಪ್ತ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಬದುಕು ಕರಟಿದವರ ಕಥಾನಕವಾಗಿಯೂ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರಿಸಬೇಕು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ತಾಯಿ, ಎಂಬತ್ಮೂರರ ವೃದ್ಧೆ ಬಿದ್ದು ತೋಳು ಮತ್ತು ತೊಡೆಯ ಒಂದು ಮೂಳೆ ಮುರಿದುಕೊಂಡರು. ಯಾವತ್ತೂ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿರದ ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮೊನ್ನೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಶನಿವಾರ ಮತ್ತು ಸೋಮವಾರ ರಜೆ ಹಾಕಿ, ಭಾನುವಾರದ ರಜೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸಮೇತ ಗೋವಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯೊಬ್ಬರೇ ಇದ್ದರು. ಆಗಲೇ ಭಾನುವಾರ ಚರ್ಚಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮರಳುವವರು ಪರಿಚಯದವರೊಬ್ಬರ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ಹಾದಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ನಡೆದು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೆಟ್ಟಿಲು ಇಳಿಯುವಾಗ ಆಯ ತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದರು. ಯಾರೋ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರು ಮನೆ ಸೇರಿಸಿದರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಸೋಮವಾರ ರಾತ್ರಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮಗ, ಸೊಸೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗಾಭರಿಯಾದರೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ತೊಡಗಿದ್ದು ಮಂಗಳವಾರ. ಬಳಿಕ ಸರ್ಜರಿ ಮಾಡಬೇಕಾಯ್ತು. ನಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಸದಾ ಹತ್ತಿರ ಇರಬೇಕಾಯಿತು. ಮಗ ಸೊಸೆ ಇಬ್ಬರೂ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ಹೋಮ್‌ನರ್ಸ್ ಸೇವೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾಯ್ತು, ಸರ್ಜರಿಯ ಬಳಿಕ ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಈಕೆ ನಡೆಯಲಾರದ್ದರಿಂದ ಮನೆಗೇ ಬರುವ ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿಸ್ಟ್‍ಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಏಳು ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದ್ದರಿಂದ ಇದೆಲ್ಲ ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. 

ನಿನ್ನೆ ಆಫೀಸಿನಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರ ಬೇಕಾದರೆ ನಮ್ಮ ಸಿಟಿ ಬಸ್ಸಿನ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಡುವಯಸ್ಸಿನ ಗಂಡಸನ್ನು ಕಂಡೆ. ಪಕ್ಕದ ಸೀಟು ಖಾಲಿಯಾದರೂ ನಿಂತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲಿ ಕೂರಲು ತಯಾರಿಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಆತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೊಳಕಾಗಿದ್ದ ಅನಿಸಿದರೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದ. ಆದರೆ ಅವನ ಎಡಗೈ ಸೊಟ್ಟಗಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವನು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೋ ಬಿದ್ದು ಮುರಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅದನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ್ದರೂ ಸರಿಯಾದ ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ ನಡೆಯದೆ ಅದು ಸೊಟ್ಟಗಾಗಿಯೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು ಅಂತ ಅನಿಸಿತು. ಆತ ಆ ಕೈಯಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಶೇಷಾಯುಷ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಳೆಯಬೇಕು, ಸರಿಯಾಗಿ, ಚುರುಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆತ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದೆಲ್ಲ ಅನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅವನು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯವನಾಗಿರದೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವುದೋ ಊರಿನಿಂದ ಗುಳೆ ಬಂದವನೇ ಇರಬೇಕು ಅನಿಸತೊಡಗಿತು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡತೊಡಗಿದಂತೆ ತಿಳಿದಿದ್ದೆಂದರೆ ಅದು ನಿಜವಾಗಿತ್ತು. ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ರೀತಿ ಕೇರ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಇದ್ದವರಿಗೆ ಪುರುಸೊತ್ತೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡು ಇವನ ಕೈಯ ರೂಪುರೇಶೆಗಿಂತ ಅವರೆದುರಿಗಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ನಮಗೆ, ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಇದೆಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇನೋ, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಒಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಪಾತ್ರಗಳೇನಿವೆ, ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನೆಲ್ಲಾ ಸೌಕರ್ಯ/ಸವಲತ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೊರತಾದ ಒಂದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವವರು. ಅವರಿಗೆ ಇಂಥವೆಲ್ಲ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿವೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೂಪಮಂಡೂಕಗಳೆಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮೂತಿ ತಿರುವಬಹುದಾದರೂ ಅವರ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ನಾವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದೇವೆಂಬ ಅರಿವು ನಮಗಿರಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ತಲೆತಗ್ಗಿಸಬೇಕಾದ್ದಿದೆ.


Curtailed Life ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಸರಳ ನೇರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ನಾವೆಲ್ಲ ಗೊರವರ ಅವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರಬೇಕು. ಕನ್ನಡದ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಲೇಖಕ ಇದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರಕ್ಕೆ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನ ಪದ್ಧತಿ/ಶೈಲಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಇವರಿಗೆ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಜಡಿದವರು ಇನ್ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ, ನಾವೇ. ಗೊರವರ ಅವರ ಒಂದು ಕತೆಯಲ್ಲಿ, ‘ಸೊಂಪಾಗಿ ಸುರಿದರೆ ಸಾಕಿತ್ತೊ ಮಳೆರಾಯ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಊರ ಹಿರಿಯ/ಮುಖಂಡನಂತಿರುವ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಒಂದು ಸಹಾಯ ಮಾಡೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಐನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೋ ಮಹರಾಯ, ಏನಾದರೂ ಮಾಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪರಿಹಾರ ಕೊಡಿಸೋ ಎಂದು ಅಲವತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಮಂದಿ ಬಸ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ನಿಂತ ಮಳೆನೀರಿನಲ್ಲೇ ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ಶೌಚವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅದೇ ನೀರನ್ನೂ ಕುಡಿಯುವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸುತ್ತ ದಿನ ಕಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದೆಲ್ಲ ದೈನಂದಿನವಾಗಿದ್ದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆಂದು ಸರಕಾರ ಕೆಡಹುವ, ಕಟ್ಟುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಎನ್ನುತ್ತ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಪಂಗನಾಮ ಬಿತ್ತು.

ಗೊರವರ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ ದುರಂತಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಅನಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿದೆ. ಯಾಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಗೊರವರ ಅವರು ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೊಂದು ಬಿಟ್ಟರು ಅನಿಸುವುದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಬದುಕನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡವರು, ಬದುಕಿನ ಸಂಕಟ, ಅಸಹಾಯಕತೆ, ನೋವು, ದುರಂತ ಎಲ್ಲ ಹೇಗೆ, ಎಲ್ಲಿಂದ ವಕ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕಂಡು ಅನುಭವಿಸಿದವರು. ಕುಟುಂಬದ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸುಖದಿಂದ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಇದ್ದಾರೆನ್ನುವಾಗಲೇ ಅವರು ಕೆಡವಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾತೊರೆದು ಕಾದು ತಿನ್ನಲು ಬಾಯ್ತೆರೆದ ಪೆಪ್ಪರಮೆಂಟೋ, ಐಸ್‌ಕೀಮೋ ಮಗುವಿನ ಸಾವಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರೀತಿಸಿದ ಮಡದಿಯೊಂದಿಗೆ ರಸಿಕ ಬದುಕು ಸೆಲೆಯೊಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಹಾವು ಕಡಿಯುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿಗೆ ರಕ್ತದ ರುಚಿ ಹತ್ತುತ್ತದೆ. ಬದುಕು ಛಿದ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.

‘ರೊಟ್ಟಿ ಮುಟಗಿ’ಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸೊಗಡು ಒಂದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರವಿದೆ, ಲಾಲಿತ್ಯದಿಂದ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕಥಾನಕ ನೇರವಿದೆ, ಚುರುಕಾಗಿದೆ, ಮನಮುಟ್ಟುವಂತಿದೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ನವರಸಗಳೂ ಮೇಳೈಸಿವೆ. ಇದೊಂದು ಎಲ್ಲ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದಲೂ ಸುಂದರವಾದ ಕೃತಿ. ಆದರೆ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಉದ್ದೇಶ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆದು ಮನರಂಜಿಸಿ ಮೈಮರೆಸುವುದಲ್ಲ, ತಾವು ತನ್ಮೂಲಕ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನೆದಿ ಮೆರೆಯುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವರ ಕಾಳಜಿ, ಕಳಕಳಿ ಸ್ತುತ್ಯ, ಮಾನವಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ.

‘ರೊಟ್ಟಿ ಮುಟಗಿ’ ಯನ್ನು ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಓದಿದರೆ ಬಹುಶಃ ಗದಗ ಸೀಮೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಸುಂದರ ರಮ್ಯ ದೃಶ್ಯದ ನೋಟವಷ್ಟೇ ದಕ್ಕಬಹುದೇನೋ. ಅವರ ಕೆಲವಾದರೂ ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ‘ಆಡುಕಾಯೋ ಹುಡುಗನ ದಿನಚರಿ’ಯೊಂದಿಗೆ ಓದಿದರೆ ಅದು ತೆರೆದಿಡುವ ಬದುಕು ಬವಣೆಗಳ ಚಿತ್ರ ಪೂರ್ಣವಾದೀತು.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ಕತೆಗಳು: ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನ ಸಖ

ತುಂಬ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದ, ಬಹುಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಭಾಜನವಾದ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ‘ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನ ಸಖ’. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅವರು ‘ರೊಟ್ಟಿ ಮುಟಗಿ’ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಅದೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನೂ, ಓದುಗರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನಾರ್ಹ.

‘ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನ ಸಖ’ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಆರು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಈ ಆರೂ ರಚನೆಗಳು ಕತೆಯ ವಸ್ತು, ತಂತ್ರ, ಆಕೃತಿ, ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ನೆಲೆಯಿಂದ ತೀರ ಹೊಸಬಗೆಯ ಕತೆಗಳು, ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ, ಅಲ್ಲದೆಯೂ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧದ ಕಾವ್ಯಮಯತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಗುಣ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ‘ಕತ್ತಲಿನಾಚೆ’ ಕತೆಯನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ ಹೇಳುವಂಥ ಕಥಾನಕದ ಚಲನೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಂಥ ಕಥಾನಕವೇ ಇಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನೆಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳು ಮೊದಲ ಕತೆಯ ಹೆಸರು ‘ಮನಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರ’ ಹೇಳುವಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕುರಿತೇ ಇರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾದರೂ ನಿಜ. ಈ ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಎಂಬುದು ಕತೆಗಾರನ, ಕತೆಯ ಪಾತ್ರದ ಮತ್ತು ಓದುಗವರ್ಗದ ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೂಡಾ ಆಗುವುದು ನಿಜವಾದ ತ್ರೀಡೈಮೆನ್ಷನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.


[ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನ ‘ಭ್ರಮೆ’ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತ ಲಕ್ಕೂರು ಸಿ ಆನಂದ ಅವರು ಕತೆಯೊಂದನ್ನು ಓದುವಾಗ ಅದು ನಮ್ಮ ಕತೆಯೂ ಆಗಿರುವ ಅನುಭವವಾಗುವುದೇ ತ್ರೀಡೈಮೆನ್ಷನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಬರೆದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಹೇಳಿದೆ ಅಷ್ಟೆ. ಇಂಥ ಬರಹಗಳು ಸಂಕಲನದೊಳಗೇ ಓದಲು ಸಿಗುವಾಗ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಕೃತಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವಾಗಲೇ ದಾಖಲಿಸದೆ ನಿರ್ವಾಹವಿಲ್ಲ. ಕತೆಯೊಂದನ್ನು ಓದುವಾಗ ಅದು ಓದುಗನ ಅನುಭವವೂ ಆಗಿ ಜೀವಂತಿಕೆ ಪಡೆಯಬೇಕಿರುವುದು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕತೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣ ಅಷ್ಟೆ. ಅಷ್ಟನ್ನೂ ಮಾಡಲಾರದ ಕತೆಯನ್ನು ಓದುವ ಅಗತ್ಯವಾದರೂ ಏನಿದೆ!

‘ಅನುಭವದ ವಿಸರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಅನುಭವದ ಆರಂಭವಿದೆ’ ಎಂದೂ ಲಕ್ಕೂರು ಸಿ ಆನಂದ ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಮರ್ಶೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ/ಹಿನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿರುವ ಅನೇಕರು, ಸ್ವತಃ ಗೊರವರ ಅವರೂ ಒಂದೆಡೆ ‘ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜೀವಂತಿಕೆ ವಿಮರ್ಶಾ ವಲಯಕ್ಕಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅರ್ಥವಾಗದ (ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ) ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬರೆದು ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ಕೈವೊರೆಸಿದವರು ಸಹಬರಹಗಾರರೇ ಹೊರತು ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖಕರೇ ಮರೆಯುವುದು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

"ನನ್ನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಓದುಗರು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಮೇಲಿನಂತೆ ತಕರಾರು ತೆಗೆದು ಮಾತನಾಡಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದ ಕೆಲ ಕಥೆಗಾರರೇ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ವಿಮರ್ಶಕರ ವೇಷ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ತಕರಾರು ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ ಸರಿದಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕಥೆಗಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿಮರ್ಶಕರಾದಾಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದೆ ಅಂತ ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದೆ." (‘ಸವಾರಿ’ ಸಂಕಲನದ ಮುನ್ನುಡಿ, 2007)

ಇನ್ನು ಮುನ್ನುಡಿ ಹಿನ್ನುಡಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ನಂಜಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪರಂಪರೆಯೂ ಇರುವಂತಿದೆ. ಇಂಥದ್ದನ್ನು ನಮ್ಮ ಕತೆಗಾರರು, ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರು ಉತ್ತೇಜಿಸದಿದ್ದರೆ ಕನ್ನಡದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ‘ಮಹಾಸೃಜನಶೀಲರೆಂದು ಕೂಗು ಹೊಡೆಯುವ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ದರಿದ್ರರ ಮುಖಕ್ಕೆ ತಿಕ್ಕಿದ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಂತಿದೆ’ ಎಂದು ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವ ಲಂಕೇಶ್ ಸಹವರ್ತಿ ಎಸ್ ಎಫ್ ಯೋಗಪ್ಪನವರ್ ಅಂಥ ಒಬ್ಬ ದರಿದ್ರನ ಹೆಸರನ್ನಾದರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರೆ ಅಂಥ ಮಾತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕ, ಗೌರವ ಒದಗುತ್ತಿತ್ತೇ ಹೊರತು, ಸುಮ್ಮನೇ ಅಡ್ಡಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದೀಪವಿಡಲು ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆ?]

ಮೊದಲ ಕತೆ ‘ಮನಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರ’ವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲೂ ಇರುವುದು ಒಂದು ಇರಿಟೇಟಿಂಗ್ ಆದ ಕನಸು. ಈ ಕನಸು ಇಡೀ ದಿನದ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆ-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಡುವಣ ಸರಪಳಿಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ವಸ್ತು. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇದು ಕತೆಗಾರ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಕತೆಯ ಒಂದು ತಂತ್ರ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕತೆಯ ಪಾತ್ರವಾದ ಮಾಸ್ತರ ಪರಮೇಶಿಯ ವಾಸ್ತವ ಇದು. ಕತೆಯ ಪಾತ್ರವಾದ ಪರಮೇಶಿಯ ವಾಸ್ತವ ವರ್ತಮಾನವೊಂದರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹದ ಯಾವ ಪರಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದರೆ ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇದು ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅನುಭವವನ್ನು ದಾಟಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಈ ತಂತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. 

ಈ ತಂತ್ರ, ಹೊಸತನ ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದಂತಿದೆ. ‘ಕತ್ತಲಿನಾಚೆ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎದುರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮದ ಕುರಿತೇ ಇದ್ದು, ಅಂಥ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇ ಗಮ್ಯವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಅದು ಮಗು ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪದ್ಮಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರ ವರ್ತನೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮದತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಕತೆಯ ಕೊನೆಗೆ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಪರಿಣಾಮದ ವಕ್ರೀಭವನವೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮಳ ಪತಿ ದೇವರಾಜನಿಗೆ ತಗುಲಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಶಯದ ಪಿಶಾಚಿ ಅವನು ಕತ್ತಲಿನಾಚೆ ಇರುವ ಕತ್ತಲನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಗುದ್ದಾಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಓದುಗನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೂ ಇದೆ, ಇರಲೇಬೇಕು. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ದೇವರಾಜನಿಗೆ ಮಗು ತನ್ನದಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಗೊತ್ತೇ ಇದೆ, ಅಲ್ಲವೆ? ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನೇಕೆ ಮಗುವಿನ ತಂದೆ ಯಾರು ಎಂಬ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ? ಇದು ದೇವರಾಜನ ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರ ಎನ್ನುವುದು ಎಷ್ಟು ನಿಜವೋ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಮನಸ್ಸಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಲಯಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಓದುಗ ಗುರುತಿಸುವುದು. ಕತೆಗಾರರು ಇಂಥ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಕತೆ ಬರೆದಿರುವುದು ಬಹುಶಃ ಇದೇ ಮೊದಲು ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಪೆಪ್ಪರುಮೆಂಟಿಗಾಗಿ, ಬರ್ಫಕ್ಕಾಗಿ (ಐಸ್‌ಕ್ಯಾಂಡಿ) ಚಂಡಿ ಹಿಡಿದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೇನೂ ಅಂಥ ವಿಶೇಷವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪೆಪ್ಪರುಮಂಟ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಕೊನೆಯೇ ಒಂದು ವಿಶೇಷ, ವಿಚಿತ್ರ. ಇದೇ ಬಗೆಯ ಒಂದು ತಂತ್ರ ಇವರ ಕಾದಂಬರಿ ‘ರೊಟ್ಟಿ ಮುಟಗಿ’ಯಲ್ಲೂ ಇದ್ದು, ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿರುವ ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಅವರು ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಂತ್ಯದ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತ, ಅದು ಕನಸೋ ವಾಸ್ತವವೋ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಲೇ "ಸಂಕೇತವೊಂದು ಸಾರ್ಥಕವಾದಾಗ ವಿವರಗಳೇ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮಗುವಿನ ಪೆಪ್ಪರಮೆಂಟಿನ ಆಸೆ ಹೇಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲೇ ಅದು ಓದುಗನ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮವೊಂದೇ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕತೆಯ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಕತೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಎರಡನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಈ ಅಂತಃಶ್ಶಕ್ತಿ ಒಂದು ಕತೆಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ.

‘ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನ ಸಖ’ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ತಂತ್ರವೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ‘ದೇವರಾಟ’ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕದ ಮೇಲ್ಗೈ ಇದ್ದರೂ ಕತೆಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕೊಂಚ ನಿಗೂಢವಾಗಿಟ್ಟು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಕತೆಗಾರರು ಉಳಿದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಪರಿಣಮಕಾರತ್ವವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರಾದರೂ ಅದು ಬೇರೆಯೇ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅಷ್ಟು ಸಫಲವಾಗಿಲ್ಲ.

ಸಂಕಲನದ ಕೊನೆಯ ಕತೆ ‘ಕದ್ದು ನೋಡುವ ಚಂದಿರ’ ಇದೇ ಸಂಕಲನದ ಉಳಿದ ಕತೆಗಳೆದುರು ಸಪ್ಪೆಯಾಗಿದೆ. 

ಕೇವಲ ತಂತ್ರವೇ ಈ ಕತೆಗಳ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಏಕಮಾತ್ರ ಕಾರಣ ಎನ್ನುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಮೇಲಿನ ಮಾತುಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ತಪ್ಪು. ಈ ಕತೆಗಳ ಹಿಂದೆ ‘ಆಡು ಕಾಯೋ ಹುಡುಗನ ದಿನಚರಿ’ಯಿಂದ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಒಂದು ತಂತುವಿದೆ. ನಿರೂಪಣೆಯ ಸೊಗಸು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಜೀವನದ ತಲಸ್ಪರ್ಶಿ ಅರಿವು/ಅನುಭವ ಕೊಟ್ಟ ಸೋಸಿ ತೆಗೆದ ಸುಗಂಧ, ಸಂಕಲನದಿಂದ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಠಿಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಭಾಷೆ, ಕಥನದ ಹೊಸ ಹೊಸ ಪಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಅವರ ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲ ಈ ಕತೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಹದದಲ್ಲಿ ನೇಯ್ದಿಟ್ಟಿದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಜನಜೀವನದ ಪಲ್ಲಟಗಳೆದುರು ‘ಕುದರಿ ಮಾಸ್ತರ’

ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವ ದ್ರವ್ಯವನ್ನೇ ಎರಕ ಹೊಯ್ದು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ, ಕತೆಗಳ ಆಕೃತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಲೇ ನಿರಚನಾವಾದ ಮತ್ತು ರಾಚನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೂ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣಿಸುವ ಕತೆಗಳಿರುವ ಸಂಕಲನ ‘ಕುದರಿ ಮಾಸ್ತರ’. ಇಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಒಂಬತ್ತು ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಆಕೃತಿ, ವಸ್ತು, ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಗೊರವರ ಅವರು ಹೊಸತನದ ಹಾದಿ ತುಳಿದಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಸಮೃದ್ಧ ದೈನಂದಿನದ ವಿವರಗಳನ್ನೇ ನಿರೂಪಣೆ, ಕಥಾ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರ ಪೋಷಣೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.


ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳೂ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜೀವನ ಶೈಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯನ ದೈನಂದಿನದ ಅಗತ್ಯಗಳು, ಅವನ ಬದುಕಿನ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವ ಪಲ್ಲಟಗಳ ಸುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ಆದರೆ ಪಾತ್ರಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕುರಿ ಕಾಯೋ ರಂಗ, ಕುದರಿ ಮಾಸ್ತರ, ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡಿಸುವ ಬೂಬಮ್ಮ, ಕ್ಷೌರದ ಗುಣವಂತ, ಎಗ್‌ರೈಸ್ ಅಂಗಡಿಯ ಹುಸೇನಪ್ಪ ಮುಂತಾದ, ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳಿರುವ ‘ಆಡು ಕಾಯೋ ಹುಡುಗನ ದಿನಚರಿ’ಯ ಪುಟಗಳಿಂದಲೇ ಎದ್ದು ಬಂದಂತಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳಿವು. ಇಲ್ಲಿನ ಜನಜೀವನದ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ನಾವು ಹಿಂದೆ ಎದುರಾದಂಥವೇ ಆಗಿವೆ. ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರಮೆಂಟು ತಿನ್ನಲು ಬಯಸುವ ಯುವಕ, ಹೈಸ್ಕೂಲು-ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೊರಟ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟ ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟಂತೆಯೇ ನಿಟ್ಟಿಸುವ ಕುರಿ ಕಾಯುವ ರಂಗ, ಇಸ್ಪೀಟ್ ಆಡಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಹುಸೇನಪ್ಪನ ಮಗ ಬಂದಿರುವುದು ಅದೇ ಕಥಾ ಪರಿಸರ, ಕಥಾಜಗತ್ತಿನಿಂದ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಈಗ ನಮಗೆ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಕಾಲೇಜು ಎಂದು ಹೊರಟು ನಿಂತ ಚಂದದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ಜೀನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಂಟು ತೊಟ್ಟವರು ಎದುರಾಗುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನೂರಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪುಕ್ಕಟೆ ಟ್ಯೂಷನ್ ಕೊಡಲು ಮುಂದಾದ ರಮೇಶನಂಥ ಪೋಸ್ಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಜ್ಯುಯೇಟ್ಸ್ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಲೂನಾ ಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ತರುವ ಮಾಸ್ತರರ ಮಗ ಸಿಗುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಷೌರದ ಗುಣವಂತನಿಗೆ ಗೋವಾ ಸಲೂನ್ ಸವಾಲೊಡ್ಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಳೂ ಹಿಂದಿನ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳಂತೆ ಆಕೃತಿಗಾಗಿ ತುಡಿಯದೇ ತುಂಡು ತುಂಡು ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯದ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪನ್ನವಾಗುವ ರಚನೆಗಳೇ ಆಗಿರುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ. ಕುದರಿ ಮಾಸ್ತರ, ಸೂಲಗಿತ್ತಿ, ಇದಿಮಾಯಿ ಕತ್ತಲು, ಗುಣವಂತಪ್ಪನ ಕ್ಷೌರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ದುಃಖದ ಬಿಕ್ಕುಗಳು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕತೆ ಒಡ್ಡಿದ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರೇ ಇವೆ. ಅದು ಜೀವನ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಒಂದು ಯಂತ್ರವೊ, ವಾಹನವೋ ಆಗಿರಬಹುದು, ಜಾತೀಯತೆಯನ್ನು ಮೀರಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಒಂದು ಮನೋಧರ್ಮವಾಗಿರಬಹುದು, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುವ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯಗಳತ್ತ ಚಲಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯ ಎದುರು ನಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಒಂದು ವೃತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಇಸ್ಪೀಟು, ಓಸಿ, ಲಾಟರಿ ಟಿಕೇಟು ಎಂದು ಜೂಜಿನ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು ಹಾದಿ ತಪ್ಪುತ್ತಿರುವ ಯುವಜನಾಂಗವಾಗಿರಬಹುದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಆಧುನಿಕತೆ, ಬದಲಾದ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜೀವನಪದ್ಧತಿಯ ಎದುರು ಒಂದು ಮುಖಾಮುಖಿಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಲೇ ಬೇಕಾದ ಗೊರವರ ಅವರ ಇದುವರೆಗಿನ ಕಥಾನಕಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಎದುರಾಗುತ್ತ ಬಂದ ಕಥಾಜಗತ್ತು, ಕಥಾಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಕಥಾವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಮಗಿಲ್ಲಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ.

‘ಸೊಂಪಾಗಿ ಸುರಿದರೆ ಸಾಕಿತ್ತೋ ಮಳೆರಾಯ’ ಕತೆ ಮಾತ್ರ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಇದುವರೆಗಿನ ರಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಥಾನಕದ ಹಂದರ ಹಿಂದಾಗಿ, ಅನುಭವದ ರೂಪಕವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕತೆ ಇದೇ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿನ ಸಂಕಲನದ ‘ಚವರಿ ಮಾರೋ ದುಗ್ಗಿ ಕತೆ’ ಮತ್ತು ‘ಕಾಡು ಕುಸುಮ’ ಕತೆಗಳೂ ಇರುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದಲೇ ನಾವು ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಮೂಲ ಅನುಭವ ದ್ರವ್ಯವಾದ ‘ಆಡು ಕಾಯೊ ಹುಡುಗನ ದಿನಚರಿ’ ಹೇಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ, ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಯ ಕಥೆಯ ಆಕೃತಿ, ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ವಸ್ತುವಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ, ಗೊರವರ ಅವರ ರಾಚನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಹೊರಳುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.


ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳನ್ನು ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಚುಟುಕಾಗಿ ಮುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರೂಪಣೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ, ಭಾಷೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರವನ್ನೂ ಪಡೆದು ಸಂಪನ್ನವಾಗುವುದರತ್ತ ತುಡಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಅನುಭವವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾರ್ಥಕ ರೂಪಕಗಳನ್ನೂ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೊಗಡಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಕಥೆಯ ರಾಚನಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳತ್ತಲೂ ಗಮನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವುದು ತುಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರವೇ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರ ನಮಗೆ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಸಂಕಲನ ‘ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನ ಸಖ’ದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುದಾದರೂ ಅದರ ಬೀಜಗಳೆಲ್ಲ ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲೇ ಬಿತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ‘ಕುರಿ ಕಾಯೋ ರಂಗನ ಕತೆ’, ‘ಕುದರಿ ಮಾಸ್ತರ’, ‘ಇದಿಮಾಯಿ ಕತ್ತಲು’, ‘ದುಃಖದ ಬಿಕ್ಕುಗಳು’ ಕತೆಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ನೋಡಿ.

ರಂಗ ತನಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಕೌದಿ ಹೊದ್ದು ಜೊತೆಗಾರರು ಬರುವುದನ್ನೇ ಕಾಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಕತೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಕುದರಿ ಮಾಸ್ತರರನ್ನು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿನ ಸೆಗಣಿ ಅಣಕಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದಿಮಾಯಿ ಕತ್ತಲು ಕತೆಯ ಕತ್ತಲಿಗೆ ರಕ್ತದಾಹ ಇಂಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಅಥವಾ ಅದು ಇಂಗುವಂಥದ್ದಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂಥ ಮಾತಿನ ಅಂತ್ಯವಿದೆ. ‘ದುಃಖದ ಬಿಕ್ಕುಗಳು’ ಕತೆಗೆ ಲಘುವಾದ ನಗೆಯ ಅಂತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಅಂತ್ಯಗಳಿಗೇ ಇರುವ ಒಂದು ಅನುರಣನ ಶಕ್ತಿಯತ್ತ ನೋಡಿ. ಈ ಯಾವ ಅಂತ್ಯವೂ ಕತೆಗೆ ಕೊಡುವ ತಾತ್ಪೂರ್ತಿಕ ಅಂತ್ಯದಾಚೆಗೂ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಉಳಿಯುವ, ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಗಳ ತೆರೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ. ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.

ಕತೆ, ಕವಿತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಬಂಧ ಹೀಗೆಯೇ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಸತನದ ಹುಡುಕಾಟಗಳೇ ಅದನ್ನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೊಡ್ಡುತ್ತಾ, ಹತ್ತೂ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ನಿರಂತರವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಕಥನದ ರಾಚನಿಕ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿರುವ ‘ಭ್ರಮೆ’

ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಒಟ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನ "ಭ್ರಮೆ"ಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲ ಎನಿಸಬಹುದು. ಸ್ವತಃ ಗೊರವರ ಅವರೇ ಈ ಸಂಕಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಅಷ್ಟು ಉತ್ಸಾಹ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಉತ್ಸಾಹವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡಾ ಅಷ್ಟೇ ನಿಜ. ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರು ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನ "ಕುದರಿ ಮಾಸ್ತರ" ಹೊರತಂದಾಗಲೂ ಈ ಸಂಕಲನದಿಂದ ಆಯ್ದ ಕತೆಗಳು ಎರಡೇ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಕಾಡು ಕುಸುಮ ಎನ್ನುವ ಕತೆ. ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗದ ಬಹುಮಾನ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಕತೆಯದು. ಇನ್ನೊಂದು ಚವರಿ ಮಾರೊ ದುಗ್ಗಿ ಕತೆ. ಸ್ವತಃ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರೂ ಮುಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಮಾದರಿಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶವೇ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಕಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ನಿರುತ್ಸಾಹ ತೋರುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.


ಒಂದು ಕಥಾಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕಾಣಬಯಸುವುದೇನನ್ನು? ಹೊಸಬಗೆಯ ಜೀವನಾನುಭವಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಲ್ಲ ಕತೆಗಳಿಗಾಗಿಯೆ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುದಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿಯೆ, ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥ, ಆಕೃತಿ, ಹಣೆಬರಹ-ನಸೀಬುಗಳಂಥ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂತ್ವನದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿ ಕಾಣಬಲ್ಲ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಸಂಬಂಧಗಳೇ ಇಲ್ಲದ ಘಟನಾವಳಿಗಳು ತುಂಬಿದ ಈ ಬದುಕಿಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಥ, ಇಲ್ಲಿನ ನೋವು ನಲಿವುಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕತೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಒದಗಿಸಬಲ್ಲಂತೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿ, ಮರುಜೋಡಿಸಿ ವಿವರಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ತಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿಯೆ, ಮನೋಜಗತ್ತಿನ ಹೊಸ ಎಲ್ಲೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆಯಬಲ್ಲ ಒಂದು ಹೊಸದೇ ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿಯೆ?

ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ "ಭ್ರಮೆ" ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಓದುಗರಿಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಹೊರೆಯಾಗದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಎರಡೂವರೆ ಮೂರು ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿದು ಬಿಡುವ ಕತೆಗಳೇ ಎಲ್ಲವೂ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಸೀಮಿತ ಪದಗಳ ಇತಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಗೊರವರ ಅವರು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಕಥಾನಕವೇ ಇಲ್ಲದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟಂತಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳೂ ಇವೆ. ಹಾಗೇಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಇವರು, ಬಯಸಿದ್ದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಿ, ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು, ಘಟನೆಗಳನ್ನು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಂದು ಆಕೃತಿ, ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ, ಒಂದು ಉದ್ದೇಶ ಇತ್ಯಾದಿ ಆರೋಪಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಿತ್ತೆ? ಹಾಗಿದ್ದೂ ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಈಗಿರುವ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿರುವುದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನಿರಬಹುದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಂದೆ ಒಂದೆಡೆ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ಎದುರಿಗಿರುವವನ ಮನೋಲೋಕದ ಬಣ್ಣಗಳು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ಯಾರ ಅಂಕೆಗೂ ಸಿಗಲಾರವು, ಯಾರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಾರೂ ಪೂರ್ತಿ ಓದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ ಒಂದು ಅನುಭವವನ್ನು ದಾಟಿಸುವಾಗ ಆ ಮೂಲ ಅನುಭವ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೊನೆ ಕೊನೆಗೆ ದಕ್ಕಿದ ಅನುಭವ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಎದೆ ದಾಟದೆ ಅಲ್ಲೇ ಪತರುಗುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆ ಹೇಳ ಹೊರಟ ನನ್ನ ಅತ್ಮವೂ ಅಂದುಕೊಂಡ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗದೆ ಪತರುಗುಟ್ಟುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ವಿಲವಿಲ ಹಾಗೇ ಉಳಿದು ಒಳಗೊಳಗೆ ಮೋಜು ನೋಡುತ್ತಿದೆ; ಕಾಲೊಳಗೆ ಮುರಿದುಕೊಂಡ ಮುಳ್ಳು ಚಿಟಮುಳ್ಳಾಡಿಸುತ್ತದಲ್ಲ ಹಾಗೆ."

ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕತೆಯನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ಮುಗಿಸುತ್ತೀರಿ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಟಮುಳ್ಳಾಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುರುವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಿದ್ಧಿಸುವ ಬಗೆ ಬೇರೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಗೊರವರ ಅವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತ ಬಂದರೆ, "ಭ್ರಮೆ" ಬರೆಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರು ಒಂದು ಅನುಭವವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಘಟನೆ ಅಥವಾ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ’ಕೈಯಿಂದ’ ಏನನ್ನೂ ಹಾಕದಿರುವ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆದಿದ್ದಂತೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಕೃತಿ ಇರುವ ಕತೆಯಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುವುದು ‘ಚವರಿ ಮಾರೊ ದುಗ್ಗಿ ಕತೆ’, ‘ಕನಸು ಕರಗಿದಾಗ’ ಮತ್ತು ‘ಭ್ರಮೆ’ ಮಾತ್ರ. 

ಮನ್ನಣೆ, ಗೌರವ, ಸ್ಥಾನಮಾನ ಎಲ್ಲ ಪಡೆಯುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರ ಸಾಲಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಭೆ, ಕೌಶಲ ಎಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ಯಾರ ಗಮನಕ್ಕೂ ಬಾರದುಳಿವ ಮಂದಿಯ ಕತೆಯನ್ನೇ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ, ಕಾವ್ಯಮಯವಾಗಿ, ಯಾವುದೋ ದೊಡ್ಡ ಕತೆಯ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಣ್ಣಪಾತ್ರದ ಒಂದು ಹಾಡೋ ಎಂಬಂತೆ ನಿರೂಪಿಸುವ ‘ಕಾಡು ಕುಸುಮ’ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಕತೆಯೇನಲ್ಲ. 



ಸಂಕಲನದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಕತೆ ‘ಮೌನ ಮುರಿಯುವ ಮುನ್ನ’ ಎಲ್ಲ ಕನಸುಗಂಗಳ ಯುವಕರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿಯೋ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿಯೋ ನಡೆದಿರುವಂಥದ್ದೇ. ಆದರೆ ಅದು ಒಂದು ಕತೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಯಾರೂ ಭಾವಿಸಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆಗಿದ್ದರೂ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ, ಹಿಂದು ಮುಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೆಲ್ಲ ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರೇಮಕತೆಯ ನಡುವಿನ ಪುಟ್ಟ ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ.

‘ಲಾಟರಿ’ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ನಾವು ಕಾಣುವುದು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಹೊರತು ಕಥನವನ್ನಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇಂಥ ಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಆದ, ಕಥನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಚಲನೆಯಿರದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನೇ ‘ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು’, ‘ವಾಸ್ತವ’ ಮತ್ತು ‘ದಿನಚರಿಯ ಪುಟಗಳು’ ನಮಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿವೆ. ಯಾಕೆ, ಇವುಗಳನ್ನೇ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕಥಾನಕದ ಆವರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಬೆಳೆಸಿ ಕೊಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲವೆ? ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರು ಅದನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದು ಕೃತಕ ಅನಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಹಾಗನಿಸಿದ್ದು ‘ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದೇ ಅಷ್ಟು, ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಅಷ್ಟನ್ನೇ ಬರೆದೆ’ ಎಂಬ ಹುಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ನಾವು ತಪ್ಪದೇ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಕೆಲವು ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಅಂಥ ಒಂದು ಭ್ರಮೆಯಿದೆ. ನಾನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಡೆದಿದ್ದನ್ನಷ್ಟೇ ಕತೆಯಾಗಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಬರೆಯುವುದರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕತೆಯೊಂದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ/ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯದು. ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರದ್ದು ಈ ಹುಂಬತನವಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅನುಭವವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ಸಶಕ್ತ ಮಾರ್ಗವೇ ಇದಾಗಿ ಕಂಡಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ಅರಿಯದೇ ಹೋದರೆ ಮೋಸ ಹೋಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಒಂದು ನೋವು ಅಥವಾ ಇಡೀ ಸಂಸಾರದ ಸಂಕಷ್ಟ, ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾದ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಕತೆಯ ಹೊದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿ ಕತೆಗಾರನ ನೈಪುಣ್ಯ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೆರೆಸುವ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಮುಂದಾಗದೇ ಇರುವುದನ್ನಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಾರನ ಸೋಲಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅನುಭವವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತ ಮಾರ್ಗದ ಶೋಧನೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೇಲ್ಗೈಯಾಗಿ ಕತೆಗಾರನ ಗೆಲುವೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇದನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುವಂಥ ಕತೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ಗೊರವರ ಅವರೇ ಬರೆದಿರುವುದು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವಂತಿದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಲೇಖಕನೊಬ್ಬನ ಸಮೃದ್ಧ ಸ್ಮೃತಿಜಗತ್ತು

ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ "ಆಡು ಕಾಯೋ ಹುಡುಗನ ದಿನಚರಿ" ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿ. ಒಂದು, ಇದರ ಅಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ನೆಲೆಯ ಶುದ್ಧ, ತಾಜಾ ಬರವಣಿಗೆಯ ಸೊಗಡಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದು ತೆರೆದಿಡುವ ಅಪ್ಪಟವಾದ ಒಂದು ಬದುಕಿನ ಚಂದಕ್ಕಾಗಿ. ಇನ್ನೊಂದು, ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರ ಒಟ್ಟು ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾದ "ಕುದರಿ ಮಾಸ್ತರ" ಕಥಾಸಂಕಲನದ ವರೆಗಿನ ಅವರ ಬರಹದ ಮೂಲ ಸೆಲೆಯಾದ ಇದು ಅವರ "ಕುದರಿ ಮಾಸ್ತರ", "ರೊಟ್ಟಿ ಮುಟಗಿ" ಮತ್ತು "ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನ ಸಖ"ದಂಥ ಮುಂದಿನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಿಗುವ ಅಪರೂಪದ ಆಕರ ಗ್ರಂಥವಾಗಿ.


ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರು "ಆಡು ಕಾಯೋ ಹುಡುಗನ ದಿನಚರಿ"ಯನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು 2011ರಲ್ಲಿ. 2015ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಮರು ಮುದ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಟಿ ಎಸ್ ಗೊರವರ ಅವರು ಈ ವರೆಗೆ "ಭ್ರಮೆ" (2007), "ಕುದರಿ ಮಾಸ್ತರ" (2012) ಎಂಬ ಎರಡು ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳನ್ನೂ, "ರೊಟ್ಟಿ ಮುಟಗಿ" (2016) ಎಂಬ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರಲ್ಲದೆ 2018ರಲ್ಲಿ "ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನ ಸಖ" ಎಂಬ ಕಥಾಸಂಕಲನವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಿಗಳು ಎರಡನೇ ಮುದ್ರಣದ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನೂ ಕಂಡಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. 

"ಆಡು ಕಾಯೋ ಹುಡುಗನ ದಿನಚರಿ"ಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿರುವುದು ಬಾಲ್ಯಕಾಲ. ಕ್ರಮೇಣ ವಿದ್ಯೆಯ ಮಹತ್ವ ಅರಿವಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ರುಚಿ ಹತ್ತಿ, ಕಲಿತು, ಬದುಕಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗುವ ಹಂತಕ್ಕೇರಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಹೊಳಹುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾರು ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡು ಕಾಯುತ್ತ, ಆಡು ಕಾಯುವವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ದನ ಕಾಯುವವರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ದಿನಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ, ಮುಗ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕನ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸಾರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರಿತಗೊಂಡಿವೆ. ಶಾಲೆ ತಪ್ಪಿಸಿ, ಜೇನು ಬಿಡಿಸುವುದು, ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಈಸು ಹೊಡೆಯುವುದು, ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಹಣ್ಣು, ತಿನಿಸುಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು, ಏಡಿ ಹಿಡಿದು, ಸುಟ್ಟು ತಿನ್ನಲು ಕಲಿತಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕಳ್ಳತನಕ್ಕೆ ಕೈಯಿಕ್ಕಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಹೊಳಹುಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡವರ ಜಗಳ-ಕಿರಿಕಿರಿಗಳಲ್ಲೂ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಬಡತನದ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಗುಣಾವಗುಣಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ ಎಲ್ಲ ಇವೆ. ಅಂದರೆ, ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಾಲ್ಯದ್ದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಚಿತ್ರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬಾಲ್ಯದ್ದೇ, ಆ ವಯೋಮಾನಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ಮುಗ್ಧ ಮತ್ತು ಸಹಜ ಮನೋಧರ್ಮದ್ದೇ. 

ಬರಹಗಾರನೊಬ್ಬ ಅವನು ಯಾವ ವಯೋಮಾನದಲ್ಲೇ ಬರೆಯುತ್ತಿರಲಿ, ಅವನ ಕಥಾಲೋಕವನ್ನು ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ನಳನಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ಅವನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಬದುಕಿನ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಪೊರೆಯುವುದು, ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳ ಅರಿವನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸುವುದು ಬಾಲ್ಯವೇ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ. ಆನಂತರದ ಅವನ ಪ್ರಬುದ್ಧಾವಸ್ಥೆಯ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವಾಗಲೂ ಸುಪ್ತವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಬಾಲ್ಯದ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳೇ, ಆಗ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಬದುಕನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳೇ. ಸಮೃದ್ಧವಾದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಸಂಭಾಳಿಸುವಂಥ ಶ್ರೀಮಂತ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂಥ ಬಾಲ್ಯದ ದಟ್ಟ ಸ್ಮೃತಿ ಲೇಖಕನೊಳಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಮಿಡಿಯುತ್ತಲೇ ಇರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವನು ಲೇಖಕನಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಾರ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಒಂದು, ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಮೀರಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧ ನಾವು ಪ್ರಬುದ್ಧರಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸುವುದು ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು. ಒಂದು ವಯಸ್ಸಿನ ಬಳಿಕ ಹದಿಹರಯದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂಥ "ಹುಚ್ಚು ಪ್ರೇಮ" ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಮೊದಲ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಮಹತ್ವ ದಕ್ಕುವುದೂ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲೊಂದು ತೊಡಕೂ ಇದೆ. ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಬಾಲ್ಯಕಾಲ, ಅದರ ಸ್ಮೃತಿ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಸವಾಲು. ಈ ಸ್ಮೃತಿ ವಯಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹೊಸ ಅನುಭವ, ಒತ್ತಡ, ಚಿಂತೆ, ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಜಂಜಾಟಗಳ ಯೌವನ, ಸಂಸಾರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಗಳ ನಡುವೆ ನಷ್ಟವಾಗತಕ್ಕದ್ದೇ. ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಬರಹಗಾರರು ತಮ್ಮ ಈ ಸ್ಮೃತಿಸಂಪತ್ತಿನ ನಿಧಿಯಿಂದ ಅನರ್ಘ್ಯ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಬೇಕು ಬೇಕೆಂದಾಗ ಎತ್ತಿ ಮೊಗೆದು ತರಬಲ್ಲರೇ ವಿನಃ ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದಾದ ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವೇನಲ್ಲ ಅದು. ಅದರಲ್ಲೂ ಹಲವರಿಗೆ ಈ ನೆನಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವುದು ಬೇಡ ಅನಿಸಲೂ ಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ, ವಯಸ್ಸಿನ ದೂರ ಸಮೀಪಗಳ ನಡುವೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿ ಬರುವುದೆಂದರೆ ಅದೇನೂ ನೇರವಾಗಿ ವಿಮಾನದಿಂದ ಇಳಿದಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೂ ಮುಂದಕ್ಕೂ ಸಾಗಿದಂತೆ. ಸಿಗುವ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ನಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯವೇ ಅಗಿರುತ್ತವೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲವಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ನೆನಪುಗಳೂ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನ ನೆನಪುಗಳಾಗಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಸೃಜನಶೀಲ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಇಂಗಿಸುವ ನೆನಪುಗಳಿಗೂ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಎಂಬುದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ನೆನಪುಗಳ ಮಾತು ಸದಾ ಮಧುರವಾಗಿಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.


ಇದಲ್ಲದೆ ಎದುರಾಗುವ ಇನ್ನೊಂದು ತೊಡಕು ನಶಿಸುವ ನೆನಪುಗಳದ್ದು. ನೆನಪು ನಶಿಸಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವವರಿಗೂ ಆ ನೆನಪಿಗಿರುವ ಶಬ್ದ, ವಾಸನೆ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರುಚಿ ಮತ್ತು ಅದು ಮನೋಭಿತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವ ಚಿತ್ರಚಿತ್ತಾರಗಳ ನೇಯ್ಗೆ ತನ್ನ ಸಮೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಎಂದರೇನು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ನೆನಪುಗಳು ಹಾಗೆ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಸದ್ಯೋಜಾತ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಕುವಂತಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ ಅವರಿಗೆ "ಘಾಚರ್ ಘೋಚರ್" ಬರೆಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದಕ್ಕಿದ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ, ಆರ್ಥಿಕ-ಸಾಂಸಾರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿದ್ದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ದೈನಂದಿನದ ಜೀವಂತ ವಿವರಗಳು. ಸ್ವತಃ ದೇಶವಿದೇಶ ಸುತ್ತುತ್ತ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಉತ್ತುಂಗದ ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ, ವಯಸ್ಸಿನ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ದಾಟಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಕಿದ ಹಾಗೆ ಅದು. ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕ ಗ್ರೇಟ್ ಅನಿಸುವುದು ಅಂಥ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಾಗಲಷ್ಟೇ. ನೆನಪು ಎಂದರೆ ಬರಿಯ ನೆನಪಲ್ಲ ಮತ್ತೆ.

ವಯಸ್ಸಾದ ನಂತರವೂ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ಮೃತಿಗಳೇ ಪೊರೆದು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿದಂಥ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಗಳ ಜೀವಂತ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬಲ್ಲ ತಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಬರೆದ ಅಪರೂಪದ ಲೇಖಕ ನಮ್ಮ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೈದ್ಯರು. ಇಂಥ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ವಿರಳಾತಿ ವಿರಳ. ಇದೇ ವಿಷಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ನನಗೆ ಜೋಸ್ ಸಾರಾಮೊಗೊ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ಲೇಖಕನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು ಕೂಡ ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ್ ಅವರೇ.

"ಆಡು ಕಾಯೋ ಹುಡುಗನ ದಿನಚರಿ"ಯನ್ನು ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ, ಲಘುವಾಗಿಯೂ ಕೇವಲ ಮನಸ್ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಬಂತೆ ಓದಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಬರಹಗಳು ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಬೋರಾಗದಂತೆ, ಯಾವುದೇ ವಯೋಮಾನದವರನ್ನೂ ರಂಜಿಸಬಲ್ಲ ಕಸು, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ತಾಜಾತನದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಿರಾಭರಣ ಸುಂದರಿಯ ಸೊಗಡನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅದ್ಭುತ ಬರಹಗಳು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಅಂಥ ಖ್ಯಾತಿಯೂ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೂ ಈ ಕೃತಿಗೆ ಅದಾಗಲೇ ಒಲಿದು ಬಂದಿದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Sunday, February 9, 2020

ಹೊಸದನಿಯ ಹಾಡುಹಕ್ಕಿಯ ‘ಪಾದಗಂಧ’

ಭಾಗ್ಯಜ್ಯೋತಿ ಹಿರೇಮಠ ಅವರ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲನ ‘ಪಾದಗಂಧ’ದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಕವಿತೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು, ತೀರ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನಿವೇದನೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ, ಆದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸಮಾಜದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಘಟಕ ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದದ್ದು ಸಾಮಾಜಿಕವೂ ಹೌದು ಎಂಬ ಅರಿವಿಗೆ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುವಂಥ ಉತ್ಕಟ ಪ್ರೇಮ, ವಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧ ಸೂಸುವ ಕವಿತೆಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲೇ ಸ್ತ್ರೀವಾದದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಈ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಸೊಗಸಾದ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿರುವ ಡಾ. ಎಚ್ ಎಲ್ ಪುಷ್ಪ ಅವರು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು ಕೊಂಚ ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಂ ಅವರ ಪ್ರಭಾವದ ಛಾಯೆಯುಳ್ಳ, ಸೊಗಸಾದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ವಿಷಾದದ ಛಾಯೆಯಿರುವ ಪ್ರೇಮ ಕವಿತೆಗಳು. ನನಗೆ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿದ ಕವಿತೆಗಳು ಮೂರನೆಯ ಬಗೆಯವು. ಈ ಬಗೆಯ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗ್ಯ ಅವರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಯ, ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ತಮ್ಮ ಕವನದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿನ ಹೊಸತನ, ಅಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾಗಿರುವ ಭಾವ ಮತ್ತು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ನೆಲೆಗಳ ತಾಜಾತನ ಮನಸೆಳೆಯುವಂತಿವೆ.


ಭಾಗ್ಯ ಅವರ ಭಾಷೆ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದಂತೆ ಬರುವ ಪದಪ್ರಯೋಗ, ಹೊಸ ನುಡಿಗಟ್ಟು, ಭಾಷಾಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಡುಗಟ್ಟಿದ ನೋವಿದೆ, ಬಗೆಬಗೆಯ ಮಾನಸಿಕ ಶೋಷಣೆ, ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಗುರವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಮಂದಿ ಕೊಟ್ಟ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕುಂದದೆ, ಮೌನದೊಂದಿಗೇ ಸೆಟೆದ ಮನೋಧರ್ಮ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಧೋರಣೆ ಎಂದೆನಿಸಿದರೆ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಕಾಣುವಾಗ ಕೊಂಚ ಘೋಷಣೆಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕವಿತೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಪವರ್‌ಫುಲ್ ಆಗಿಯೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. 

ಅವಳ ಪ್ರೇಮಧಾರೆಗೆ ಅಗ್ನಿದೇವ
ಕುದಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಕೊತಕೊತನೆ
ಎಲ್ಲವೂ ನೀನೇ ಅಂದವಳಿಗೆ
ಬೂದಿಗುರುತು ಉಳಿಯದಂತೆ
ಸಾರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಅಂಗೈಯಿಂದ
(ರಕ್ತಚಂದ್ರ)

......ಕಟ್ಟುತ್ತೇನೆ ಗೆಜ್ಜೆ
ಹೂ ಕಟ್ಟಿದ ಕೈಯ ಶರಾಬು
ಎದೆಯಿಂದ ಹೊಕ್ಕಳ ಗೆರೆದಾಟುವ ತನಕ
ಕುಣಿಯುತ್ತೇನೆ
..................
..................
..................

ನನ್ನವರು, ಮಕ್ಕಳು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ
ನನ್ನವ್ವ ಹೊಟ್ಟೆತುಂಬ ಊಟ
ಚೆಂದಾನ ಅಂಗಿ ತೊಡಿಸಿ ಊರ ಸುತ್ತಿಸಿ ಕುಣಿಸುವಳೆಂದು
ಕಟ್ಟಿದ ಗೆಜ್ಜೆ ಕರುಳಕಿತ್ತು
ನಿಮ್ಮ ಅವ್ವ-ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದಿಡಲು ಕುಣಿಯುತ್ತೇನೆ
(ಕುಣಿಯುವ ಗೆಜ್ಜೆ)

ಮುಂಗೈಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಮಾಲೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡವನ ಕೈಗೆ ಶರಾಬಿನ ವಾಸನೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಆ ವಾಸನೆ ಎದೆಯಿಂದ ಹೊಕ್ಕಳ ಗೆರೆ ದಾಟುವ ತನಕ ಕುಣಿಯುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎದೆ ಮತ್ತು ಹೊಕ್ಕಳ ಸಂಬಂಧ ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಅದು ಹೆಣ್ಣಿನ ದೇಹದ ಎದೆ ಮತ್ತು ಹೊಕ್ಕಳು ಕೊಡುವ ಕಾಮುಕ ಭಾವದ ಜೊತೆಗೇ ತಾಯಿಯ ಎದೆ ಮತ್ತು ಹೊಕ್ಕಳಬಳ್ಳಿಯ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಮಾತೃತ್ವಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿ ಕೊಡುವ ಏಟು ಕೂಡ ಸಣ್ಣದಲ್ಲ. ಇದೇ ಕವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ತಾಯಿಯೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕಟ್ಟಿದ ಗೆಜ್ಜೆ ಹೆತ್ತ ಕರುಳಿನ ಬಳ್ಳಿಯಾಗಿ ತೋರುವ ರೂಪಕದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬರುವ ‘ಬನದ ಹೋರಿ’ ಕವಿತೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು ಭೀಭತ್ಸವಾಗಿವೆ. ಭಾಗ್ಯಜ್ಯೋತಿಯವರು ಇಂಥಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಗೆ ಒಂದು ಠೇಂಕಾರವಿದೆ, ರೊಚ್ಚಿದೆ. (ಬತ್ತಿದ ಮೊಲೆಗಳ| ಕಿತ್ತು ತಿಂದು ರಕ್ತ ಕುಡಿ), (ಸತ್ತ ಹೆಣಗಳ ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನುವ| ನಾಯಿಗೆ ರುಚಿಸದು ಹೋಳಿಗೆ) ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಕೊಡಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಧದ ಗೇಯತೆ ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಗುಪ್ತಾಂಗದ ನಕಾಶೆಗೆ| ಯೋನಿಮಾರ್ಗ ಅಪಾಯಕಾರಿ
ಬಾಯಿ ಮೂಗಿನ ಗಾಳಿ| ಎದೆಯಕೊಂಡಿ ಕಳಚಿ
ಬಸಿದ ದೇಹ ನೆಕ್ಕಲು| ಮಣ್ಣಹುಳುಗಳು
ನುಂಗಿವೆ, ಕುಕ್ಕಿವೆ
(ಬನದ ಹೋರಿ)

ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಳವಳಿ, ಹೋರಾಟದ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಓದಲು ಸೂಕ್ತವೆನಿಸುವ ಇಂಥ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗುವ ಅಪಾಯದಿಂದ ಬಹುಬೇಗ ಇವರು ಹೊರಬಂದಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಮುಂದಿನ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

‘ಬನದ ಹೋರಿ’ ಕವಿತೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಂತೆ ಬರುವ ‘ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿಗೆ’ ಕವಿತೆಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ರೊಚ್ಚು-ಕೆಚ್ಚು ಸಹಿತವಾದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತ ತೀವ್ರವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರಕ್ಕಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಕೊನೆಯ ಜನ್ಮದ ಪ್ರೀತಿ’ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇವರು ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧದ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೇ ಹೊಸತನದ ಭಾಷೆ, ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ‘ಕೊನೆಯ ಜನ್ಮದ’ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಇವರು ಅದನ್ನು ಕಳೆದ ಜನ್ಮದ, ಹೋದ ಜನ್ಮದ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂದಾದರೂ ನೀ ಬಂದು
ನನ್ನವಳು ಇವಳೇ ಎನ್ನುತ್ತಿಯೆಂದು
ಕಾಯುತ್ತಿರುವೆ ಈಗಲೂ
ಕಣ್ಮುಚ್ಚುವಾಗ ಪ್ರತಿಬಾರಿ
ಬೆಂಕಿಮೂಟೆ ಹೊತ್ತ ಒಡಲು
ಕಾವು ಹೆಚ್ಚಾಗದಂತೆ ತಾಕಿಸುತ್ತಲೇಯಿದೆ ದಡದ ನೀರು
ನಿನ್ನ ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸುತ್ತಿಯಾಯಿತು
ಮಿಸುಕಾಡಿದರೆ ನೆಲದ ಒಳಪದರು
ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಇಂದಲ್ಲ ನಾಳೆ
ತಡವಿಲ್ಲ ಬೇರಿಗಂಟಿದ ಮಣ್ಣು ಕಳಚುವುದು
ಯಾರ ಕಣ್ಣೂ ಕೆಣಕದಂತೆ ಕರುಳು ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿವೆ
ಬಯಲದಾರಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು
(ಕೊನೆಯ ಜನ್ಮದ ಪ್ರೀತಿ)

ಮುಂದೆ ಬರುವ ‘ಬಯಲದಾರಿ’ ಕವಿತೆಯಲ್ಲೂ ತೀವ್ರ ಭಾವನೆ,ಮಡುಗಟ್ಟಿದ ನೋವು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನೆಲೆಯ ಸ್ವಗತದಂಥ ಮಾತುಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಯಾವತ್ತೂ ಕವಿತೆಗಳು ಆತ್ಮಮರುಕದಿಂದಾಗಲೀ, ಹತಾಶೆಯಿಂದಾಗಲೀ ಮುಗಿಯದೆ ಹೊಸ ಭರವಸೆ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಛಲದೊಂದಿಗೇ ನಿಲ್ಲುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ‘ಭಾನುವಾರದ ಬಾಣಸಿಗ’ದಂಥ ಲಘುವೆನಿಸುವ, ಕೊಂಚ ತಮಾಶೆಯ ಕವನಗಳೂ ಧ್ವನಿಸುವುದು ಸ್ತ್ರೀವಾದ ನೆಲೆಗಳನ್ನೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜ. 

ಎದುರಾದಾಗ ಇನ್‌ಸ್ಟಂಟ್ ದೇವರು ನೀನು
ಮಾತು ಬಾರದೇ ಬಿಕ್ಕಳಿಸಿದ ಭಕ್ತ ನಾನು
ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದಾದರೂ ಕಾರ್ಯಸಾಧಿಸೋಣವೆಂದರೆ
ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತದೆ ಇಗೋ ಒಳಒಳಗೆ
ಭೇಟಿಯಾದಾಗಲೊಮ್ಮೆ ಹೊಸ ನಮೂನೆ ನೀನು
ಇರಬಹುದೇನೋ ಖುದ್ದಾಗುವುದು ಮತ್ತೆ - ಮತ್ತೆ ನಾನೂನು
(ಒಲುಮೆಗೆ)

ಈ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಬಳಸುವ ‘ಭೇಟಿಯಾದಾಗಲೊಮ್ಮೆ ಹೊಸ ನಮೂನೆ ನೀನು’ ಎಂಬ ಸಾಲು ಧ್ವನಿಸುವುದು ಒಂದೊಂದು ಸಲ ಭೇಟಿಯಾದಾಗಲೂ ಅವನು ಹೊಸದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಸೋಜಿಗವನ್ನು. ಹಾಗೆಯೇ ಖುದ್ದಾಗುವುದು ಎನ್ನುವಾಗ ‘ನಾನು ನಾನೇ ಆಗುವುದು’ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಸವಕಲಾದ ಭಾಷೆಯ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಬರೆಯುವ ಭಾಗ್ಯ ಅವರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧದ ತಾಜಾತನವಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಕವಿತೆಗಳು ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಆಡುತ್ತಿರುವುದೇ ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದೇ ಎಂಬ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಕೂಡ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದ ಹಾಗಿವೆ!

ಈ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

ಉಸಿರು ಜಾರದಂತೆ
ಜಾಗರಣೆ ವಹಿಸುವೆ
ಅಂಟಿನೆಳೆಯಂತಹ
ನಿನ್ನ ನಾಜೂಕು ಒಲವನ್ನು
ರಸ್ತೆದಾರಿಗುಂಟ ಎಳೆತಪ್ಪದಂತೆ

..............
..............
..............

ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನ ಸಹವಾಸ
ಅಲರ್ಜಿಯಾಗಿ
ಕಡಲು ಗರ್ಭ ಧರಿಸಲು
ಉಗುರುಕಣ್ಣು ಮಣ್ಣು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ
(ಮಂದ ಮೈ)

ಮೂರನೆಯ ಬಗೆಯ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸ ಬೇಕಾದ ಮಹತ್ವದ ರಚನೆಗಳು ‘ಮಣ್ಣ ಹನಿ’, ‘ನನ್ನ ಕ್ರಶ್’ ‘ಪಾದಗಂಧ’, ‘ಎದೆಗಂಟಿದ ಕಣ್ಣು’ ‘ದ್ರವಿಸುವ ಅವನು’, ‘ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ವರ್ಣತಂತುಗಳು’, ‘ಕತ್ತಲೊಂದಿಗೆ’, ‘ಕನವರಿಕೆಗಳು’ ಮತ್ತು ‘ಇನ್‌ಸ್ಟಂಟ್ ಕವಿ’ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನೂ ನಾನಿಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ರಚನೆಗಳು ಅದೆಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಮೂಡಿವೆ ಎಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಕೋಟ್ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಇಡೀ ಕವಿತೆಯೇ ಒಂದು ಸುಂದರ ಆಕೃತಿಯಾಗಿ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರತಿಮೆ, ಚಿತ್ರ, ಭಾವ ಎಲ್ಲವೂ ಅನನ್ಯವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವೂ ಆಗಿವೆ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಾಜಾತನದ ಘಮವಿದೆ. ಹೊಸತನವಿದೆ. ಕವಿತೆ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಅನೂಹ್ಯ, ಅಗಮ್ಯ ಹೊಳಹುಗಳನ್ನು ಇವು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿಯೇ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿವೆ. ಈ ಕವಿತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾವು ವಿರಮಿಸದೇ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ಮೌನ ಈ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಇಂಥ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವ ನನಗೆ ಇವು ಭಾಗ್ಯಜ್ಯೋತಿಯವರ ಅಪ್ಪಟ ರಚನೆಗಳೆಂದು ಅನಿಸಿವೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Thursday, January 30, 2020

ಯಾ ಯೇಷು ಸುಪ್ತೇಷು ಜಾಗೃತಿ

ಮನಸ್ಸು ಮೃದುಗೊಳಿಸುವ, ಓದುಗನ ಹೃದಯ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಓಲೈಕೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕವಿತೆಯ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಉಂಟು ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕವಿಗಳು ಅನುಸರಿಸುವ ಕ್ರಮ. ಆದರೆ ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಅವರನ್ನು ಬಲ್ಲ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವಂತೆ, ಅವರು ಪ್ರಯೋಗಶೀಲರು, ಸದಾ ಹೊಸತನ್ನು ಬಯಸುವವರು, ಹೊಸತನ್ನೇ ಹುಡುಕುವವರು, ಹೊಸತನ್ನೇ ಕೊಡುವವರು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಯಿಲ್ಲದ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಂತಿಕೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೊಸ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳ ಅನ್ವೇಷಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಜಾಗೃತಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯೇ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಜೀವಧಾತು, ಅಡಿಗರ ಜೀವಧಾತು, ಎ ಕೆ ರಾಮಾನುಜನ್ ಕಾವ್ಯದ ಜೀವಧಾತು ಎಂದು ಅವರು ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ನಮಗೆದುರಾಗುವುದು ಅದೇ ಹೊಸತನ.

ಆಧುನಿಕ ಕವಿತೆ ಒಂದು ಸಂದಿಗ್ಧ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗಲೆಲ್ಲ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು, ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಮುಖೇನ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ನೋಡಿದೆ. ಸರ್ರಿಯಲಿಸಂನ ಛಾಯೆ ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಾದರೂ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂಥ ಲೇಬಲ್ಲುಗಳ ಮಿತಿ ತೊಡಿಸದೇ ಇರುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಔಚಿತ್ಯಪೂರ್ಣ. ಅಜಿತನ್ ಕುರುಪ್ ಕವಿತೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್ ಬಳಿಕ, ಅಂದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೂ ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅರುಣ್ ಕೋಲಟ್ಕರ್ ಆದಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀದಲಾ ಸ್ವಾಮಿ, ನಬ್ನೀತಾ ಕನುಂಗೊ, ಅಥೆನಾ ಕಶ್ಯಪ್ ಮುಂತಾದ ಎಳೆಯರು ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ ತೋರಿರುವುದುಂಟು. ಬಹುಶಃ ನಮ್ಮ ಕತೆಗಾರ ಎಂ ಎಸ್ ಕೆ ಪ್ರಭು ಇದೇ ಬಗೆಯ ಒಂದು ಹಾದಿಯನ್ನು ಗದ್ಯಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಳಿದಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ. ಆ ಬಳಿಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಸ್ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ತಂತ್ರ ಬಳಸಿದ್ದುಂಟು. ನಾತಲೀಲೆಯ ಮಾಸ್ತರರ ಅಪಾನವಾಯು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಬಲೂನಾಗಿ ಲೋಕಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕಾಣಲು ಸಿಗುವುದು, ಶನಿಕಾಟವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಆಫರ್ ಇರುವ ಅಂಗಡಿಯೊಂದು ಇರುವುದು, ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತೂರಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಎಂಟ್ರಿ ಪಡೆಯಬಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ತಿಂದ ಗುಳಿಗೆಯಿಂದ ಗೋಡೆಯೊಳಗೇ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು ಖಾಯಂ ಬಂಧಿಯಾಗುವುದು ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಕತೆಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಸಾಧ್ಯ. ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅಭಿರುಚಿ ತೋರಿಸಿದ್ದು ಬಹುಶಃ ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಒಬ್ಬರೇ ಇರಬೇಕು.


ಅಸಂಗತವೂ, ಅಸಂಭವವೂ ಅನಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು, ಅದರ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ, ದಟ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮರೆಯಲಾಗದಂತೆ ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಕಾವ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಯಷ್ಟೇ ಆಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಮಹಾ ಪ್ರಯಾಸದ ಕೆಲಸ ಎನ್ನುವುದು ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲಧರ್ಮವಾದ ಕವಿ ಭಾವ ಪ್ರತಿಮಾ ಪುನಃಸೃಷ್ಟಿಯತ್ತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅವಲೋಕನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಇರಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯದ ಅರಿವೂ ನಮಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬರೀ input based ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲ. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ output based ಸೃಷ್ಟಿ. ಯಾವ ಅನುಭವ ಅಥವಾ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಓದುಗನಿಗೆ ದಾಟಿಸಲು ಯಾವ ಪ್ರತಿಮೆ/ಬಿಂಬ/ರೂಪಕ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದೀತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಶಬ್ದದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು, ನಾದದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು, ಕಣ್ಮುಂದೆ ಮೂಡುವ ಚಿತ್ರದ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಊಹಿಸಿ ಆರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ. ಇದೊಂದು ರೀತಿ ಅಮೂರ್ತವಾದ ರಾಗದಿಂದ ಭಾವದೀಪ್ತಿ ಬೆಳಗಿದಂತೆ.

ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಮೊದಲ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಓಲೈಕೆಯಿಂದ ಓದುಗನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಕವಿಯ ಗೆಲುವು ಕೊಂಚ ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸವಾಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚು, ಗೆಲುವು ಅದೃಷ್ಟದ್ದು! ಹಾಗಿದ್ದೂ ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಸಾಧಿಸಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವರ ಧೀಃಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯೂ, ಮೆಚ್ಚುಗೆಯೂ, ಹೆಮ್ಮೆಯೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ತೊಡಗಿದ್ದು ಇಂದು ನಿನ್ನೆಯಲ್ಲ. ದಿವಾಕರರ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಕವನ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯ ತಮ್ಮ ಅಭಿಜಾತ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಭರಪೂರ ಮೆರೆದವರೇ. ಆ ಸಂಕಲನ, "ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಕೊನೆಯ ಪುಟ" ಹೊರಬಂದಿದ್ದು 1998ರಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿನ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಅಂಶ ನಿಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾರೀ ಮನುಷ್ಯ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ ಬತ್ತಲೆ:
ಉರಿಯುತ್ತಿವೆ ಇವನ ಕಣ್ಣು
ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ;
ತುರುಕಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನೊಂದು ಚೀಲದಲ್ಲಿ. (ನಿಗೂಢ)

ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ತುಬಿದ್ದಿದೆ ಕರು
ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದ ತಲೆ, ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ದವಡೆಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡ
ಮೌನ. ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕೆಳಗೆ ಅರಳಿಕೊಂಡ ನೆರಳು
ನೋವಿನ ನೂಲಾಗಿ ಸಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ ಕರುಳು. (ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಕರು)

ಈ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟ "ಸೋತ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮಿಟುಕಿಸುವ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ" ಕವಿತೆ ಆ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ "ನಿರೀಕ್ಷೆ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದೇ. ಅಂದರೆ, ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯದ ಲಯ, ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪರಿಭಾಷೆಗಳು ಸದಾ ಹೊಸತನಕ್ಕೆ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವತ್ತಿನಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡೇ ಇದ್ದವು.

ಅಜಿತನ್ ಕುರುಪ್ ಮತ್ತು ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಕವಿತೆಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಅಜಿತನ್ ತನ್ನ ವಿಲಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಮೆ/ಬಿಂಬ/ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಇಡೀ ಕವಿತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ದಿವಾಕರ್ ಹಲವಾರು ಕಡೆ ತಮ್ಮ ಒಂದೇ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಹತ್ತಾರು ಪ್ರತಿಮೆ/ಬಿಂಬ/ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ದಿವಾಕರ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಮಗೆ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಸೋತ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮಿಟುಕಿಸುವ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ" ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂದು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹತ್ತಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಮುಖೇನ ಪುನರ್ ಸೃಜಿಸುವ ಮೂಲಕವೇ ಒಂದು ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೃಜಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ, "ಕಪ್ಪೆ" ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ್ದು ಒಂದೇ, ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸವಕಲು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮಾವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಜಡಗಟ್ಟಿದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಂದು ಧಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟೇ ಅದನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿ, ಹೊಸ ಸಂವೇದನೆಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಪುನರ್‌ಸೃಷ್ಟಿ ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು. ಕವಿ ಯಾವ ಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರೂ ಓದುಗನಾಗಿ ಅವನ ಲಕ್ಷ್ಯ ಕವಿತೆಯ ಪರಮೋದ್ದೇಶದ ಕಡೆಗೇ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತದು ಇಡೀ ಕವಿತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಭಾವ, ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಅನುಭವ. ಅನುಭವ ನಮಗೆ ದಕ್ಕುವುದು ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಭಾಷೆಯ ಹಂಗೇ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅನುಭವ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ, ಅನುಭವವಾದರೆ ಸಾಕು. ಕವಿತೆಯ ಪರಮೋದ್ದೇಶ ಇರುವುದೇ ಈ ಮೂಲ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಅರ್ಥದ ಹಂಗಿನಿಂದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಇಂತಹುದೇ ಒಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ. ಅಡಿಗರು ನವೋದಯದ ಎಲ್ಲ ಆಕಾಶರಾಯರಿಂದ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಇದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ. ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲ ಕವಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲೂ ಇರುವ ಹತ್ಯಾರ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ಮಾತ್ರ. ಅವರ ಕೃಷಿ, ಉಳುಮೆ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಹೋರಾಟ, ಯುದ್ಧ ಎಲ್ಲವೂ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಅದೊಂದರಿಂದಲೇ.

ಪುಸ್ತಕ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೆ ಕೈಯ
ಪುಳಕಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ವಾಕ್ಯಗಳು
ಇಮ್ಮಡಿಸುತ್ತವೆ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳು
ಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ

- ಇದು ಕವಿತೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕವೇ ಕೈಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನೇ ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಕೈಯನ್ನು ಬೆಳೆಸದೇ ಇರುತ್ತವೆಯೆ? ಅವನ ಕಬಂಧ ಬಾಹುಗಳಿಗೆ ಆಗ ಏನೇನೆಲ್ಲ ಬೇಕಾಗಬಹುದೋ ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟವೇ. ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ‘ಕೈಯ ಪುಳಕಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ವಾಕ್ಯಗಳು’ ಎಂದೂ ಓದಬಹುದು. ಕೈಯ ಪುಳಕಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ವಾಕ್ಯಗಳು ಒಳಗಾಗುವ ಸಂದರ್ಭವಿದು. ಹೌದಲ್ಲವೆ? ಓದುಗನ ಸ್ಪರ್ಶ, ನೋಟ, ಓದಿನ ಮೂಲಕ ಅವನದ್ದಾಗಲಿರುವ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ-ವಾಕ್ಯ ಹೊಂದಲಿರುವ ಸಂಸರ್ಗದ ಸುಖ ಪುಳಕವನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದೆ? ಪುಸ್ತಕವನು ಓದುಗನು ತಬ್ಬಿದಾಗ ಪುಳಕಗೊಳ್ಳದೆ ಪುಸ್ತಕ ಝುಮ್ಮನೆ? ಹಾಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುಳಕದಿಂದಲೇ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳು ಇಮ್ಮಡಿಸುತ್ತವೆ, ಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಇಮ್ಮಡಿಸುತ್ತದೆ. 

- ಈ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ಚರಣವೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಕೈಲಿರುವ ಪುಸ್ತಕ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು, ಬೆಳೆಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. 

‘ಎಲ್ಲಿ ಹೋಯಿತು ರುಂಡ?’ ಎನ್ನುವ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ರುಂಡಗಳು ಕಳೆದು ಹೋಗುವ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ರುಂಡಗಳಿಲ್ಲದ ಮುಂಡಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿವೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ. ಯಾರು ಆ ರುಂಡಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಹುಡುಕಿ ತಂದರೂ ಯಾವ ಮುಂಡಕ್ಕೆ ಯಾವ ರುಂಡ ಎಂದು ಹೊಂದಿಸಬೇಕು ಯಾರು! ಇದೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆ. ಬೌದ್ಧರ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಪಠ್ಯದಲ್ಲೊಂದು ಕತೆ ಇದೆಯಂತೆ. ದೂರದೂರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತ ದಾರಿಯ ನಡುವೆಯೇ ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಕಳೆದು ಮರುದಿನ ಮುಂದುವರಿದರಾಯಿತೆಂದು ಯಾವುದಾದರೂ ಮನೆ ಮಠ ಸಿಗುವುದೇ ಎಂದು ಅರಸುತ್ತ ಹೋದಾಗ, ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಪಾಳುಮನೆಯೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆದರಾಯಿತೆಂದು ಮಲಗಲು ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ವಿಚಿತ್ರವೊಂದು ಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ನರಭಕ್ಷಕನೊಬ್ಬ ಒಂದು ಶವವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಯಾರೋ ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಂತೆ ಏದುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತ ಆ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಆ ಶವವನ್ನು ಈತ ಮಲಗಿದಲ್ಲಿಯೇ ಮಲಗಿಸಿ ಅದನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ನರಭಕ್ಷಕ ಇವನನ್ನೇ ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ಆ ಶವ ಯಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇಬ್ಬರು ನರಭಕ್ಷಕರ ನಡುವೆ ಜಗಳ ಸುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ನರಭಕ್ಷಕರು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡಿದ್ದ ಈ ಮನುಷ್ಯನನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಜಗಳ ಪರಿಹರಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಕಷ್ಟ ನಿಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ, ನಿಜ ನುಡಿಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಯಾವೊಬ್ಬ ನರಭಕ್ಷಕನಿಗೆ ಸಿಟ್ಟು ಬಂದರೂ ತಾನು ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಆಹಾರವಾಗುವುದು ಖಚಿತ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಬಂದ ನರಭಕ್ಷಕ ಶವವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದವನು. ತಕ್ಷಣವೇ ನಂತರ ಬಂದ ನರಭಕ್ಷಕ ಈ ಮಾನವನ ಒಂದು ತೋಳನ್ನು ಸೆಳೆದು ಕಿತ್ತು ತಿಂದು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಬಂದ ನರಭಕ್ಷಕ ತಕ್ಷಣವೇ ಶವದ ಒಂದು ತೋಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ತೆಗೆದು ಮನುಷ್ಯನ ತೋಳಿದ್ದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ನರಭಕ್ಷಕ ಇನ್ನೊಂದು ತೋಳನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತದೆ, ಈ ನರಭಕ್ಷಕ ತಕ್ಷಣವೇ ಶವದ ತೋಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಕಾಲು, ಎದೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಒಂದೊಂದೇ ಭಾಗ ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನುವುದು, ಶವದ ದೇಹಭಾಗವನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಕಡೆಯದಾಗಿ ತಲೆಯ ಗತಿಯೂ ಅದೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಶವದ ಯಾವತ್ತೂ ಭಾಗ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇಬ್ಬರೂ ನರಭಕ್ಷಕರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಮರುದಿನ ಈ ಮನುಷ್ಯ ಬದುಕಿದೆಯಾ ಬಡ ಜೀವವೇ ಎಂದು ಓಡೋಡಿ ತನ್ನ ಊರಿಗೆ ಬಂದರೆ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳಾದಿಯಾಗಿ ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸದೇ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಈ ಮನುಷ್ಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ಯಾರು? ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅವನು ಶವವಾಗಿದ್ದ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನದಾಗಿದ್ದ ದೇಹವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಮೊದಲಿನ ಮನುಷ್ಯ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅವನು ಯಾರು? ಬುದ್ಧ ಭಿಕ್ಷು ಅವನಿಗೆ ಅವನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ, "ನೀನು ಯಾರು?"

ಎಸ್ ದಿವಾಕರರ ‘ಎಲ್ಲಿ ಹೋಯಿತು ರುಂಡ’ ಕವಿತೆಗೆ ಈ ಮುಖವಿದೆ. ಹಿಂಸೆಯ ಮುಖವಿದೆ. ರುಂಡವಿಲ್ಲದ ದೇಹಗಳಿಗೆ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯ. ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಎಂದರೇನು? ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ದೇಶ, ಭಾಷೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ ಅದಕ್ಕೆ! ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ತಂದರೂ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್, ಓಟರ್ ಐಡಿ ಏನು ತಂದರೂ ಅದರ ಪೌರತ್ವ ಸಾಬೀತಾಗುವುದು ಕಷ್ಟವೇ!

ಒಂದು ಕವಿತೆ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನೂ, ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ದುರಂತವನ್ನೂ ಧ್ವನಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತೆಲ್ಲಿಂದ?

ಕತ್ತಲು ನೇಯ್ದ ಶಾಲನ್ನು ಹೊದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ ರಾತ್ರಿ
ಕನಸುಗಳು ಓಡುತ್ತಿವೆ ಕೊಡೆಗಳ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು

ಬೆಳದಿಂಗಳ ಜೊತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದೆ ಹೆಜ್ಜೇಡ
ಗಾಳಿ ಎಷ್ಟು ದುರ್ಬಲ ಸೋತು ಕೂತು ಬಿಟ್ಟಿದೆ ಚಿಟ್ಟೆ

- ವಾಹ್!

ಈ ಸಂಕಲನದ ಇನ್ನೊಂದು ಸುಂದರ ಕವಿತೆ ‘ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರ’.

ಗೋಡೆಗೆ ತೂಗುಬಿದ್ದಿರುವ ಫೋಟೋದಲ್ಲಿ
ನರಳುತ್ತಲೇ ಘನಿಸಿಬಿಟ್ಟಂತಿರುವ ಮೌನ. ಸಣ್ಣಗೆ
ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ದೀಪ ತೂರಿಸುತಿದೆ ಮೂಗು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ.
ಹಾಡದೆಯೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಗಾಯಕನಿಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲ. ಗಂಧದ ಧೂಪ;
ಯಾರಿಗೋ ನಿಮಿಷಗಳನಡವಿಟ್ಟ ಗಡಿಯಾರ.

ಇಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮುವ್ವತ್ತಾರು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ತುಂಬ ಸಮಯವಂತೂ ಬೇಕು. ಒಂದೊಂದು ಕವಿತೆಯೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದಿನ ಕವಿತೆಗೆ ಹಾಯಲು ಬಿಡದಂತೆ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಓದಿದ ಕವಿತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲ ಗುದ್ದಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ವಿರಮಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ರಮಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ಕೇವಲ ಮೌನದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಅದ್ದಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಹ್ವಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದರ ಬಣ್ಣ ವಿಷಣ್ಣ!

ಆದರೆ ಬರೀ ಭಾಷೆಯ ಹೊಸತನದಿಂದಲೇ ಕವಿತೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಫಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇಂಥ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈಯಿಕ್ಕುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕವಿಯೂ ಎದುರಿಸುವ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಸೋಲಿನ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕೂಡ ಅಧಿಕ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬಹುಶಃ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದಾಚೆ ಇದೂ ತನ್ನ ಮೊನಚು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಕನಕದಾಸರ ಮುಂಡಿಗೆಗಳು ಸಾಧಿಸಿದ ಯಶಸ್ಸು ಅಥವಾ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಇದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಉದಾಹರಣೆ. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುವಿನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಈ ಬಗೆಯ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯಿದೆಯಾದರೂ ಈ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ, ಆತ್ಮೋನ್ನತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ಇರುವುದರಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಅಷ್ಟು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದ ಹೊಸಬರಲ್ಲಿ ರಾಜಶೇಖರ ಬಂಡೆ ಇಂಥ ಹೊಸತನಕ್ಕೆ ಎದೆಯೊಡ್ಡಿದ ಕವಿ. ಈ ನೆಲೆಯಿಂದ ಎಸ್ ದಿವಾಕರ್ ಅವರು ಕವಿತೆಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಕಾರವನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕವಿತೆಯನ್ನೇ ಬರೆಯುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಇವತ್ತು ಯಾವ ಬಗೆಯ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೋ ಎಂಬ ಕೌತುಕ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದು ಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, January 25, 2020

ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಕಲನ "ಚುಕ್ಕಿ ಮದುವೆ ಪ್ರಸಂಗ"

ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರ ‘ಚುಕ್ಕಿ ಮದುವೆ ಪ್ರಸಂಗ’ ಮತ್ತು ‘ದಡ ಸೇರಿಸು ತಂದೆ’ ಎರಡೂ ಒಂದರ ಬೆನ್ನಿಗೊಂದರಂತೆ ಬಂದರೂ ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಗಾಧವೆನ್ನಿಸುವಂಥ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಮಣ್ಣು ಸೇರಿತು ಬೀಜ’ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ‘ತಮಂಧದ ಕೇಡು’, ‘ಸವಾರಿ’ ಮತ್ತು ‘ಒಡಲ ಹಂಗು’ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸುತ್ತ ಬಂದಾಗಲೂ ‘ಚುಕ್ಕಿ ಮದುವೆ ಪ್ರಸಂಗ’ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿಯೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ನವ್ಯೋತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸಣ್ಣಕತೆಗಾರರ ಮೊದಲ ಐದು ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನ್ನಬಹುದಾದ ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರ ಈ ಸಂಕಲನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಅಗತ್ಯವೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟು, ನಿರೂಪಣೆಯ ಲಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಪೋಷಣೆ ನೀಡಿ, ಒಂದು ಅನುಭವ ಅದರ ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೆ ನಿಲುಕಬೇಕೆನ್ನುವಷ್ಟು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಬರೆಯುವ ನುಗಡೋಣಿಯವರ ಕತೆಗಳು ಈ ಎಲ್ಲದರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಆಕೃತಿಯಿಂದ ಹೊಸದೊಂದು ಬೆರಗು, ವಿಸ್ಮಯ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತ ಓದುಗರ ಮನಗೆದ್ದಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಥಾನಕ, ನಿರೂಪಣೆ, ವಿವರಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಕವಿ ಭಾವ ಪ್ರತಿಮಾ ಪುನರ್‌ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಆಕೃತಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಒಂಟಿಗೊಳಿಸಿ ಕಾಣಲಾರದಂಥ ಒಂದು ಅವಿನಾಭಾವ ನಂಟು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ತಮ್ಮ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಗ್ಧನೊಬ್ಬನ ತೊದಲು ನುಡಿಗಳೋ ಎಂಬಂತೆ ತಮಗೆ ಶುದ್ಧ ಭಾಷೆ, ಪ್ರಕಾರದ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಯಾವುದೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಈಗಲೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಓದು ಅರೆಬರೆ ಎಂದೆಲ್ಲ ಮನಸ್ಸು ಬಿಚ್ಚಿ ತೋಡಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅರಿವು, ಅಧ್ಯಯನ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿನೀತನನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಬರೆದಿರುವ ಕತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ. ಕಳೆದ ಮುವ್ವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಲ್ವತ್ತು ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವೆ ಎಂದು ಅವರೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಅನೇಕ ಕತೆಗಳನ್ನು, ಅವು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಗಾಢ ಸಂವೇದನೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವೇನೋ. ಸದ್ಯದ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿಯೂ ‘ಚುಕ್ಕಿ ಮದುವೆ ಪ್ರಸಂಗ’ ಮತ್ತು ‘ಶಾಂತಿ ಕುಟೀರ’ ಎರಡೂ ಕಿರು ಕಾದಂಬರಿಗಳೇ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಇಲ್ಲಿನ ಏಳೂ ಕತೆಗಳು ವಸ್ತು, ಕೇಂದ್ರ, ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಆಶಯದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳ ಜೊತೆಗಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೂ, ನುಗಡೋಣಿಯವರ ಇದುವರೆಗಿನ ಕತೆಗಳ ಜೊತೆಗಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿಯೂ, ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಯೂ ಸೆಳೆಯುವುದು ವಿಶೇಷ.

ಸಾಂಸಾರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗಿಟ್ಟು ನೋಡುವ ಕತೆ "ದಾಳಿ ನಡೆದಾವೋ ಅಣ್ಣ". ಮಲ್ಲಯ್ಯನ ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ಹಿನ್ನೋಟದಂತೆ ಸಾಗುವ ಕತೆ ಅವನ ಮಗ ಮತ್ತು ಮಗಳ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನಿಟ್ಟು ತೂಗುವಂತೆಯೇ ಅವನ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪಥದಲ್ಲಿರುವ ಜಗತ್ತು ಬದಲಾದ ಬಗೆಯನ್ನೂ ತೂಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದೆ. ಜೀವನಮೌಲ್ಯ, ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಆದ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ-ಹಣದ ಸ್ಥಾನ - ಇವುಗಳು ಒಂದು ಜೀವಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅದರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಷ್ಠಿಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಮನುಷ್ಯನ ನಿಲುವು, ಹಠ ಮತ್ತು ಛಲ ನಿಡುಗಾಲದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಿರರ್ಥಕ ಅನಿಸುವ ಅರಿವು ತರುವ ಸುಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿತ್ರಾಣ ಮಲ್ಲಯ್ಯನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಈ ಸುಸ್ತು, ನಿತ್ರಾಣ, ಕಂಗಾಲುತನಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ ಒಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಇಡೀ ಕತೆಯ ನೇಯ್ಗೆಯಲ್ಲಿ, ಹದವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಯ್ಯನ ಕತೆಗೆ ಅದು ರೂಪಕವೋ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಮಲ್ಲಯ್ಯನ ಕತೆಯೇ ರೂಪಕವೋ ಎಂಬುದು ಅರಿವಾಗದಂತೆ ತೊಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

"ಚುಕ್ಕಿ ಮದುವೆ ಪ್ರಸಂಗ" ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರ ನರಸವ್ವ. ಈಕೆಯ ಮಗಳು ಈರವ್ವ ಮತ್ತು ಅಳಿಯ ಸಣ್ಣಪ್ಪ. ಇವರ ಮಗಳು ಚುಕ್ಕಿಯ ಮದುವೆಯದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆ. ನರಸವ್ವನ ಗಂಡ ಬೆಟ್ಟಪ್ಪ ಇದ್ದೂ ಇಲ್ಲದಂತಿರುವ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ. ಸ್ವಂತದ ಕಿಂಚಿತ್ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಬಾಯಿಬಿಟ್ಟು, ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಗೂಳಿಯಂಥ ಶಿವರಾಜನಿಗೆ ಚುಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಹುನ್ನಾರಕ್ಕೆ ತಲೆಯಾಡಿಸಿ ಈ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಸಂಕಟವನ್ನು ತಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಮಠದ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕಿಯ ಮದುವೆಯನ್ನು ಶಿವ್ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಿದ್ದು ಬೆಟ್ಟಪ್ಪನೇ ಆದರೂ ಅದನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚುಕ್ಕಿಯ ಮದುವೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಒಂದು ಯೋಜನೆಗೆ ನರಸವ್ವ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಠದ ಸಜ್ಜನರ, ಊರ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತರ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದರೂ ಅಂಥವರು ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರಷ್ಟೇ. ಹಿರಿಯ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗಿಸಿ ಮೆರೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಠದ ಕಿರಿಯ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಲಿ, ಊರ ಗೌಡನ ಮಗನ ಬೆಂಬಲ ಇರುವ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಶಿವ್ರಾಜನಾಗಲಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಮರುಳೋ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೋ ಎಂಬಂತೆ ತೊಡಗಿರುವ, ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರುಗಳ ವೇದಿಕೆಯೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹದ ಮಹಾಸಂಭ್ರಮವಾಗಲಿ ನರಸವ್ವನ ಎಣಿಕೆಗೆ, ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ಸಂಗತಿಗಳು. ಚುಕ್ಕಿಯ ಮದುವೆ ಕೊನೆಗೂ ಆಯಿತೇ, ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಆಯಿತು ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಕತೆ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಗುರುತ್ವ, ಮಹತ್ವ ಇರುವುದು ಅದರಲ್ಲಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನ ಆಸೆ, ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಒಳಿತು ಕೆಡುಕಿನ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಈ ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವ್ರಾಜ ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇರುವಂತೆಯೇ ಚುಕ್ಕಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಹಜರೇಶನಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಅನ್ಯಕೋಮಿನವನು ಎನ್ನುವುದು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ಕಾಲಧರ್ಮದಿಂದಷ್ಟೆ. ನರಸವ್ವನ ಅರ್ಜೆಂಟಿನ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಅಂಜನಪ್ಪನ ಮಗ ಭೀಮೇಶನೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಅವನು ದೃಢಕಾಯನಾದರೂ ಪುಕ್ಕಲ. ಈ ಎಲ್ಲ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಹಿಂದೆಯೂ ಅವರವರ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಆಸೆ, ಹಪಹಪಿಕೆಗಳಿರುವಂತೆಯೇ ಅಸಹಾಯಕತೆಯೂ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ನಮಗೇ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಜರೇಶ ಕೂಡಾ ಚುಕ್ಕಿಯ ಪ್ರಿಯತಮನೇನಲ್ಲ. ಭೀಮೇಶ ಕೂಡಾ ಕೆಟ್ಟ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲ. ಶಿವ್ರಾಜನನ್ನು ಬೇಡವೇ ಬೇಡ ಎನ್ನಲು ಈರವ್ವನಿಗೇ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲ. ತಮಾಶೆ ಎಂದರೆ ಸ್ವತಃ ಚುಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಹಲವರನ್ನು ಬೆದರಿಸಿ, ಗೂಂಡಾಗಿರಿ ಮಾಡಿ, ಗದ್ದಲವೆಬ್ಬಿಸುವ ಶಿವ್ರಾಜನಿಗೂ ಚುಕ್ಕಿಗಿಂತ ಒಂದೆಲೆ ಆಟ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸುವುದು! ಇನ್ನು ಮಠದ ರಾಜಕಾರಣ, ಭ್ರಷ್ಟತೆಯತ್ತ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಕತೆಯ ಮತ್ತೊಂದೇ ಆಯಾಮ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಡೀ ಊರಿಗೆ ಊರೇ, ಜಾತಿ-ಧರ್ಮ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿ ನಿಂತು, ಈ ಉಚಿತ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹದಡಿ ಕೇವಲ ನೂರು ಜೋಡಿಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ತಮ್ಮತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಿಗಲಿ ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಯಸುವ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ, ಸಿಗದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿತಪಿಸುವ ಒಂದು ಚಿತ್ರದತ್ತ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಚಿತ್ರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. 

ಇದೇ ಮಾತನ್ನು "ಹನ್ಮ ಎಂಬ ಹುಡುಗ" ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹೇಳಬೇಕು. ಆದರೆ ಈ ಕತೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಹನವಾದ ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ‘ಇಂಗ್ಲೀಷರು ಬರದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನೊ, ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನೋ ಆಗಬಹುದಿದ್ದ ಹಳ್ಳಿಯ ಹನ್ಮ’ ಹಂಪೆಯ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಪಂಪನ ಜೊತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿವರವಾದ ನಿರೂಪಣೆಯೇ ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಹೇಳಲಿರುವ ಒಡಪಿನ ಹೊಳಹು ತಿಳಿಸುವಂತಿದೆ. ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಈಜು ಹೊಡೆಯುವ, ಚಿರತೆಯನ್ನು ನಾಯಿಮರಿ ಎಂಬಂತೆ ಹಿಡಿದು ತಿರುಗುವ, ಕೋತಿಯ ಕೈಯಿಂದ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಕಸಿಯಬಲ್ಲ, ಕಾಡು ಹಂದಿಯ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಕೈಯಿಕ್ಕಬಲ್ಲ ಹನ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಅನಾಥನಾಗುವ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುವಷ್ಟೇ ಈ ಕತೆಯ ಕೊನೆ ಕೂಡ ಬಹುಕಾಲ ಸತಾಯಿಸುತ್ತ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಯಾರೂ ಕಲ್ಪಿಸಲಾರದ, ಆಘಾತವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಈ ಅಂತ್ಯ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗಲಾರದ, ಸದ್ಯದ ನಮ್ಮ ದುರಂತವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅಂತ್ಯ.



‘ಶಾಂತಿ ಕುಟೀರ’ ಕತೆ ತನ್ನ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ನೆಲೆಯಿಂದ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ. ಆದರೆ ಅದರ ಅಂತ್ಯದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಪಕ್ಕಾ ಕತೆ. ನಿರಂಜನರ ‘ರಂಗಮ್ಮನ ವಠಾರ’ದಂತೆ ಒಂದು ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟಿನ ಹತ್ತು ಹಲವು ಸಂಸಾರಗಳ ಅಂತರಂಗ ಬಹಿರಂಗವನ್ನು ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡಂತೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವ ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕ ದುರಂತವನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ಅಪಾರ್ಟ್‍ಮೆಂಟಿನ ರಾಜಕಾರಣ, ಆಸ್ತಿ ಜಗಳ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯದ ಹುನ್ನಾರಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿ ಅಲ್ಲಿನ ಬಡಪಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಕಾಳಸರ್ಪದಂತೆ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಇಂದಿನ ವರ್ತಮಾನದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿದೆಯೆನ್ನಬೇಕೇ? ಕೊಲೆ, ಸುಲಿಗೆ, ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ, ಭಾಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಕಾಳಸಂತೆ, ವಾಮಮಾರ್ಗ, ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ಸಾಗಾಟ ಎಂದೆಲ್ಲ ಕಂಡುಕೇಳರಿಯದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿರುವ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದವರೂ, ದಲ್ಲಾಳಿಗಳೂ, ವಶೀಲಿಯುಳ್ಳವರೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಮೂರಂತಸ್ತಿನ (!) ಈ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಒಂದು ದೇಶದ ರೂಪಕವೆನ್ನಬೇಕೆ? ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಎದುರಾಗುವ ವಿಚಿತ್ರ ವಿದ್ಯಮಾನ ಇವತ್ತು ನಾವು ನಮ್ಮ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಕಾಣುವ, ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಅಸಾಂಗತ್ಯ-ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಲೇವಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಬೇಕೆ? ಬಹುಶಃ ಹೌದು. ಇಲ್ಲವೆಂದುಕೊಂಡೂ ನಿರುಮ್ಮಳ ಓದಿಬಿಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಆಯಾಮವನ್ನೆಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ ಈ ಕತೆಯನ್ನು ನೇಯುತ್ತಾರೆ ನುಗುಡೋಣಿಯವರು.

ಇಲ್ಲಿನ ‘ತುಳಸಿ’, ‘ಅರಿವು ಮರಳಿದ ವೇಳೆ’ ಮತ್ತು ‘ಒಂದು ಚಿತ್ರ’ ಕತೆಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲ ಏಳು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆಯ ಹದವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮುಖೇನ ನುಗಡೋಣಿಯವರು ಮೆರೆದ ಜಾಣತನ ಕೂಡ ತುಂಬ ಇಷ್ಟವಾಗುವಂತಿದೆ. ಇದು ಕೆಲವೊಂದು ಕತೆಗಳ ಗಾತ್ರ ಇಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಕೈಯಿಕ್ಕುವಾಗ ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮದ ಅರಿವೂ ನುಗಡೋಣಿಯವರನ್ನು ಕಾಡಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಅದು ಮುತ್ತಪ್ಪನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹುಡುಗಿಯ ಕತೆಯಲ್ಲಿ, ತುಳಸಿಯ ಕತೆಯಲ್ಲಿ, ದೇವಮ್ಮನ ಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಶಾಂತಿ ಕುಟೀರದ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕುತೂಹಲಕರ. ಅದೇ ಮಲ್ಲಯ್ಯನ ಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಚುಕ್ಕಿಯ ಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಹನ್ಮನ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಜಾಣತನವೇ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾದ ವಿವೇಚನೆಯಾಗಿ ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಿಂದ ನುಗಡೋಣಿಯವರ ಕತೆಗಳನ್ನೇ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಓದುತ್ತ ಬಂದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಗ್ರಾಮ-ನಗರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಬದುಕಿನ ಆದ್ಯತೆಗಳು, ಹಣ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು, ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿರುವ ಬಗೆ ನಮಗೆ ಒದಗಿಸುವ ನೋಟದಲ್ಲಿಯೇ ತುಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪಲ್ಲಟಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಕತೆಗಾರರಲ್ಲೂ ಕಾಣಲು ಸಿಗದ ಅಪರೂಪದ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವಿದು.
(ಈ ಲೇಖನದ ಆಯ್ದ ಭಾಗ ‘ಮಯೂರ’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Friday, January 17, 2020

ಸಮಕಾಲೀನ ಸತ್ಯಗಳಿಗೆ ಇತಿಹಾಸದ ಲೇಪ

ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡುವ ಮನುಷ್ಯನ ಬಯಕೆಗೆ ತುಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಬುದ್ಧಿ ತಿಳಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತನಗೆ ದತ್ತವಾದ ಬದುಕನ್ನು, ಅದು ಅವ್ಯಕ್ತ ಮಧ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾನೆ. ಬದುಕು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ ಎನ್ನುವ ವೈಚಿತ್ರ್ಯ ಸುಲಭವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕುವಂಥದ್ದಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಸೋಜಿಗಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕತೆಗಾರರಾಗಿ, ಪ್ರಬಂಧಕಾರರಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಸರು ಮಾಡಿರುವ ವಸುಧೇಂದ್ರ ಅವರು ಸುಮಾರು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಹರಿಚಿತ್ತ ಸತ್ಯ ಎಂಬ ಒಂದು ಕಿರು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ತೇಜೋ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಕಾದಂಬರಿ. ಇದರ ಭಿತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಿಂದ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗ ಇದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಲಿಸ್ಬನ್, ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥಾಕ್ಷೇತ್ರ. ಹಾಗಾಗಿ ಆ ಕಾಲ-ದೇಶದ ಜನಜೀವನ, ರೀತಿ-ನೀತಿ, ಕಾಯ್ದೆ ಕಟ್ಟಳೆ, ಗಡಿ-ಭಾಷೆ-ನದಿ-ನೆಲ, ವೃತ್ತಿ-ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಧರ್ಮ-ಕರ್ಮ ಸಂಯೋಗದಂಥ ಹತ್ತು ಹಲವು ಸಂಗತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬರುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಮೂಲತಃ ಹಂಪಿಯ ಸನಿಹದ ಬಳ್ಳಾರಿಯವರಾದ ವಸ್ತುಧೇಂದ್ರ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ-ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ದೇಶ-ವಿದೇಶ ಸುತ್ತಿದವರು. ವಿಜಯನಗರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಆಳವಾಗಿಯೇ ಅಧ್ಯಯನದ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಅವರು ಓದುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸ್ವತಃ ಕಂಡಿದ್ದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಅವರ ಈ ಎಲ್ಲ ದೇಶ ಸುತ್ತಿದ, ಕೋಶ ಓದಿದ ಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಬ್ಬ ನುರಿತ ಕತೆಗಾರರಾಗಿ, ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದ ಕೌಶಲದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕೂಡ ಹೌದು.

ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ ಲಿಸ್ಬನ್ ನಗರ, ಅದರ ಸುತ್ತ ಹರಿಯುವ ನದಿ ತೇಜೋ, ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಿ ಆಂಟೋನಿಯೋ ಮಗ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ನಮಗೆ ಮೊದಲು ಎದುರಾಗುವ ಪಾತ್ರ. ಆಗ ಕಾಸ್ಟಿಲ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ, ಸ್ಪೇನಿನ ರಾಣಿ ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ ತನ್ನ ದೇಶದಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣರಾದ ಯಹೂದಿಗಳನ್ನು ಹೊರದಬ್ಬಿದಾಗ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ರಾಜ ಜೋಅಓ ಅವರಿಗೆ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆ ಒಳಬಂದ ಬೆಲ್ಶಾಮ್ ಮಗಳು ಬೆಲ್ಲಾ. ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲಾ ಪ್ರೇಮಿಗಳು.


ವಿಜಯನಗರದ ಪಕ್ಕದ ಒಂದು ಊರು ತೆಂಬಕಪುರಿ. ಅಲ್ಲಿ ಕುಲಾವಿ ಹೊಲಿದು ಮಾರಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಗಣಪಯ್ಯ ಗೌಂಡನ ಮಗಳು ಹಂಪಮ್ಮ ಅನುಪಮ ಸುಂದರಿ. ಇವಳನ್ನು ತನಗೆ ಗಂಡು ಸಂತಾನವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಎರಡನೆ ಮದುವೆಗೆ ಬಯಸುವ ಒಡ್ಡಜಟ್ಟಿ ಮಾಪಳನಾಯಕ ತೆಂಬಕ್ಕನ ಪತಿ. ಹಂಪಮ್ಮನನ್ನು ಬಯಸಿದ ಯುವ ಶಿಲ್ಪಿ ಕೇಶವನಲ್ಲಿ ಹಂಪಮ್ಮನಿಗೂ ಒಲವು. 

ಲಿಸ್ಬನ್ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ನಡುವಿನ ತಂತು ಕರಿಮೆಣಸು, ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ, ಲವಂಗದಂಥ ಸಂಬಾರ ಜೀನಸುಗಳು. ಸೂಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ ಮುಚ್ಚಿದ್ದೇ ಯುರೋಪಿನೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದ ಬಳಿಕ ಯುರೋಪಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು, ಫ್ರೆಂಚರು, ಸ್ಪಾನಿಶ್ ನಾವಿಕರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಶೋಧಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದ್ದು ನಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತೇ ಇದೆ. ಇದು ಮುಂದೆ ವಾಣಿಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಧರ್ಮ, ರಾಜಕೀಯ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಬೆಸೆದಿದ್ದು ಈಗ ಇತಿಹಾಸ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಈ ಎರಡೂ ಭೂಖಂಡಗಳ ಒಂದು ಸರಳ ಪ್ರೇಮಗಾಥೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯೆಂಬ ಹೂವಿನ ಹಾರಕ್ಕೆ ನಾರು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಸುಧೇಂದ್ರ ಅವರು ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಾರ ನೇಯುತ್ತ ಎಂಥೆಂಥಾ ಹೂವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಆರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂಬುದರಲ್ಲೇ ಈ ಕೃತಿಯ ಸ್ವಾರಸ್ಯ, ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸು ಅಡಗಿದೆ. 

ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿದ್ಯಮಾನ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಪೌರತ್ವದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಂತೆ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ವಸುಧೇಂದ್ರ ಅವರ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ತೇಜಸ್ಸು ಈ ಹದಿನೈದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಂದಿಯ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಅಸಹಜ ಎನಿಸಬಹುದಾದರೂ ಅವುಗಳ ಸಮಕಾಲೀನ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಎರಡೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾರದಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ.

"ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಭಯ, ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಆತಂಕ, ಎಷ್ಟೆಂದು ಸಂಸಾರವನ್ನು ಗಂಟಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯ? ಈ ವಲಸೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾದೀತೆ ಅಥವಾ ಮುಂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದೀತೆ? ನಮ್ಮದೇ ಎನ್ನುವ ದೇಶ, ನಮ್ಮವನೇ ಆದ ರಾಜ; ನಮ್ಮವರೇ ಇರುವ ಅಧಿಕಾರವರ್ಗ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವ ಜನರ ಬದುಕು ಅತ್ಯಂತ ಹೀನಾಯವಾದದ್ದು. ದೇಹಿ ಎನ್ನುತ್ತಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯೂ ಬದುಕಬೇಕು. ಎಷ್ಟೇ ಒಳ್ಳೆಯವರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ಅನುಮಾನದಿಂದಲೇ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಎಷ್ಟೇ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಇತರರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕ್ಷುಲ್ಲಕವಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕುದುರೆಗೆ ಹೇರಿದ ಮೂಟೆಗಳಿಂದ ವಸ್ತುಗಳು ಸಂದಿ-ಗೊಂದಿಗಳಿಂದ ಜಾರುತ್ತಲೇ ಹೋಗುವ ಹಾಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಬದುಕು ಗಟ್ಟಿಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬರೀ ನಮ್ಮ ಜೀವಿತಕಾಲವೊಂದೇ ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಈ ಪರಕೀಯತೆ ಕಂಟಕಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ನಾವು ಸ್ಥಳೀಯರಾಗಲು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಬೇಕು? ಅದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವವರು ಯಾರು?" (ಪುಟ 10)

ಯಹೂದಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಅವರ ಜಾಣತನ, ಆರ್ಥಿಕ ಮುಂಗಾಣುವಿಕೆಯ ಕೌಶಲ ಮುಂತಾದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಹಿಟ್ಲರನ ಉಗಮದ ಬೀಜಗಳು ಆಗಲೇ ಹೇಗೆ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯ ತೊಡಗಿದ್ದವು ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅವರು.

ಜಾತೀಯತೆ, ಧರ್ಮ, ಮೂಲಭೂತವಾದ ಹೇಗೆ ಆಳುವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರಗ್ರಹಣದ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಡಿತದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಷ್ಟೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಎಳೆ ಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿಡುವ ಯಹೂದಿ ಮುದ್ರಕ ಬೆಲ್ಶಾಮ್, ಅದೇ ಧರ್ಮ, ಜಾತೀಯತೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ನಂಬುಗೆ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ಪರಂಪರೆ ಮುಂತಾದವು ತೊಡಿಸುವ ತೊಡಕುಗಳು, ಕಟ್ಟುಕಟ್ಟಲೆಗಳು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕನ್ನು, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು, ಒಬ್ಬ ಶ್ರಮಿಕನ ಅನ್ನವನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ತಡಕಾಡುವ ಬಗೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸಬಲ್ಲ. ತಾವು ಯಹೂದಿಗಳು ಜಾಣರಾಗದೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಕುಶಾಗ್ರಮತಿಗಳಾಗಿರದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಇಷ್ಟೊಂದು ಕಾಡಬಲ್ಲ ಸಂಗತಿ ಆಗುತ್ತಿರಲೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ ಎನ್ನುವ ಅವನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿರುವಂತಿದೆ. ಅವನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗೆಳೆಯ ಆಂಟೋನಿಯೋ ಕೇಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಅರ್ಥ ಅಡಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರೆ ಇದು ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

"ಬೆಲ್ಶಾಮ್, ಬದುಕು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ನಡುವೆ ನಿನ್ನ ಆಯ್ಕೆ ಯಾವುದು? ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಧರ್ಮವೋ ಅಥವಾ ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕೋ?" (ಪುಟ 42)

ಸ್ಪೇನಿನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾಳ ಜೊತೆಗಿನ ಮದುವೆಯೇ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿ ತನ್ನ ದೇಶದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯಹೂದಿಗಳ ಬಲಾತ್ಕಾರದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಮತಾಂತರಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುವ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ರಾಜ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್ ನಮಗೆ ವಿವೇಚನೆಯಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಕಂಡರೆ ಅದು ನಮ್ಮ ತಪ್ಪು. ಅವನ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಹೆಣ್ಣು, ಕಾಮ, ಸ್ವಾರ್ಥಗಳಿಗಿಂತ ದೇಶದ ಹದಗೆಟ್ಟ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಾರಣ ಎನ್ನುವತ್ತ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಕಾದಂಬರಿ, ಒಂದು ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಎಂಬುದು ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥಹೀನ ಮತ್ತು "ಅರ್ಥ"ಪೂರ್ಣ ಎರಡೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮನಗಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಮತಾಂತರವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಮೂವರು ಯಹೂದಿಗಳ ಶಿರಚ್ಛೇದನದ ಮೂಲಕ (ಪುಟ 45) ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಂತಹುದೇ ಬಲವಂತದ ಮತಾಂತರವನ್ನು ಒಲ್ಲದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಒಬ್ಬನ ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಕಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸರಳು ಚುಚ್ಚುವುದರ ಮೂಲಕ (ಪುಟ 408). ಧರ್ಮ ಎನ್ನುವುದರ ಅರ್ಥವೇ ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಹೀನವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅರ್ಥದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ದರ್ಪ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುವುದು ಎಂದರೆ ಇದೇ. ತೀರ್ಥ ನೀಡಿ, ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಶಿಲುಬೆಯ ಗುರುತು ಮಾಡಿ, ಹೊಸ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟು, ಸುನ್ನಿ ಮಾಡಿ, ಏಸುವೇ ಏಕಾಮೇವಾದ್ವಿತೀಯ ದೇವದೂತನೆಂದೋ, ಅಲ್ಲ ಅದು ಪೈಗಂಬರ್ ಎಂದೋ ಹೇಳಿಸಿ, ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿಸಿ ಧರ್ಮ ಬದಲಿಸಿಬಿಡಬಹುದು ಎಂಬ ಶಾಸ್ತ್ರ, ರಿಚ್ಯುವಲ್ ಎಷ್ಟು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೂ ಗೊತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಆ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಷ್ಟೊಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ, ಅಧಿಕಾರದಿಂದ, ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಯಾಕೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯೋಚಿಸಿದರೂ ಧರ್ಮದ ನೆಲೆಯಿಂದಲೇ ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಭುತ್ವ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುಖಗಳತ್ತ, ಒತ್ತಡಗಳತ್ತ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಸುಧೇಂದ್ರರ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ, ಆಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

"ಇಬ್ಬರೂ ಮಲ್ಲರು ತುಂಗಮ್ಮನ ಒಡಲಿನಾಗೆ ಅಷ್ಟು ಚಂದ ಈಜಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಾವು ಇಂಥಾ ಜಾತಿ, ಇಂಥಾ ಧರ್ಮ ಅಂತ ಹಚ್ಚೋ ಉದ್ದಪಟ್ಟಿ, ಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿ, ಕುಂಕುಮ, ಮುದ್ರೆ, ಗಂಧ, ಅಕ್ಷತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತುಂಗಮ್ಮ ತನ್ನ ನೂರಾರು ಕೈಗಳಿಂದ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕ್ತಾಳೆ. ಹಾಕಿರೋ ಜನಿವಾರ, ಶಿವದಾರ ಎಲ್ಲಾ ಪಿಸಿದು ಹೋಗೋ ಹಾಗೆ ಮಾಡ್ತಾಳೆ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ನಾವೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಅಂತ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಗುಣ ನಾಯಿಬಾಲ. ನದಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಹೊಸದಾಗಿ ನಾಮ, ಮುದ್ರೆ, ವಿಭೂತಿ, ಕುಂಕುಮ, ಅಕ್ಷತೆ ಹಚ್ಚಿ, ಜನಿವಾರ, ಶಿವದಾರ ಹಾಕಿ ಸಣ್ಣತನ ಶುರು ಮಾಡ್ತಾನೆ. ನಾನು ಹೆಚ್ಚು, ನೀನು ಕಮ್ಮಿ ಅಂತ ಬಡಿದಾಟ ಶುರು ಮಾಡ್ತಾನೆ. ಯಾರಿಗೂ ತುಂಗಮ್ಮನ ಕಳಕಳಿ ಅರ್ಥ ಆಗಲ್ಲ." (ಪುಟ 145)

- ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುವವಳು ಗುಣಸುಂದರಿ ಎಂಬ ದೇವಸಾಸಿ, ಸುಶಿಕ್ಷಿತೆ. 

ತೀರ ಕೆಳಜಾತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಸೆರೆಯಾಳಾಗಿ, ಬಲವಂತದ ಮತಾಂತರಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ, ಅವರ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಕಲಿತು, ಅದರಿಂದಲೇ ದುಭಾಷಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದು, ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಅವರೊಂದಿಗೇ ಮರಳಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅವನು ಮಾತ್ರ ಅಂತ್ಯಜನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಆ ವಿದೇಶೀಯರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗದ ಚೋದ್ಯ. 

"ಹುಟ್ಟುಗುಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಒಡೆಯ. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು ಜಾತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೆ ತೀರಿತು. ನಮ್ಮ ಜಾತಿಯೆಂಬುದು ರಕ್ತದೊಳಗೆ ಬೆಸೆತುಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇರೆಯದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬದುಕಿದ ನಿನಗೆ ಈ ಜಾತಿಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಅರಿವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವನು ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ." (ಪುಟ 222)

- ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದಲಿತ (ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್) ಜಾಕೋಮ್.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗತಿಯಿದೆ. ಈ ದೊರೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಘೋರವಾದ ಶಿಕ್ಷೆಯೇ ಇತ್ತು. ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ, ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್, ಆದಿಲ್‌ಷಾಹಿ - ಯಾರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಲ್ಲ. ಕಣ್ಣು ಕೀಳಿಸುವುದು, ಆನೆಯಿಂದ ತುಳಿಸಿ ಸಾಯಿಸುವುದು, ನಾಲಗೆ ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಆದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾದ ಮತಾಂತರದ ಸಂದರ್ಭದ ಹಿಂಸೆ, ಕೆಳಜಾತಿಯವರೋ, ಮಹಿಳೆಯರೋ ಧಾರ್ಮಿಕ/ಪಾರಂಪರಿಕ/ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ/ಶಾಸ್ತ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಮೀರಿ ನಡೆದುಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದ ಶಿಕ್ಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂಸೆ, ಗಲಬೆ, ದೊಂಬಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಖೈದಿಗಳ ಜೊತೆ ಅವರು ಅನ್ಯಧರ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದಾಗ ನಡೆಯುವ ಹಿಂಸೆ - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವೈಭವೀಕರಣ ತಪ್ಪು. ಅದಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಕೆರಳಿಸಬಲ್ಲ, ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿಯಾಗಬಲ್ಲ ಗುಣವಿರುತ್ತದೆ. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ವಸುಧೇಂದ್ರ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಾವು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು ಇತಿಹಾಸ, ಬರೆದಿದ್ದು ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ, ಚರಿತ್ರೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆದು, ತಾವು ಬರೆದಿರುವುದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿ, ಅದರಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲಾ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಬದುಕಿದ್ದು, ಏನೆಲ್ಲ ನಡೆಯಿತೋ ಅದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡುಬಂದವರ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ವಾದಿಸುವವರಿಗೆ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಅಂಥವರ ಉದ್ದೇಶ ಓದುಗರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿ, ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷಿ ಬೇಕಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ವಸುಧೇಂದ್ರರ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಚರ್ಚು, ಪಾದ್ರಿಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕುಮ್ಮಕ್ಕಿನಿಂದಲೇ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಾಗಿ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಶಂಕಿತ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಷ್ಠೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ, ಮೂಲತಃ ಯಹೂದಿಗಳಾಗಿದ್ದವರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತದೆ. 

"ದ್ವೇಷ ಅದೆಷ್ಟು ಭೀಕರವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಯುವಕ ತುಂಬು ಬಸುರಿಯನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಆಕೆಯ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಗೆದು ಆ ಹುಟ್ಟದ ಮಗುವಿನ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದು ಬಿಟ್ಟ." (ಪುಟ 242)

ಇಂಥವಕ್ಕೆಲ್ಲ ಶಾಸನದ, ಇತಿಹಾಸದ ಪುರಾವೆ ಇದ್ದರೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರೆ ಒಳ್ಳೆಯದೇನೋ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾದಂಬರಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಧಾನ ಹೈಲೈಟ್ ಕಾದಂಬರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಸ್ತ್ರೀಪರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ; ಆಕೆಯ ಶೋಷಣೆ, ಅವಳ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಕೇವಲ ಭೋಗದ ವಸ್ತು ಎಂಬಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಪ್ರತಿರೋಧ. 

ಬೆಲ್ಲಾಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಅಂಶ ಸಾಕಷ್ಟು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ನಮಗೆ ಕಂಡು ಬಂದರೂ, ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವುದು ಹಂಪಮ್ಮ, ಗುಣಸುಂದರಿ, ಚಂಪಕ್ಕ, ಅಗ್ವೇದ (ಆನ್ರಿಕ್), ತೆಂಬಕ್ಕ ಮುಂತಾದವರ ಜೀವನಗಾಥೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ. ವಸುಧೇಂದ್ರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕದಂಬರಿಯ ಕಥಾನಕದ ಓಟಕ್ಕೆ, ಓಘಕ್ಕೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಊನ ಬರದಂತೆ, ಅದರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಹಜವಾಗಿ ಅದರ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತ ಸಾಗುವ ಬಗೆಯೇ ಅವರ ಕೌಶಲದ ಬಗ್ಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲಿಗೆ ಹಣುಮನಾಗಿದ್ದ ಚಂಪಕ್ಕ ಮದುವೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಖೊಜ್ಜ ಎಂದು ಅರಿವಾಗಿ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಕಮಲಿಯನ್ನು ತೊರೆದು, ವಿಜಯನಗರದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಚಂಪಕ್ಕನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬರುವ ವಿವರಗಳು ತುಂಬ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಡು ಸ್ವತಃ ಹೆಣ್ಣಾಗಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಷ್ಟಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ತಂತ್ರದ ಹೊಸತನವೇ ಒಂದು ವಿನೂತನ ಪ್ರಯೋಗ. ಅದರ ಮೇಲೆ, ಇದು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಕಮಲಿಯೇ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವುದನ್ನು ಮೂಕಪಶುವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತ ಉಳಿಯಬೇಕಾದ ದುರ್ಧರ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ವಿಚಿತ್ರ ವೇದನೆಗೆ ತಳ್ಳುವಂತಿದೆ. ಅಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಈ ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ’ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೀಯಾ ಹಣುಮಾ’ ಎಂದು ಕೇಳುವುದಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಚಂಪಕ್ಕನ ಹೃದಯವನ್ನೇ ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಚಂಪಕ್ಕ ಯಾಕೆ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ತೊರೆದು ಬಂದಳು ಎಂಬ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿವರ ಪುಟ 141ರಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ತೆರೆದಿಡುವ ಹೆಣ್ಣಿನ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ನೋಟ ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುವಂತಿದೆ.

ದೇವದಾಸಿಯಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಗುಣಸುಂದರಿ ಸುಶಿಕ್ಷಿತೆ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತೆ. ಇವಳ ಬಳಿ ಸ್ವತಃ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನೇ ತನ್ನ ಕೃತಿ ‘ಅಮುಕ್ತ ಮೌಲ್ಯದ’ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಟೀಕೆ ಟಿಪ್ಪಣೆ ಬಯಸಿ ಕೇಳುವ ಸಂದರ್ಭವೂ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಂಪಮ್ಮ ಮತ್ತು ಈ ಗುಣಸುಂದರಿಯ ನಡುವೆ ತುಂಬ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾದ ಒಂದು ಚರ್ಚೆ ಪುಟ 145 ರಿಂದ ತೊಡಗಿ 147 ರ ತನಕ ಬಂದಿದೆ. ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ತೊಡಗಿ, ಧರ್ಮ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಲೋಕಶಾಂತಿಯ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. 

"ಗಂಡಿನ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಅಡ್ಡಿಗಳಿಲ್ಲ. ಶಾಸ್ತ್ರ ಓದುವುದರಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ. ಸಂಗೀತ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ, ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಡ್ಡಿಗಳು ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ಯಾಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಸುಂದ್ರವ್ವಾ?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಂಪಮ್ಮನಿಗೆ ಗುಣಸುಂದರಿ ಖಾರವಾಗಿಯೇ ಈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ "ನೀನೂ ದೇವದಾಸಿ ಆಗ್ತೀಯಾ?" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. 

- ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಆಗ, ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸದ ಹಂಪಮ್ಮ ಮುಂದೆ, ಸಹಗಮನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಮಗುವಿನಂತಿದ್ದ ಈಶ್ವರಿಯನ್ನು ಇದೇ ಗುಣಸುಂದರಿಗೆ ಪರಭಾರೆ ಮಾಡುತ್ತ ಆಡುವ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. 

"ಈವತ್ತಿನಿಂದ ಈಶ್ವರಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀನು ನೋಡಿಕೋ... ಅವರಮ್ಮಗೆ ನಾನು ಮಾತುಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಮಾತು ಪೂರ್ತಿ ನಡೆಸಲು ತೆಂಬಕಸ್ವಾಮಿ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ರವಾನಿಸದಿದ್ದರೆ ಮೇಲಿರುವ ತೆಂಬಕ್ಕನ ಮನಸ್ಸು ನೋಯುತ್ತದೆ, ಶಾಪಕೊಡುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಮಾತು. ನನ್ನಂತೆ ಅವಳನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಡ; ಮುತ್ತೈದೆಯಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಬೇಡ. ಆಕೆಗೆ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಸು, ನರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಸು, ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಓದುವುದನ್ನು ಕಲಿಸು. - ಆಕೆಯನ್ನು ದೇವದಾಸಿ ಮಾಡು. ಜನರು ಬೇಕಾದರೆ ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಾಸನದ ಶಾಪಾಶಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಿ. ಅದರಿಂದ ಯಾವ ತೊಂದರೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇರುವಷ್ಟು ದಿನ ಅವಳು ಸುಖವಾಗಿರಲಿ." (ಪುಟ 360)

ಸಹಗಮನದ ಮೂರು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ತೆಂಬಕ್ಕನದು, ಹಂಪಮ್ಮನದ್ದು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ - ಅಲ್ಬುಕರ್ಕನಿಂದಾಗಿ ಭಂಗವಾಗುವ ಇನ್ನೊಂದು. ಮೂರೂ ವಿವರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಒಂದೆಡೆ ಅಂಣಂ ಭಟ್ಟರಿಗೂ ಗುಣಸುಂದರಿಗೂ ಸತೀ ಸಹಗಮನದ ಅರ್ಥ, ಉದ್ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಯುವ ಚರ್ಚೆ (ಪುಟ 355-357) ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

ಬೆಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ಭಾವುಕವೂ ಆದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು (ಪುಟ 38), ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತ ಬೆಲ್ಲಾಳ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಭಾವುಕನಾಗುವ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ (ಪುಟ 431) ತರವೇ ಮಗು ಈಶ್ವರಿಯೇ ಕೇಂದ್ರವೆಂಬಂತಿರುವ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಹೃದಯ ಕಲಕುವಂಥ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದನೆಯ ನವಿರಾದ ನಿರೂಪಣೆಯಿದೆ. ಈ ಭಾಗಗಳು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ತೀವ್ರವೂ, ಗಾಢವೂ ಆಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ನಾವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಮೂಕ ಸೇವಕ ಆನ್ರಿಕ್ ಕತೆಯೂ ಸ್ತ್ರೀವಾದದ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪಕವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹಣುಮನಾಗಿದ್ದ ಚಂಪಕ್ಕನ ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಟ್ಟು ಕೂಡ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಮುಂದೆ ಅಗ್ವೇದ ಬಸುರಿಯಾಗಿ, ಹಡಗಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು, ಹಡಗಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಿಚಾರಣೆಗೂ, ಶಿಕ್ಷೆಗೂ ಗುರಿಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಾಗ ಅವಳು ದಿಟ್ಟತನದಿಂದಲೂ, ಅಪೂರ್ವ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದಲೂ ನ್ಯಾಯದಾನಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರು ಜೂಜಾಡಿದರೆ ಅದು ಕಾನೂನಿನಡಿ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಾಗಿದ್ದೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ತಪ್ಪು ಅನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತು ಹಡಗಿನ ತುಂಬಾ ಗಂಡಸರು ಸಲಿಂಗರತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಡೆದು ಕಾಣುವಂತಿದ್ದರೂ, ಕಂಡೂ ಕಾಣದಂತಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಕ್ಷಮಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವೆಂದೇ ಬಾಯ್ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವುದು ನಡೆದಿದೆ. ಆದರೆ ಹೆಣ್ಣಾದ ತಾನು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಬಸುರಾದರೆ ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ ಶಿಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ಘೋರ ಅಪರಾಧ ಎಂಬ ಒಕ್ಕೊರಲ ಒತ್ತಾಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಅಧಿಕಪ್ರಸಂಗಿತನ, ತಪ್ಪು ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. (ಪುಟ 254)

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮದಾಂಧನಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ, ಹಠಮಾರಿಯಾದ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಕೂಡ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೀರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಯ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಸಹಗಮನವನ್ನು ತಡೆದು ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನೂ ನೀಡುವ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅವನಾಡುವ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳು ವಿಚಾರಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ.

"ಜೀವಂತ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಸಾಯೋದು ಅದು ಹೇಗೆ ಧರ್ಮದ ಸಂಗತಿ ಆಗ್ತದೆ?"

"ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ! ನಿಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಅದೆಷ್ಟು ಪುರಾತನದ್ದೇ ಆಗಿರಲಿ, ಇಂತಹ ಹೀನ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಾನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಪೋರ್ಚ್‌ಗೀಸರ ನಾಡು. ಇಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಮಾನವ ವಿರೋಧಿ ಸಂಗತಿಗಳು ನಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ."

"ನಾನು ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ. ಅದು ರಾಜಕೀಯ ಧರ್ಮ. ಆದರೆ ಇದು ಜನಜೀವನ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು ಅಕಾರಣವಾಗಿ ಜೀವಂತ ದಹನವಾಗುವುದು ಹೀನ ಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ತಡೆಯದೆ ಹೋದರೆ ನಾವೆಲ್ಲಾ ಹೇಡಿಗಳಾಗುತ್ತೇವೆ." (ಪುಟ 396)

ತಿಮ್ಮೋಜಿಗೆ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕನ ಈ ನಡೆ ಒಗಟಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣು ಅಷ್ಟೊಂದು ಚೆಲುವೆಯಾಗದೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವನ ನಡೆ ಹೀಗೆಯೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವನ ಅನುಮಾನ. ಚೆಲುವು, ಲಾಭ (ಹೆಣ್ಣು-ಹೊನ್ನು-ಮಣ್ಣು) ಎಂಥವರನ್ನಾದರೂ ವಿಚಲಿತರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಎಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಲ ವಿಚಾರವೇ. ಈ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಈ ತರ್ಕದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಬುಕರ್ಕನ ನಡೆ ಆ ಕ್ಷಣದ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಶೋಷಣೆಯೇ ಆಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಹಾಗಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗ ಅಪಭ್ರಂಶವೆನ್ನುವಂತೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತ ಕ್ರೂರಿ, ಹಠಮಾರಿ, ತನ್ನವರದೇ ಹಸಿವು, ನೋವು, ಸಾವಿಗೆ ಕೂಡ ಕರಗದ, ಸ್ಪಂದಿಸದ ಕಠಿಣ ಹೃದಯಿ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶ ಎಷ್ಟೇ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದರೂ ಕೃತಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿಯುವ ಪ್ರಸಂಗವಾಗಿಯೇ ಇದೆ.

ಈ ರೀತಿಯ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭ, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪುಟ್ಟ ಕೂಸು ಈಶ್ವರಿಯ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮೀರಿದ ಪ್ರಬುದ್ಧವೂ ಗಂಭೀರವೂ ಆದ ಮಾತುಗಳು ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅಭಿಮಾನ, ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಚೆಗೂ ಮಗುವಿನ ಮಾತಾಗಿಯೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ತರ್ಕ ಜಾಗೃತವಾದಂತೆಲ್ಲ ಕೃತಿಕಾರನ ಆಶಯಗಳು ಪಾತ್ರದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೆದ್ದು ಬಂದ ಅನುಭವ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಹಾಗೆಯೇ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲಾ, ತುಂಗೆಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರವರ್ಣದ ಮೀನುಗಳ ಕುಟುಂಬ, ಅಡವಿಸಾಮಿಯ ಮರುಭೇಟಿಗಳಾಗಲಿ, ಅಡವಿಸಾಮಿ ಹಚ್ಚೆ ತಿದ್ದುವ ಪ್ರಸಂಗವಾಗಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾದರೂ ಕೊಂಚ ಸಿನಿಮೀಯ ಎನಿಸುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಕುತೂಹಲಕರ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ, ಅದು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿನ ಲಿಸ್ಬನ್ ಆಗಿರಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜಯನಗರವಾಗಿರಲಿ, ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಇದರ ಪರ-ವಿರೋಧ ಚರ್ಚೆಗಿಳಿಯದೆ, ಕೇವಲ ಇದರ ಇರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಮನಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ. ನಾವು ನ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ನಮ್ಮಿಂದ ನೋವು, ಅನ್ಯಾಯ, ಅಪಚಾರ ಆಗಬಾರದು. ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕ್ಷಮೆಗಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ನೊಂದ ಹೃದಯದ ನೋವು ಶಾಪವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ - ಎಂಬ ಒಂದು ನಂಬುಗೆ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವಂತಿದೆ. ಇದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಪೊರೆಯುವ ನಿಜವಾದ ಮಾನವ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಈ ಜಗತ್ತು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಕೃತಿಕಾರನಿಗಿರುವ ಸ್ಥೂಲ ಲಾಜಿಕಲ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ನೀನು ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ, ಪರರಿಗೆ, ನಿನ್ನ ಸಹಜೀವಿಗೆ ಏನನ್ನು ಕೊಡುವಿಯೋ ಅದೇ ನಿನಗೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಪೊರೆಯುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲವೇ ತರಿಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ತತ್ವ. ಉಳಿದಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಲೊಳಲೊಟ್ಟೆ ಎಂಬಂತೆ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ನೇಯಲಾಗಿರುವುದು ವಿಶೇಷ.

ವಸುಧೇಂದ್ರ ಅವರು ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಹೇಳಿದ್ದರು; ಇವತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನಾವು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊರಳಿ ನೋಡುವಾಗ ನಮಗೆ ಅದು ಕಾಣಿಸುವ ರೀತಿ ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಕಂಡಿರಲಾರದು ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಹೇಳುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿಯೋ ತಪ್ಪೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆವತ್ತು ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ, ಪರ್ಷಿಯಾದ ಕುದುರೆಗಳಿದ್ದರೆ ಯಾವ ಯುದ್ಧವನ್ನಾದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಭರವಸೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಮಹತ್ವ ಕೊಟ್ಟು, ಕೇರಳದ ಒಬ್ಬ ದೊರೆಯ ಕಿವಿಮಾತನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಪರಕೀಯರಿಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಳವೂರಲು ಕೊಂಚ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದಲೇ ಸರ್ವವಿಧದ ಸಹಕಾರ ಸವಲತ್ತು ಕೊಡದೇ ಹೋಗಿದ್ದರೆ, ಆವತ್ತೇ ಅವರನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ದಬ್ಬಿದ್ದರೆ ಮುಂದೆ ಈ ದೇಶ ಶತಶತಮಾನಗಳ ದಾಸ್ಯಕ್ಕೆ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ನರಳುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಅನಿಸಿಯೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಒಂದು ಭಾಷೆ, ಒಂದು ನಾಗರೀಕತೆ, ಅದರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ, ಕಾನೂನು ಪದ್ಧತಿ ನಮಗೊದಗಿತು. ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಕಷ್ಟು ಧಾರ್ಮಿಕ/ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಢ್ಯದ ನಿವಾರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆರ್ಥಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಷ್ಟನಷ್ಟಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಚರಿತ್ರೆ ನಮಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಕಲಿತಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಮರೆತಿದ್ದೇವೆ ಕೂಡ. ಅದರತ್ತ ಹಲವು ವಿಧದ, ಹಲವು ಕೋನದ ಹಿನ್ನೋಟ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ, ಯಾವಾಗ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ, ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಮತ್ತು ಯಾಕಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಹೊರಳು ನೋಟ ನಿಮಗೆ ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆ ಎರಡೂ ಪರಸ್ಪರ ಅಲಿಪ್ತವಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಹೇಗೆ ನಿಜವೋ ಹಾಗೆಯೇ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ನೋಡುಗ ಕೂಡಾ ವರ್ಣಲಿಪ್ತ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಹೊರಳಿ ನೋಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದೇ. ಅದು ಆಗಾಗ ಆಗಸವನ್ನು ನಿಟ್ಟಿಸಿದಂತೆ, ಸಾಗರವನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸಿದಂತೆ. ಅದರ ಅಗಾಧತೆ ನಮಗೆ ಕೊನೆಗೂ ಅರ್ಥವಾಗದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ, ನಿಶ್ವಯವಾಗಿಯೂ ಅದು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಗಣ್ಯತನವನ್ನು ಅದರ ಅಗಾಧತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮದೇ ಅರಿವಿಗೆ ತರದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಚರಿತ್ರೆಯ ಹೊರಳುನೋಟ ಅಂಥ ದರ್ಶನವೊಂದನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ವಸುಧೇಂದ್ರರ ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಅದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

(ಈ ಲೇಖನದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ‘ಮಯೂರ’ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.)
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ